Full text of "De Religione et Ecclesia: Praelectiones Scholastico-Dogmaticae - Camillus Mazzella"

See other formats

RELIGIONE, El ECCLESIA

PRALECTIONES

SCHOLASTICO-DOGMATICAS

QUAS HABEBAT
CAMILLUS MAZZELLA S00. JESU

IN GREGORIANA UNIVERSITATE STUDIORUM PR/EFECTUS
ET THEOLOGI: PROFESSOR

ACADEMIE ROMANE S. THOM/£ AQ. SOCIUS E DECEM URBANIS

ee amnini1. Ct . ^s à!

EDITIO ALTERA

ROM E
EX TYPOGRAPHIA POLYGLOTTA
S. C. DE PROPAGANDA FIDE
1880

46956
< www.obrasca

Editor sibi vindicat ius proprietatis.

FRANCISCUS VANNUTELLI

PRAEPOSITUS PROVINCIAE ROMANAE S. I.

Cum librum, cui titulus : DE RELIGIONE ET ECCLESIA, PRALECTIO-
ves etc. a P. CamiLLO MazzELLA nostrae societatis Sacerdote conscri-
pium aliqui eiusdem societatis Theologi, quibus id commisimus, re-
cognoverint etin lucem edi posse probaverint, facultatem damus ut
typis mandetur, si iis ad quos pertinet, ila videbitur.

[n quorum fidem has literas manu nostra subscriptas et sigillo
societatis nostrae munitas dedimus.

| Romae die 8 Julii 4850.
L. S.

IMPRIMATUR
Fr. Vincentius Maria Gatti O. P. S. P. A. Magister.

IMPRIMATUR
Iulius Lenti Archiep. Siden. Vicesg.

— De d d

JESV : SERVATORIS
VERJE : RELIGIONIS : ECCLESLEQVE
AVCTORIS - PROVIDENTISSIMI
MARIÆ : DEIPARAÁA - IMMACVLATJE
TENERRIMA : CHRISTIANORVM : MATRIS
CORDIBVS : SANCTISSIMIS
PRELECTIONVM : DE - RELIGIONE - ET : ECCLESIA
AVCTORIBVS : PRINCIPIBVS : SVAVISSIMIS
OPVS - IPSVM - QVALECVMQVE - EST
VOTO * DICATVM
CVM - VOTIS - REDDITVR

PRHROCEMIUM

I. Quenam, juxta divinam economiam a Domino nostro in- — — .
= stitatam, sint Ecclesie partes quum de revelatione cognoscen- 1 |
. daagatur, ex iis que in tractatu de Fide superiore anno dispu- i.

tavimus nemini incompertum esse puto. Diximus quippe Eccle- ET
sie magisterium maxime obvium atque rei nature maxime ac- = "e
commodatum esse medium quo Revelationis existentia certo 1n- E. |
notescat; seorsum ab Ecclesia imparem qnemquam esse reve- > D
lationis depositum integre assequendo; unam denique Eccle- à E
siam germanam revelationis intelligentiam authentico posse ; n
magisterio hominibus proponere. 418 rel 29
II. His quecumque ad fidei regulam pertinent, quam pro- (AN

timam vocant, complexi fuimus. Hec tamen, ut ibi monui-
mus, constitui non poterant quin divinam Ecclesiam extare pro
certo haberemus, omnibus prerogativis dotibusque preditam

quibus Eam Christus exornare adamavit, atque illo imprimis

perenni infallibilitatis charismate , quo aucta , ipsius vice Et
: . » . , EY -— de A

Christi, omnem hominem usque ad consummationem sæculi Qu.

illuminare nunquam desisteret. Que ergo illic ut constabihta

A
Pr

Eo"
por

a»

www.abráscatolicas.co

PROEMIUM
Vni

adsumpsimus, hie enucleare atque validissimis corroborare
argumentis pro viribus conati sumus. | y |

IH. Nec his limitibus eoaretandus tuit Inbois Ab ipsa reli.
gione fuit exordiendum; hine vero eme Aron ea quæ-
stionibus absolutis, ad revelationem gradum LI cujus pos-
sibilitatem, necessitatem ipsamque existentiam postquam ad-
struxerimus, Christianam religionem unice esse veram osten-
dere sategimos. Ita dum etatis nostræ ikta grassantes athe
ismi, naturalismi ac rationalismi errores refellere CS
prono alveo ad Ecclesiam devenimus, quippe que est ipsa
Christiana religio in concreto existens.

IV. In hae duplici tractatione, de religione nempe et Eccle-
sia, ipsus Ecclesie magisterium, prout præcipueex S. Pontificis
Pii IX. encyclicis, allocutionibus, syllabo, nec non ex Conc. Vat.
innoteseit, audire non destitimus. Vera ac integra Ecclesiæ
constitutio diligenter fuit declaranda, ipsiusque prerogative
et jura ab adversariorum oppugnationibus defendenda, et ita
quidem ut non modo perversos hereticorum errores, verum
etiam quorumdam adoriremur sententias, quos nomine tenus
Catholicos, reapse infensissimos Ecclesiz hostes jure meritoque
dixeris. Quum demum orationem ad visibile Ecclesise caput
contraximus, nihil nobis fuit potius quam ut Constitutionem
4 Pastor JKternus » tractandarum rerum normam atque re-
gulam haberemus. Singula proinde ipsius capita ex ordine
expendere, ea conquisitis undique luminibus declarare, fir-
missimis argumentis comIcunire, nec non contra omnes adver-
Sarioram Impetus qua lieuit vi propugnare adnisi sumus; ita
ii In tota hac nostre tractationis parte veluti commentarium
In illam constitutionem exhibuisse videamur.

f » Vix necesse est indicemus non minimo nobis auxilio
uis : ,
^ x “a que superiore anno disputata fuere. Multa quippe
1 - E o .

mae munere Ecclesia et rationis In re fidei diximus, que -

hue etiam apte referuntur. multis ibi occu

vada An

»
"T"
" 8

a À pee
7 ota d — ——

aL ¿E de

." e

PRO(BMIUM iX

o indicare tantum licuit, pro fusiori earumdem de-

hoc ann
e illuc lectores remittentes. Consulto id fecimus ne

elaration

istius trae
tores esse potuimus; plurime enun obversabantur quæstiones

tationis moles nimium excresceret; nec tamen bre-

Y
qua
ri oratione exigere fas erat.

VI. Has demum nostras disputationes legentibus profecto

s neque omnino omittere, neque pro rei gravitate brevio-

constabit nos ita maximorum quorumque theologorum, ae
presertim Suaresii et Bellarmini, precipue vero omnium
principis Divi Thoma usos, quum locus esset , auctoritate
atque doctrina, ut nonnunquam ipsa eorum verba exscripse-
rimus. Id ex industria factum est; prout enim monuimus
in precedentibus nostris tractatibus, « consulendum lis pu-
tavimus, quibus illi auctores presto esse non possunt; tum
etiam quia que a tot tantisque viris tradita audiuntur majori
excipiuntur reverentia; tum denique atque presertim, ut ju-
venum mentes eorum modo quaestiones pertractandi, usnr-
patoque sermoni paulatim assuescant, atque ita eum Magistri
auxilio primas, que in iis pervolvendis occurrunt, superave-

- rint difficultates, facilius deinceps, theologis curriculo emenso,

ad eos fontes adeundos alliciantur ». Recentiorum tamen au-
ctorum opera, uti par erat, minime negleximus; imo his
omnibus, quorum nomina hic illie in tractationis decursu ci-
tata invenies, plurimas ab hoc ipso operis initio agimus gra-
tias, ingenue fatentes nos eorum laboribus et doctrina quam-
plurimum profecisse.

VII. Ae ne lectores diutius detineam, unum etiam atque
etiam rogo, ut si quid ex ista elucubratione emolumenti ca-
plant vel ad eos qui extra Ecclesiam versantur in Christi
ovile reducendos, vel ad eos qui Ecclesie obsequuntur in
vero Christians religionis amore confir mandos; id omne Su-

premo muneris cuiusque Largitori acceptum velim unice re-
ferant.

7 (eoa A

WWW catolicas.com

—

DE RELIGIONE ET ECCLESIA

DISPUTATIO 1.
DE RELIGIONE GENERATIM

ARTICULUS PRIMUS

Germana Religionis Notio Traditur.

1. Religio, si vocis etymon spectes, trifariam precipue sumitur.

Nam—1) Lactantius (Divin. instit. 1. 4. c. 28.), religionis nomen

-e W-— M

ducit a religando; eo quod religionis proprium sit homines per
cognitionem et amorem denuo ligare Supremo Numini, cui jam
per dependentiam sive quoad esse, sive quoad cetera bona ab
eo accepta devincti sunt. « Hoc vinculo pietatis, inquit, obstri-
cti Deo, et relegati sumus: unde ipsa religio nomen accepit. » — 2)
Cicero (de nat. Deor. 1. 2. c. 28.). nomen illud ducit a relegendo;
quia hominis religiosi est, quee ad Deum, ejusque cultum perti-
nent, sepe ssepius meditari, ac suo in corde revolyere, quasi re-
petitis vicibus ea legendo. Quod etymon ciceronianum Lactantius
improbat; nam post allata verba e vestigio subdit: « non ut Ci-
cero interpretatur a relegendo. » — 3) S. Augustinus (de civ. Dei,

- 1.10. e. 4.), nomen religionis a religendo profectum esse censet,

quia Deum, quem homines per peccatum amiserunt, rursum per
religionem acquirere satagunt. Communius tamen Lactantii ety-
mon valde probatur, quo ipse S. Augustinus (de vera Relig. c.

Ult.) usus est, cum dixit: « religet nos religio uni omnipote

| WWW.

Deo. »
^. Quoad rem etiam, religio non unam habet significationem.
MAZELLA. De Religione et Ecclesia l

atolicas.com

“o

—— e"
.

Tr - n 4 NE 4
VER, e. E

DI3P. I> DE RELIGIONE GENERATIM
> 3P.

enim late accipitur; et tunc, uti advertit S. Augusti.
nus (de civ. Dei |. 10. e. 1.) « latina loquendi consuetudine non:
imperitorum tantum, verum etiam doctissimorum, cognationibus
humanis, atque affinitatibus, et quibmipopila4 npcossitadinibps di-
citur exhibenda religio. » Unde habetur pent erga parentes,
amicos, Superiores etc.: cf. Forcellini qui in suo lexicon quatuor-

decim enumerat diversas acceptiones religionis, omnesque exem-

Quandoque

L
|

E
DL

plis ex probatis auctoribus illustrat. | E |

3. Verum si stricte accipitur Religio, uti convenit inter aucto. -
res sive ethnicos sive christianos, ordinem dieit solummodo ad -
Deum. Hine D. Thomas (2. 2. q. Sl. a. 1.) repetit imprimis pro- |
batque Tullii dietum « religio est virtus, quee superioris cujus-
dam natore, quam divinam vocant, ceremoniam cultumque affert; »
et deinde, relatis variis religionis etymologiis, concludit: « sive
autem religio dicatur a frequenti relectione, sive ex iterata ele-

ctione ejus, quod negligenter amissum est, sive dicatur a religa- |
tione, religio proprie importat ordinem ad Deum. Ipse enim est,
eui principaliter alligari debemus tanquam indeficienti principio,

le E å

ad quem etiam nostra electio assidue dirigi debet, sicut in ulti-
mum finem; quem etiam negligentes peccando amittimus, et cre-
dendo et fidem protestando recuperare debemus. »

4. Nec obstat, quod (Jac. I. 27.) legitur: « religio munda et |
immaculata apud Deum et Patrem hzc est: visitare pupillos, et
viduas in tribulatione eorum, et immaculatum se custodire ab
hoc seculo. » Id, inquam, non obstat; nam, uti animadvertit D. |
Thomas (l. c. ad 1.): « Religio habet duplices actus: quosdam qui- |
dem proprios et immediatos, quos elicit, per quos homo ordina-
F a ad solum Deum: sicut sacrificare, adorare, et alia hujusmo-
| di: LUN autem actas habet, quos producit mediantibus virtuti- |
grids imperat, ordinans eos ad divinam reverentiam: quia
.. E cen o 0

i . u 3 glo- |
m3 per modum imperii ponitur esse, EU 1 E : WO
in tribulatione eorum d es L oo m NY . 8

» quod est actus elicitus a misericordia.

+. — J

A. X

Immaculatwum autem se custodire ab

dem est relieion: xd

lonis, elicit;

o Sy €lIelüve autem temperanti X A |
) PA rantiæ .H
Jusmodi virtutis. » p vel alicujus hu |

hoc seculo, Imperative qui-

ART. I. DE GERMANA NOTIONE RELIGIONIS. 4

s, Igitur, sivo ratio etymologica give cominunis acceptio spe-
ratur, religio dieit vinculum quoddam, hominem Deo conjungens;
€

adoo ue ejus easenti
contia. Re quidem vera etai inter Deum et homi-

| melius cognosci nequit, quam perfecta ejus-

. dem vinculi intellig

aem infinita est distantias; arctissimo tamen nexu homo Deo conjun-

gitur: (

ita, si se
quam ad ultimum finem ordinari, eidemque subjiciatur necesse est.

6. Hinc duplex vinculum hominem Deo conjungens, distingui pot-

$ juemadmodum enim homo absque Deo existere non potest;
| est; unum physicum, morale alterum. Primum consistit in phy-

mel existit, nequit ad alium quam ad ipsum Deum , tam-

sica relatione, qua croaturæ omnes rationales sque ac rationis
expertes, a suo creatore, et gubernatore pendent. Alterum vero
consistit in eo, quod creaturz ratione ac libertate predite Deo
eeu ultimo fini, Legislatori suo sancto, et Judici justo subjiciun-
tur. In hoc morali vinculo proprie consistit religio. Quisque au-
tem videt hanc relationem hominis ad Deum veritatibus per in-
tellectum cognoscendis inniti, et officiis libere adimplendis absol-
vi (1). Atque inde oritur distinctio religionis in ^Aeoreticam et
practicam qu: haberi debent non tamquam dus religiones, sed
JJ tamquam due partes unius vere et integre religionis. Summa
— veritatum, quee relationes inter Deum et homines clare, et accu-
rate determinant, Religio theoretica; summa officiorum, que ex
relationibus prefatis deducuntur, et adimplenda prescribuntur,
Religio practica nominatur.

(1) Es his jam liquido patet, materialistas ac fatalistas e fundamentis religio-
nem subvertere, utnt religionis nomine abutantur. Etsi enim «omnia agentia ne-
cesse est agere propter flnem ..... tamen, inqnit D. Thomas (1. 2. q. 1. a. 2.), con-
siderandum est, quod aliquid sua actione, vel motu tendit ad finem dupliciter. Uno
modo sicnt seipsum ad finem movens, nt homo. Alio modo, siont ab alio motum
ad finem; sicut sagitta tendit ad determinatum flnem ex hoc quod movetur a sa-
gittante, qui suam actionem dirigit in flnem. Illa ergo, que rationem habent, seipsa
movent ad finem; quia habent dominium suorum actaum per liberum arbitrium,
quod est facultas voluntatis et rationis, Illa vero, quae ratione curent, tendunt in
Ünem propter naturalem inclinationem, quasi ab alio mota, non;autem a seipsis:
cum non cognoscant rationem finis.... Et ideo proprium est naturw rationalis, ut
tendat in fünem, quasi se agens, vel ducens in flnem; naturw vero irrationalis,
quasi ab alio acta vel ducta; sive in finem apprehensum, sicut bruta animalia; give
in fnem non apprehensnm, siout ea quee omnino cognitione carent. » | 95

. 'vwwwobrascatolicas.com -

4 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM

7. Ex hisjhaud difficile est veram roligionis definitionem colli.
i. X M t

e dicimus religionem considerari posse objective, prout est
in se; | |
Objective sumpta Religio est « Summa Mai: uda et edicto ud rg;
lationes; morales Deum inter, et homines deiermanagtium a Subje-
ctive, Religio est « virtus residens in homine Sintonen istas et
agnoscente, et perficiente; seu est ipsa adhæsio preetatis verita-
tibus, preedictorumque officiorum exhibitio.»

8. Quare latius patet Religio generatim sumpta, quam religio

uti est specialis quaedam virtus; illa enim omnes veritates et of-
ficia complectitur, que utcumque in Dei obsequium tendunt: hzc
vero est^« virtus moralis inclinans hominem ad debitum cultum
et honorem Deo exhibendum ob ejus excellentiam. » Qua defi-
nitione clare exprimitur formale hujus virtutis objectum: unde D.
Thomas (2. 2. q. 81. a. 4.), ait: «Cum virtus ordinetur ad bonum,
ubi est specialis ratio boni, ibi oportet esse specialem virtutem.
Bonum autem, ad quod ordinatur religio, est exhibere Deo debi-
tum honorem. Honor autem debetur alicui ratione excellentize. Deo
autem competit singularis excellentia, inquantum omnia in infini-
tum transcendit secundum omnimodum excessum. Unde ei debetur
specialis honor: Sicut in rebns humanis videmus, quod diversis
excellentiis personarnm diversus honor debetur, alius quidem pa-
iri, alius regi, et sie de aliis. >

9. Atque hue redeunt ceterz religionis definitiones, quee effer-
ri solent. [ta ex. gr. S. Augustinus (de civ. Dei. 1. 10. c. 1.) re-

ligionem definit Dei cultum. Que tamen definitio, si ad veram

religionem restringatur, exprimi recte potest hisce verbis: « De-
bitus cultus veri Dei. » Quod divus Thomas com

cens: « Religio est virtus, qua vero Deo debitus honor et cultus
redditur. » Nam omnis eultus aut vero Deo modo indebito exhibi-
tus, aut exhibitus non vero Deo, non religiosus
censeri : j isi i

| debet; vera enim religio et debitum m
objectum postulat. A1:

plexus est di-

sed superstitiosus
odum et debitum

ui religionem definiunt « liberam hominis a

atur, recepte consuetudini insi. -
Ut clarius tamen ea proponatur, rece] gi

et subjective, prout residet in homine qui eam profitetur, |

ART.-], DE GERMANA NOTIONE RELIGIONIS. 5

Mus fundatur; religionem tum practicam tum theoreticam comple-
pe 0 : . ° .

| " definitio cum alia a nobis tradita apprime

j quadrat. * (

10. Quoad religionis partitiones satis erit precipuas innuere.

j solet religio — 1) in veram et falsam. Vera religio ea est,

am do Deo existimationem et fidem habet, verumque ac

m cultum ipsi exhibet, et definiri potest: « Certa ratio ac

ur, ac proinde haec

Divid
que yer
- Jegitimu
- modus colend
glernam felicitatem consequi possumus. » Religio falsa ea dicenda

est, que falsa de Deo docet, aut adulterinum ipsi cultum repen-
dit—2) Dividitur religio in naturalem et revelatam. Naturalis
religio ea est, quam ratio sola, sibi relicta, nata est dictare, et
ad quam natura inclinat; seu est collectio principiorum et officio-
mm ad Deum colendum spectantium, quatenus. naturali lumine
innotescere atque naturali vi physice impleri possunt. Religio reve-
lata ea est, quee extraordinaria et supernaturali seu indebita Dei
manifestatione nititur et innotescit. Haec vero est supernaturalis
simpliciter, nempe etiam quoad objectum, siipsum vires intellectus
creati humanzsque nature exigentiam excedat; est autem super-
naturalis solum secundum quid, si modus quo objectum mani-
festatur est indebitus, non vero ipsum objectum. Hoe altero sensu
religio naturalis de facto est etiam supernaturalis: nam etsi na-
turali medio cognosci possit; re tamen spectata historice, inventa
ea non fuit ab initio per medium naturale, sed a Deo per reve-
lationem manifestata. Unde, historice loquendo et ratione medii,
religio non est nisi una, nempe supernaturalis, quee, ob diver-
sitatem objectorum, quee compleetitur, distinguitur in naturalem,
positivam et simpliciter supernaturalem. —3) Revelata vera
religio, seeundum diversas epochas ac status, dividitur in primæ-
vam, que data fuit Adæ et Patriarchis; judaicam, que data fuit -
a Deo per Moysen Judæis; et christianam, que manifestata fuit
à Deo per Jesum Christum humano generi universo.

ll. Ex data vers religionis notione statim rejici possunt falsee
quorumdam sententie. Ae I. Pseudomystici speculativam omnem
religionem respuunt, asserentes eam essentialiter consistere in
nuda simplicique exteriorum operum praxi. Hic error non est
novus, sed vigebat jam setate S. Augustini apud ethnicos, qui

i Deum, vi cujus ipsi in hac vita placere, et in altera

: WW scatolicas.com

6 DISP. T. DE RELIGIONE GENERATIM.

tebant: quid nostra interest credere? Sat est hene agere. Sei.
repe k x

icet 3 ` ri s f | I
3

tiat, posse salutem consequi. Renovatus est autem hic error inter
?

Protestantes; cum enim quælibet eorum secta se veram Christi
doctrinam habere jactaret, ac ea propter innumerse prope oriren.
tur inter eos quaestiones et dissidia, quin ulla esset auctoritas
rem definire valens; putarunt nonnulli hujusmodi litibus finem
imponere, statuendo religionis essentiam in bonis operibus exte-

b 3e e = d

rioribus, nil pronunciando, nec inquirendo utrum veritas potius

apud hane, quam apud illam sectam extaret. Confirmatus vere fuit

hic error ex absurda illa philosophia, quae nullam veritatem theo-
reticam objectivam admittit. Ipse Deus existit, quatenus apprehen-
ditur ut existens; de quo tamen nil certi habetur an revera extra
mentem existat necne; ac proinde nec etiam religio partem objecti-
vam seu dogmaticam habet, sed tantummodo partem practicam.

12. Sed enim, quantum a vero aberret haec sententia quisque

per se videt. Etenim — 1) vel res agitur cum iis, qui factum re-

velationis agnoscunt; atque hi quidem nequeunt theoreticam re-
ligionem respuere, nisi primum religionis officium transgrediendo,
denegando nempe fidem Deo loquenti ; praeterquam quod non
possunt revelatam a Deo legem servare, vitamque suam ad reve-

lationis normam componere, nisi revelatis praeceptis ae veritati-
bus mente adheereant. Vel res agitur eum iis quin
tummodo religionem admittunt
vit

aturalem tan-

; atque hi etiam nequeunt recte
am instituere, ac Deum praetice colere, nisi finem, ad quem
ordinantur, cognoscant, media ad illum
Hæ vero simile

[74

legem quam servent, etc.

sque totidem sunt veritates ad naturalem reli-
gionem pertinentes.

f) 4473
2) sane eultus Deo exhibitus exterioribu
ımportat ut voluntas bonum in ipsis sequens

dinetur. At voluntas nequit bonum am
neque reete operabitu

dictat, opere complea
religiosam supponit
3) Hine viderunt

soperationibus precipue
, ad Deum recte or-
plecti, quin sit praecognitum;
r homo, nisi id quod intellectus bonum esse

t. Religio ergo practica doctrinam ipsam
ae necessario includit.

omnes qui Spo

moralem supponer nte non coecutiunt, scientiam
ponere metaphysieam, eademque niti. Fac enim neges,
r3

Deum existere, eum esse Creatorem ac gupremura dorainura, no3

l libertate donari, animam e38e immortalem, et reliqua hujusmodi;
"omodo poterit Deus coli, libera ab eo dependentia exerceri, *

“verbo practica religio observari?

13, Neque Il. minus absurda est eorum sententia, qui religio-
nem collocant < in immediata conscientia, seu sensu quodam gpi-
rituali absolutæ dependentie a Deo.» Nam— 1) religiosi animi
sensus presupponunt cognitionem veritatum ad religionem perti-
pentium, a quibus excitantur. Si sint sensus letitie et grati
animi, prærequirunt ideam beneficii accepti, existentiæ alicujus
entis, a quo illud accipitur, dependentiæ hominis ab isto. Item
si sensus sint tristitiæ, hi oriuntur ex apprehensione mali futuri,
aut nempe ex timore Dei vindicis, aut ex malo ipso, quod jam
torquet. At quomodo potest in hujusmodi sensibus essentia religio- ,
nis constitui? Nisi mente teneas Deum existere, eum esse bonorum. m
| largitorem, eumdemque pro sua justitia premia bonis, pcenas malis EE ac
rependere, illos grati animi aut tristitiæ sensus non conciples.

2) Religio est libera hominis dependentia a Deo. Sensus autem
| liber non est: in nostra enim potestate non est, proposito objecto,
| ne sensa ex intuitu veri, boni et pulchri oriantur. Impius virtu-
| tem quandoque admiratur, etiamsi speculative eam negare videa-
| tur,negando scilicet bonum a malo secerni.
— M. Silentio III. preeterimus—1) sententiam materialistarum,
qui religionem constituunt in sensu quodam materiali, originem
ducente ex impressione rerum sensibilium, et quem ¿nstinctum
religiosum vocant: ubi deest spiritus, intellectus, voluntas, uti
| monuimus, vinculum morale est impossibile —2) Sententiam pan- r
| theistarum, qui religionem consistere dicunt in sensu infiniti: |
quamcumque enim formulam adhibeant, cum negent Deum perso-
nalem realiter ab homine distinctum, nequeunt veram hominis a |
Deo dependentiam, seu veram religionem admittere — 3) Sententias
eorum, qui nonnisi verborum abusu religionem admittere videntur;

ré tamen penitus eam destruunt: ita Renan religionem esse dicit: | : i
| «aspirationem ad mundum idealem: et Deum esse cathegoriam T
A idealis, » Qui potest capere capiat. Hæ omnes atque alie hu- i
Jusmodi sententie tam evidenter absurdz sunt, ut tempus frustra Ns

lereremus, si in earum refutatione moraremur.

ascatolicas.com -

DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM

ARTICULUS SECUNDUS
An Aliquam Religionem Admittere Necesse sit.

g I.

Declaratur Status Quaestionis,

15. Quod proprie investigamus in hoc articulo est, utrum ho-
mini insit moralis necessitas, seu obligatio religionem profitendi,

Titulum tamen generaliorem preeposuimus, ut que ab aliis, di-

stinetis quzestionibus fusius pertractantur, paucis complecteremur.
Solent enim nonnulli querere — 1) utrum existat aliqua religio,
Porro si ostendatur moralis necessitas religionem profitendi, eam
existere necesse est. — 2) Querunt etiam, an religio sit homini
necessaria necessitate veluti physica, quatenus nequit absque re-
ligione bene esse. At si ostendatur moralis obligatio religionem
profitendi ex ipsa hominis natura dimanans, profecto religio di-
cenda est eo sensu necessaria; quod enim est homini naturale, id
necessarium ei est. — 3) Queri solet, an religio sit homini utilis:
atque ejus utilitatem variis argumentis ostendere satagunt. Dicunt
ex. gr.— a) quo homines religiosiores sunt, eo magis se se invi-
cem diligunt, ac cavent ne sibi noceant; imo soliciti sunt, ut
mutuam opem sibi ferant. — b) Omnibus hominibus calamitatibus,
morbis, doloribus, malisque omnigenis obnoxiis, religio maximi so-
latii est: ea enim efficit ut vel ab ipsis liberari per divinum auxilium
speremus, vel ut ipsa patienter feramus patientis premium a Deo
expectantes. Conferantur justi cum impiis. Si utrique priventur
P6pente bonis, possessionibus, filiis, amicis; imo si accidat ab ami-
Moss nion, a parentibus deseri, injuria ab omnibus ae ab iis præ-
sertim in quos benefici

a quis contulit, lacessiri, quid eveniet? ete.
Verum heec et

| similia argumenta, que facile ab omnibus inveniun-
in E a ;

i nonnisi secundaria sunt; vera enim et precipua utilitas, que
ex religionis prof

| essione homini provenit, ea est que ex legis
executione,

B M ves adhesione Deo, ultimo fini oritur, Quare satis
IS eri z j a "
» e t obligationem profitendi aliquam religionem iis argumen-
A rmare, ex quibus T " * » e É
3 religionis existentia. utili i
e - " `~ i util
veluti sua sponte fluunt. ; Utilitas, necessitas

i ART. 1I. DE NECESSITATE RELIGIONIS. 9

rro nondum hie agitur de religiono revelata, sed de ali-
qua religione in genere. Prepicraa quesos itin contra tur-
- pulentissimos liomines, qui, ut inquit S. Pontifex Pius IX. (Alloe.
Maxima quidem, die 9 Jun. 1862, ex qua desumpta est prop. 3.
E: 66. damn. in Syllabo), « perversorum dogmatum eultores bla-
tepant, morum leges divina haud egere sanctione, et minime opus
e, ut humane leges ad naturz jus conformentur aut obligandi

16, Po

vim a Deo accipiant, ac propterea asserunt, nullam divinam exi-

"sere legem. Insuper inficiari audent omnem Dei in homines mun-
dumque actionem, ac temere affirmant, humanam rationem, nullo
prorsus Dei respectu habito, unieum esse veri et falsi, boni et
mali arbitrum, eamdemque humanam rationem sibi ipsi esse le-
zem, ac naturalibus suis viribus ad hominum ac populorum bo-
num eurandum sufficere. »

17. Hine patet nos agere in presenti questione — 1) contra
Atheos: hi negantes existentiam Dei, qui est religionis eultusque
objectum, religionem omnem negent oportet. — 2) Contra Panthei-
stas, qui sub quacumque forma suum errorem propugnent, tandem
in eo conveniunt, ut hominem cum Deo confundant: adeoque cum
homo nequeat respectu suiipsius esse inferior et superior; omnem
dependentiam a Deo, seu omnem religionem inficiantur. — 3) Con-
tra materialistas, qui si negent solum existentiam spiritus in ho-
Tine, ut diximus, eo ipso negant cognitionem Dei et liberam
dependentiam ab illo; si vero cujuscumque spiritus existentiam
negent, ipsum Deum, religionis eultusque objectum, e medio tol-
lunt, — 4) Contra Fatalistas, qui divinam providentiam humanam-
que libertatem respuunt. — 5) Magis directe contra Indi/fferentistas
absolutos, qui religionem ut rem prorsus indifferentem, et nequa-
quam necessariam negligunt. Atque his adnumerari debent qui a5-
solutam hominis zndependentiam, absolutam rationis autono-
niam, absolutamque conscientise, ut aiunt, libertatem predicant.
Diximus absolutam; quia suat mitiores quidam Indifferentisto, qui
necessitatem quidem alicujus erga Deum cultus fatentur, docent
tamen cuivis licere relizionem,*quam libuerit, profiteri: contra
hos infra agemus.

18. Verum argumenta, quibus doctrina statuenda confirmatur,
vera religionis fundamenta patefaciunt; hinc eorum etiam erro-

www,obrascatolicas.

Wut

com

* B LI
- e
se.

` . »3

*
ü

—Á Y
LI

. DE RELIGIONE GENERATIM
10 DISP. I. P

res everiunt, qui religionem aliquam agnoscere videntur, at ve. |
l rum ejus fundamentum auferunt. Falsum ox: gr. probatur quod |
Eudemoniste | asserunt, Religionem nempe ideo tantum necessa. |
riam esse, quia est medium necessarium ad felicitatem; Deus enim
non solum, quia nobis bonus, sed etiam ac precipue quia in se -
bonus est, a nobis coli debet. Falsa ac maxime impia probatur 4
doctrina Machiavelli, cujus sententia est, Religionem non requiri |

nisi ut medium necessarium ad securitatem externam in statu

civili obtinendam.
19. His itaque preenotatis —

s II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Prop. 1. 1. Ex principiis naturali lumine motis evidenter ji
ostenditur inesse homini moralem necessitatem religionem pro
fitendi — 2. nec absque religione moralis obligatio esse aut con-
cipi potest. A vero ergo aberrant qui humana rationis autono-
miam ita statuunt, ut ipsam unicam boni et mali arbitrum, —
ac sibi ipsi legem esse doceant.

20. Prob. 1=> pars. I. Tenetur homo agere juxta rectum natu-
T? Ordinem, siquidem primum moralitatis principium est «serva
ordinem >. Atqui jaxta nature ordinem homo totaliter pendet a
Deo, a quo creatus est. Ergo tenetur agere cum hac dependentia.
Quemadmodum autem quodlibet ens tenetur agere modo consen-
taneo sue nature, et viribus, seu facultatibus quee ipsi insunt
(facultates enim proxime ad operationem ordinantur, et indicium
sunt voluntatis Creatoris); ita homo ratione et libera voluntate
M^ dee liberam operationem, ratione preeunte, exercere.
q. e raus a Ds. consistit religio. Ergo.

. - Nat. vol. l. c. ix

21. Preclare haue in r »
€. 9. $ 20): «Hoc depen
relationem constituit, ex
religionem debeamus,
ita absurdum est, ut

em inquit Genuensis (Metaphys. p. 7.
dentia inter nos et Deum necessariam
E qua porro fit, ut illi nos servitutem ei —
uocirea y i a TT
Ne - nequit esse homo nisi a Deo,
auctoris sui cognitione et cultu vivat. |

IVY VI AA

ART: 11. DE NECESSITATE RELIGIONIS. 11 y

— Ugo verbo: Religio nostra erga Deum naturam Dei et nostram
necessario consequitur. » Sane Superiori seu domino debetur ab 3
wferiore obsequium; atqui nullus magis quam Deus est hominis y

dominus, quum dominium in hominem obtineat sicut opifex in

opus manuum suarum, sicut Creator in creaturam; ergo. — Bene-

| factori debentur grati animi sensus; atqui Deus summus est bono-

mm omnium Largitor. — Patri debetur reverentia et amor; atqui
Deus est eminentissime hominis pater. — Regi debetur honor; atqui
Dens Rex supremus est, Rex regum et Dominus dominantium,

Rez seculorum immortalis cui honor, virtus et gloria debetur.

2 II. Tenetur homo suum ultimum finem prosequi: facile enim 2
ostenditur illud primum moralitatis principium « serva ordinem » -—
equivalere alteri « age juxta finem tibi a Creatore prestitutum, » EN
eum sermo sit de ordine morali, qui nonnisi a fine desumitur.

— Atqui finis ultimus hominis, ut in philosophia probatur, est Deus

(Vide D. Th. e. g. 1. 3. c. 17.). Ergo tenetur homo ad Deum ten-
dere. Atqui id efficere nequit, nisi cognoscat tum Deum, tum
media que ad illum ducunt; atque operationes suas huic cogni-

. tioni accommodet. Ergo id prestare tenetur homo. Atqui, si id
prestet, jam agnoscit et perficit relationes morales, que inter
ipsum et Deum existunt, in quo, ut diximus (n. 7.) consistit re-
ligio. Ergo.

23. Quare increduli, qui hominem religione expoliare nituntur, |
ipsius hominis perfectioni et felicitati adversantur. Perfectioni X
quidem; nam illam non consequitur homo, nisi consequendo suum |
bonum; nec summe perfectus est, nisi consequatur suum summum
bonum. Sed summum hominis bonum est ultimus ejus finis. « Tl-
lud ad quod, inquit D. Thomas. (c. g. 1. 3. c. 16.), aliquid ten-
dit quum extra. ipsum fuerit, et in quo quiescit quum ipsum ha-
buerit, est finis ejus. Unumquodque autem, si perfectione propria
careat, in ipsam movetur, quantum in se est; si vero eam ha-
beat, in ipsa quiescit. Finis igitur uniuscujusque rei est ejus per-
fectio. Perfectio autem cujuslibet est bonum ipsius. Unumquodque
igitur ordinatur in bonum sicut in finem. » Vide etiam eap. 3. —
Adversantur autem hominis felicitati. Nam hominis felicitas con- EU
sistit in ultimo fine, quo solum possesso, quiescit. Finis autem E in
ultimus esse non potest, nisi Deus, qui omnia creavit, providet, |

Y TW oe A 3 =>

ascatolicas.com

—

Emm

12 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

ervat. Porro tunc. Deum ultimum finem agnoscit homo, eum
ons :

1
|

-—

S a e ¿Y ^ ` i

propter ipsum operatur eumque colit ac glorificat : quod fit per i

relicionem theoreticam et practicam. Homo igitur sicut carens
o

religione theoretica, caret debita cognitione finis vios ad quem
tendere debet, ac mediorum que ad eum perducunt; ita carens
religione practica, nequit ea peragere, ex quorum recta exeou-
tione felicitas ejus sterna dependet.

24. HL Religio ordinatur ad exhibendum vero Deo debitum ho-

norem. Ut vero aliquis honore dignus habeatur, id requiritur, ut

excellentia prefulgeat: sed Deus infinite excellens ost; qui enim
nutu suse voluntatis omnia e nihilo condidit, omnium perfectiones
formaliter aut virtualiter cum eminentia contineat oportet. Ex
altera vero parte, ut quis hunc debitum honorem Deo exhibeat,
debet pollere intelligentia, qua divinam excellentiam contemplari
valens, in ejusdem admirationem rapi, eidemque subjici possit:
huiusmodi auiem est hominis natura. Quare, inspecta tum Dei, tum
hominis natura, necessario exurgit religionis vinculum. Sed vincu-
lum, quod tali nititur objectivo fundamento, totidem deinde titulos
habet, quot sunt divina attributa: sive enim consideres Dei sapien-
tiam aut infinitam sanctitatem, sive supremum ejus dominium aut
justitiam, sive divinam providentiam; impossibile est ut Deus non
exigat a creaturis intellizentibus eam subjectionem ac dependen-

tiam, quae secundum objectivum ordinem ei est debita, et qua
rationales creature sunt capaces,

Hz A^ des A s .
29. IV. Ez communi nature sensu, qui innotescit — 1) in na-

turali inelinatione, in instinctu illo manifestat
periculo, ad orandum Deum impellitur homo
vocare possumus

2, quo, imminente

: hoe testimonium

e t. cum Tertulliano testimonium anima naturali-
ter christiane, vel saltem n

inquit (Apolog. c. 7.), licet e
tionibus pravis eireumseript
evigorata, licet fa]
ex crapula, vel ex

aturaliter religiosæ. « Quae anima,
arcere eorporis pressa, licet institu-

a, licet libidinibus et concupiscentiis

sis Diis exaneillata; cum tamen resipiscit vel

aliqua valitudine, Deum nomin

at, hoc solo, quia
proprie verus hie unus Deus : je
uu

derit, omnium v bonus et magnus, Et quod Deus de-
3 e *
videt, et Deo c x. s DIEN quoque contestatur illum: Deus
` ommendo... O teat; i i
* ; die 4 » GLI e e
TAN, honium animae naturaliter chri-

AC. —— S ES y. A

-—— M5

Il A

_ 2

ER wm.

ART, Hl. DE NECESSITATE RELIGIONIS. 13

| 9) Ex sacrificits. Etenim sacrificia inveniuntur apud omnes po-
pulos. Apud omnes quidem sacrificia animalium usui erant; sed
apod ferocior
jam» oftere bantur,
Christianismus sic nis | m
humana abolevit; iis tamen sacrificium incruentum Jesu Christi
substituit.

3) Ex disertis testimoniis. Ita ex. gr. Plutarchus (adversus Co-
lot, Epicurum), inquit: « Et si terras obeas, invenire possis ur-
litteris, regibus, dornibus, opibus, numismate carentes,
et theatrorum nescias: urbem templis, diisque ca-

es quasdam nationes sacrificia etiara humana inter-
præsertim in maximis publicis calamitatibus.
rificia omnia cum animantium, tum praesertim

—— ^ —M

bes muris,

gymnasiorum
rentem quee precibus, jurejurando, oraculo non utatur, non bono-

mim causa sacrificet, non mala sacris avertere nitatur, nemo um-
quam vidit. Sed facilius urbem condi sine solo posse puto, quam,
f religione et Diis penitus sublata, civitatem coire, aut constare. » —
Julianus (Ep. ad Heracl.) « Omnes ante doetrinam numen esse

aliquod persuasi sumus, eo respiciendum, ad eum properandum;
eredoque sic animos nostros se habere ad Deum, ut visu preedi-

ta ad lucem. » Cicero (Orat. pro Flacco): « Sua cuique civitati
religio est. Deum quippe natura venerari novit; nec quisquam est
homo, qui lege quee hoc precipiat, careat. » Et (Tuscul. Disput.
l.1, e. 13.) « Ut porro firmissimum hoc afferri videtur, cur Deos
esse credamus, quod nulla gens tam fera, nemo omnium tam sit
immanis, cuius mentem non imbuerit Deorum opinio. Multi de
diis prave sentiunt; id enim vitioso more effici solet: omnes tamen
ésse vim et naturam divinam arbitrantur. Nec vero id collocutio
hominum aut consensus efficit: non institutis opinio est confir-
mata, non legibus. Omni autem in re consensio omnium gentium
lx naturae putanda est». Et (de Nat. Deor.l. 1. n. 23.) refert:
c Abderites quidem Protagoras... sophistes temporibus illis vel ma-
Unus, cum in principio libri sic posuisset, de Divis neque ut sint,
"que ut non sint habeo dicere, Atheniensium jussu urbe atque
agro est exterminatus, librique ejus in concione combusti ».

d Ipsi impii, qui religionem omnem abolere vellent, ne gene-
"! humano universo opponi videantur, passim de religione loquun-
tir, quamyis genuinam ejus ideam pervertant. Diei ergo hic po-
est quod de Dei existentia observat Cicero (de Nat. Deor. S 5.):

A A A A Á. 4 c

o-— ŘE aa ue 09 a —

WWW. catolicas.com .

— Ln A RS

-—— - D——

14 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM

« [taque inter omnes omnium gentium constat. Omnibus enim
innatum est, et in animo quasi iaseulptum esse Deos. Quales
sint varium est; esse nemo negat. » Porro una ex causis, qua re. |
ligioni valedicendum censent, est quia, inquiunt, facit homine
fanaticos. Tantum ergo abest ut homines sint quoad religionem.
indiferentes, ut potius maximi illam faciant!

5) Nonnisi inepte autem hune communem humani generis con.
sensum infirmare contendit Baylius, dicens illum tribuendum esse
hominis desidie. Huic enim et similibus exceptionibus jam re. -
sponderat Cicero (1.c.$2.): « Non tam stabilis opinio permaneret,
nee confirmaretur diuturnitate temporis, nec una cum sæculis, -
etatibusque hominum inveterare potuisset. Etenim videmus cæ-
teras opiniones fictas, atque vanas diuturnitate extabuisse... Opi- -
nionum enim commenta delet dies: nature judicia confirmat, Ita- |
que et in nostro populo, et in ceteris Deorum cultus, religionum- |.
que sanctitates existunt in dies majores, atque meliores. » Hoe
argumentum pluribus illustrari posset: vide inter alios, Valsecchi
(Dei fondamenti della Religione etc. V. 1. c. 8-10.). |

26. Prob. 24% Pars. Į. Cum veri Dei conceptu, hominis re- -
rumque omnium Creatore, uti facile patet ex datis argumentis pro Y
prima parte thesis, intime et necessario connectitur religio: que .
ergo probant nullam obligationem moralem existere, sublato Deo; |
probant etiam illam destrui, sublata religione. Unde: Omnis obli- |
gatio fundatur in aliqua lege; lex autem a legislatore, auctorita-

te, potestateque predito, emanat; nam est « quzedam rationis or-
dinatio ad bonum commune,

ab eo, qui curam communitatis ha-
bet, promulgata;

» ergo si non existit lex, neque etiam obligatio
moralis existit: hinc Apostolus ait (Rom. IV. 1 |
lex, nec preyaricatio. » Atqui, sublato Deo, nullus existit legis- -
lator auetoritate preditus. Etenim sieut sublato ente necessario |
nequit existere ens contingens, ita sine primo Legislatore abso- |
dm et independente, nequit secundus et Bitmendars existere.

zi Quod argumentum ita preclare exponit D. Thomas (1. 2.
q. 93. E 3.): « In omnibus autem moventibus ordinatis oportet
quod virtus secundi moventis, derivetur a virtute moventis primi, |
quia movens secundum non movet nisi m quantum movetur & |

5.): < ubi non est

ART. if. DE NECESSITATE RELIGIONIS. 15

rino. Undo in omnibus gubernantibus idem videmus, quod ratio
rnationis a primo gubernante ad secundos derivatur, sicut ratio
y que sunt agenda in civitate, derivatur a rege per preceptum
ores administratores; et in artificialibus etiam ratio artifi-

uum derivatur ab architectore ad inferiores artifices,

gube
erui

cialium act
` t 1 at : 1
qui manu operantur. Cum ergo lex eterna sit ratio gubernationis

“in supremo gubernante, necesso est quod omnes rationes guberna-
tionis quee sunt in inferioribus gubernantibus, a lege «terna deri-
ventur. »

Hujusmodi autein rationes inferiorum gubernantium sunt quee-
cumque ali leges prseter «eternam. Unde omnes leges, in quantum
participant de ratione recta, in tantum derivantur a lege æterna:
et propter hoc Augustinus dicit in I. de liber. Arb. eap. 6. ad
ûn., quod in temporali lege nihil est justum ac legitimum, quod
non ex lege eterna homines sibi derivaverint.'»

98. II. Sublato Deo, vero obligationis moralis fonte, ei substi-
tount humanam rationem. Atqui humana ratio nequit esse supre-
mus obligationis moralis fons. Etenim

1) Natura quee non est independens, nec habet facultatem in-
dependentem; atqui humana natura, creata, contingens, finita est
essentialiter dependens; ergo et ratio, que ejus facultas est, de-
pendens sit oportet. Atqui quod est natura sua dependens nequit
esse supremus obligationis fons; siquidem ipsum subjicitur illi, a
quo dependet. Ergo. |

2) Rationis officium non est producere suum objectum, sed co-
gnoscere; ac proinde illud supponit, eidemque conformari debet,
ut vera ac recta sit. Ergo si humana ratio moralem obligationem
cognoscit et refert, eamdem non producit, sed potius supponit.

3) Nemo obligari moraliter potest nisi a suo Superiore. Atqui
hamana ratio non est superior homine. Ergo.

1) Si humana ratio, tamquam supremus moralis obligationis
fons , aliquid preciperet aut vetaret; id faceret, libere aut
necessario, Atqui, si libere id faceret, essentiale discrimen
inter virtutem et vitium, bonum et malum destrueretur; nec
ulla pise; actio intrinsece bona aut mala: quod certe communi
sensui repugnat. Sin autem id necessario faceret, antecedenter
ad suum imperium ipsa ligaretur, adeoque non esset supremus

WWW.

NE GENERATIM
16 DISP. I. DE. RELIGIONE |
TET asse ligari quidem rationem antece
ivationis. Dicent fortasse ligar
fons obligationis.

denter ad suum imperium; sed ligari ab ipso SRISEVYS "n i.

rero — blato Deo, in quo fundatur immutabilitas
m ini ialis? — 2) Quis obligat
necessitas, universalitas rerum ordinis essentialis ANN : iet
ad conformandas operationes nostras rerum ordini prs la i et
objectivo? — 3) Precipue QUBERMOLES, que ex api gran "
ctivo exurgunt, profecto sunt officia SUI oid "4 Ax JUgum
Dei excutere potest humana ratio (id dd ni religionem ne-
gant), quenam tandem obligatio salva consistet : |

5) Ipsi Pagani hujusmodi veritates agnoverunt, gu. io ind
clarissima revelationis christianæ luce, recentiores O
rare fingunt. Hinc Cicero (1. 2. de legibus, cap. 4.): « Hane igitur |
video, inquit, sapientissimorum fuisse sententiam, legem neque
hominum ingeniis excogitatam, nec scitum aliquod esse populo-
rum, sed seternum quiddam, quod universum mundum regeret, |
imperandi, prohibendique sapientia. Ita principem legem illam et :
ultimam, mentem esse dicebant, omnia ratione aut cogentis, aut
vetantis Dei: ex qua illa lex, quam dii huniano generi dederunt,
recte est laudata. Est enim ratio, mensque sapientis ad jubendum
et ad deterrendum idonea. » Et paulo post ait: « Erat enim ratio
profecta a rerum natura, et ad recte faciendum impellens, et a
delicto avocans: quee non tum denique incipit lex esse, cum scripta
est, sed tum, eum orta est: orta autem simul est cum mente di-
vina. Quamobrem lex vera atque princeps, apta ad jubendum et
ad vetandum, ratio est recta summi Jovis. »

29. III. Res confirmari potest ex consectariis impie doctrine,
quam impugnamus. Cum enim, Deo sublato et religione, humana
ratio impar esset ad moralem obligationem fundandam, eo tan- |

dem devenerunt, ut alii omnis honestatis et obligationis fontem `
ponerent in cumulandis divitiis, seu in utilitate:
alii in jure physice fortioris:
amitterent. Unde damnate su
rum disciplin

alii in voluptate;
atque omnes juris notionem penitus

nt in Syllabo prop. 58.: « Omnis mo-

a honestasque collocari debet in cumulandis et au-
o quovis modo divitiis ac in voluptatibus explendis. » —
59.: t omnia hominum officia |
ta juris vim habent. »— .

uris sanctitati detrimen-

« Jus in materiali facto consistit, e
sunt nomen inane, et omnia humana fac
6l.: « Fortunata facti injustitia nullum j

*4 sd

ART, 111. DE NECESSITATE RELIGIONIS IN SOCIETATE. 17

ium affert » Scilicet dum rationis vim et jura nimis extollerent,
Y ; LÀ . . e . e i. ; A
sto Dei judicio, comparati sunt jumentis insipientibus, et, similes

facti sunt illis! Sed hsec prosequi alterius est loci.

ARTICULUS TERTIUS

An Religio Necessaria sit Societati.
S I.

Exponitur Status Quaestionis.

3). Non defuerunt nec desunt homines, qui licet religionis ne-
cessitatem pro homine individuo agnoscant, negant tamen pro so-
detate; imo censent nullum in hane salutarem influxum eam
exercere, Putant scilicet societatem sine religione consistere sal-
vam posse, ac rempublicam, quamvis atheam, nulloque religionis
vinculo coligatam, tuto regi atque gubernari posse. Hypothesim
absurdam et impiam confinxerunt de atheo virtuosam yitam agen-
te, a sola virtutis pulchritudine, suaeque conscientic approbatio-
ne allecto: finem civilis societatis, quem in mutua civium con-
cordia ac pace collocabant, obtineri posse dixerunt absque reli-
gone, ex sola naturali honestate.

3l. Quod hi somniaverant quidam Robertus Owen ortus in An-
diae pago, cui nomen Newton, superiori saeculo, conatus est in
actum traducere. Ingenio pollens ac potiori agendi efficacia do-
natas, librorum lectioni multum, ac potissimum industriæ ani-
Dum applicuit. Ideis impii philosophismi imbutus, societatem
ibique religione fundare et instituere aggressus est, solum de bonis
materialibus, rerumque corporalium fruitione sollicitam. At vero
exitu funestissimo, qui hujusmodi societati contigit, ad desisten-
dum e proposito compulsus est.

^. Vera hujus erroris origo latet in atheismo philosophico
elapsi seculi. Cum enim vellent increduli hominem religione exue-
'€, in primis directe ac totis viribus id consequi conati sunt. Re
lamen eorum votis minime cedente, moliti sunt eumdem finem con-
qui via indirecta. Itaque religionem a publica rerum admini-
3tratione separare aggressi sunt, eo quidem consilio, ut, sublata

Teligi i ;
lone a parte imperante, integra tandem societas absque re-

MAWELLA De Religione et Ecclesia 1

WWW.O

atolicas.com

-—— e

18 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

abel

tigione consisteret. Sibi enim stulte persuadebant, religionem m.
dicitus ex omnium cordibus evelli, si publica religionis professis

semel desineret. zi
33. Nune temporis vero non modo religionem minime necessa-

riam, imo inutilem societati proclamant; sed insuper contendunt
neglectum religionis socialis maxime ad societatis bonum condu-
cere. Quare S. Pontifex Pius IX. (Encycl. Quanta cura, 8. Dec,
1864.), hanc ordine primam propositionem proscripsit: « Optimam
societatis publice rationem, civilemque progressum omnino re
quirere ut humana societas constituatur et gubernetur, nullo ha.
bito ad Religionem respectu ac si ea non existeret, vel saltem
nullo facto veram inter falsasque religiones discrimine.»

34. Imo in 'eadem Encyclica sapientissimus Pontifex breviter
indicat impii hujus principii pessimas consequentias. « Quoniam,
inquit, ubi a civili societate fuit amota religio ac repudiata di-
vinz reyelationis doctrina et auctoritas, vel ipsa germana justi-
tie humanique juris notio tenebris obscuratur et amittitur, atque
in vere Justitie legitimumque juris locum materialis substituitur
vis; inde liquet cur nonnulli, certissimis sane rationis principiis
penitus neglectis posthabitisque, audeant conclamare: volunta-
tem populi, publica, quam dicunt, opinione vel alia ratione ma-
nifestatam, constituere supremam legem ab omni divino huma-
noque jure solutam, et in ordine politico facta consummata, eo
Ipso quod consummata sunt, vim juris habere. »

99. Uti legenti patet, S. Pontifex docet, hec mala sequi tum-1)
ex neglecta religione; cum -2) ex neglecta religione revelata. Sed

hoc alterum infra pertractandum relinquimus, nondum enim agi-
tur de revelatione. His itaque praestitutis —

ART. III. DE NECESBSITATE RELIGIONIS IN SOCIETATE. 19

S H.

Solvitur Proposita Quaestio

Pro. H. Religio, quie est unicum juris justitieque funda-
- mentum, ita civili societati est necessaria, ut haoc sine illa non
it salva consistere. Qui ergo politicum atheismum indu-
onantur, verc justitic legitimoque juri materialem vim.

J
E
ere €
substituunt; atque sub specie progressus, civilis societatis rui-

nam vere moliuntur.

36. Prob. I. Civilis societas nequit salva consistere sine officiis
| ystitie, fidelitatis, mutuæ dilectionis, etc. Atqui nequeunt hzc
oficia salva consistere absque religione. Ergo absque religione
nequit civilis societas salva consistere- Prob. min.:

1) Nequeunt illa officia salva consistere sine vera necessitate
morali, seu obligatione. Atqui sublata religione, ruit quæcumque
moralis obligatio, ut diximus (n. 26.). Ergo — Revera quemad-
modum Dei Creatoris existentia secum necessario fert religionis
officia; ita negatio religionis recta ducit ad atheismum. Si autem
. Deum esse neges, inficieris etiam oportet legis æternæ existen-
tiam: ea enim nihil est aliud, quam summa supremaque rerum
omnium gubernationis ratio in divina mente existens, movens ac
dirigens omnia ad debitum finem. Sublata vero lege «terna, que-
cumque lex illico destruitur: omnis enim lex a lege «eterna de-
"vatur, ac ab ea omnem vim obligandi habet; et iterum, sublata
omni lege, tollitur omnis obligatio. Sublata ergo religione, tolli-
tur omnis obligatio. At quisque videt, societatem sine ordine mo-
rali consistere non posse, quemadmodum consistere nequit inter

bruta, in quibus ordo moralis locum habere non potest.

2) Nequeunt officia illa justitiæ, fidelitatis, mutuae dilectionis,
ete. salva consistere absque sufficienti sanctione. Atqui religione
blata, deest sufficiens sanctio. Etenim impossibile est, ut omnes
boni virtuosique cives præmia a societate referant; mali vero

| - (e ; ;
. Penas. Nam - g) sepe honeste bonorum actiones ignote homi-

hibu , . E
. 5» manent: aut saltem non ita ad publicam notitiam perve-
diun . . Libia - Jur:

t, ut reipublice administratori innotescant. Plures autem

WWW .C

scatolicas.com

-
—— MÀ m gn m le QR s p I t PI AD Á— o — BÍ: I À— iR Mo ALI Áo me e — —— 9 e

20) DISP. 1. DE RELIGIONE GENERATIM,

sunt actus, qui privatim eduntur, Qraun qui publica; quin tamen
negari possit ex actibus bonis etiam privatis plurima HOUR coms
munitati obtinzere. -b) Dato etiam, quod hggesve SIRVE actiones a |
societatis gubernatore cognoscantur, aliorum povigis sæpe Ma

calumniis appetuntur, atque ita merita deprimuntur: andy Deut
siepe sepius ipsi boni praeferant ignorari, quam cognosci, Vieis |
sim multi ex pravis hominibus penas effugiunt vel pecunia vel
îraudibus, vel machinationibus, aliisque subdolis mediis. Neque
ergo boni omnes præmio donantur, neque mali omnes plectuntur

arceantur. - c) Sane pene a legibus sancitee vix sufficiunt ubi re-
ligio viget; quid igitur esset absque religione? Præsertim, reli
gione de medio sublata, quis finem societatis sibi potius in bono
publico, quam in privato constituet? Quis pacem concordiamque 1
communem sus pretferet utilitati? Quid principes ipsos posset 1

alliciantur ad legum observantiam, et ab earum transgressione.
]

penis. Sublata igitur religione, deest civibus medium efficax quo -
3

coercere? Legi quippe a se late, saltem coactive subjecti non

sunt. Quare scribebat Tullius (de Leg. l. 1. n. 15.): « Quod si

justitia est obtemperatio seriptis legibus, institutisque populorum; |
et si, ut lidem dieunt, utilitate omnia metienda sunt; negliget |
leges, easque perrumpet,si poterit, is qui sibi eam rem fructuo-
sam putabit fore. Ita fit, ut nulla sit omnino justitia, si neque |
natura est; ei ea que, propter utilitatem constituitur, utilitate |
alia eonvellitur. >- d) Absque religione, nulla fides in testibus; -

attamen juramentum semper habitum fuit ut medium efficacissi- |

4 $ 4 |
mum ad obligandam fidem, et finiendas controversias. Unde Apo-
stolus (Heb. „VI. 16.), ait: « Homines per majorem sui jurant: et
omnis controversiz eorurn finis

tuin.

, Ad confirmationem, est juramen- |
» Et Cicero (de offic. 1. 3. c. 3l.) « Nullum

adstringendam fidem Jurejurando m
Id indicant leges

dera, quibus” etia

vinculum ad
ajores arctius esse voluerunt. |
in XII. Tabulis, indicant sacrate, indicant fce-

m cum hoste devincitur fides:
animadversionesque censorum,

de jurejurando, judicab

indicant notiones |

qui nulla de re diligentius, quam
ant. > Et (de Leg. 1. 2.

C, 7.): « Quis ne-

ART. III. DE NECESSITATE RELIGIONIS IN SOCIETATE. 21

Diis immortalibus interpositis turm judicibus, turn te-
) Hinc veteres omnes Legumlatores, uti Pythagoras,
Anacharsis, ete. tamquam civilium institutio-

ter 1p305;
sibus!» — €

golon, Lycurgus,
gum fundamentum, atque medium efficacissimum, quo observaren-

tyr, religionem constituerunt.
37. II. Precipuum fundamentum, quo nititur moralis necessi-

tas pro homine individuo religionem profitendi, est ejus essen-
tialis dependentia a Deo, ut diximus (n. 20.). Atqui eadem ratio

viget etiam pro societate; siquidem et ipsa a Deo primitus in bo-
pum hominis instituta est. Ergo.

Decl. min. Possumus in societate duo elementa considerare,
auctoritatem nempe que presidet, et multitudinem que ei subest.
lamvero qui auctoritatem habet, seu Superior, a Deo pendet non
modo ut homo est, sed etiam ut est Superior; ergo etiam ut
Superior debet liberam sui dependentiam a Deo (religionem), pro-
fieri. Atqui si, agens ut Superior, hane dependentiam profitetur,
multitudo debet ejus impulsum sequi, seu ei obedire; atque mul-
titudo agens prout mota a Superiore, vere exercet operationem
socialem. Ergo admitti debet socialis professio religionis. Hine
S. Augustinus (ep. 185, alias 50. ad Bonifacium), ait: « Aliter
servit Deo, quia homo est, aliter quia etiam Rex est. Quia homo
&t, ei servit vivendo fideliter; quia vero etiam Rex est, servit,
leges justa precipientes et contraria prohibentes convenienti ri-
gore sanciendo: sicut servivit Ezechias lucos et templa idolorum,
et illa excelsa, quee contra precepta Dei fuerant constructa, de-
struendo, . . . sicut servivit Rex Ninivitarum universam civitatem
ad plaeandum Dominum compellendo. . . . sicut servivit Nabucho-
donosor omnes in regno suo positos a blasphemando Deo lege
terribili prohibendo. »

p IIT. Nequit civilis societas salva consistere, nisi auctoritas
litigat et moveat multitudinem ad commune bonum prosequendum.
Atqui id preestare nequit sine religione. Ergo. |

Prob. min., quee imprimis patet ex dietis in primo argumento;
sublata enim religione, deest vis moralis efficaciter movendi mul-
titudinem, Sed insuper
Bin bonum est Hone et VEM atqui, religione

» Moralis honestas et virtus destruitur; ergo.

WWW.

92 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

2) Que a natura sunt, ordinata sunt; ordo autem haberi no.
a (M

quit, quin inferiora superioribus subjiciantur: atque ita finis pro-
ximus societatis civilis subjici debet fini ultimo, qui est Dei ipsius -
consequutio. Sine hae subordinatione, posset auctoritas ita flnem |
immediatum promovere, ut ultimo fini noceret; quo in casu linis |
¡lle desineret esse bonum, sed esset potius malum. Atqui, sublata
religione, nequit auctoritas finem proprium societatis civilis pro.
movere eum hae subordinatione ad finem ultimum. Ergo. |

39. Qaod argumentum desumitur ex D. Thoma (de Reg. Princ. |
l. 1. c. 14), ubi ait: « Gubernare, est id quod gubernatur conve
nienter ad debitum finem perducere. . . . idem autem oportet esse 3
judicium de fine totius multitudinis, et unius... . Videtur autem |

ultimus finis esse multitudinis congregate, vivere secundum vir- -

j
1
!
»
j

l— — d

tutem. Ad hoe enim homines congrezantur, ut simul bene vivant,
quod consequi non posset unusquisque singulariter vivens. Bona |
autem vita est secundum virtutem. Virtuosa igitur vita, est con- d
gregationis humane finis. ... Si quidem autem ad hunc finem
perveniri posset virtute human: nature, necesse esset, ut ad
officium Regis pertineret dirigere homines in hunc finem. Hune
enim dici Regem supponimus, cui summa regiminis in rebus hu-
manis committitur. » Et (c. 15.): «Sieut autem ad vitam, quam
in ezlo speramus beatam, ordinatur, sicut ad finem, vita, qua
hie homines bene vivunt; ita bonum multitudinis ordinat sicut ad -
finem, quecunque particularia bona que per hominem procuran-
tur, sive diviti», sive lucra, sive sanitas, sive facundia vel eru-

ditio. Si igitur, ut dictum est, qui de ultimo fine curam habet,

preesse debet his, qui curam habent de ordinatis ad finem, et

eos dirigere suo imperio: manifestum ex dictis sit, quod Rex, :

sicut dominio et, regimini quod administratur
cium, subdi debet

pa -

per Sacerdoti offi-
| ; ita preesse debet omnibus humanis officiis, el
M Imperio sui regiminis ordinare. Cuicumque autem incumbit
aliquid perficere quod i i i '
or i
q dinatur in aliud sicut in finem, hoc debet

attendere, ut suum opus sit congruum fini. »
40. Hine etiam S.

bit: « N
i L £ In hoec Reges,
in quantum sunt reg
hibeant, non solum

Augustinus (cont. Cresconium 1. 3. 57.) scri-
Sicut eis divinitus precipitur, Deo serviunt .

es, si in regno sua bona jubeant, mala pro-
que pertinent ad hu

manam societatem, verum

ART. lll. DE NECESSITATE RELIGIONIS IN SOCIETATE. 20

ad divinam religionem. Frustra dicis: relinquar libero
enim non in homicidiis et in stupris et in quibus-
facinoribus et flagitiis libero arbitrio dimittendum

eliam que
arbitrio. Cur

"T proclamas f Que tamen omnia justis legibus comprimi, uti-

lissimum ac saluberrimum est. »

4]. IV. Ut melius perspiciatur, politicum Atheismum legitimo
jari materialem vim substituere, atque in societatis ruinam in-
lucere, juverit ita instaurare argumentationem: absque justitia,
ut diximus, nequit societas salva consistere; atqui, sublata reli-

| gione, nequit justitia salva consistere. Justitia enim efficere debet,
~ m coique reddatur jus suum: ergo ubi deficit jus, deficit etiam
justitia. Atqui, nullum jus concipi potest sine religione. Sane jus
est « potestas moralis aliquid agendi vel obtinendi inviolabilis, seu
vi cujus alii erga nos obligati manent ». Jus igitur in uno sup-
ponit obligationem in altero, alioquin vanum esset et illusorium:
unde hec duo correlativa esse dicuntur. At quænam potest esse
potestas in homine, sublato Deo, a quo omnia procedunt? Si nul-
lam est jus Dei in hominem, quem creavit (id porro contendunt
impii religionem negantes); quodnam potest esse jus hominis? Quæ-
nam potest esse in aliis moralis necessitas non violandi jus no-
strum, si obligationis origo in sola religione invenitur?

42. Quare juris notioni corrupte materialis vis substituitur,
nisi statim societas penitus subvertatur. Nulla enim est societas,
abi non est unitas in multitudine: « Respublica, inquit Cicero (de
Rep. 1l. 3.), est res populi; populus autem non omnis cœtus mul-
titudinis, sed est ccetus juris consensu et utilitatis communione so-
Eu ». Principium autem unitatis est auctoritas, que eatenus
Jn habet in unitatem redigendi multitudinem, quatenus jus habet
| Boperandi, Juresublato, nil superest preter physicam vim mul-
titudinem in unitate continendi. Si enim fingatur pactum, hoc
Te) vim non habet, nisi prius constet de morali obligatione
Meliter illud servandi. Cf. Liberatore (La Chiesa e lo Stato
"ap. 2. art. 2.).

43. , à e $7 LI o
t SCHOLION. Cum cultus nihil aliud sit, quam exercitium re-
' l oni . e . - .
sionis; ea, quee hujus necessitatem demonstrent, illum quoque
eeessar; : :
Sarum adstruunt. Ad melius tamen rimandam cultus natu-

scatolicas.com

24 DISP. 1. DE RELIGIONE QENERATIM.
A
P | | |
ih ram, juverit pauca addere; pauca inquam, quia de his agi solet
in philosophia morali.
A 44. Ac imprimis, quemadmodum , ut diximus (u. 8.) religio

sumi potest pro speciali virtute, aut latiori sensu; ita cultus vel
generatim sumitur pro quolibet actu honesto, de se tendente in
Deum, finem ultimum, ejusque gloriam : vel proprie ac formali-
ter pro actu obsequii, Deo exhibiti, ob ejus excellentiam. Notat
autem D. Thomas (2.2. q. 81. a. 3. ad 2.) « quod eodem actu homo
servit Deo et colit ipsum; nam cultus respicit Dei excellentiam,
cui reverentia debetur; servitus autem respicit subjectionem ho-
minis, qui ex sua conditione obligatur ad exhihendam reveren-
tiam Deo. Et ad hzc duo pertinent omnes actus qui religioni at-
tribuuntur, quia per omnes homo protestatur divinam excellen-
tiam et subjectionem sui ad Deum, vel exhibendo aliquid ei, vel
etiam assumendo aliquid divinum. »

|
|
|

45. Quamvis autem aliis, preter Deum, possit cultus exhiberi, 1
siquidem et in aliis, potest aliqua participata excellentia reluce- :
re; cum tamen Dei excellentia suprema sit et imparticipata (n. 7.), |
cultus, qui ei exhibetur, est alterius omnino et superioris ratio- |
nis. «Cnm servus, inquit D. Thomas (2. 2. q. 81. a. 1. ad 3.),

| dicatur ad Dominum, necesse est quod ubi est propria et specia-

| lis ratio dominii, ibi sit specialis et propria ratio servitutis. Ma-
nifestum est autem quod dominium convenit Deo secundum pro-
priam et singularem quamdam rationem, quia scilicet ipse omnia
fecit et quia summum in omnibus rebns obtinet principatum; et
ideo specialis ratio servitntis ei debetur. » Hinc etiam cultus Deo
exhibitus speciali nomine donatur. Cum enim eultus Sanctorum

dica ti. ce... Je eds e .
tur Dulia ; cultus Beatissime Virginis, que inter Sanctos

eminet, vocetur Hyperdulia; cultus Dei proprie dicitur Latria.

« Latria, Inquit S. Augustinus (de Civ. Dei. 1. 10. c. 1.), secun-
dum consuetudinem, qua loeuti sunt qui nobis divina eloquia con-

diderunt, aut semper, aut tam frequenter ut pene semper, ea di-

Citur servitus que pertinet ad colendum Deum. »
46. Porro integer cultus
nempe mentis

cum pertine

comprehendit triplicis ordinis actus,
. Cordis et corporis ;
ant ad animum, cultum
vero efficit cultum externum. Itaqu

quorum priores duse species
internum constituunt; tertia
e cultus internus est « reve-

y
|
|

ART, HI, DE NECESSITATE RELIGIONIS IN SOCIETATE. 25

tia ot obsequium Deo exhibitum actibus qui in animo manent; »
ren |

o externus est « cultus interni expressio sensibilis, of

v € M À M —sÀ ——

pultus Yer
manifestatio. » Ex
.eungendum non esse nb interno; qui enim actus religionis
LE

qua externi cultus definitione statim patet,

eum 0 6 & a

exterius efficit, cum internis minime concordantes , non religio-

sus, sed hypocrita dicitur. Hine D. Thomas (1.2. q. 101. a. 2.)
p `

sit: « Est autem duplex cultus Dei, interior et exterior. Cum

enim homo sit compositus ex anima et corpore utrumque debet

applicari
enltu, et corpus exteriori; unde dicitur in Psal. 83, 3.: ‘Cor meum

et caro mea exultaverunt in Deum vivum.' Et sicut corpus ordi-
natur in Deum per animam, ita cultus exterior ordinatur ad in-

ad colendum Deum; ut scilicet anima colat interiori

teriorem cultum. Consistit autem interior cultus in hoc quod
aima conjungatur Deo per intellectum et affectum. Et ideo se-
endum quod diversimode intellectus et affectus colentis Deum
Den recte conjungitur, secundum hoc diversimode exteriores actus
hominis ad eultum Dei applicantur. »

47. Jamyero cultus externus spectari potest vel relate ad in-
dividuum, et dicitur cultus externus privatus; vel relate ad so-
cietatem , et dicitur cultus externus publicus. Unde cultus pri-
vatus ille est, quem homo suo nomine Deo exhibet. Cultus autem
publicas, non ita proprie vocatur quia publice exhibetur (ipse
privatus cultus publieo in loco exerceri potest); sed quia conjun-
ctis sociorum animis votisque, ipsius societatis nomine Deus ho-
noratur. Ritus autem publici cultus a Deo ipso aliquo modo de-
terminantur; hine uti docet D. Thomas (3. p. q. 60. a. 5.), ante
legem scriptam «ex interiori instinctu determinabatur eis, qui-
bus rebus sensibilibus ad Dei cultum uterentur; » in lege Mosaica
revelatus fuit a Deo determinatus cultus publicus, quo Judæi eum
colerent; in lege autem christiana, quedam determinata fuerunt
a Christo; in reliquis facta est ab ipso Ecclesise potestas cultum
determinandi, |

48. His de cultus natura delibatis, quisque videt, necessitatem
cultos interni evidenter erui ex argumentis datis (n. 19. seqq.)
quid enim ea probant, hujus saltem cultus necessitatem osten-
dunt, Nec opus est hic iterum demonstrare necessitatem cultus
Publici sen socialis; ea enim satis constat ex argumentis propo-

ME NN LLL LLL ELLEue wocoeeOUOetv A ILLU PeVpALLGILIM y a e 4i assu. uL. mane eLANLLL 77 O U M Lo -
-s — Á——Ó d TLLA AAA d O o o

— è

catolicas.com

> AU "E REDA IW A W: À Ar
.€- E 4 à ie, E A WAV a A VIAWAV
* ^ ho IAN I a! Y BÀ Y Ls
* y "a `
"P". x D A. a

sl —

.sitis (n. 35. seqq.

. «f -
de - c Sua

2p DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,
). Sane si individuorum totalis dependentia ef.
cit ut Deo servire debeant; nonne ips Screws, vus quod mo
rale, a Deo ordinata est? Si beneficia a quolibet AN cce.
pta postulant grati animi Ke erga Ac s e cul MA. Dg
plarima beneficia confert in Scfetitam; ut societas A e
gne quoddam beneficium aeceperit societas, pn pu se oficios
satisfecisse, nisi per legatos aut primores populi, nomine societa.
tis ipsins, gratias agat; nonne par ratio habenda ie de benef.
ciis acceptis a Deo? Hinc apud omnes gentes RIS quidam publi-
cus semper viguit, ac viget: extant sacerdotes, ritus, sacrificia,
signa aliqua, quse publicum eultum omnibus communem osten-
dunt; ita ut ipsi ethnici philosophi, qui ssepe superstitiosas cœ-
remonias in corde suo deridebant, faterentur tamen , Deos una
eum populo esse colendos. Superest itaque, ut pauca subjiciamus
de necessitate cultus esterni etiam privati.

49. Eam ita breviter ostendit Card. Toletus (in 2. 2. q. 84. a. 1.).
—1) Cultus externus necessarius est ratione sui. Nam— a) homo
quum constet anima et corpore, quod totum a Deo est, convenit
ut utraque parte colat Deum: et sicut peccat anima cum corpore,
ita utrisque Deum debet colere; et sicut corpus etiam in resur-
rectione. præmium accipiet , ita etc.—5) Deo tantum debemus,
quantum non possumus ullo modo reddere. Ergo convenit ut illi
serviamus omnibus modis possibilibus juxta illud: Ossa mea exul-
taverunt in Deum.—e) Omnes aliz virtutes habent suos actus ex-
teriores: ergo multo magis religio prestantior.—d) Quum homi- |

nes debeant se fraterna charitate diligere, cultu exteriori indi-

gent, qui sit omnibus communis et notus. Contra, ablatis cere-
monlis, quisque secedit in viam suam.

2) Necessarius est enltus externus ratione interni cultus. Nam—
a) hzc exteriora multum conferunt

ad doctrinam spiritualem; et
ideo Christus nobis dedit s

acramenta sensibilia, ut per ea instrue-
remur de effectu sacramentorum in anima.—b) Juvat ad excitan:

dam voluntatem, ad devotionem, si quis tamen dispositus est.—
c) Juvat ad memoriam: nam optime retinemus res per aliqua exte-
riora.—d) Complet perfectionem rerum spiritualium, id est facit, ut
zx pluris estimentur , Ut experientia docet; vilescunt autem spi-
rituaalia, ubi heee non habentur—Cf. D. Thomam (c. g. 1. 3. c. 119.).

-— `

ART, 111. DE NECESSITATE RELIGIONIS IN SOCIETATE. 21

— gy Dices I. cum Thomasio: Deus externo cultu non indiget;
AE '

summe dives est, tum quia intimos animi sensus intro-

ium quia |
spicit. Ergo cultus externus non est exhibendus.
Respondetur: Laborat objectio falso supposito; supponit enim

gecessita tom cultus externi fundari in Dei indigentia, cum allata
argumenta aliud ostendant. Jam docuerat D. Thomas (2. 2. q. 81.
a. T. «Deo reverentiam et honorem exhibemus, non propter se-
ipsum, quia ex seipso est gloria plenus, cui nihil a ereatura adjici
potost, sed propter nos, quia videlicet per hoc quod Deum reve-
remur et honoramus , mens nostra ei subjicitur; et in hoc ejus
perfectio consistit; quelibet enim res perficitur per hoc quod sub-
ditur suo superiori, sicut corpus per hoc quod vivificatur ab ani-
ma, et aer per hoc quod illuminatur a sole. Mens autem humana
indiget, ad hoc quod conjungatur Deo, sensibilium manuductione,

quia "invisibilia Dei per ea que facta sunt, intellecta conspiciun-

ur ut Apostolus dicit Rom. 1. 20. Et ideo in divino cultu ne-

cesse est aliquibus corporalibus uti, ut eis quasi signis quibus-
dam mens hominis excitetur ad spirituales actus, quibus Deo con-
jumgitur. Et ideo religio habet quidem interiores actus quasi

principales, et per se ad religionem pertinentes; exteriores vero

actos, quasi secundarios, et ad interiores actus ordinatos.»

91. Dices II. cum Kant, qui antiquam objectiunculam contra
orationem refricat (apud Oischinger, Dict. Encycl. t. 19. p. 473.):
nula saltem oratione opus est: Deus enim omniscius non indiget,
ut nos illi necessitates nostras exponamus.

Respondetur : Huic etiam objectioni satisfecerat D. Thomas,
qui (2. 2. q. 83. a. 2. c.); docet: « Quod ex divina providentia
non solum disponitur qui effectus fiant, sed etiam ex quibus cau-
sis, et quo ordine proveniant. Inter alias autem causas sunt etiam
J'orumdam cause actus humani. Unde oportet homines agere
aliqua, non ut per suos actus divinam dispositionem immutent ,
sed ut per actus suos impleant quosdam effectus secundum ordi-
E Deo dispositum; et idem etiam est in naturalibus causis.
Et simile est etiam de oratione; non enim propter hoc oramus
at divinam dispositionem immutemus, sed ut id impetremus quod
Deus disposuit per orationes esse implendum, ut scilicet homines
Postalando mereantur accipere quod eis Deus omnipotens ante

i
"o a LI WR

I
CEN
^
tS

n Y

9N DISP. t. DE RELIGIONE GENERATIM.
t

secula disposuit donare. » Et (ad 1.), addit: « Non est necessarium
nos Deo preces porrigere ut ei nostras indigentias vel desideria
manifestemus , sed ut nos ipsi consideremus , in his ad divinum
auxilium esse recurrendum. »

52. Dices 111.: Legitur (Jo. IV. 23.): « Venit hora, et nunc est,
quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate.»

Resp. 1) indirecte. Nequeunt hec verba excludere cultum ex.
ternum, siquidem Scriptura non contradicit Scripture. Jamvero
Christus ipse externo eultu adoravit Patrem tum in Templo, tum
in Horto, in quo positis genibus, et procidens in faciem suam
oravit; orare docuit Apostolos, qui post Ascensionem templum
adierunt hora orationis nona, erant unanimiter perseverantes in
oratione etc.

2) Directe cum Toleto (1. c.): « Respondeo, Christum duo ibi
docuisse Samaritanam. Unum est, cessaturam illam adorationem,
qui fiebat et in Jerusalem et in monte illo, nam illa rogaverat
tacite, utra adoratio esset melior. Alterum est, illam adoratio-
nem transformandam esse in quandam adorationem spiritualem; d
cul non repugnat, quod fiat in loco aut in templo, et cum cære- |
moniis exterioribus nostris. Nam adhue totum hoc spiritualis |
adoratio est; nostre enim cæremoniæ duplici de causa assumun- |
tur: l° quia effectus sunt abundantis devotionis interns y 2? M
excitandam devotionem internam; hoc autem non aufert spiritua-
litatem adorationis. Sicut confessio exterior fidei spiritualis est, |

f
|
|

licet fiat voce; ita etiam laudare Deum ore, ut fecit Christus:
Confitebor tibi, Pater, etc.

moniæ a ceremoniis

In hoc igitur differunt nostre cere-

Judaicis, quod Judaicæ assumebantur pro-

pter illasmet ceremonias, quatenus erant figure futurorum my-

. d o Lj [3 |
slerlorum ; quod voluit dicere Christus Samaritane. » Ceterum -
= "a . |
MapH non agnoscunt auctoritatem Scripture; Novatores et ipsi -
ejus auctoritate damnarentur,

À adhibent enim cultum externum—
Sed de his redibit sermo, ubi

de visibilitate Ecclesie.

ART, DV. DE INDIFFERENTIA IN RE RELIGIONIS, 20

ARTICULUS QUARTUS

An Indifferens git Quamlibet Religionem Profiteri.

S I.
Exponitur Status Quaestionis.

23 Que hactenus disputavimus satis ostendunt necessitatem
alicujus religionis, relate sive ad hominem individuum sive ad
uciotatem; adeoque satis evertunt impium systema de ¿ndaffe-
rentia absoluta in re religiosa. Sed, ut innuimus (n. 16.), preter
indifferentistas absolutos sunt alii mitiores, qui Znd?fferentista
wlativi dici etiam solent: eontra hos nunc dimicare aggredimur.
Forum error in eo consistit, quod licet fateantur necessitatem
diejus cultus erga Deum, «tenent tamen varias religiones esse
zque bonas et utiles, atque in qualibet earum posse hominem
ulvari.» Precipue hujus erroris radices videntur esse—l) ra-
tionalismus , qui nimis extollens vim et jura private rationis

miuscujusque hominis , ei tribuit supremum veluti judicium de
veritate aut falsitate religionis: cum vero homines valde inter se
dissideant, religionem ad quoddam veluti systema reducunt.—2)
Ignorantia aut pervicax negatio veri fundamenti obligationis re-
ligionem profitendi; quo sublato, docent religionem accomodandam
esse indoli cœli, ac moribus populorum: nequit ergo una eadem-
que ubique et semper esse religio. 1
H. Duplex distingui debet Indifferentismus relativus ; unus
| smpe watversalis, alius particularis. Primus complectitur omnes
religiones que in mundo sunt, easque predicat «que bonas, atque
» eternam salutem utiles. Alter admittit, aliquam religionem
Il mundo veram esse et alias falsas; sed quia queelibet religio
| mas sectas habet, in quas divisa est, arbitratur, nullum essen-
| ile discrimen esse inter- religionem et ejus sectas. Ita qui chri-
Manam religionem ceu veram admittit, vi indifferentismi exi-
imat quemque posse in sua secta salvari, seu omnes christianas
ctas utiles esse ad salutem :eternam obtinendam. Particulares

WWW.O atolicas.com

n
4

30 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

indifferentismi refutatio petitur tum ex dictis del de Vir.
tutibus (disp. 2. a. 7; et disp. 4. a. 3.) tum ex digengis aum de.
Ecclesia sermo erit: proinde que directe ilum impetunt hie vix -
attingimus. P
55. Porro exitialem hune errorem sepe denuntiavit S. Ponti-
fex Pius IX. Ita (in Ep. Encycl. Qui pluribus, 9. Nov. 1846.) -
post enumeratos varios errores, subdit: « Huc spectat torpena
ac vel ipsi naturali rationis lumini maxime repugnans de cujus-
libet religionis indifferentia systema, quo isti veteratores, omni |
virtutis et vitii, veritatis et erroris, honestatis et turpitudinis
sublato discrimine, homines in cujusvis religionis cultu zternam
salutem assequi posse comminiseuntur, perinde ac si ulla umquam
esse posset participatio justitiæ cum iniquitate, aut societas lucis.
ad tenebras, et conventio Christi ad Belial. » — Et (in Ep. En- -
cycl. Singulari quidem, 17. Mart. 1856.) postquam reprobaverit -
indifferentismum absolutum, addit: «A qua turpissima sane in- -
differentismi forma haud admodum distat illud de religionum |
indifferentia systema e tenebris eruptum, quo homines a veritate
alienati, vereque confessionis adversarii, suseque salutis imme- i
mores, et inter se pugnantia docentes, et nunquam stabilitam
sententiam habentes, nullum inter diversas fidei professiones dis- |
crimen admittunt, et pacem passim eum omnibus miscent, e
busque æternæ vitæ portum ex qualibet religione patere conten-
dunt. Nihil enim interest illis, licet diversa tractantibus, dum |
ad unius veritatis expugnationem conspirent.» — Et (in Alloeu-
tione Maxima quidem, 9. Jun. 1862.): «Cum autem, inquit, omnes '
religionis veritates ex nativa humans rationis vi perverse deri- |
vare audeant, tum euique homini quoddam veluti primarium jus |-
tribuunt, ex quo possit libere de religione cogitare et loqui, eum- -

que Deo honorem et cultum exhibere, quem pro suo libito me-
liorem existimat. »

96. Hine habemus damnatas in Syllabo
« Liberum cuique homini est e

sequentes propp.: l5.
am amplecti et profiteri religio-
veram putaverit » — 16. —
am æternæ salutis repe-
nt » —18. « Protestantis-
vere ejusdem christiane Reli-

nem, quam rationis lumine quis duetus
«Homines in eujusvis religionis eultu vi
rTé æternamque salutem assequi possu
mus non aliud est quam diversa

å - vë

ART, IV. DE INDIFFERENTIA IN RE RELIGIONIS. 31

a mque ac in Ecclesia catholica Deo placere

* E i

gionis forma, in qu
datum est. » |

57, AD Indifferentism
seu Tolerantía religiosa; que tamen duplex est,

has
ut

ce a

o relativo parum aut nullo modo differt

e 200 E
d =

folerantism ws, P X?
religiosa proprie dicta seu dogmatica , et politica seu civiles.

Prima est « expressa vel tacita professio veritatis omnium reli-
gionum omniumque sectarum, qua scilicet quisque tenet religio-
ws omnes aut sectas sque veras ac bonas, hominique proinde
mnes que salutares esse.» Altera est «legum dispositio , qua
|
|
|

j t

iE: v

v»
pl
i

ul t

pablicum cultus exercitium permittitur , aut etiam ipaualis PROS
ctio promittitur externe professioni cujuscumque religionis. »
Utquisque videt, Tolerantta dogmatica idem est ac Ind?fferen-
tismus relativus.

58. Verum idem error proponi etiam solet sub nomine Zber-
lalis conscientim, aut libertatis cultuum: quas formulas prestat
breviter exponere: jam enim suo tempore animadverterat Tacitus
(Histor. 1. 4. e. 73.), quod «szpe libertas et speciosa nomina
pretesuntur, nec quisquam alienum servitium ei dominationem
sibi concupivit, ut non eadem ista vocabula usurparet.» Itaque
-l)libertas male confunditur cum independentia: nam libertas
est etiam in creaturis, que, ut diximus, sunt intrinsece et essen-
lialiter dependentes; nec conscientia potest dici ¿ndependens ,
com natura sua subjiciatur legi, quam particularibus casibus ap-
plicat. Vide quee diximus in tract. de Virtutibus Infusis (nn. 1013
-1016.) — 2) Libertas proprie dicit exemptionem a necessitate et
a vi; unde fit ut qui liber est, habeat in sua potestate sese de-
lerminare ad unum vel aliud , seu habeat facultatem eligendi.
Si adsit aliquod principium ¿ntrinsece determinans voluntatem
ad unum , cessat libertas a necessitate , que est proprie dicta
ülertas; si prineipium determinans ad unum sit extrinsecum et
“ntrarium inclinationi subjecti, cessat libertas a coactione: utra-
Je hec libertas dicitur physica—3) Si vis extrinseca ligans vo-
mtatem ad unum non est physica, sed moralis, uti est lex;
rolmntas dieitur carere morali libertate, seu obligari ad aliquid:
faciendum ve] omittendum, quamvis physice libera sit ad utrum-

libet.
50

al b As XX E Ó A E -

Hic notandum est, principium determinans voluntatem an=

wwywobrascatolicas.com

32 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

tecedenter ad unum, vel illam obligans, posse illam determinare
aut obligare jurta rectam tendentiam subjecti; et est vera per.
feetio libertatis; vel contra eam tendentiam; et est libertatis |
imperfectio. Etenim perfectio lihertatis, sicut. cujuslibet entis, -
consistit in consequutione objecti ad quod naturaliter tendit: [t D
bertas autem non est facultas quzdam distincta in nobis; sed est
radicaliter intellectus, et formaliter ipsa voluntas; objectum ergo, -
ad quod naturaliter tendit, et a quo nata est perfici, est illud
idem, ad quod tendit intellectus et voluntas. Sed intellectus obje-
ctum est verum ; voluntatis bonum. Libertas ergo prosequendi
verum et bonum est perfectio ejus; libertas e contra prosequendi
falsum et malum est ejusdem imperfectio. Hine Deus, Christus
Dominus, Beati in ccelo carent facultate eligendi malum; et inde |
eorum libertas perfectior est nostra (1). Simili ratione lex im- -
pediens prosequutionem veritatis, honestatis, etc., est contraria
vere libertati, seu perfectioni ejus; lex e contra dirigens nos ad
prosequendum verum et bonum, est adjumentum libertatis pro- ]
movens veram ejus perfectionem. Sed hæc pro re nostra attigisse E
sufficiat; siquidem tradi solent in metaphysica.

60. His igitur prestitutis, queritur quid intelligant nomine li- —
bertatis qui libertatem conscientie et cultuum predicant. Cer-

(1) « Ad rationem liberi arbitrii, inquit D. Thomas (2. Sent. dist. 25. q. 1. a. 1.
ad 2.), non pertinet, ut indeterminate se habeat ad bonum vel ad malum ; quia
liberum arbit.jum per se in bonum ordinatum est, cum bonum sit objectum vo-
luntatis, nec in malum tendat, nisi propter aliquem defectum... Et ideo ubi perfe-
ctissimnm est liberum arbitrium, ibi in malum tendere non potest, quia imperfectum
esse non potest, Sed hoc ad libertatem arbitrii pertinet, nt actionem aliquam facere,
vel non facere possit, et hoc Deo convenit; bona enim qu:e facit, potest non facere
nec tamen malum facere potest ». Cf. etiam (de Ver. q. 22. a. 6.). Preiverat S. Au-

gustinus, qui (Oper. Ituperf. ]. 1. c. 103.) scripsit: « Dicturus es, ut video, Deum
necessitate premi, ut peccare non possit, qui ntique nec p

peccare. Imo vero si necessitas dicenda est
fleri;

otegt velle neo vult posse

| » Qua necesse est aliquid vel esse vel
EE est ista omnino necessitas, qua necesse est feliciter vivere; etin
eadem vita necesse est non mori i ce

ı Decesse est in deterius n i
on mutari. 8-
me ari. Hac ne

si necessitus etiam ipsa dicenda est. beat;
; beati non premuntur : nobis
autem eat futura non præsens r. ; Sed fruuntur: nob

videntur.

ART. IV. DE INDIPFERENTIA IN KE RELIGOIONIS, 33

ig 1) non ngunt de libertate a necessitate ; quis enim negat

liane Hbertatem , quam miserrime oculis nostris conspicimus,
rofitendi quamlibet religionem? — 2) Asserunt ergo libertatem
mdam moralem, nempe exemptionem a lege: et si quidern sit

quà "c? :
ptio ab omni lege etiam naturali et divina, libertas cultuum

exem
anus idemque error cum indifferentismo relativo, aut tole-

est
itia dogmatica — 3) Si vero asserant exemptionem solum a

ra
lege humana, sive ecclesiastica sive civili; tunc habetur error

liberalismi.

8l. Liberales itaque (sic vocis abusu vocantur sectatores hujus
sstematis) tenent — 1) jus inesse cuicumque homini, quoad so-
rietatem, tum civilem tum ecclesiasticam, profitendi religionem,
quam vult; ac proinde injuste agere auctoritatem sive civilem
dve ecclesiasticam, quie tolleret aut imminueret libertatem cul-
imum — 2) Imo, addunt, libertas cultuum, seu tolerantia politi-
ca est per se bona, et per se in bonum societatis cedit; adeoque
absolute et non solum Aypothetzce, seu nulla habita ratione con-
ditionum quibus versatur aliqua societas, concedenda est —3) Non
desunt tamen qui hunc errorem mitigantes docent, quod licet s0-
lam Aypothetice concedenda sit libertas cultuum; eatamen est
presens temporum conditio, ut non amplius ullibi expediat reli-
gionem catholicam tamquam unicam Status religionem haberi.

62. Quid autem Ecclesia sentiat de Liberalismo, liquet ex cit.
` Bneyel. Quanta cura (8 Dec. 1864.), ubi S. Pontifex, alt: « Ex
qua falsa socialis regiminis idea haud timent erroneam illam fo-
vere opinionem, catholic: Ecclesie animarumque saluti maxime
exitialem, a rec. mem. Gregorio XVI. Preedecessore Nostro de-
liramentum «ppellatam, nimirum libertatem conscientie et cul-
tuam esse proprium cujuscumque hominis jus, quod lege procla-
sal et asseri debet in omni recte constituta societate, et Jus
civibus inesse ad omnimodam libertatem nulla vel ecclesiastica,
vel civili auetoritate coarctandam, quo suos conceptus quoscumque
Manifestare ac declarare valeant. Dum vero id temere affirmant,
taud cogitant et considerant, quod libertatem perditionis preedi-
71.» Unde habemus prop. ordine tertiam in eadem Encycl.
damnatam, que sic se habet: « Libertatem conscientiae et cultuum
"Se proprium cujuseumque hominis jus, quod lege proclamari et

ANZELLA, De Religione et Ecclesia 3

34 DISP. 1. DE RELIGIONE GENERATIM.

asseri debet in onmi recte constituta societate, ot jus civibus
inesse ad omnimodam libertatem nulla vel ecclesiastica, vel civili
auctoritate coarctandum, (quo suos conceptus quoscumquo sive
voce, sive typis, sive alia ratione, palam publiceque manifestare -
ac declarare valeant. » Huc etiam faciunt sequentes propp. dam. |
nate in Syllabo, nempe 77:« Ætate hac nostra, non amplius ex- ^
pedit Religionem catholicam haberi tanquam unicam. Status re-
ligionem, cæteris quibuscumque cultibus exclusis» — 78: « Hine
laudabiliter in quibusdam catholici nominis regionibus lege cau-
tum est, ut hominibus illuc immigrantibus liceat publicum pro-
prii cujusque cultus exercitium habere» — 79: « Enimvero falsum.
est civilem cujusque cultus libertatem, itemque plenam potesta-
tem omnibus attributam quaslibet opiniones cogitationesque palam.
publiceque manifestandi conducere ad populorum mores animosque
facilius corrumpendos, ac indifferentismi pestem propagandam.»

63. At vero, si Ecclesia improbat systema liberalismi, agno-
scit tamen posse quandoque civilem aliquam societatem in iis cir
cumstantils versari, ut non modo possit, sed etiam debeat tole l
rantía politica admitti: quo in casu admitteretur hypothetice, -
seu suppositis illis circumstantiis: non vero absolute. Recte ta
men monet Card. Tarquini (Jur. Eccl. Publ. Instit., ed. 4. pag. 67.
in not.): « Nihil in hac re inconsulto Summo Pontifice esse de
cernendum, tum quia agitur de casu gravissimo circa statum Ee--
clesiæ, de quo nonnisi Summus Pontifex judieare potest; tum quia

tolerantia hsec civilis legibus ecclesiasticis per se prohibita est.)

64. Querenti autem, quomodo libert
licita est, concedi quandoque po
Card. Tarquini (l. c

as cultuum quee per se ile
ssit et debeat; respondetur cum
qu -): « Dupliei ex causa, seposita lege positiva, :
eam esse illicitam; quia nefas ost cooper
doxorum; tum quia nefas est catholicos
ponere. Inde consequi, ad e
cessarias esse, que
cato, tum ad licite

ari superstitioni hetero-
periculo seductionis ex- ]
am honestandam eas conditiones ne-
ad honestandam cooperationem alterius pec- -
sese exponendum occasioni, sive periculo |
a Theologis traduntur. » i

peccandi communiter
95. D. Thomas ZEP.

num regimen derivatu
Deus autem quamvis

q. 20s à. 11.), ita rem explicat: « Huma-
" 2 divino regimine, et ipsum debet imitari. |
sit omnipotens et summe bonus, permittit

| |

ART. IV: DE INDIFFERENTIA IN RE RELIGIONIS. 35

| iamen aliqua mala fleri in universo, quee [OLD Re posse"; ne
jig sublatis, majora bona vo POD vol PURI poena mala
sequerentur. Sic ergo et in TOUT Mint Hs qui pops plas
rele aliqua. mala tolerant, ne aliqua bona impediantur, vel etiam

so aliqua mala pejora incurrantur, sicut August. dicit, in lib. 2.
do Ordine, cap. 4. cirea med.: * Aufer meretrices de rebus huma-
nis, turba veris omnia libidinibus. '.... Aliorum vero inficelium
ritos, qui nihil veritatis aut utilitatis afferunt, non sunt aliqua-
liter tolerandi, nisi forte ad aliquod malum vitandum; scilicet
sd vitandum scandalum vel dissidium quod ex hoc posset prove-
nire, vel impedimentum salutis eorum qui paulatim sic tolerati
+nvertantur ad fidem. Propter hoc enim etiam hereticorum et
paganorum ritus aliquando Ecclesia toleravit, quando erat magna
infidelium multitudo. » hy:

66. Veram doctrinam integre perstrinxit Becanus (de Virt-
. Theol. cap. 16. q. 4. n. 2.), dicens: « De hac re ita statuendum
| est—1) Libertatem religionis omnino esse illieitam; et-divino
| precepto repugnantem. —2) Reipubliez esse perniciosam — 3) Non
| debere precipi, approbari, aut introduci 'ab“ullo Principe aut
r Magistratu: sed potius: omnibus modis; si; commode fieri. potest,
| impediri et profligari — 4) Si autem. commode impediri non possit,
|] nii cum majori damno ant malo Reipub. aliquo tempore tolerari
| posse—5) Et si hoc modo toleretur, et in pactum deducatur, fidem
| servandam esse. Hæc Catholicorum sententia est. » Atque ultimum
| ertum sic probat (n. 11.): « Fides servari debet in omni pacto
. lito et honesto; atqui licitum et honestum. est. tolerare liberta-
| "religionis ad majus malum evitandum; ¿et de eas toleranda
| licite et honeste pacisci potest Princeps catholicus. Ergo; si pa-
| teitur, fidem servare debet. » Jaro
9i. His igitur adumbravimus Ecelesiz doctrinam, atque. errores
| E contrarios: superest ut illam, quoad precipua saltem. capita,
| "Idicemus, Id, claritatis gratia, distinctis SS prestabimus, reji-
+ "mies—]1) tolerantiam dogmaticam, ac dein— 2) veram de
: 'olerantia civil; doctrinam statuentes. Unde — :

www.obraSGatolicas.com

30 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

8 II.

Rejicitur Tolerantia Dogmatioa.

Pror, III. Una est vera religio, quam omnes homines am. 1
plecti ac profiteri tenentur; adeoque impium et absurdum est |
systema de tolerantia dogmatica, qua cuique Jus tribuitur li.
bere cogitandi et loquendi de religione, eumque Deo cultum
exhibendi, quem pro regionum populorumque vartetate, aut pro

suo quisque lubito meliorem existimet. "3

68. Prob. 1. Ex tradita notione religionis (art. 1.), liquet T
posse in religione considerari, nempe — 1) Deum cui debetur cul-
tus et obsequium — 2) creaturam rationalem, seu hominem debita |
religionis Deo exsolventem — 3) ligamen morale conjungens homi- |

nem Deo. Atqui ex quocumque capite res consideretur, religio |
non est nisi una. Ergo.
L

l
|

Prob. min. quoad l*» partem. Nam — 1), uti ipsa ratio osten-
dit, Deus non est nec potest esse nisi unus; ergo quantum ad |
Hlum attinet, cultus ei debitus non est nisi unus; ac proinde
nonnisi una potest esse vera religio —2) Ideo Deo, vel in ordine |
nature, debetur cultus, quia est in se summ: excellentis, pri- |
mum prineipium et ultimus finis; atqui talis semper et ubique |
est Deus relate ad omnes homines; ergo ab omnibus hominibus, |
nonnisi unus cultas ei semper et ubique debetur.— 3) Deus uti |
Supremus Dominus, jus habet non modo ut colatur sed ut colatur
eo modo quo ipse vult: ergo si, supra naturam agens, ipse hune |

mo € .* l
dum revelat, eo modo colendus est. Atqui Deus nonnisi unum -
modum quo colatur, seu unam re

ligionem revelavit, (id patet |
contra h:ereticos, Msc

qui admittunt revelationem christianam, ex iis

que traduntur alibi de unitate Eeclesi» et de unitate fidei;

contra alios e Je
— V8 ex contradictione int -m

; er varias relig mol |

dicemus). Ergo. ligiones, de qua |

Prob. min, quoal 2am

hominis reponendum es
dependentia ejus natur

partem. Fundamentum religionis ex parte
t, ut diximus, in ipsa essentiali et totali |
ea ;

Deo. Ergo ubi una est specie natura,

ART.
alque eadem dependentia; ibi una eademque erit religio. Quare
eum üna sit specie natura in omnibas hominibus, cuiuscumque
temporis aC loci; omnes ubique et semper ad eadem grati SEN
subjectionis, pietatisque obsequia Men ense erga Deum. Que ratio
viget etiam si supponatur religio aliqua supra naturam: quemad-
modum enim Deus jus habet ut colatur eo modo quo vult; ita
hominis officium est juri illi satisfacere: si igitur probetur, uti

paulo ante diximus, revelatam religionem quam Deus omnibus pro-

ponit, unam esse; illam omnes homines amplecti ac profiteri te-

JV. DE INDIFFERENTIA IN RE RELIGIONIS. 37

nentur.
Prob. min. quoad 3" partem. Ligamen conjungens hominem Deo

oitarex jure Dei, et ex iis quee essentialia sunt humane nature,
itque his correspondet. Ergo si ex parte Dei et hominis una est
rlizio; una etiam erit ex parte ligaminís conjungentis hominem
Deo. Pro majori intelligentia tum huius partis minoris tum to-
tius argumenti, prestat imprimis distinguere officia religionis
absoluta ab hypotheticis. Offieia absoluta inspiciuntur in ordine
creaturae rationalis ad Deüm, attenta solum Dei perfectione ho-
minisque natura. Ordo autem ille necessario exprimitur quibus-
dam veritatibus (religio theoretica), ex quibus officia qusedam
generalia (religio practica), homines erga Deum sponte fluunt.
Hujusmodi veritates et officia, utpote absolute fundata in ipsis
Terum essentiis, eadem necessario sunt pro omnibus hominibus.
Oficia vero hypothetica pendere possunt ab hypothesi, quae afficit
omnes homines, sicut esset ex. gr. hypothesis revelationis publicae
ac universalis; atque haec etiam officiá sunt omnibus communia:
fre enim ipsa officia absoluta deficerent. Pone quod possit
MURS pro lubitu ampleeti vel respuere revelationem, exequi vel
negligere cultum quem illa dietat; destruitur absolutum officium
adhærendi summae Veritati, obediendi supremo Domino, quod
certe pertinet ad essentialem et absolutam dependentiam creatu-
- a Deo. Offieia hypothetica, verificata hypothesi,
` in absoluta. Sin vero hypothesis sit particularis, se-
untur particularia officia religionis: ita ex. gr. aliġuis ex voto,
E teneri potest ad AN Deo reddendum, E: sud
no non A Applices haec ad modum manifeständi
cultum; si aliquis modus sit pro omnibus. a Deo deter-

|
|

www.obrascatolicas.co

- UN t- à
^»

38 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

minatus, debent omnes in eo convenire; quoad alios vero suficit

convenientia mediorum ad finem, fidelitas in expressione veritatis,
quin obstet si modi illi sint materialiter diversi.

60. H. Religio est veritas et justitia; veritas quidem proceden

a Deo, sive ut auctore nature sive ut auctore ordinis supernatu.
ralis, determinante relationes hominis ad illum; justitia, quis
inelinat ad reddendum Deo quod debitum est ei. Atqui veritas.
est una, et e contra error multiplex; justitia etiam est una: ne
quit enim aliquid simul esse debitum et indebitum Deo. Ergo. l
A 70. Re quidem vera religiones, quee in mundo sunt, contradieto-
; rie invicem opponuntur; ex contradictoriis autem, nonnisi unum
potest esse verum. Secus verum esset, Deum verum esse tania

unum, uti Monitheistae tenent; et verum esset, Deos veros esse

| plures, uti volunt Polytheiste. Verum esset nonnisi naturalem
religionem esse admittendam, uti Rationaliste docent; et verum |

y simul esset admittendam esse religionem revelatam. Verum esset
Mahumetem esse Prophetarum maximum, ut sibi persuadent Ma-

humetani; et eum esse solemnem deceptorem, ut ipsum habent
omnes Christiani et Hebræi. Item, verum esset, Jesum Christum
seu Messiam a prophetis prænunciatum advenisse, ut profiten- -

the UU 5d) 2 dae

tur christiani; et verum etiam esset, eum nondum advenisse, ub
| putant hebrei: ipsum Jesum Christum esse verum hominem ve
rumque Deum, ui credunt catholici ac fere omnes christiani; et
eum esse puram creaturam, ut blasphemabant olim ariani, et
blasphemant nunc eorum assecles sociniani: Jesum Christum fun- -
dasse unam' visibilem Ecclesiam extra quam non sit salus: et posse -
extra Ecclesiam homines salvari; etc. Fingas religionem accomo- -
dandam esse diversarum regionum indoli ac moribus: ergo Rome |

ex. gr. eredendum est Christum esse Filium Dei, et adorandum;
apud Judaeos, cum esse impostorem ,

et crucifieendum ; apud -
Turcas, eum esse preecursorem Mahumetis, et abjurandum!
1 y > > e a e . -
1 Dices I.: Judaismus et Christianismus sunt duæ religiones
opposite, uti dicitur in ipso argumento:

? et nihilominus Christia- |
ni censent Jud |

pore fuisse veram religionem, sicut

|ilsmum suo tem
nunc Christianismus est verus
Resp.: Judaismus

et cbristianismu "p igiones
; S non sunt duse ligion
diverse et Oppositz , -

quoad essentiam, sed sunt una tantum eadem- .

ART. IV. DE INDIFFERENTIA IN RE RELIGIONIS, 40

vatenus idem objectum iis est, nempe Christus. At diversi-

ue; Ñ i
1 positio est solum quoad statum et formam: Judaismus

tas et op r
im recte credebat Christum venturum; cura nune e contra recte
en w

etedant Christiani, eum jamdiu UNEASE Pariter præcepta le-
gis moralia confirmata sunt in lege christiana; sed ceeremonialia,
eum essent figurae Christi ejusque Ecclesiae, recte adhibebantur
quamdiu veritas non advenerat: nune vero male adhiberentur, si-
quidem significarent Christum adhue venturum. Sed de his paulo
fusius, cum sermo erit de Institutione Ecclesiae.

=>. Dices 1I. Plures e Protestantium sectis tenent in qualibet
illarum posse homines salutem consequi, dummodo retineant fi-

dem in Christum. Ergo non omnes religiones ita invicem oppo-
| nuntur, ut non possit homo nisi in una ad sternam vitam per-
| venire. |

Respondetur: 1) Licet sectæ Protestantes habere videantur
hane mutuam tolerantiam; omnes tamen «que infense sunt Ec-
desie Catholiee: id vero hujus veritatem confirmat. Cum enim
veritas sit una, et error multiplex (eo quod plures sunt viz qui-
bus fit aversio a vero, et plures modi quibus ipsum impugnatur);
necessario consequitur omnes errores opponi veritati, atque eam
esse veram religionem revelatam, cui religiones omnes oppositæ
sant —2) Semel admissa veritate religionis christiane, facile
ostenditur ejus fidem debere esse unam, unam Ecclesiam in qua
debent omnes illam profiteri, ac propterea unam religionem — 3)
Si vere putant Protestantes, posse quemquam in qualibet eorum
secta eque salvari; cur dividuntur et subdividuntur in dies? si
weit fides in Christum, cur excludunt ac impugnant catholicam
Ecclesiam?— 4) Denique si concederetur, sectas Protestantes in-
vicem non opponi, eum tamen opponantur omnibus aliis religio-

| nibus in mundo existentibus; sequeretur solum, indifferens esse

ad quamlibet illarum pertinere, quod absque incommodo eis con-
entire posse videmur; at mimime sequeretur indifferens esse
“nam illarum, aut aliam religionem (catholicam) profiteri.

13. TIL. Constituto principio de unitate vere religionis, ruit
'ondamentum tolerantie dogmaticiw. Juverit tamen magis directe
llam impugnare. Ac imprimis si res sit cum h:ereticis, qui chri-
silanam revelationem retinent, sufficit hic excribere que brevi-

catolicas.com

= æ

Mach

yox

ur b uM, s.s

ES
LIC AO

10 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

ter tradit Becanus (l. c. n. 3.); « Sane, inquit, in Evangelio
multa sunt, ex quibus constat, Christum unam fidem mandasse,
variam ae multiplicem prohibuisse. Primo, voluit unam tantum
esse Ecclesiam, unum ovile, unum baptismum. Hec autem sine
unitate fidei consistere non possunt. Secundo, voluit discipulos |
suos attendere a falsis prophetis: at in multiplici religione ne :
cesse est alios esse veros, alios falsos Prophetas. Ergo si hi ex.

cludendi sunt, fides una retinenda est; varia explodenda. Tertio, |
voluit Ecclésiam suam esse perpetuam, cui omnes inferorum po.

testates resistere non possint: ac perpetua esse non potest siuna |
omnium fides non sit, quod ipse testatur * Omne regnum in seipsum -
divisum desolabitur.'Lucz 11. 17. Apostolus disertis verbis id |
confirmat, Rom. 16 17, * Rogo autem vos fratres, ut observetis )
eos, qui dissensiones et offendicula preter doctrinam quam vos q
didicistis faciunt: et declinate ab illis.' Galat. 1. 8.* Licet nos, N
aut Angelus de ccelo evangelizet vobis, preterquam quod evan- ;
gelizavimus vobis, anathema sit. ' » |

14. IV. Generatim vero contra omnes Indifferemtistas relati- |
vos, ita arguere possumus: tenetur homo debito religionis erga
Deum: adeoque — 1) Illi ut suo Auctori obsequium et servitutem -
prestare; — 2) ad Illum tamquam ad suum ultimum finem ten-
dere; —3) Illi tamquam infnite excellenti honorem et reveren-
tiam exhibere (nn. 19—24.). Atqui semel admissa tolerantia dog-
matica, non posset homo hzc officia exhibere Deo. Ergo.

Prob. min. quoad 1* partem. 1) Ut servus debitam servitu-
ds exhibeat Domino suo, debet illi ea exhibere officia que Do-
minus vult; ergo ut homo debitam servitutem et obsequium ex-

hibeat Deo, debet illum colere eo moco quo vult ipse Deus. Sed
Indifferentismus, quem impuguamus

pium: docet enim hominem posse
gronem profiteri, Ergo.

9 "

2) Revera, uti siepe jam

nm! neque ex natura rei,
eX natura rei; per

contrarium statuit princi-
pro suo lubito quamlibet reli-

indicavimus, hoc non competit ho-
neque ex Dei concessione: non quidem
determinandi modum servitutem .

neque ex Dei concessione; quis enim
D sit
cum æque honorat veritas et

| se enim jus
exhibendi apud Dominum est:
dicit reliei invi |
iones iny
g invicem oppositas eque Deum honorare? Num

error, virtus et vitium?

ART. IV, DE INDIFFERENTIA IN RE RELIGIONIS. 41

h, min. quoad 2?" partem. 1) Nequeunt illi, qui per op-
omnes ad eumdem terminum pervenire. Atqui, Ñ

"i
| pro
1 positas carrunt vias,
| admisso Indifferentismo, homines per oppositas vias currunt; si-
| ari: religiones in mundo existentes invieém opponuntur.

| quidem Y

| reo.
A 9) Nequit homo suum ultimum finem consequi, nisi reete ad

lam tendat, implendo omnia officia quibus adstringitur, ac præ-
artim, que precipua sunt, officia erga Deum. Atqui, admisso
- [ndiferentismo, homines non implerent officia erga Deum: non
- eim ei debitum obsequium et servitutem exhiberent. Ergo.
Prob. min. quoad 3m partem. 1) Nequit honorem Deo exhi-
bere qui ea profitetur, quae divinis attributis repugnant; hec enim
injuriosa potius sunt Deo. Atqui Indifferentiste ea profitentur,
que divinis attributis repugnant; siquidem profitentur Deum de-
letari mendacio et veritate; quod repugnat Dei veracitati; pro-
- fientur Deo seque placere malum et bonum; quod repugnat divi-
. pe sanctitati, etc. Hsec quidem sequuntur, si animo retineamus
veram religionem esse tum theoreticam tum practicam (nn. 11.
seqq.), atque varias religiones invicem opponi.
2) Sane quinam esset indifferentise radix? Putatne Indifferen-
tista, omnes religiones esse veras? tunc insanus esset, putans con- | P
tradictoria simul esse vera. Admitteret enim hsec et similia: E.
Christum esse merum hominem et Christum esse Deum; Roma- :
| mm Pontificem esse Christi vicarium et eumdem esse Anti-
christum, ete. — Censetne unam esse veram? tune esset hypo-
erita, reliquas omnes seque adprobando. — ludicatne demum nul-
lam esse veram, sed omnes falsas? tunc esset impius in Deum,
- doxias in societatem, et hypocrita si aliquam exerceret. — Vide )

objectiones apud Perrone (de Vera Religione, part. IT. prop. 12.).

xcatolicas.com

tur conjunetio yoluntatum et intellectuum, «non habebitur opera-

4? DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

8 IH.

Statuitur vera Dootrina de Tolerantia Civili. A

Prop. IV. |. Unitas in vera religione ad verum civilis w
cietatis bonum per se apprime conducit —2. atque suprema a
ctoritas jus habet et officium illam conservandi ac promoven
di —3. si tamen graviora quandoque mala ex illa timeantur,
ad ea vitanda poterit pluralitas cultuum tolerari. Civilis ergo |
seu politica tolerantia non absolute, sed hypothetice tantum |
admitti potest. |

75. Prob. prima pars. I. Societas, uti recte dixit S. Augustis -
nus, est « concors hominum multitudo ». Ergo quo major est con-
cordia sociorum inter se, et multitudinis cum auctoritate, eo per- -
fectior erit ipsa societas. Atqui ex unitate religiosa major ha .
betur concordia. Ergo unitas religionis ad verum societatis bo -
nur per se conducit. 4

16. Reyera, nisi habeatur operatio, qua societatis membra
conjunctis viribus prosequuntur aliquod commune bonum, non
habetur operatio socialis, nec potest ipsa societas consistere. Sed -
societas est inter homines; operatio ergo soeialis debet humana |
esse. Operatio autem humana procedere debet a voluntate, et vo- i
luntas non agit nisi prævio lumine intellectus. Ergo nisi habea-

- g e . e e a e s .
tio socialis humana, nec ipsa externa operatio socialis poterit; |

sal i
tem ad longum tempus, salva consistere. Iamvero intellectus

non conjunguntur nisi cognitione ejusdem verit

atis, sicut unio in-
ter volunt

ates consistit in amore ejusdem boni; religio vero do- -

cet summum verum et summum p |

dis He um bonum, et que ad illud ducunt.
Sı ergo habeatur unitas ; ig]

o unita; i i |
nc nidi nitas in religione, deerit unitas mentium,
Amer i perationis externæ; deerit perfectio propria socie-

*. — Nec dici potest operationem externam
no d " = )
on pendere a veritatibus religiosis
timum finem, adeoque ad ver
2. 99 X. jg
22. 23.); ultimo autem fini et

societatis civilis
Nam religio ordinat ad ul-
am perfectionem et felicitatem (nn.

amori felicitatis omnia subordinal-

ART. IV. DE INDIFFERENTIA IN AE RELIGIONIS. 43

t precipuum vinculum quo homines conjunguntur,

ir; religio est pu : e m Ke |
t origo omnis obligationis (nn. 26. seqq.): maximus

ast enim fons o
gionis influxus in operationem socialem (1).

argo est reli

77. IL. Præstat fere idem argumentum paulo aliter proponere,
ot melius ejus vis perspiciatur. Ubi deest unitas mentium, seu ubi
adest animorum dissensio; ibi est germen perturbationis. Atqui
gbi est pluralitas cultuum, seu ubi deest unitas religionis; deest
mitas mentium. Ergo ubi deest unitas religionis, adest germen

perturbationis. Sed perturbatio est malum societatis, ad cujus

Ds, y > e

L2 AP

dissolutionem tendit. Ergo.

78. Revera—1) est in ipsa natura humans mentis, ut possidens
| veritatem velit illam propagare; eo vel magis quod veritas aliis
| communicata non amittitur, sed augetur: atque eo ardentior est
| amor veritatis propagande, quo majoris momenti illa est, et cer-
tius possidetur. «Quant au changement moral, inquit Guizot (Hist.

de la civil. lec. 1.), qui s'opére dans l'homme quand il acquiert
me idée.... quel est le besoin qui s'empare de lui? c'est le be-
sin de faire passer son sentiment dans le monde extérieur etc.»
átqui veritas religiosa est maximi momenti, uti sepe jam dixi-
mus; ergo maximus est ardor illam propagandi. Sed ubi plures
sunt religiones, oppositee quidem sunt inter se (nn. 75. seq.); si
ergo unusquisque suam propagare velit, eamque aliis persuadere;
qualis animorum dissensio inde non exurget ?

2) Insitum est humans voluntati , natura sua ad bonum ten-
denti, ut, cum possit sine sui jactura, illud aliis participare de-
sideret; atque eo ferventius est desiderium illud, quo pluris fit
vonum quod possidetur. Imo est officium hominis erga alios, ut
illis velit bonum, quod sibimetipsi vult; atque in quantum pot-

9s lllud aliis etiam procuret. Sed bonum, ad quod ordinat re-
ligio, est summum bonum, a quo æterna felicitas pendet: maxima
| T6) est humans voluntatis tendentia ad illud aliis etiam procu-

(1) Hine ipse Proudhon (Confessions d'un révolutionnaire), dixit: « Il est

"IPDànt, qu'an fond de toute politique nous trouvions toujours la théologie. »

Et Donoso Cortes (Essai sur le eatholicisme, 1. 1. oh. 1.), addit: «Ce qui est sur-

| Pant c'est l'étonnement qu'expriment ces paroles. La théologie n'est-elle pes la

| Kience de Dien, l'océan qui contient et embrasse toutes les sciences, comme Dieu
| t Poctan qui embrasse toutes choses? »

|
|
1 www.obrascatolicas.com

WRU "4

| p
p w
$ 1:
*

TA Al A

n A

44 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

randum. Sed ubi adest pluralitas religionum, unusquisque aperit
aliis viam, quam ipse sequitur, ad summum bonum perveniondi; |
| atqui vie ille sunt opposite inter se. Ergo. $ POM sit, in. i
quit Becanus (de Virt. Theol. c. 15. q. 6. n. 7.), discordia iute (d.
! Isaac et Ismaelem in familia Abrahs: inter Jacob et Laban in i
l Mesopotamia: inter Moysen et uxorem Sephoram, dum proficisce- |

rentur ia Agyptum; quomodo ergo in toto regno, provincia, ci. *

vitate, pax et concordia sperari potest, ubi religionis ac fidei |
summa est discordia? Vidit hoc olim Julianus Apostata, qui cum |
Christianorum Ecclesiam turbare ac pessumdare vellet, liberta- |
tem ac veritatem doctrinarum introduxit. Refert Ammianus, et 1
ex illo Lipsius, in libro contra Dialogistam de una religione. »

3) Unusquisque in id tendit, ut se et societatem, cujus est mem- ;
brum, a malis etiam materialibus liberet , ac suum jus quoad A
materialia etiam bona sartum tectumque servet. Atqui medium
omnium effcacissimum id obtinendi, est religio, a qua omnis mo-
ralis obligatio pendet, et que sola firmiter docet sanctionem que
sola valet homines in offieio continere (n. 36.). Ergo, id. unus-
quisque curare debet, ut integra maneat religio. At quaenam re
ligio ? Si unicuique permittitur eam religionem profiteri , quam
ipse vnlt; quamnam securitatem possumus inde capere? Sectato-
res Mabumeti ex. gr. putant sancte ac meritorie agere, si Chri-
stianos prodant, bonis expolient, et trucident !

4) Neque liec mala vitari possunt, dieendo, posse auctoritatem
civilem principia naturalis religionis urgere, atque ea punire que
publieam pacem perturbant, Nam— a) jam restringitur tolerantia
civilis absoluta ad solam religionem revelatam; ac proinde atheis-
uS, pantheismus, materialismus etc. proscribendus esset; qug-
stalk enim securitas, si negatur existentia naturæ spiritualis, hint
libertatis, immortalitatis ete. *—b) Rationes præcipuæ , quibus
adstruere nituntur hanc absolutam tolerantiam, sunt quia debi-
p religionis est solum erga Deum, cui soli reddenda est ratio;
wu auctoritas civilis nequit aliis imponere veritatem quam non
Ve e q, ARA probant jr
ritas in exercitio Ea n naturali—c) Ut D CRN secu-
solum religionis naturalis sd vit Eon EA CLE sepre

principia retineantur; sed requiritur ut

ART. IV. DE INDIFFERENTIA IN RE RELIGIONIS, 45

JU I

Ld
y
d

A quentite propius praxim respicientes seque admittantur: quod
- quidom , ut infra ostendemus , sosa noveno est moraliter
- impossibile—d) Quoniam puerco absoluti sud systema pro-
— ugaant nomine libertatis; nonne videtur magis libertati contra-
- dicere, ut homines adigantur externam operationem exerere que
A cam suis principiis pugnat; quam eos adjuvare ad vera principia
groitenda ? «Quid est enim libertas? inquit Tullius (Parado-
- on V.), potestas vivendi, ut velis. Quis igitur vivit, ut vult?
| nisi qui recta sequitur, qui gaudet offieio, cui vivendi via consi-
-derata atque provisa est: qui legibus quidem non propter metum
r paret, sed eas sequitur atque colit, quia id salutare maxime esse
judicat: qui nihil dieit, nihil faeit, nihil cogitat denique, nisi li-
benter ac libere: cujus omnia consilia, resque omnes, quas gerit,
| ab ipso proficiscuntur, eodemque feruntur: nec est ulla res, que
plas apud eum polleat, quam ipsius voluntas atque judicium; cui
quidem etiam (que vim habere maximam dicitur) Fortuna ipsa
cedit; sicut sapiens poeta dixit: Suis ea cuique fingitur mori-
bus. Soli igitur hoc contingit sapienti, ut nihil faciat invitus,
nihil dolens, nihil coactus. Quod etsi ita esse, pluribus verbis
disserendum est: illud tamen et breve et confitendum est, nisi qui
ita sit affectus , esse liberum neminem. Servi igitur omnes im-
probi. »

9) Hine ipsi politici, quamvis ex falsis principiis, fassi sunt uni-
tatem religionis ad verum societatis bonum conducere. Ita ex. gr.
Machiavelli (La mente di un uomo di stato, 1. 1. c. 12. 8 4.),
alt: «Quelli principi e quelle republiche le quali si vogliono man-
tenere incorrotte , hanno Sopra ogni altra cosa a mantenere in-
corrotte le cerimonie della religione e tenerle sempre nella loro
venerazione. Perché nessuno maggior indizio si puote avere della
ovina di una provincia che. veder dispregiato il culto divino. »
lta etiam Rogier (Journ. des Débats, 17 Avril 1844.): «En bonne
politique , inquit, n'est-il pas préférable de réunir en un seul
‘orps les divers membres d'un pays que d'en perpétuer la divi-
iont Un corps politique ne devient. nation, qu'autant qu'il a une
¿me nationale » — Cf. Bergier (Dict. Theol., V. Tolérance), ubi
philosophorum omnium nationum testimonia refert.

40 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

0. Prob. 2% pars. I. Ipsa societas jus habet et officium T
id. a aw T | j
fitendi ac promovendi veram religionem (nn. 37. seqq.). Atqui
| 1 ?rgo jus habet Ne
vera religio est una (nn. /4. seqq.). Ergo jus 1 -el oficium
profitendi ac promovendi unicam religionem. Porro jus est pote- -
stas moralis . adeoque secundum rectam rationem ; ergo nequit
dari jus ad falsas religiones profitendas: pariter nequit dari off.
cium prosequendi malum; at omnes religiones, preeter unicam ya
ram, malae sunt.

A I]

80. II. Tenetur suprema auctoritas verum societatis bonum pro
movere; sed unitas in vera religione maxime eedit in societatis '
bonum; erga tenetur hanc unitatem promovere et conservare. |

81. IIT. Tenetur civilis auctoritas jura subditorum tueri, atque
debiles presertim contra injustas fortiorum aggressiones defen-
dere. Atqui id non prestaret, si in societate jam possidente uni-
tatem in vera religione, pluralitatem cultuum permitteret atque. [
protegeret. Ergo—Revera—l) quod facit publicum vitium inor- |
dine practico, id faeit error in ordine speculativo , qui tandem
et ad praxim descendit: atqui publicum vitium est scandalum in-
ducens aliorum ruinam etc.—2) Quemadmodum abusus vis locum
habere potest in ordine materiali, ita etiam in ordine morali.
Quare qui majori ingenio, doctrina, eloquentia pollent, his donis
abutentes facile possunt ignorantibus aut rudioribus nocere. Quem-
admodur, ergo debet societas debiliores tueri contra potentiores
sua vi abutentes in ordine materiali, ita etiam in morali. Sed
id non facit, si, ubi viget unitas in vera religione, permittitur

ut quisque propagare possit falsos cultus. Ergo—Hinc patet quam
merito S. Pontifex h

anc absolutam tolerantiam dixerit liberta-
iem perditionis.

82. IV. Contra Catholico-liberalos possunt

addi auctoritates Pa-
irum; siquidem S

. Pontifex Pius IX. (in cit. Encycl. Quanta cu-
ra) ait: « Contra sacrarum Litterarum, Ecclesie

2, SANCÍOrum-
que Patrum doctrinam , asserere non dubitant; ‘optimam esse

; in qua Imperio non agnoscitur officium
is violatores c
tenus pax publica postulat.» Revera
90.), seribit: « Cum no
meditarentur inani

conditionem societatis
coercendi sancitis pen

atholicz religionis, nisi qua-
S. Augustinus (ep. 185. alias
servirent sed adhuc
Dominum et adversus Christum ejus,

ndum Reges Domino
4 adversus

DE INDIFFERENTIA IN RE RELIGIONIS. 47

ART. IV.
possent, impietates legibus prohiberi sed nagis

a vero quam copit compleri quod seriptum est:

. Poste
unt eum omnes Reges terre, omnes gentes zervient

Regibus dicat: Nolite curare in regno
clesia Domini vestri; non ad vos perti-

| sxereeri.»-

gt adorab

ili, quis monte sobrius
) 5

estro a Quo oppugnetur Ec
| estro quis velit esse sive religiosus, sive sacrile-

- geil in regno v
aus: quibus dici non potest: Non ad vos pertineat in regno vestro
pr

quis velit pudicus esse, quis impudicus ? An fidem non servare
| lius est animam Deo quam feminam viro? » S. Gregorius M.
(ib. 2. ep. 11.), inquit: « Ad hoc potestas super omnes homines
- Dominorum nostrorum pietati colitus data est, ut, qui bona ap-
|. eunt adjuventur , ut celorum via largius pateat, ut terrestre

- mgaum eclesti regno famuletur. » S. Leo M. (ep. ad Turrib.),
| eribit: « Profuit ista districtio ecclesiastice lenitati, que etsi
T &eerdotali contenta judicio, cruentas refugit ultiones, severis
f umen Christianorum principum constitutionibus adjuvatur: dum
ad spirituale nonnunquam recurrunt remedium , qui timent cor-
prale supplicium. »

83. Thesis quoad 3?" partem probari non indiget; tum quia a
| mine impuenatur, tum quia patet ex dictis (nn. 72. seq.)—C£.
que de tota hac queestione solide et eloquenter disserit Taparelli
| (Drit. Nat. vol. 1. dis. 4. c. 4. a. 2.). |

g IV.

Diffieultatibus Satisfit.

M. Dices I.: Auctoritas civilis nullum jus habet conservandi
| át promovendi unitatem in vera religione; ergo tolerantia poli-
tica debet absolute admitti—Prob. antec. Religio est voluntaria
| ic libera dependentia a Deo (n. 9.); talis autem dependentia ne-
| “sario supponit adhæsionem intellectus veritati (12.): ergo qui
7l Potest conservare et promovere unitatem in veritate, nec jus
- "abet conservandi et promovendi unitatem verse religionis. Sed
“uctoritas civilis id certe non potest; cum infallibilis non sit, et
Ps aliis imperandi adhesionem intellectus absque infallibilitate
| 'ntelligi nequeat. Ergo.

Respondetur l): Sunt quædam veritates ad religionem perti-

www oh iolicas.co 1

48 DISP. 1. DE RELIGIONE GENERATIM,
«^

nentes, que lumine naturali sunt Reden dea y ch secunda ipsam
naturam absolute necessarie ad ordinem » civili societate Sen
vandum: talis, ex. gr., est Del Brostientie, qun bonis premium
malis penam rependit ; anime immortalitas, Pida libert
tis etc. Iuxta ordinem natura, Societas jus habet et officium o
bendi ne aliquid proferatur contra illas veritates; siquidem jw
habet et officium tum conservandi seipsam , tum sociorum bom
providendi. nm. LA 1
2) Quod autem absque auctoritate infallibili obtineri nequeat
unitas in vera religione, preesertim positiva, aut supernaturali, |
ac proinde nec perfectio societatis; id haberi potest tamquam ^
dicium, quod Deus non creavit hominem pro solo ordine naturali, -
sed naturalem ordinem ad supernaturalem direxit. Ut enim in.
quit D. Thomas (2. 2. q. 2. a. 3.) « perfectio rationalis creatura -
non solum consistit in eo quod ei competit secundum naturam,
sed in eo etiam quod ei attribuitur ex quadam supernaturali d
ticipatione divine bonitatis. » Quare si Deus reliquisset homine
sine revelatione et auctoritate infallibili, nec alio modo providis- -
set unitati, de qua loquimur; in hac hypothesi unitas illa fuisset
impossibilis: ad impossibile autem nemo tenetur. At ex hoe non
sequitur quod, data ex Dei benignitate revelatione et auctoritate
infallibili, ac proinde data possibilitate obtinendi unitatem in re
ligione, adhuc remaneat penes arbitrium tendere ad perfectionem
societatis, unitatem religionis promovendo, aut illam negligere: in
hoc casu nulla esset excusatio ex parte impotentize.
3) Si revelatio divina et auctoritas infallibilis existit; uti pro

bavimus in tract. de Virtutibus (disp. 4. a. 7. ct 8.), ea est obli-

gatoria. Non modo autem singuli homines, sed ipsa societas de

bet veram religionem profiteri (nn. 37.
civilis debet et revelatam a Deo

bili auctoritati in lis, que ad religionem pertinent, subjici. Semel

Vero acceptata revelata religione, infallibilique agnita auctoritate,
potestas civilis unit

tate sua, preescrib
infallibili auetorit

9/.) ergo ipsa societas
religionem amplecti, et infalli-

atem in religione promoveret non ipsa, auctori-

endo quid sit credendum, sed obligationem ah
ate inductam urgendo.
4) Jamvero infra probabimus reve]

ationem factam esse; veram
esse revelationem

christianam: in vera revelatione christiana dar!

ART. IV. DE INDIFFERENTIA IN RE RELIGIONIS. 40

auctoritatem infallibilem: nune ergo et potest et debet mediante
toritate, promoveri unitas vere religionis. Supponamus
argo membra, moraliter saltem omnia, alicujus societatis civilis
d eliam membra Ecclesió catholice, atque ita ipsam societa-
tem pertinere ad catholicam religionem ; ex datis probationibus
in thesi, tenetur suprema auctoritas hujus societatis catholicam
mitatem servare. Hæc omnia pulcherrime exponit Taparelli (1, c.
qn, 816—891. ).

$5. Dices 11. Civilis societas diversa omnino est a societate
igiosa (ab Ecclesia), et pro fine habet felicitatem temporalem;

hac AUC

rel
«um societatis religiosse finis sit felicitas «eterna. Atqui jura et

oficia ex fine desumuntur, nec debent du: illee societates confundi.
Ergo societas civilis nihil potest in iis quee ad religionem pertinent;
adeoque nec jus habet neque oficium unitatis promovende.
Resp. dist.: societas civilis catholicorum distincta est a socie-
tate religiosa (seu ab Ecclesia) conc.; separata est ab illa, neg.
Pariter finis societatis civilis est temporalis felicitas proxime et
directe, conc.; ultimo et indirecte, neg. (n. 39.); cf. etiam Card.
Tarquini; (Jus eccl. publ., pag. 47. ed. 6.2). Cum in hypothesi,

de qua agimus, eadem sint membra societatis civilis et ecclesia-

stieg; hæ due societates nequeunt esse separata, sed distincto;
sicut in homine anima et corpus sunt partes ejus distincte , at
non separate. Hinc quemadmodum corpus debet anime cui subji-
citur, ejusque operationibus inservire; ita societas civilis debet
teligiosam suo modo adjuvare. Qua comparatione usi sunt Theo-
logi passim: D. Thomas (2. 2. q. 60. a. 6. ad 3.); Suarez (de Leg.
L4. e. 9.); Bellarminus, qui (de Rom. Pontif. 1. 5. c. 6.), relatis
PP. auctoritatibus , ita scribit: « Ut enim se habent in homine
spiritus et caro, ita se habent in Ecclesia dus ille potestates.

Nam caro et spiritus sunt quasi dus Respubliem, que et sepa-

pas et conjunctee inveniri possunt. Habet caro sensum ei appe-
litam, quibus respondent actus et objecta proportionata, et quo-
"n omnium finis immediatus est sanitas et bona constitutio cor-
poris ; habet spiritus intellectum et voluntatem et actus atque
objecta Proportionata, et pro fine, animæ sanitatem et perfectio-
sm, Invenitur caro sine spiritu in brutis: invenitur spiritus sine
“me in Angelis, | ipm dine" EV

AATELLA De Religione et Ecclesia, ^

50 DISP. l. DE RELIGIONE GENERATIM,

«Ex quo apparet neutrum papse prenis] alterum: pe
nitur etiam caro adjuncta spiritui in hemiees ubi quia unam per
sonam faciunt, necessario habent primate et connexionem,
Caro enim subest, spiritus præost, et licet spiritus non se misce

actionibus earuis, sed sinat cam exercere omnes suas actiones,
ut in brutis exercet, tamen quando efe ofüciunt fini ipsius spiri
tus, spiritus carni imperat, eumque castigat, et wp ost, im
dieit jejunia, aliasque ailictiones, etiam eum detrimento aliquo
et debilitatione ipsius corporis: et cogit linguam ne loquatur, -
oculos ne videant, etc. Pari ratione si ad finem spiritus obtinere
dum, necessaria sit aliqua carnis operatio, et ipsa etiam mors;

spiritus imperare potest carni, ut se ac sua exponat, ut in Mar -
tyribus videmus. c.
«Ita prorsus politica potestas habet suos principes, leges, je
dicia, etc., et similiter Ecclesiastica suos Episcopos, canones, je
dicia. llla habet pro fine temporalem pacem; ista, salutem E
nam. Inveniuntur quandoque separate, ut olim tempore Aposto |
lorum; quandoque conjunctee, ut nunc. Quando autem sunt com |
juncte, unum corpus efficiunt, ideoque debent esse connexe, el
inferior superiori subjecta et subordinata. Itaque spiritualis non |
se miscet temporalibus negotiis, sed sinit omnia procedere, sieut -
antequam essent conjunctee, dummodo non obsint fini spirituali, |
aut non sint necessaria ad eum consequendum. Si autem tale quid ;
accidat, spiritualis potestas potest et debet coercere temporalem |

omni ratione ac via, que ad id necessaria esse videbitur.»

86. Dices III.: Si societas civilis, veram possidens religionem,
jus habet et officium conservandi ac promovendi unitatem reli- -
gionis, quatenus hzc promovet externam pacem et unitatem na-
tionalem; etiam societas heterodoxa haberet idem jus et officium |

quoad falsam religionem. Sed nos id reprobamus in republica hé -
terodoxa: videmur ergo duplici, ut ajunt

Respondetur 1): Hoc objectio falso supponit idem jus competere
veritati et errori;

| cum e contra errori nullum jus tribui possit
JUS enim est potes

tas moralis, ideoque secundum rationem; et er-
ror est contra rationem.

, Inensura utl.

2) Falso etiam Supponitur, unic

am, aut saltem preecipuan r-
tionem promoy

endi unitatem in vera religione esse externam pd :

A AAA [ANN
— A EMG

E a DL —-— v" — rM

ART. IV. DE INDIFFERENTIA IN ARE RELIGIONIS, 5]

anquillitatom sociotatis civilis: eum precipua ratio sit

tr
sm ot ye" | | |
tu individuorum et societatum profitendi unicam

obligatio respec | |
ram religionem (n. 37.), ac consequenter impediendi « secundum
vè

uod possibile fuerit» quidquid illi obstat. Quando agitur de falsa
nts. repeti potius debet illud : « Non veni pacem mittere

sed gladium »;
a in errore quoad religionem, a qua eterna salus

namque dissensio nationalis minus malum est quam

perseveranti

pendet. | l Led il
3) In hac objectione, uti recte notat Tarquini (op. cit. pag. 68.),

«supponitur errori, eo saltem nomine, quod talem se non existi-
mat, eadem jura competere, ac veritati, quod zque falsum est,
s si quis dicat, amentibus, eo saltem nomine, quod tales se non
existimant, eadem jura competere, que mente sanis. Sed in hac
re triplex distingui debet respectus, primus relate ad conscien-
tam Ecclesie, alter relate ad conscientiam heterodoxorum, żer-
iius relate ad rem ipsam , qualis ab extraneo quopiam judicari
deberet. Ad Ecclesiam quod attinet, ea certa est non tam opi-
nione propria, quam divinis testimoniis, in se una veritatem esse,
in ceteris pseudo—religionibus errorem, idque ad articulum fidei
pertinere, contra quem nihil agere potest: inde ei nulla mensure
duplicitas, sed lex æterna firma manet, que veritati pre errore
dominatum defert, negatque esse posse participationem justitie
cum iniquitate, aut societatem luci ad tenebras (2. Cor. 6. 14.).

Quod spectat ad heterodoxos , quatenus zm bona fide maneant, ,

edem jure erunt, ac amentes, quibus nihil imputatur ex iis, que
ia amentia agunt. Quod denique attinet ad rem ipsam, ea tales
habet, characteres , ut in foro saltem externo nemo æquus non
ignoscere Ecclesize jura debeat. Quidquid enim sit de interna bona
ide heterodoxorum , ea certe probari extrinsecus nemini zquo
potest. Aut enim serio, rectaque cum voluntate attendunt ad mo-
tva eredibilitatis Ecclesise catholice, et ad notas falsitatis sectae
d aut non attendunt, vel serio, rectaque cum voluntate at-
'endere nolunt. Si nullo modo, vel rite non attendunt, cum eo-
7" ignorantia aut crassa sit, aut etiam affectata, una cum bona
E 55sé nequit. At si rite attendunt, multo minus admitti po-
Si bona eum fide in errore suo persistere... Quidquid igi-
Est de interno uniuscujusque heterodoxi statu, de quo Deus

1 WWW.O

atolicas.com

fup te d

|
|

P be
"d

52 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

judicabit, extrinsecus certe nemo tequus judicare poterit, eos hy u
fe esse; unde omnis objectæ criminationis species evanescit, F |
clesiam duplici mensura uti: qua tamen ne in hypothesi M
bone eorum fidei uteretur, cum vera inter se atque eos relatio,
ut dictum est, eadem illa esset, quie est inter sanos, et amente j
qui se sanos putant. » |
$7. Dices IV.: Si concedatur libertas cultuum, atque faculta; |
propagandi diversas doctrinas religiosas; nihil mali, et non leve |
emolumentum inde proveniet. Nam veritas potiorem vim habet, -
quam error; et virtus magis allicit, quam vitium: veritas anten
et virtus undique disputata , clariori luce refulgens errorum v 3
tiorumque tenebras dissipabit. vi
Respondetur 1): ¡Veritas et virtus objective et in se majorem |
vim habent, quam, error et vitium ; sed non item subjective ü
quoad nos. Quod lis, qui fidem habent, manifestum fit ex lis, que
fides docet de effectibus peccati originalis; cæteris constat saltem |
ex experientia. « Fascinatio enim nugacitatis (Sap. IV. 12.) o |
scurat bona, et inconstantia coneupiscentize transvertit sensum» |
quibus respondet illud « video meliora proboque, deteriora s
quor.» Unde etiam S. Bernardus (de Consid. l. 5. c. 1.), ait:
« Ubi sumus vallis est lacrymarum, in qua sensualitas regnat, ti
consideratio exulat; in qua libere quidem et potestative se ex |
serit sensus corporeus, sed intricatus caligat oculus spiritualis |
2) Hane veritatem confirmat communis veluti sensus. Nam ä |
objecta ratio quidquam probaret, eque ostenderet libertatem com |
cedendam esse pro omni Hagitio; at in omnibus recte constitutis |
societatibus, lex in quedam publica delicta animadvertit. Unde |
repeti hie debent que supra (n. 40.) retulimus ex S. Augustino: į

« Frustra dicis: relinquar libero arbitrio (quoad res religiosas)
Cur enim non in homicidiis et i

facinoribus et, flagitiis ,
mas? Que tamen omni
saluberrimum est. »
3) Si ulla inesset zu
ferendum esset ad

in stupris et in quibuscumque alii |
arbitrio dimittendum esse proelt-|
a Justis legibus: comprimi, utilissimum à |

libero

Is argumento, cui respondemus, nonne trans

t ipsam domesticam Societatem ? Virtus et 16
ritas potiorem vim habent vitio ei errore: e

adhibita prudenti eura,

rgo parentes, nulli
sinent ut filii et filie quoslibet libros

ART, IV. DE INDIFFERENTIA IN RE RELIGIONIS. 53 1 E

— ne contra fidem ot moros, legant; nullius conversationem so- p
giam e d

dotatemmque levitent, ad quemlibet locum accedant, etc. Sed nec

ipsi, quos impugnamus, itn se gerunt.
8. Dices V.: Ipse Deus relinquit nobis libertatem profitendi
geligionem, quam volumus; quomodo ergo ad unam determinate
retinendam compellet nos humana auctoritas ?
Resp. dist.: Deus relinquit nobis libertatem physicam, de qua
“non est queestio, conc.; libertatem moralem, de qua unice agitur, i
neg. (nn. 05. 67.). Certe, uti patet ex supra disputatis, Deus le-
som statuit, qua tenemur veram religionem profiteri; atque au-
otoritas a Deo constituta, ut dicitur (Rom. XIII. 4.) « Dei mini- E.
ter est... vindex in iram ei qui malum agit. » Unde S. Leo M.
(ep. 75.), scribens ad Leonem Imperatorem, ait: « Debes inces-
santer advertere, regiam potestatem tibi non solum ad mundi re-
gimen, sed maxime ad Ecclesie presidium esse collatam. »

89. Dices VI.: Negata tolerantia politica, turbatur pax et tran-
quillitas societatis civilis; ergo concedenda est.

Resp, dist. antec.: per se, neg., uti patet ex demonstratione
thesis: per accidens, subd.; et tune hypothetice concedenda esset

tolerantia politica uti minus malum, £rans.; absolute uti in se E.

dona, neg. «Excutit, inquit Tarquini (op. cit. pag. 66.), omnem
metum Auctor de regim. Princ. 1. 1. c. 15. ubi in hoc principum
oficio declarando naturalem illam conditionem apponit *secundum
quod possibile fuerit.' Quapropter circumstantiarum Reipubliee
habenda ratio est, quee si ejusmodi sint, ut illud prestari vetent,

ea tolerantia adhibenda erit, quee in aliis etiam permittendis ma- A

laetis non raro adhibetur , ita tamen ut princeps negative ac
passive se habeat; nihil autem , quod Ecclesie bono contrarium
sit positive approbet. » T

9). Dices VII.: Intolerantia politica in re religionis videtur
Jogos alienos facere a yera religione hominum animos; apprehen-
litur enim ut improba dominatio, quse terrore potius, quam do-
ctrina statuitur. | i ra qe E
Respondetur cum S. Augustino (ep. 93. alias 48. ad Vincen-
um: “At enim quibusdam ista non prosunt. Numquid ideo ne- a
tligenda est medicina, quia nonnullorum insanabilis est pestilen-.
"4! Tu non attendis nisi ad eos, qui ita duri sunt, ut nec istam

E WWW scatolicas.com

= A- o s
——! Gee — A ——

|
|
|
|
|
|
|
|

E DISP. I, DE RELIGIONE GENERATIM, Á
(» pu e

recipiant disciplinam. De talibus enim scriptum est: Fruin
flacellavi filios vestros; disciplinam non receperunt: puto tamen

quia dilectione, non odio flagellati sunt. Sed debes etiam tan
multos attendere, de quorum salute gaudemus. Si enim terrere
tur, et non docerentur, improba quasi dominatio videretur. M
sus si docerentur et non terrerentur, vetustate consuetudinis oh
durati ad eapessendam viam salutis pigrius moverentur; quando
quidem multi, quos bene novimus, reddita sibi ratione, et mani-
festata divinis testimoniis veritate, respondebant, cupere se in
Ecclesie catholic: communionem transire, sed perditorum loni.
num inimicitias formidare.... Cum vero doctrina salutaris terrori.
utili adjungeretur.... de multorum, ut dixi, salute lætamur bene.
dicentium nobiscum Deo, quod sua pollicitatione completa, qu

Reges terre Christo servituros esse promisit, sic sanavit infi.
mos.» Et infra: « Et tamen vereris, ne eum imperialibus legibus
ad unitatem cogimini, nomen Dei a Judæis et Paganis diutins
blasphemetur; quasi nesciant Judæi, quemadmodum primus populus

Israel etiam bello delere voluerit duas illas tribus et dimidiam,
quee ultra Jordanem terras acceperant, quando eas putaverunt w
ab unitate eui populi separare. Pagani vero magis nos blasphe
mare possunt de legibus, quas contra idolorum cultores Christiani
Imperatores tulerunt: et tamen ex eis multi correcti, et ad Deum )
vivum verumque conversi sunt, et quotidie convertuntur» — Cf. -

preclara que scribit de hac controversia Liberatore (La Chiesa ;
e lo Stato, cap. 1. art. 4—7.).

ARTICULUS QUINTUS

An possibilis sit Divina Revelatio.

S L

Quaedam de Revelationis Natura Praestituuntur.

91. Ex h
| acten 1 - » B o e »
Mod us disputatis apertissime liquet, tum religicnem
sariam esse homini indiy

iduo ac Societati, tum unicam esse

veram religione
gionem. At quenam est vera illa religio, siquidem plu

k, WWW.O

ART. V. DE POSSIBILITATE REVELATIONIS. OO

in mundo existunt inter 8e diserepantes religiones? Ut huic
re ed da

peestioni respondere possimus , quedar inquiramus oportet de
religione revelata; cum enim precipua religionis partitio sit in

latam et naturalem, imprimis innotescere debet, num unica

reve |
vera religio sit revelata, an naturali solum contenti esse possi-
mus. Incipinmus igitur a revelate religionis possibilitate.

02. Vix expedire videretur in questionem adducere revelationis
possibilitatem , cum faetum ipsum revelationis tam evidentibus
ignis manifestetur , ut infra patebit , ut ea considerantibus im-
possibile sit ejus existentiam inficiari. Nihilominus tot sunt so-
phismata quee hodierna impietas contra ipsam possibilitatem re-
relationis congerit; ut hane questionem minime negligere pos-
simus.

08. Prestat imprimis veram revelationis ideam paucis statuere.
Eeclesiie documenta hac de re sunt precipue sequentia. Conc. Va-
üeanum (Const. Dei Filius, cap. 2.), inquit: « Eadem Sancta Ma-
ter Ecclesia tenet et docet, Deum rerum omnium principium et
finem, naturali humans rationis lumine e rebus creatis certo
cognosci posse; invisibilia enim ipsius, a creatura mundi, per ea
que facta sunt, intellecta, conspiciuntur: attamen placuisse ejus
sapientize et bonitati alia, eaque supernaturali via se ipsum ac
eterna voluntatis suse decreta humano generi revelare, dicente
Apostolo: Multifariam , multisque modis olim Deus loquens pa-
tribus in prophetis: novissime, diebus istis locutus est nobis in
Filio. » —Et (cap. 4.): «Hoc quoque perpetuus Ecclesise catholice

consensus tenuit et tenet, duplicem esse ordinem cognitionis, non.

olam principio, sed objecto etiam distinctum; principio quidem,
quia in altero naturali ratione, in altero fide divina cognoscimus;
objecto autem, quia preter ea ad que naturalis ratio pertingere
potest, credenda nobis proponuntur mysteria in Deo abscondita,
108, nisi revelata divinitus, innotescere non possunt. Quocirca
Apostolus, qui a gentibus Deum per ea, que facta sunt, cognitum
“Se testatur, disserens tamen de gratia et veritate, quee per Je-
m Christum facta est pronuntiat: Loquimur Dei sapientiam in
mysterio, quee abscondita est, quam prædestinavit Deus ante sæ-
"ula in gloriam nostram, quam nemo principum hujus sseculi
cognovit: nobis autem revelavit Deus per Spiritum suum: Spiri-

atolicas.com

— nr MÀ o o M

|
|
|
|
|
|

56 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

tus enim omnia scrutatur, etiam profunda Dei. Et ipse Unigeni.
tus confütetur Patri, quia abscondit hme a sapientibus, et pm
dentibus, et revelavit ea parvulis... Divina euim mysteria suapte |
natura intellectum creatum sie excedunt, ut etiam revelatione
tradita. et fide suscepta ipsius tamen fidel velamine contecta «t

quadam quasi caligine obvoluta maneant, quamdiu in hae mortali -
f vita peregrinamur a Domino; per tidem enim ambulamus, et non

na per speciem. »—Et (can. 2. in cap. 2.): «Si quis dixerit, fieri nog -
M posse, aut non expedire, ut per revelationem divinam homo de |
ds | Deo, cultuque ei exhibendo edoceatur: anathema sit. »—Et (cand: -
| : in eap. 4.): «Si quis dixerit, in revelatione divina nulla verae
A proprie dicta mysteria contineri... anathema sit. »

94. Ut hec intelligantur, advertatur, revelationem, quee juxta -
yim vocis significat remotionem veli, proprie importare «man |
festationem rei oceulte »; hic tamen sumi pro « manifestatione ve-
ir ritatis, sive ea possit sive non possit aliunde cognosci». E
e revelatio potest esse humana vel divina, prout homo vel Den -
est qui veritatem manifestat—Hic agitur de revelatione divina.
a 99. Sed divina revelatio, habita ratione principii ac medii quo '

veritas manifestatur, distingui solet in naturalem et superna

: turalem. Revelatio naturalis in eo consistit, quod Deus se nohis
y | manifestat, dum per exercitium virium intellectualium, quee na- |
Ue ture insunt, ex rebus creatis assurgimus ad cognitionem Dei,
$ : aliarumque veritatum, que naturali lumine ex illis erui possunt:

atque hzc est cognitio, de qua Ecclesia docet: « Deum rerum.
omnium principium et finem naturali human: rationis lumine e
| rebus creatis certo cognosci posse: invisibilia enim ipsius, a crea-
| tura mundi, per ea que facta sunt intellecta conspiciuntur. » Re-

elatio vero supernaturalis ea est, qua Deus ipse directe homi-
nibus veritates

Mis a

| patefacit: consistit videlicet in manifestatione ve
ritatum uni aut pluribus a Deo facta, non per naturalem evolu-
onem intelligenti» , sed per formalem locutionem ipsius Del:
ave Eos: illa cognitio, de qua docet Ecclesia, placuisse di-
vine « sapientiæ et bonitati alia, eaque supernaturali via, seipsum

uc :slerna v at
Miss oluntatis sue decreta humano generi revelare, dicente
postolo: multifariam multisque modis

In. prophetis; novissime diebus

olim Deus loquens patribus
istis locutus est nobis in Filio. »

ART. Y- DE POSSIBILITATE REVELATIONIS. ui

m hane divinam supernafuralem, quie est pro-

06 Revolntione
e dicta revelatio , quatenus consideratur ex parte ipsius Dei

antis, disting
et solet quosdam immediate alloqui, atque ita 1pais imme-
itates communicare; deinde vero hisce utitur tanquam
qui revelatas veritates aliis hominibus communicent:

vel uere solemus in ¿immediatam ei mediatam. Deus

- videlic
dite vel

Jegatis suis
ad hos igitur mediate revelatio Dei pervenit.

-gr, Quamvis nostrum non sit determinare modum quo Deus ad
homines loquitur; possumus tamen cognoscere varios modos pos-
jbiles, secundum quos revelatio immediata distinguitur in 2n-
ternam. et externam; vel in sensitivam, imaginariam et intel-
betualem. Ut enim docet D. Thomas (2. 2. q. 173. a. 2.), «repre-
entantur autem divinitus menti prophetz quandoque quidem me-
diante sensu exterius queedam forme sensibiles; sicut Daniel vidit
sripturum parietis, ut legitur Daniel 5.; quandoque autem per
jormas imaginarias , sive omnino divinitus impressas, non per
sensum acceptas (puta si alicui cæco nato imprimerentur in ima-
ginatione colorum similitudines), vel etiam divinitus ordinatas ex
| hisque a sensibus sunt accepte; sicut Jeremias ‘vidit ollam suc-
' censam a facie aquilonis, ut habetur Jerem. 1.; sive etiam im-
primendo species intelligibiles ipsi menti: sicut patet de his qui
accipiunt scientiam , vel sapientiam infusam , sicut Salomon et
Apostoli. » Et (c. g. 1. 3. e. 154.), hzc ipsa explicans, aii: « Re-
| velatio fit quodam interiore et intelligibili lumine mentem ele-
| wante ad pereipiendum ea ad quee per lumen naturale intellectus
pertingere non potest; sicut enim per lumen naturale intellectus
redditur certus de his que lumine illo cognoscit, ut de primis
principiis, ita de his quse supernaturali lumine apprehendit cer-
itudinem habet. Hæc autem certitudo necessaria est ad hoc quod
bii proponi possint ea quee divina revelatione percipiuntur; non
“mm cum securitate aliis proferimus de quibus certitudinem non
habemus. Cum predicto autem lumine mentem interius illustrante
adsunt aliquando in divina revelatione aliqua exteriora vel inte-
nora cognitionis auxilia, utpote aliquis sermo exterius sensibili-
4 ki auditus, qui divina virtute formetur, aut per imaginationem
| terius Deo faciente, perceptus, sive etiam aliqua corporaliter
"Bà exterius a Deo formata, vel etiam interius in imaginatione

- Aa -

-r= = oí o — ——Á— -l l

|
|

58 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM, ,

| leseripta, ex quihus homo per lumen interius menti impressum.
l VS : d i e M . o L] mn ^

tl cognitionem accipit divinorum; unde hujusmodi auxilia sine inte. -
g | ! |
: iti i um non sufficiunt, lumen an.

"e | ad cognitionem divinor ; ae.

riori lumine me

tem interius sufficit sine istis. > f

i 4 e » ! e s L : 4

rog AS. Porro ejusmodi revelatio, sive interna sit sive externa, ub

audivimus a “Concilio Vaticano, vere est iR

does: st n: ' indebitum (de Deo Cro

turale enim id dicitur quod est DONA j ( | Cn 3

ante, n. 664. seqq.); nature autem certe indebitum est quod ejusexi- -

gentiam superat. Jamvero humans nature (rationali) debitum -

*-.

quidem est ut ad veritatem pervenire possit; at ad id natum 2
media subministravit, evolutionem nempe et exercitium virium
intellectualium , ita ui inquirendo , discurrendo ex creaturis ad

E
notitiam assurgamus Creatoris. Quod ergo hiec notitia habeatur -

A
1
Itaque revelatio divina ac supernaturalis, de qua unice agitur, -

: describi potest subjective : «alicujus veritatis manifestatio ho- -
mini a Deo per loquutionem internam aut externam, mediate aut
immediate facta»; objective vero inspecta, est « ipsa veritas vel
veritatum complexus, per viam naturali rationis lumini indebitam,
seu per formalem Dei locutionem manifestatus ». — Hae notiones
, compleri debent iis que dedimus in tract. de Virtut. Infusis

(n. 327. seqq.), ubi presertim exponitur conceptus locutionis for-
malis.

per immediatam Dei communicationem , gratie adscribi debet.

Y. Hze quidem de germana revelationis zndole. Nunc pauca
$ exponenda sunt de ejusdem objecto. Illud generatim est duplicis
ordinis, uti docet Concilium Vatie

anum; revelatione enim possunt
tum manifestari «ea ad quae n

aturalis ratio pertingere potest»;

tum etiam proponi possunt « mysteria in Deo abscondita, quae

nisi revelata divinitus, innotescere non possunt ». Quoniam est spe-

cialis difficultas quoad mysteria, juverit eorum naturam paulo

4Cceuratius exponere.

100. Mysterium ceneratim import
tam. Multipliei autem mo
occulte: nam — 1) alie

| cundum quid: absolute
ralibus assequi nullo mo
ille, que etsi

at rem aut veritatem occul-
do res ant veritates possunt esse nobis
sunt absolute occulte, aliz occulte se-

oeculte dicuntur ille, quas mediis natu-
do possumus;
non possint

occulte seeundum quid sunt
Cognosci cum certitudine, conjectura-

|
t
ART. V. DE POSSIBILITATE REVELATIONIS. 50
|
i

jiter tamen naturalibus mediis cognoscuntur (hujusmodi sunt ex.
quedam futura libera); vel cognogci nequeunt defectu propo-

r : ^ s ?
| tamen ut sit aliqua naturalis via eas proponendi (hu-

| sitionis, ita
modi sunt ex. gr. secreta cordium, que tamen verbo externo

) y l : ! i

| possunt aliis manifestari). — 2) Res aut veritates possunt esse oc-

cultee per se, vel per accidens: per se occulte sunt illæ, quibus

cognoscendis desunt omnino vires in natura; per accidens occulte

dicuntur ills,
at cognosci nequeunt ob difticultatem earum exercitium prepe-
D

dientem (hujusmodi est ex. gr. numerus stellarum). — 3) Res pos-
unt esse occulte quoad existentiam (an sint), vel quoad essen-
tiam (quid sint): quoad existentiam solum dicuntur occulte ez
veritates, quas absque revelatione invenire non possumus, ea ta-
men supposita, intelligere valemus (hujusmodi sunt ex. gr. quæ-
dam positive institutionis, uti auctoritas R. Pontificis); occulte
atem quoad essentiam sunt ille, quarum intrinsecam rationem

(car et quomodo sint), nec post revelationem intelligimus. Porro

mysteria proprie dicta, quee Conc. Vat. cocet in revelatione di-
= vina contineri, sunt « veritates absolute et per se occulte tum
quoad existentiam, tum quoad essentiam »: que nempe « suapte
natura intellectum creatum sic excedunt, ut etiam revelatione tra-
dita et fide suscepta, ipsius tamen fidei velamine contecta, et
quadam quasi caligine obvoluta manent ».

101. Ex his facile est intelligere quid veri, quid falsi lateat in
illo veluti axiomate « mysteria sunt incomprehensibilia ». Cer-
te—1) non possunt diei incomprehensibilia, quatenus verba, qui-
bas enunciantur, nullum sensum habent, atque ideo nullam per-
ceptionem in animo excitant: enunciantur enim verbis communi
lominum usu adhibitis, ita ut conceptibus, non quidem propriis
sed analogicis, intelligamus quid revelatur, ac proinde quid ere-
tendum proponitur. Sic ex. gr. dum enunciatur hæc propositio:
m Deo est una natura, et sunt tres Persons; profecto intelligi-
mus terminos, nexumque convenientise inter subjectum ct preedi-
rarm adeoque aliquo modo intelligimus quid sit credendum — 2)
Hine est, quod, supposita revelatione, plane intelligimus existen-
M mysterii unius naturae ae trium personarum in Deo.—3)
Quid est ergo quod non comprehenditur in mysterio, nec post re-

uibus cognoscendis naturales vires minime desunt
q o E

www.obg tolicas.com .

60 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM. |

velationem ejus existentie? Est intima ejus natura, seu intrinse,
ca ratio qua predicatum subjecto e aut ab eo discrepat:
in præfato mysterio Trinitatis ex. gr. Aeon ic q «omodo
Tres persons sint unus Deus. Convenientia presiegtü eum sub
jecto constat in casu ex auetoritate, sed non perspióitug ejus in.
trinseca ratio. Verum est hujusmodi cognitionem esse imperfectam;
sed» est incomparabili felicitate prestantius, uti docet S. Augu.
stinus (de Gen. ad lit. 1. 5. n. 34.), Deum ex quantulacumque par
tieula pia mente sentire, quam illa universa [creata] comprehen:
dere ». Et D. Thomas (c. g. l. 1. c. 5.): « de rebus nobilissimis
quantumcumque imperfecta cognitio maximam perfectionem ani-
mæ confert, et ideo quamvis ea, quee supra rationem sunt, ratio.
humana plene capere non possit, tamen multum sibi perfectionis.
acquiritur, si saltem ea qualitereumque teneat fide ». |
102. Que hactenus exposuimus satis patefaciunt quid sitreye
latio ad meniem Ecclesie, quidque ipsa proprie doceat, cum
definit « possibilem esse revelationem etiam roysteriorum ». Huic

tamen doctrine contradicit error his temporibus 1

ate per orbem
diffusus,

qui generali vocabulo Naturalismus dici solet. Natura

listæ ita nominantur, quia nimis extollunt nature, seu humane
| rationis vires. Ipsis human

: scendas veritates omnes
. fons harum verit
naturalis r

à ratio plene sufficiens est ad cogno-
ad religionem pertinentes; ipsa est unicus
atum ae suprema religionis norma; non alia quam

eligio probatur. Hinc revel

ationem omnem respuunt;
sive quia hum

ano generi minime necessariam, sed superfluam
censent, sive etiam quia impossibilem eam prædicant. Distingui
à quibusdam solent Naturalismus et Rationalismus: non quod
essentialiter inter se differant, sed quod rationalismus mitiorem
quamdam formam induat, etsi non minus sit C
| Tlosus. Naturalist,
| Versitatem produxiss
lectuales
utentes.

hristianismo inju- -
aiunt, id solum admittunt, Deum rerum uni-

€, hominibusque tribuisse facultates intel-
> Per quas iisdem satis providit, ut rationis viribus
ex consider

de atione universi Ipsum agnoscant, necessarias
cogni : Ted j

gn ones religiosas proprio labore acquirant,
mafizoue ~ A : T
ms s S dE verbo Specialem omnem directionem Dei in

= O 10 ro Oi T- o .

y; | gionis negant, Rationalistæ vero admittunt, aliquam
speci

alem eur ,
am Providentialem tum populos tum singulos homi-

easque magis

JL A ;

*
" e 5 "9 Ti e Y A WE o D - 4 «a 9 ^
"- M MÀ NM jme " Y t e m ; -
TA -" - A ' Iu EN " = .
^" l
Ta zr ^ n0 p^ Pa A~ E A - :
| w $ Po -" = e 2

T j A LIRE. — RR IAE is OBO£áéAAG AM ae oc on 02 4

ART. V. DE POSSIBILITATE REVELATIONIS. 61

n negotio religionis dirigentem: Deus enim, aiunt, eosdem

nes 1 q
ad veritatem per vires sus rationis quærendam, ac dis-

impellit

positione p M |
prebeat, et viros excitet acriori ingenio praeditos, qui veritates,

quas ipsi melius cognoverint, etiam alios doceant. 4 Universalis
revelatio, inquit Wegscheider (Inst. theol. christ. dogm. prolez.
e. 1.) ea est quae naturalibus animi facultatibus aliisque universe
yum nature presidiis effieitur, quibus homo ad concipiendam
damque rerum divinarum notitiam adducitur. Particularis
demque mediata ea est, quee continetur complexu rerum

rovidentise sure et singulis occasiones sese instruendi

re
colen

vero ea
«eundum naturam evenientium, quibus Deo auctore nonnulli

homines excitati sunt, ad vera religionis principia cognoscenda,
eaque populorum desideriis aecommodata, insigni cum successu
aliis tradenda. »

108. Quamquam semina aliqua rationalismi jam medio vo
apud doctores quosdam inveniantur, proprie tamen, quatenus
systema religiosum est, suam originem hac doctrina ex prote-
santium erroribus ducit. Quod quidem historice et philosophice
ostendi posset: sed hujus rei testem habemus Conc. Vat., quod
(initio Constit. Dez Filius) ait: « Nemo enim ignorat hzreses
quas Tridentini Patres proscripserunt, dum, rejecto divino Eccle-
sie magisterio, res ad religionem spectantes privati cujusvis judicio
permitterentur, in sectas paulatim dissolutas esse multiplices, qui-
bus inter se dissentientibus et concertantibus, omnis tandem in
Christum fides apud non paucos labefactata est. Itaque ipsa sacra
Biblia, quee antea christian: doctrine unicus fons et judex asse-
rebatur, jam non pro divinis haberi, imo mythicis commentis
accenseri eceperunt. Tum nata est et late nimis per orbem vagata
illa rationalismi seu naturalismi doctrina, que religioni christiane
"pote supernaturali instituto per omnia adversans, summo studio
molitur, ut Christo, qui solus Dominus et Salvator noster est,

à mentibus humanis, a vita et moribus populorum excluso, merz

quod voeant rationis vel nature regnum stabiliatur.» — Of. de Vir-
"libus Infusis (n. 980).

104. Itaque principium rationalistarum proprium, a quo deinde
Plures absurdas inferunt consequentias, est sufficentia, ac proinde
tuionomía seu independentia rationis. Ad presentem autem

|
|
|

DISP. I, DE RELIGIONE GENERATIM,
62 .

uod spectat—1) Naturalista: simpliciter negant rec
tionem quod Spes ; ai |
ih 2) Rationaliste videntur quidem revelationem aq.
velationem. — 2

itionem per naturalem evolutionem naturalium facultatum, |
Pee n specialiter excitam naturalibus even
vel cognitionem per mentem speci a" MADE
tibus: rejiciunt ergo revelationem divinam u) t k |
nobis descriptam. —3) Utrique vero praesertim exclu E M
mysteria, que humani pusionis captum boim e |
atte peeuliaribus argumentis Mn psi possi ] ES ks he. d-
tionis mediate. Dicunt nempe possible nobis esse e cu :
utrum revera Deus quibusdam revelaverit dis qp ab i Ne
deinde transmittuntur; adeoque repugnare Diving sapientum B
voluntates suas per alios homines nobis Moe Ita A
alios Rousseau (Emile, Profession de foi du Vicaire Savoya d) ac
105. Ex his facile patet quinam siet statuenda, ut catholica, |
doctrina de possibilitate revelationis integre propugnetur. Unde— |

S II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Pror. V. Divina revelatio , sew manifestatio veritatis per
medium nature indebitum, sive 1. immediata —2. — sive me-

-
diata possibilis dicenda est — 3, Imo non modo veritates, ad

s e e . M 1 H
(uas naturalis ratio pertingere potest; sed etiam muysteria, seu
veritates absolute

naturalis
ditur.

: " T
et per se rationis captum excedentes, super-
revelationis ambitu contineri posse evidenter osten-

106. Prob. ]ua pars. I. In actu revelandi tria considerari pos

sunt: Deus qui revelat. homo qui revelationem accipit; objecta
ipsa que manifestantur. Ergo

latione ea repetenda esset y
2) ex parte hominis rey

ex parte rerum reve]

si ulla esset repugnantia in reve-
el — 1) ex parte Dei revelantis vel—

m m^ "M P f
elationem excipientis, vel —3) denique |
ataru

m. Atqui nullum horum dici potest. Ergo. —
Prob. min. quoad Jam ane eur diceretur Deus per
ritates revelandas ignorat!

ART. V. DE POSSIBILITATE REVELATIONIS. 69

jd certe repugnat inflnit;e ejus scientis. Num quia ipsi deest
v
- gedium inauifestandi veritates quas novit? Id repugnat infinite

eius potentie.
ates? At id solum nequit velle Deus quod repugnat suis

Num denique quia non potest ipse velle manifestare

yenit bet. AE
stiributis; sapientiae, sanctitati, ete.: nihil autem hujusmodi repe-
gitur in revelatione, quee in hominum potius utilitatem, ac ipsius

Dei gloriam cedere potest. Si enim Dei manifestatio per lumen
ona procurat, cur eadem obtineri non possunt quando

rationis hæc b
. ali modo Deum se manifestat ?

supernatur
. 9) Hic confirmantur rejiciendo ipsas rationes repugnantiz, quas
-müonalistm assignant. Dicunt enim primo, Deum revelando sibi-
| metipsi contradicere, quatenus cum jam dederit naturale lumen
- al veritates cognoscendas, vult deinde ut illas per aliud medium,
: per revelationem nempe, cognoscamus. Atqui id nihil est; potuit
aim ab sterno velle ut duplex illa veritatis assequende via pa-
iret: quo in casu nulla est contradictio. Revera ille revelando
dbi eontradiceret, qui secus, aut contra ac sibi preestituerat,
agret. Sed Deus revelando, nedum ageret diverso, aut contrario
- modo, ageret prout sibi prestituerat. Ergo si revelat, nulla in
| eo est contradictio. Quemadmodum igitur ab aeterno cursum na-
| ture modumque naturalis cognitionis Deus constituit; ita etiam
- abæterno decrevit, per revelationem supernaturalem homini ve-
- rilates communicare; atque duplicem hunc tum naturalis tum
| supernaturalis cognitionis ordinem harmonice disposuit.
= 9)Dieuntsecundo dedecere divinam majestatem, ut creaturas tam
| miseras alloquatur. At quid Deum deceat, vel dedeceat, finita
. Nostra ratione non semper metiri valemus. Imo in casu ratio ipsa
. tendit Deum haud dedecere ut homines alloquatur in iis potis-
mum quee conferunt ad debitum cultum ei exhibendum, et ad
| trum bonum ac felicitatem. Deum non dedecuit hominem condere,
: : quidem ad felicitatem; ejus curam gerere, de eoque providen-
e habere; eum propterea nec dedecet viam tutam eidem ho-
| Mint indicare, qua ad optatam beatitudinem possit pervenire.
Prob. min. quoad im partem. Nam — 1) homo facultate co-
suoseendi præditus est ac proinde capax est cognoscendae veritatis:
as autem ab aliis hominibus, ita multo magis ab ipso Deo eru-
Tl potest, Nec dubium est hominem posse de obtenta hac eru-

WWW.O

tolicas.com

eme m A — o. — o — a

Ten qe ame ea ea M m ac mno e

b scd e TA RP DVRs o s p 2

|
|
|
|
l
|
|
|
|
|
|
|
|

Om ^ A Uo das -

Du e A A A
AS

c-— AAA

P : NE GENERATIM.
64 DISP. I. DE RELIGIONE GE

litione divina certo sibi conscium fieri posse. Ss pius enim homina
ditione divin:

cognitionum suarum adventitiarum originem perspicere solent
o

ÜU
P

qui per formalem loeutionem non OA K

2) Absurdum autem est quod ORIO vun&end uh revelan
nem nempe repugnare dignitati humans rationis. Si enim ned dede
cet hominem ab homine edoceri, cur eum d edoceri a Deo,
cujus intellectus infinite superior est quocumque reuse ere
Ex alia parte, vera dignitas human: rationis consistit in amp
tudine et certitudine cognitionum: multa autem ex Me
discit homo, que absque revelatione ignoraret; ac de multis ic
tus redditur, de quibus absque revelatione dubitaret — Cf. dicta

in tract. de Virtutibus Infusis (nn. 1076 — 78.).

Prob. min. quoad 3*9» partem, Cum enim veritas sit objectum |

intelleetus, ejus manifestatio ipsius nature non repugnat, sed po-
tius convenit. Sive autem manifestatio fiat a Deo, sive ab homine,

:
a quo reapse fieri testes sumus; sive fiat tantum quoad existentiam,
sive etiam quo

s e. . o M j
ad essentiam, semper erit quedam ipsius manife
statio, ac proinde aliqnid ejus nature congruum.

107. II. Quod potest homo, id a fortiori tribuendum est Des |
nisi involvat imperfectionem.

Homo autem suas cogitationes aliis -
hominibus manifest ac manifestat. Cur igitur non pot

vit imperfectionem ? Sed enim posse -
conceptus aliis entibus intelli
4C posse communicare ali:
perfectionis est; ef contr

are potest
erit Deus? Numquid quia invol
manifestare gentia przditis idem est
juid de propria scientia, quod cerie -
a imperfectionis est, eam communicate
homines donum Dei judicatur facilitas
Nonne melius est, Deum posse
acere, quam non posse? Profecto hoc
postremum omnipotentiam Dei limitibus circumscribit,
elationis, extraordinario modo divinitus facte
; antiquissimam ess
estis est, Ut vim huj

Don posse: etiam inter
communieandi proprios

ad hominea edocendos
los viguisse historia t

-—— —— ——

e el inter omnes fere popi-
as communis sensus ac Col -

ART. V. DE POSSIBILITATE REVELATIONIS. 65
" 4 è a >, £
sus effugiant rationaliste, eum repetunt ex ignorantia ac stupidi-
sensu: :
je populorum, qui offectus omnes, quorum) causas non cognoverunt,
ta

oguxui Divinitatis adseripsisse dicuntur. At vero — 1) nisi com-
til

E t

o -- g es

gunis jam esset persuasio de divinis communicationibus imme-
diatis et extraordinariis, haud faeile rudis populus ex miro ali-
quo effectu ad immediatum divinitatis influxum assurgeret. — 2)
Preterea idea, seu persuasio populorum de aliqua divina revela-
tione est factum historicum, cujus eausa et origo non per meram
geculationem ac veluti a priori, sed potius ex authentieis monu-
genis determinanda est. Monumenta autem antiquissima (libri

LIN 7: o dd

i
,
d y
`

presertim Moysis) mature a Deo, immo primis jam parentibus
ciam Revelationem ostendunt: ex facto igitur ipso, cujus noti-
tia, licet valde hine inde corrupta, per oralem saltem traditio-
wm ad populos propagata fuit, persuasio universalis de facta
divina revelatione repetenda est.

Prob. 2? pars. I. Quod hominibus competit, et nullam invol-
vit imperfectionem, Deo certe tribuendum est. Atqui homines tam
per se quam per alios possunt suos conceptus ac voluntates aliis
patefacere, Ergo.

109. II. Si repugnaret revelatio mediata, id esset vel — 1) quia
wqui de ejus veritate certa haberi notitia — vel 2) qnia corru-
plioni est obnoxia: ad heec fere reducuntur adversariorum difficul-
ales. Atqui ex neutro capite adstrui potest illa repugnantia. Ergo.

Prob. min. quoad. l*" partem. Obtineret enim hæc difficultas
lostenderetur nullum Deo prssto esse medium, quo possit authen-
ticam et eredibilem reddere revelationem a se alicui factam; et
per hune aliis manifestatam. Atqui hoc medium Deo deesse nun-
mam probarunt adversarii imo multa esse hujusmodi media
ostendetar, cum de revelationis notis sermo erit. Ergo. Sane si
"* terrenus certa ac authentica signa missionis suo legato col-
> prebere potest; cur negabimus, supremum regem ac dominum
Idem praestare posse erga praeconem suum?

ET: min. quod 29» partem. 1) Valeret enim hec dificulta s,
“ ostenderetur Deum non posse ullo modo hane corruptionem
| T ire. Atqui id tum repugnat Dei omnipotentie, tum destrue-
"él omnem historicam fidem. Ergo.

ccc A AA AR AAA "cf A AN nn NN mo TR -a
am. e

MAZELLA, De Religione et Ecclesia i

catolicas.com

^6 DISP. 1. DE RELIGIONE GENERATIM,

2) Si ulla inesset vis huie dificultati, a fortiori dicenda -—
im possibilis revelatio immediata; quam jam ostendimus possib.
lem. Revera, uti bene arguit Perrone (de Religione par. L. prop, me
« Eodem modo ac homines cupiditatibus irretiti abusi Sünt m.
tionis lumine, quod omnibus affulget, atque in absurda NOn pa.
ci lapsi sunt, sic etiam communi ejusmodi revelatione abutere
tur, eamque ad cohonestanda turpia quique deducerent, quin m
quam argui possent falsitatis. Singuli enim a Deo ea se accepi.
se affürmarent, que non essent nisi propria mentis deliria, yq
totidem essent religiones quot.capita, prout evenisse in ea, quam
ipsi voeant primitivam revelationem. experientia demonstrat,
Quare et hoc habetur emolumentum ex mediata revelatione, quod
seilicet nuitas atque consensio, qus sunt pr:ecipuz verse religio
nis note, inde exsurgant, tum publica hominum societas atque
professio, neenon publicum societatis istius et professionis vin
culum. Alioquin, ne fraudi daretur locus, a singulis efflagitanda
essent miracula et vaticinia, quod quam absurdum sit, nemo nin.
videt. » Cf. traet. de Virtutibus Infusis (n. 975. seq.) s

3) Hzc difficultas penitus evanescit in Ecclesia catholica, que
agnoscit auctoritatem divinitus institutam, ad custodiendum in-
fallibiliter revelationis depositum.

RS x

110. Prob. 39 pars. Si mysteriorum revelatio esset impossibi-
lis, id esset vel — 1) quia nulla sunt mysteria —2) vel quia etiamsi
sint, nobis.a Deo manifestari non possunt; ad heec enim reducat:
tur omnia adversariorum effugzia. Atqui neutrum dici potest. Ergo.

Prob. min. quoad lam partem. Nam — 1) intellectus majori vi
ac perspicacitate preditus plura cognoscere potest quam alius in
tellectus inferioris ordinis et acuminis: id patet vel inter homi-
es; ERO enim dicet rudes ea omnia intelligere, qu: sapiens
attingit, ant que perfecte rerum rationes introspicere. Atqui ir

hse divinus perfectione sua infinite excedit quemlibet ores
um |
ELE Ergo plura ae melius intelligit, quam quilibet
ect S
as creatus, Sunt ergo veritates intellectui divino not

que tamen effuüeiunt ;

stuns intellectum * T id.
E i creatum: "sterid.
« Duorum enim eas dicimus myst

alio PES 3d Inquit D. Thomas (c. g. Vat C. 3.), quorum unus.
juam '"utellcctu subtilius intuetur, ille cujus intelle

ART. V. DE POSSIBILITATE REVELATIONIS, 07

etus. est elevatior, multa intelligit que alius omnino capere non
potest; sicut patet in rustico, qui nullo modo philosophiæ subti-
les eonsiderationes capere potest. Intellectus autem angeli plus
- excedit. intellectum humanum, quam intellectus optimi philosophi
| intellectum rudissimi idiote. ... Multoque amplius intellectus di-
sinus excedit angelioum, quam angelicus humanum. . .. Unde non
omnia, QUE angelus naturali cognitione capere potest; nec ad
omnia, quee angelus naturali sua virtute intelligit, humana ratio
suficit capienda. »

9) Alterum argumentum ita proponit idem: Angelicus Doctor
(l c): « Quum principium totius scientiæ, quam de aliqua re
ratio percipit, sit intellectus substantie ipsius, eo quod, secun-
dum doctrinam Philosophi (Anal. post. 11, text. comm. 2.) de-
monstrationis principium est quod quid est; oportet quod secun-
dum modum, quo substantia rei intelligitur, sit eorum modus
que de re illa cognoscuntur. Unde si intellectus humanus alicu-
jus rei substantiam comprehendit, puta lapidis vel trianguli, nul-
lum intelligibilium illius rei facultatem human: rationis excedet.
Qnod quidem nobis circa Deum non accidit. Nam, ad substantiam
ipsius caplendam, intellectus humanus non potest naturali virtu-
te pertingere, quum intellectus nostri, secundum modum præsen-
tis vite, cognitio a sensu incipiat. Et ideo ea quz in sensu non
cadunt non possunt humano intellectu capi, nisi quatenus ex sen-
sibus eorum cognitio colligitur. Sensibilia autem ad hoc ducere
intellectum nostrum non possunt, ut in eis divina substantia vi-
deatur quid sit, quum sint effectus causes virtutem non æquan-
tes. Ducitur tamen ex sensibilibus intellectus noster in divinam
cognitionem, ut cognoscat de Deo quia est, et alia hujusmodi,
112 oportet attribui primo principio. Sunt igitur qusedam intelli-
gibilium divinorum, quee human: rationi sunt pervia; qusdam
vero, que omnino vim humans rationis excedunt. » Unde La-
"antius (Inst. Divin. 1. 9. c. 6.): « Neque te omnia scire pu-
les, quod est Dei; neque omnia nescire, quod est pecudis. Est
enim aliquid medium quod sit hominis. idest scientia cum igno-
| ratione conjuneta et temperata ».

i 3) Quot sunt vel in rebus creatis, de quorum existentia dubi-
| "fi non potest, occulta tamen manente intima eorum natura ? Si

tolicas.com -

=- WWW.Obr

DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,
68 "un

liciamus in ea que nos circumstant, plane videmu |
oculos conjiciamu: lectrieitatis , magnetis, attractionis corpo. |
3 sagt tol cim UI ¡psa certos nos reddit: at nemo
US "een x Kim naturam ac causam perfecte a nobis co. (
NIIT RA e ingenia longo seeculorum cursu, atque mg. 1
MES Som. ipsis Vapilquudis ers Ee !
rint. Si oculos ad nos convertimus , PAD quidam in no >:
E ET. us enim ad triplicem vitam qua gaudemus p
V: ends ao de ovit quoad modum quo fiunt,
tinent, nemo hactenus perfecte cogn Josophoram cort
etsi quisque certo percipiat quod int Philosop -— |i
nes hac de re passim leguntur; cf. si lubet, Hettinger (Apologie |

T
‘o si ] ingit inre f
du Christianisme, t. l. diss. 2. 10.). Porro si id conting s$

bus quz sub sensus cadunt; a fortiori A amid Él
Deo, eujus essentiam non intuemur, et de cujus p: Nee s!
nonnisi analogicos conceptus habemus ex V ds i t pt à 1
« Rerum enim, inquit idem S. Doctor (1. c.), sensibilium plurimas |
proprietates ignoramus, earumque NON CL d quas sensu appre |
hendimus, rationem perfecte in pluribus invenire non possumus. |

illi issi | nscen-
Multo igitur amplius illius excellentissimse substantize, tra
dentis omnia intelligibilia humana r

atio investigare non sufficit.» |
Prob. min. quoad 23m partem. Nam—1) Probavimus amv |
sim possibilitatem revelationis; ergo etiam veritates, que humane
rationis vim exuperant, revelari possunt. x |
2) Revera ex eo revelatio mysteriorum precipue impugnatur,
quod ipsa, fatentibus christianis,

rationem sint. Unde inferunt ady
lentur,

comprehendi nequeant et supra
ersarii, etiamsi mysteria reve-
a ratiore humana nihil intelligi,
lationem omnino inutilem esse.
menti. Nam facta revel
intelliguntur quoad ex
eorum natura, ipsius
logicam ideam e
dem, fide

adeoque ejusmodi reve-
Atqui hsc ratio nullius est mo-
atione mysteriorum, ut diximus (n. 100. seq.)
istentiam, et licet impervia maneat intima

tamen, revelation

e supposita, aliquam ana-
fformamus. U

ide Conc. Vat. docet: « Ratio que
illustrata, eum sedulo, pie et sobrie querit, aliquam,
Deo dante, ny intelligentiam eamque fructuosissimam

7" quae naturaliter cognoscit, analogia,
m ipsorum nexu inter

steriorum

: se et cum fine hominis
ultimo ».

ART. V. DE POSBIPILITATE REVELATIONIS. 60
l. Dices L: Veritates superintelligibiles videntur involvere
ctionem; si quid enim est superzntelligibile , proportio-
abet cum intellectu; sed veritas dicitur per relationem

contradi

neni non h
ad intellectum. Unde eum omne ens sit verum, si veritates su-

— perintelligibiles (mysteria) non habent Ui veritatis , nihil

revera sunt, seu non sunt; nam super intelligentiam nihil potest
esse, nisi contradictio sew nihil; omne enim ens intelligi potest;
ergo veritates superintelligibiles non existunt.

Resp. Veritates pre omni intellectu superintelligibiles invol-
yunt quidem contradictionem; essent quippe veritates et non es-
sent; essent, ut dicitur; non essent, quia quameumque intelligen-
tiam excedentes in nullo intellectu esse possent. At cum nos
dieimus mysteria veritates superintelligibiles, loquimur de super-
intelligibili non absolute, sed relative ad intelligentias creatas,
el secundum ordinem naturalem. Unde dicimus veritates illas
cognosci ab intellectu divino, et per revelationenm nobis quodam-
modo manifestari. e
112. Dices IT. Atqui nulla est veritas superintelligibilis rela-
tive ad intellectum humanum; ergo stat difficultas— Prob. antec.
Intellectus humani objectum est ipsum ens; sed prseter ens non
est nisi nihil; ergo.

Resp. dist.: intellectus humani objectum. est ens cognoscibile
juxta modum et gradum intellectionis humans, conc.; cognosci-
bile juxta superiorem modum et gradum, subd.; si superius ad-
datur adjumentum, conc.; secus neg. Ita ex. gr. Deum in præ-
senti statu naturaliter non cognoscimus, nisi ex creaturis; crea-
"ture autem nec repræsentant omnes divinas perfectiones, nec illie,
Quas representant, ea perfectione repreesentantur, qua sunt in
Deo. Si ergo solis naturs viribus relinquimur, plura sunt que de
Deo cognoscere non possumus; nec eorum (que de eo cognoscimus
conceptum proprium , sed analogicum habemus. Ex alia parte,
Dei potentia non coarctatur ordine creationis, ita ut nihil supra
ipsum possit efficere; si quid autem supra illum ordinem efficiat,
certe nequit ex eo colligi. Non videntibus ergo Deum intuitive,
Id nequit constare nisi per liberam Dei manifestationem, seu re-
velationem. Sed penitior hujus difficultatis solutio petitur ex iis
que traduntur in metaphysiea de modo nostre cognitionis: cf. gl

www.obrastatolicas.com

> ^w a PUN qct. cg Qn ont

?
70 DISP. 1. DE RELIGIONE GENERATIM,

lubet que diximus in tract. de Deo Creante, agentes de Objecto
cognitionis ang relicse, et de possibilitate visionis intuitiva,

113. Dices III.: que sunt supra rationem non sunt rationi COR.
formia; sed quie non sunt rationi conformia, sunt contra rationem.
adeoque nihil: siquidem que repugnant non sunt. Ergo mysteria.
quee supra rationem esse dicuntur, revera non sunt.

Resp. dist. maj.: Que sunt supra rationem non sunt rationi
conformia, idest non eruuntur ex principiis naturali lumine co.
gnitis, conc.; idest ostenduntur contraria principii naturali lumine
cognitis, neg. Demonstravimus in tract. de Virt. (nn. 1048-1030).
nullam esse pugnam inter rationem et fidem: quisque videt totam.
difficultatem in misera zquivocatione fundari (1).

;

, dicens: « Les plus e
avouent, que nous ne connaissons pas la conformité de nos mystères aux princi

pes de la philosophie. Il nous semble donc, qu'ils ne sont point conformes à note -
raison. Or, ce qui nons paraît n'être point conforme à notre raison, nous panit -
contraire à notre raison, de méme que ce qui ne nous paraît pas conforme yy
vérité; et ainsi pourquoi ne dirait-on pas également et que les mystères sont contre
notre faible raison, et qu'ils sont au-dessus de notre faible raison? » Ei tamen s

respondit Leibnitz. (Discours de la conformité de la foi avec la raison, n. 89):
a Je reponds, ...

(1) Baylius eamdem objectionem proposuerat

que la raison ici est l'enchainement des vérités, que nous connait -
sons par la inmiére naturelle; et dans ce sensl'axiome recu est vrai, sans aucuns -
équivoque. Les mystères surpassent notre raison, car ils contiennent des vérités,
qui ne sont pas comprises dans cet enchainement: mais ils ne sont point contraire

à notre raison et ne contredisent à aucune des vérités, où cet enchainemant peu

J e —

nous mener. Pour ce qui est de la question, si nous connaissons la conformité de y
nos mystères avec notre raison, je reponds, qwan moins nous ne connaissons
jamais, qu'il y ait ancune difformité ni aucune opposition entre les mystères etls
raison; et comme nous pouvons toujours lever la pretendue opposition, si lon

appelle cela concilier ou accorder la foi avec la raison on en connaitre la com
formité, i

il faut dire qne nous pouvons connaitre cette conformité et cet accord

Mais si la conformité consiste dans une explication rationelle du comment, nous
De la saurions connaítre. »

ART. VI. DE NECESSITATE REVELATIONIS. 71

ARTICULUS SEXTUS

An Divina Supernaturalis Revelatio sit Necessaria.

S I.

Exponitur Status Quaestionis.

114, Ecclesie documenta, quee hac in re pre oculis habeamus
oportet , heec precipue sunt. Conc. Vatic. (Const. Dei Filius,
cap. 2.) postquam veram revelationis ideam tradiderit, subdit:
«Huic divine revelationi tribuendum quidem est, ut ea, que in
rebus divinis human: rationi per se impervia non sunt, in præ-
senti quoque generis humani conditione ab omnibus expedite, firma
certitudine et nullo admixto errore cognosci possint. Non hac ta-
men de causa revelatio absolute necessaria dicenda est, sed quia
Deus ex infinita bonitate sua ordinavit hominem ad finem super-
naturalem , ad participanda scilicet bona divina, que humane
mentis intelligentiam omnino superant; siquidem oculus non vi-
dit, nec auris audivit, néc in cor hominis ascendit, quee prepa-
ravit Deus iis, qui diligunt illum. » Et (can. 2. in eodem cap.):
«Si quis dixerit, fieri non posse, aut non expedire, ut per reve-
lationem divinam homo de Deo, cultuque ei exhibendo edoceatur;
anathema sit. » His addi debet prop. 4. damnata in Syllabo:
«Omnes religionis veritates ex nativa humans rationis vi deri-
vant; hine ratio est princeps norma qua homo cognitionem omnium
cujuscumque generis veritatum assequi possit ac debeat.»

115. Ut reete intelligatur catholica doctrina de necessitate re-
relationis, quam Conc. Vat. proposuit, recolamus imprimis obje-
cta revelationis divine ad duplicem ordinem pertinere. Alia enim
«humans rationi per se impervia non sunt»; alia vero « qua
humane mentis intelligentiam omnino superant.» Jamvero evi-
lens est revelationem veritatum hujus alterius ordinis esse abso-
lute necessariam, supposita humani generis elevatione ad ordinem
ac nem supernaturalem: finis enim hujusmodi, eo ipso quod su-
. Pernaturalis est, naturali rationis lumine nec inveniri nec expli-
“ari potest: pariterque media positivz institutionis et supernatu-

.
í
i
'
LI
4

EEE gg o gw ANREDE s

T —" —— — — QR — y w "
O =- se

————a

WWW.Obr tolicas.com

72 DISP. I. DE RELIQIONR GENERATIM,

ralia (proportionata) ad illum finem assequendum naturale lume
rationis excedunt. Unde Conc. Vaticanum dixit: « revelatio aie

ordinavit hominem ad finem supernaturalem >. « Nullus, inquii
D. Thomas (c. g. l. 1. c. 7.), desiderio et studio in aliquid ten |
dit. nisi sit ei precognitum. Quia ergo ad aliua bonum, quas |
experiri 1n presenti vita possit humana IER EL homines pet

divinam providentiam ordinantur... oportuit, mentem evocari ja
aliquid altius, quam ratio nostra in praesenti possit pertingere, |
ui sic disceret aliquid desiderare et studio tendere in aliquid, -
quod totum statum presentis vitæ excedit. Et hoc precipue chri-
stianæ religioni competit, etc. ». At quisque videt, hæc omnia
non tam adstruere, quam supponere revelationis necessitatem, 4
quam increduli impugnant: tota enim fundatur in elevatione ioy
minis ad ordinem supernaturalem; atque illa elevatio nonnisi er Í
revelatione innotescere potesi. 5
116. Possumus quidem hic sistere , nec ulterius inquirere ne
cessitatem revelationis. Cum enim christiana religio et ceconomia |
tota quanta est uti omnino supernaturalis exhibeatur; demon

Strata possibilitate revelationis atque ordinis supernaturalis, suf -
ficeret ad demonstrationem veritatis christians religionis osten: |
dere, eam reapse divinam originem habere; quod, ut videbimus,

conficitur ex criteriis revelationis, seu motivis credibilitatis. Ni-

hilominus ut funditus subruamus rationalistarum systema, veram

que doctrinam integre evolvamus ; consideranda est revelationis
necessitas, quoad primi ordinis veritates.

117. Coarctatur igitur quaestio ad eas veritates, « ad quas nā-
turalis ratio pertingere potest », et quee proinde « humanæ rationi
per se impervize non sunt ». Imo hic ipse « naturalium veritatum»

ambitus restringendus est. Etenim—1) agitur de veritatibus per
sé non imperviis hum

ane rationi, sed pertinentibus ad religio-
nem, sen

ad debitum cultum. vero Deo exhibendum, et ad bene
instituendam vitam in ordine ad ultimum finem. Si enim agere-
iur de toto complexu veritatum ratio
gionem pertineant sive non, nimis ev
prorsus

nalium j sive ille ad reli-
idens est, sine charismate
extraordinario eas cognosci non. posse;

cessita neque ulla est ne
SSILas. cognoscendi omnes hujusmodi verit

ates, neque sola revê-

ART. V. DE NECESSITATE REVRLATIONIS. T3

a qum pro omnibus facta est, cognoscuntur aut cognosci pos-
q

Neque hiec cognitio complexus veritatum ad religio-
m consideratur hie relate ad omnes et singulos

lation
| sunt—2)

nem spectantiu
homines: non posse enim omnes et singulos totum illum comple-

cum solo rationis lumine assequi fere ita evidens est, sicut im-
potentia cognoscendi omnes simpliciter veritates naturales. Neque
minamus quot et que sint veritates, quas singuli homines

deter
ae deberent sine revelatione cognoscere, ita ut ceterarum

possent
ignorantia excusaretur in illis ex ignorantia invincibili; ipsa enim

invincibilis ignorantia in maxima hominum parte circa veritates

per se necessarias argumentum. existeret necessitatis revelationis
earumdem veritatum pro humano genere universo —23) Considera-
tur ergo necessitas revelationis veritatun: ad religionem spectan-
tium relate ad humanum genus in communi spectatum; et pro-
prie queritur, utrum hz veritates ita ex intrinsecis ac objecti-
vis principiis manifeste censeri debeant, ut humanum genus in
eommuni non indigeat revelatione ad illas cognoscendas; an e con-
ira revelatio ad id sit necessaria.

118. Distinguenda est substantia cognitionis predictarum ve-
ritatum a modo supernaturali easdem cognoscendi. Porro evi-
dens est revelationem, de qua agimus, in presenti ordine provi-
dentie , esse absolute necessariam ratione modi, quo veritates
ille eognoscendze sunt. Etenim cognoscende sunt quatenus refe-
runtur ad ultimum finem, et modo illi proportionato ; sed in
presenti providentise ordine finis est supernaturalis; ergo debent
cognosci supernaturali modo. Atqui modus proprius supernatura-
lis cognitionis in via est fides; ergo veritates ille ita cognosci
debent ut fide divina credantur. Sed fides nititur revelatione, uti
ostendimus in tract. de Virtutibus Infusis (disp. 2. art. 4.); ergo
in presenti ordine providentize, ipse veritates rationi non imper-
"i? ad religionem spectantes, ratione modi quo cognosci debent,
absolute exigunt revelationem. |

119. Questio igitur versatur unice circa substa à tse ñ A

ne revelatio

"I ac proinde inquirimus «utrum in presentia

3 ] . . oœ > ^" "a por ETA - ER
veritatum naturalium ad religionem pertineutmim- ita necessaria
g p

à Fj

S . . e ` " i » ^ « > r
it humano generi in communi, ut sine revelatione cognosci non
possint ». Dicimus in præsenti ordine; Maud enim inficiamur plura

.
-

Syl
^

HÀ tl ge — erea. n - -— o
p aside C" LO —AAeaS De

e
o
j
t

ta aal am AAA

E o o o
rag "—— OA A c me ec s o o oc o e a -

14 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

alia adjutoria presto esse divine omnipotentis ad subveniendum
defectui nostre nature; adeoque etiam supposita impotentia hà.
turalis luminis, non necessario sequeretur necessitas hujus adju
torii, quod est revelatio. At cum Deus ex pluribus illis adjuto.
riis jam elegerit revelationem; hac electione supposita (in pre-
senti ordine) recte dicitur revelatio necessaria. |

120. Jamvero hac in re aliqui peccant per defectum, alii per
excessum , doctrina vero catholica mediam tenet viam. Etenig
Rationaliste, si qui possibilitatem revelationis videntur admit-
tere, omnes absolute et simpliciter negant ejus necessitatem, sta
tuentes tantam esse vim humanæ rationis sibl relictæ, ut ipa
sibi, in iis que ad religionem pertinent, sola sufficiat. « Est ra
tionalismus, inquit Wegseheider (Instit. theol. S 7.), ea cogitandi
lex seu regula, qua, cum in omnibus rebus, quzcumque nobis in
vita universeque discipline ambitu offeruntur, tum in rebus gra-
vissimis, que ad religionem moresque pertinent examinandis ju-
dieandisque, rationis recte adhibitse, ut summe animi facultatis
normam , strenue sequendam nobis esse censemus. » Et (proleg.
c. 1.): «Ipsa, ait, humanz mentis natura, et summi numinis idea
recte efformanda omnem excludunt supernaturalis revelationis ne
cessitatem. Quemadmodum enim omnia alia animantia iis viribus
predita sunt, quibus natur» sus fines attingere possunt, ita pre
cul dubio homines ratione sibi concessa prestant reliquis ani-
mantibus, eisdemque facultas data est ea omnia intelligendi e
observandi, que ad summos humani generis fines obtinendos, Sci:
licet ad officia tuenda et ad religionem colendam spectant.... Qui-
cumque autem , spreto hoc rationis humanz principatu , revela
tionis, que modo supernaturali ad certos homines delata dicitur,
eam esse auctoritatem statuit, ut ei sine ulla dubitatione coco

quodam instinctu aut sensu parendum sit [alibi probavimus 8*
sensum fidei non esse cecum ne

nis naturam tollit atque evertit
121. Alii e contra
revelationem verit

que ex instinctu], is veram homi-
o. »

» qui Traditionalisto audiunt, existimarunt

atam naturalium
esse absolute necessariam:
?

borare impotentia physica

ad religionem pertinentium
seu absque revelatione, hominem la-
cognoscendi veritates illas, aut ullam

ART. Vi. DE NECESSITATE REVELATIONIS. 75

moralem notionem claram et certam acquirendi (1). Refutatio
| philosophica hujus erroris tradi solet in Metaphysica, et legi
potest præsortim npud Liberatore (Della Conoscenza intellettua-
le, V. 1.) nobis liec. adnotare sufficiat: —1) Concilium Vaticanum

docet «Deum rorum omnium principium et finem, naturali hu-
| nanë rationis lumine e rebus creatis certo cognosci posse»:
d atsi homo laboraret iila impotentia physica, vere non posset co-
- gaocere Deum; quemadmodum si revelatio esset absolute neces-
| sarja ad cognoscendum Deum, non posset cognosci e rebus crea-
| is naturali lumine contra illud (Rom. I. 20.) « Invisibilia ipsius
per ea que facta sunt ete., quod citat ipsum Concilium—2) Ipsum
Conc. docet expedire quidem revelationem veritatum, que huma-
ge rationi non sunt per se imperviz; sed immediate subdit: « Non
| hac tamen de causa revelatio absolute necessaria dicenda est, sed
| quia Deus ex infinita bonitate sua ordinavit hominem ad finem
| supernaturalem »: quod certe conciliari nequit cum physica im-
ptentia cognoscendi illas absque revelatione—3) Ceteris omissis,
| faeulias naturalis que non posset evolvi absque adjumento superna-
| turali importaret confusionem ac importaret destructionem utrius-
queordinis: facultas enim illa exigeret illud adjumentum : adju-
| mentum autem eujus est exigentia in natura est illi debitum, seu
| naturale, non vero indebitum seu supernaturale.
| 12. la doctrina catholica igitur revelatio veritatum rationa-
| lium ad religionem pertinentium etsi non est absolute necessaria,
| $t tamen moraliter necessaria. Antequam hujusmodi necessitas

(1) Bonnetty ex. gr. scripserat (Annales de philos. chret. 4. Ser. vol. S): «quand
nous avons dit que la philosophie ne doit pas rechercher la vérité; par le mot vé-
lé nous ayons entendu seulement les vérités de dogme et de morale nécessaires
á croire et à pratiquer, enseignées. en philosophie, c'est-à-dire les verités suivan-
ts: Dieu et ses attributs, l'homme, son origine, sa fin, ses devoirs, les régles de
la société civile eto. etc.» Et D. Boutain, antequam se submitteret, scripsit ad Epi-
“spum Argentoratensem (1887.) : «Qnid assertio, hominem solis argumentis rationis
PO demonstrare existentiam Dei ejusque inflnitas perfectiones, aliud sibi vult,
Mal hominem posse ex propriis viribus ad Deum ascendere, et Deum sine Deo co-
SMeré?», Que respondent illi velnti axiomati a Lamennais inveoto: « tonte
“ertitude repose sur la foi». Cf. propp. quas emendandas judicavit S. Congregatio
"icis (1843. 1844.) : quod etiam mandatum confirmatum fuit (1864. 1866.) a
55. Congr. S. Officii et Indicis.

'
4
4

licas.com

76 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

nis non potest concipi, nisi supponatur in natura aliqua im potep
tia ad cognoscendas veritates, de quibus agitur: pro diversa erm

impotentia distingui hic debet, physica et moralis. Im potentia |
physiea proprie "consistit in physico defectu proportionis jpg |
facultatem et actum, hic inter humanum intellectum et cognitis
nem veritatum ad religionem pertinentium. Defectus autem ill |
potest ex duplici capite oriri, nempe—1) ex defectu intrinsece my
ad aliquem actum ponendum necessaris: ita ex. gr. sensus nequit
universales conceptus habere, visus nequit percipere sonos, ete
—2) ex defectu alicujus extrinsece conditionis, juxta physieasm. |
ture leges necessari», ut facultas possit suas vires exerere, SD
in actum prodire: ita ex. gr. in presenti statu unionis anime
cum corpore, necessaria est debita dispositio sensuum ut intelle |
etus possit actum intelligendi exercere; debita distantia vellu |
est necessaria conditio, ut visus possit aliquod objectum attit
gere. Defectus tamen conditionis physice necessariæ quandoque
talis est, ut possit removeri; et tunc erit impotentia physica tem
poraria seu per accidens. Physicie impotentis respondet physis
necessitas, in hypothesi quod actus sit ponendus. ci

123. Impotentia vero moralis habetur, cum facultas, physite |
capax alieujus actus, illum non exerit ob impedimentum que
juxta mores hominum illius exercitium preepedire solet. Hine EA
potentia moralis supponit. potentiam physicam, et unice fundatur
In difficultatibus ordinis moralis, quz illius exercitium impel

rent. Hae vero difficultates possunt exurgere ex parte subjecti cogn
scentis, ex parte objecti cognoscendi, vel ex utraque parte: quen

autem sint obstacula, que humanam rationem impediunt, qu
minus absque revelatione cognoscere possit complexum veritatP

ad religionem pertinentium, patebit ex demonstratione thesis st:
tuende. Ipsa denique natura et fun

damentum hujus moralis in-
potentie efficit

ut gradus admittat: et sie sit major vel mint

pro majo = " me E * ]
SOT! vel minori impedimentorum numero et efficacia
qu: diximus in tract.

124. Morali i de Gratia (n. 353-55.: 378-381.). 2
thesi quod N piten kiæ respondet moralis necessitas, in hy"
actus sit ponendus. Quando enim obstacula tam E

ART. VI. DE NECESSITATE REVELATIONIS. 77 E

a eunt, ut preepediant facultatem ab aliquo actu, ad quem est | 4
Lo potens; necessorium est illi facultati extrinsecum quod- e
P sdjamentam, ut possit obstacula superare atque in actum E

odire Quemadmodum. autem dantur gradus in morali impoten-
. Wa eliam est diversitas graduum in morali necessitate, . | :
tja, ita p Az hr ra Leo al faM E

195, His igitur prestitutis—
S II. i
$^ Solvitur Proposita Quaestio. 2
Pror. VI. Tantum abest ut omnes religionis veritates ex na-
dira humane rationis vi derivent , ut, vel si agatur de veri- 8
pe

tibus ad naturalem religionem pertinentibus, ea sit moraliter
impotens ad eas assequendas: im presenti enim human? gene-

ris conditione, nequeunt illo ab omnibus expedite, firma cer- 3
titudine, et nullo admixto errore, absque revelatione cognosci. m
1%. Prob. I. argumento D. Thome (c. g. l. 1. c. 4.), qui simul Zh |
ostendit causas moralis impotentie, de qua agimus. « Hoc autem *
(revelationem esse necessari m), inquit, de illa (veritate) primo |. |
ostendendum est, quee inquisitioni rationis pervia esse potest; ne 3 |
forte alicui videatur, ex quo ratione haberi potest, frustra id su- My 33 |
pernaturali inspiratione credendum traditum esse. ad E |
«Sequerentur tamen tria inconvenientia, jus veritas solum- | EE |
modo rationi inquireuda relinqueretur. x | e |
«Unum est, quod paucis hominibus Dei cognitio inesset. A fru- ui |

ctu enim studiosze inquisitionis, qui est veritatis inventio, plurimi
impediuntur tribus de causis. ¿E
«Quidam siquidem impediuntur, propter complexionis indispo-
sitionem, ex qua multi naturaliter sunt indispositi ad sciendum.
Unde nullo studio ad hoc pertingere possent ut summum gradum

hàng cognitionis attingerent, qui in cognoscendo Deum con-
sistit;

— — DO 1 Miis E —

— mu

«Quidam vero impediuntur necessitate rei familiaris. Oportet
Emm esse, inter homines, aliquos qui temporalibus administran-
dis Iüsistant, qui tantum tempus in otio contemplative inquisi-

wWWW.Ok atolicas.com

78 DISP. L- DE RELIGIONE GENERATIM, I
R

tionis non possent expendere, ut ad BUD MioDE fastigium human
inquisitionis pertingerent, scilicet Del cognitianeni i

«Quidam autem impediuntur pigritia. Ad cognitionem enim e.
rum que de Deo ratio investigare potest , mud præcognoscen
oportet, quum fere totius philosophiæ consideratio ad Dei comi
tionem ordinetur. Propter quod metaphysica , que circa divit
versatur, inter philosophiæ partes ultima remanet addiscenda,

«Sic ergo nonnisi cum magno labore studii ad preodicte veri.
tatis inquisitionem perveniri potest; quem quidem laborem pau
subire volunt pro amore scientie, cujus tameu mentibus hominu.

naturalem Deus inseruit appetitum.

«Secundum inconveniens est, quod illi qui ad predicte veri.
tatis cognitionem vel inventionem pervenirent, vix post longam
tempus pertingerent, tum propter hujusmodi veritatis profundi-
tatem, ad quam capiendam per viam rationis nonnisi post longum
exercitium intellectus humanus idoneus invenitur; tum etiam pr-
pter multa que preexiguntur, ut dictum est; tum propter ho
quod, tempore juventutis, dum diversis motibus passionum animi
fluctuat, non est apta ad tam alte veritatis cognitionem, sedin
quiescendo fit prudens et sciens, ut dicitur in septimo Physio
rum (text. comm. 20.). Remaneret igitur humanum genus, si soli -
rationis via ad Deum cognoscendum pateret, in maximis ignoran- |
tie tenebris; quum Dei cognitio, quz homines maxime perfectos |

. ee E 3 : > . A
et bonos facit, nonnisi quibusdam paucis, et his paucis etiam pos -
temporis longitudinem, proveniret.

. . . 1

« Tertium inconveniens est, quod investigationi rationis huma: |
næ plerumque falsitas admiscetur propter debilitatem intellectus |
nostri in judicando, et phantasmatum permixtionem. Et ideo apud

multos in dubitatione remanerent ea, que sunt verissime etiam
demonstrata ,

dum vim demonstrationis ignorant, et precipue
quum videant a diversis,

Int qui sapientes dicuntur, diversa doceri. -
A etiam yera, que demonstrantur, immiscetur aliquat-
aliquid falsum, quod non demonstratur, sed aliqua probabili |

vel sophisti i i
ig p BRA ratione asseritur, quee interdum demonstratio Te
putatur. Et ideo oportuit,

veritatem d dr BRE viam fidei, fixa certitudine, ipsam -
| e rebus divinis hominibus exhiberi
« Salubriter ergo divin |

a providit clementia , ut ea etiam qU£

ART. VI. DE NECESSITATE REVELATIONIS. 79

potest, fide tenenda preciperet; ut sic omnes de

ratio investigare 5
NT possent divine cognitionis participes esse et absque dubi-
aci j

tatione et crrore. »
pz. Hine etiam Tullius deplorans hane inveniendz veritatis

jificultatem, presertim ex educatione perversa et ex preejudiciis,
seribit (quaest. Tuscul. 1. 3. c. 1.) « Nune natura parvulos nobis
jedit igniculos, quos celeriter malis moribus opinionibusque de-
pravatis sie restiuguimus, ut nunquam nature lumen appareat...
imul atque editi in lucem et suscepti sumus , in omni continuo
pravitate et in summa opinionum perversitate versamur, ut pene
mm lacte nutrieis errorem suxisse videamur. Quum vero paren-
libus redditi, deinde magistris traditi sumus, tum ita variis im-
buimur erroribus, ut vanitati veritas et opinioni confirmate na-

Y tura ipsa cedat.... Quum vero accedit eodem, quasi maximus qui-

dam magister, populus atque omnis undique ad vitia consentiens
multitudo, tum plane inficimur opinionum pravitate, a naturaque ,
desciscimus. »

128. II. Factum est publicum, universale et constans, nullum
ppulum, sive barbarum sive excultum, quamdiu revelatione de-
stitutus fuit, sive quod ab illa caruerit, sive quod illam abjece-
rit aut corruperit, cultum qui Deo dignus esset, eidem exhibuis-
se atque turpissimos errores contra sans ethices principia devi-
lasse. Atqui id arguit moralem humane» rationis impotentiam
sequendi complexum veritatum ad legem et religionem perti-
Pentium, absque revelatione: siquidem hujus facti constantis et
universalis nulla alia constans et universalis causa assignari pot-
est. Ergo.

Major hujus argumenti pluribus posset illustrari: pauca selige-
Mus. Atque — 1) Eminent certe inter gentes Greci et Roma-
ni, qui, licet in aliis scientiis, disciplinis et artibus floruerint,
5 in his ad plusquam mediocrem culturae gradum pervenerint,
area religionem tamen in maximis tenebris et erroribus versa-
bantur. Symbolum ipsorum non unum Deum, Deos proponebat
Deasque, hisque non solum origo, dependentia, aliaque attributa
humana, sed turpissima quoque crimina adscribebantur. Quid de
cultu hujusmodi Diis exhibendo docere potuerunt? Eo vel magis
Mod circa Dei providentiam errantes, Fatalismo sspe addicti,

www.obrastatolicas.com

:.
a
i S0 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.
E donum quod maximum est sibi adscribobant, adeoque diving.

bs."

munerationis ideam deturpabant vel etiam penitus auferebant.
TAE que profert Cotta apud Tullium (de Nat. Deor. 1. 3, c. J0.): 4
31

Ho
ates, m
: Omnem de
Se habere
. Nimirum
irtute reet
a Deo non a nobi

i quidem omnes mortales sic habent, externas commodit
21 neta, segetes, oliveta, ubertatem frugum et fructuum
i nique commoditatem prosperitatemque vitae a Diis
SE Virtutem autem nemo unquam acceptam Deo retulit
recte: propter virtutem enim jure laudamur et in y

gloriamur: quod non contingeret, si id donum

: haberemus... Nam quis, quod bonus vir esset, gratias Diis egit je
quam? » Quibus consonat Ovidius (ex Ponto, l. 2. ep. 1): |

- * Di tibi dent annos; a te nam cetera sumes; vi
».4 Sint modo virtuti tempora longa tus. » El

k'd t
Et Horatius (1. 1. Epist. 18. ad Lollium): i

Va a Sed satis est orare Jovem, qui donat et aufert;

Det vitam, det opes: quam mi animum ipse parabo. »

Hine S. Augustinus licet celebret
rum virtutes relate ad alias
c. 12.), scribit: « Veteres
alie gentes, excepta un
et non Deo victimas sed
pecunie liberales
lebant; hane

quasdam naturales Romano
sentes, hæc tamen (de Civ. Dei, 1, 5,
igitur primi Eomani,...quamvis ut

2 populi Judzorum, deos falsos colerent, |

deemoniis immolarent, tamen laudis avidi,

erant: eloriam Ingentem, divitias honestas vo

ardentissime dilexerunt, propter hane vivere volue-

m PUE pro hac et mori non dubitaverunt; ceteras
Jūs unius ingenti cupiditate presserunt. »

2) Sane præcipui inter philosophos ,
quibus nihil sublimius

I
cupiditates hu-

sponsum, Deos ex in-

colend : ,
NOS esse» et morti proximus rogayit fami-

te
«o
^4
- A 2

Pa DE P? sJ T = W ô
bd > se ,
B vec AIDS
" & in. im^ Pr . "i

e 3^2. T Y

w^ «
. -. a Ane

> s
--
LI

EET | A's

ART. VI. DE NECESSITATE REVELATIONIS. 8I
|

" ^ Py LI I
L : .
A — J
= a - *
a LA

placuit coli.... illud ex institutis pontificum et aru-

15A,
— — e c A oos a o Mat
d E a

captos Deos l y?
pium non mutandum est, quibus hostiis immolandum cuique
N .

Deo. » Seneca, npud S. Aug. (de Civ. Dei, lib. 6. c. 10.) ait:
«Omnem istam ignobilem deorum turbam, quam longa supersti-
jo congessit , sic adorabimus, ut meminerimus cultum istum
pagis ad morem quam ad rem pertinere. » Et (1. 3. c. 12.): « Hi
et ipse Plato diis plurimis esse sacra facienda puta-

m dil e E e RR
o

nd i
a —

| omnes. . «
verunt.» Ad quem loeum ita Vives: «In Timeo deos numerat

satornum, Opem, Junonem, reliquosque inter se fratres, agnatos-
que. In lib. de Repub. et de Legibus, diis, deemonibusque, et he-
ribus sacra, et ceremonias fieri jubet. In octavo vero de Legib.
et duodecimo illos nominat, quibus civitatis status, et felicitas
votis, comprecationibusque commendanda ést. » Novimus idolola-
riam, uno fere excepto, fuisse omnibus populis communem. Hinc

Horatius (1. 1. Sat. 8.) canebat:

«Olim truncus eram ficulnus, inutile lignnm ;

Maluit esse deum. Deus inde ego, »
Et Juvenalis (Sat. 15.):

«O sanctas gentes, quibns hee nascuntur in hortis
Numina ! »

9) Si agatur de animi immortalitate. Cicero (Tusc. l. 1.), ait:
«Ea que vis ut potero explicabo; nec tamen quasi Pythius
Apollo, certa ut sint et fixa quee dixero; sed ut homunculus
mas e multis, probabilia conjectura sequens: ultra enim quo pro-
grediar, quam ut verisimile videam, non habeo.» Ibidem scribit:
«Nescio quomodo dum lego (ea quibus conficitur immortalitas
animi) assentior; cum posui librum et mecum ipse de immorta-
litate animorum ccepi cogitare, assensio omnis illa elabitur. » Cre-
cdebam facile, ait Seneca, opinionibus magnorum virorum, rem
| Fülissimam promittentium magis, quam probantium. » Ipse Socra-
m quí in morali philosophia totam statem consumpserat, in
último quem habuit ad amicos sermone dubitanter de vita futura
locutus est, quod Tertulliano occasionem prebuit hæc scribendi:
*Àdeo omnis illa tunc sapientia Socratis de industria venerat

Con . - e ll " 1
"lt? equanimitatis, non de fiducia comperte veritatis.»
MAZELLA, De Religione et Ecclesia s

Cum faber, incertus scamnum faceretne Priapum, |

www.obraseatolicas.com

82 DISP. 1. DE RELIGIONE GENERATIM.

Jam vero, confitente ipso Cicerone, « nisi hsec pro certis hate
tur, necesse est homines in maximarum rerum ignoratione ym
sari, quibus sublatis (vel in dubium vocatis) nulla potest ex;
pietas, nnlla sanctitas, nulla religio; et perturbatio vitæ Sequi
tur, magnaque confusio; fides etiam et societas humani generig
et una excellentissima virtus justitia tollitur. » |

4) Ita errantes circa primarias naturalis religionis veritate.

quid docere poterant quoad mores? Plato uxorum commu
tatem commendabat; concubitus vagos seu fornicationem per
mittebat; infantium expositionem tam crudelem et a natural

POM. ——"

parentum amore tam abhorrentem, non modo non improbayit, |

sed commendavit quidem, ubi non essent bene conformati: denique —
in festis Bacchi ebrietatem non damnat. Aristoteles tam obsenre |
de Deo seripsit, ut atheus a multis habitus sit; quam ineptis ar
gumentis confirmare contendit novam suam opinionem de mundi -
eternitate! partuum abactiones non reprobat, neque in infantes
crudelitatem; turpes et lascivas deorum imagines excusat am
etiam approbat. Stoici maxime erant in scriptis obscani: ips
Deus igneus.erat; plerique fatalem rerum concatenationem de- !
fendebant, fornicationem probabant universi; incestum etiam an E
tura maxime abhorrentem patris et filie, matris et filii concubi- >!
tum non horrebant: quam absurda sunt eorum dogmata! — a
2) Quod si varia ad religionem spectantes veritates philoso
tum antiquis tum recentioribus perspectæ fuere, animadvertendum. |
est Imprimis cum plurium errorum admixtione eas docuisse, né |
plenam de ¡is certitudinem assecutos esse, eam nempe qus in:
ducit persuasionem necessariam ad vitam moraliter instituer |

dam.
m. Nemo praterea ignorat, revelationem factam fuisse ab int

tio primo homini et Patriarchis; quedam ejus semina, ut omnea

eruditi concedunt, apud gentes etiam penetrasse; quod a patior
Ec pad Hino merito Locke (Reason |
itinera conficit vi E RU M scripsit: «Qui nunc longs |
spatio viam MR sp commendat, qua tam brevi tempori.
sul robori UR. metitus; causam tante celeritatis corporis L.
mora deciderunt Cm considerat quantum debeat iis qui ne
Er quis A : ccarunt paludes, constituerunt pontes, viam
acta non fuissent, jamdiu itinere defatigatus

ART. VI. DE NECESSITATE RYVELATIONIS. 83

um processisset. Multa sunt, quee ab infantia usque
t cum jam eorum notiones insit? nobis sint, et
nobiscum sub Evangelio, nos eas ut veritates,

gonnisi paulul
gidicimus, 1 "

quasi congeniteo
ari nequeant, ducamus faciles, que detegantur, faci-

|
les, que evidentissime probentur, non advertentes, nos de 113
`g . a e : :
Jubitaturos, aut ignoraturos fuisse diu, nisi revelatio ea nobis

patefecisset. Atque ita valde revelationi adstringimur etiam in-

raerunt, ethnicorum philosophorum absurditates iterum in lucem
protulerunt. Materialismum , observat Knoll (Theol. gener. p. 1.
g. 58. c. 2.), cui ansam prebuit theoria Jo. Lockii, qui omnes
ideas a sensibus repetiit, in tota sua enormitate excoxit Auctor
impii libri de systemate nature, quem nonnulli secuti sunt,
spiritualitatem, et immortalitatem anime negantes. Pyrrhonico-
rum Scepticismum renovarunt Dav. Humius ac Baylius, Pan-
theismi restaurator Ben. Spinosa fuit. Kant statuta autonomia
. rationis practice, Deum tantum ut Remuneratorem, non autem
. atsupremum Legislatorem admittit, et officia erga ipsum imme-
| diata penitus negat, hac ipsa paradoxa assertione rectam Reli-
gionis ideam subvertit. Qui ex Philosophia critica prodierunt,
Fichte, Schelling, Hegel, etc. sic de Deo locuti sunt, ut non
theismum, sed autotheismum, pantheismum vel atheismum
propugnare videantur. Talia preterea placita proponunt, que
sunt omnibus revelatee Religionis mysteriis incomprehensibiliora,
utpote quee rationem non solum superant, sed illi aperte contra-
dicant: sie e. g. Fichte statuit zo Ego, quod se ponit, et non
ponit, simul finitum, et infinitum, absolutum et relativum, de-
pendens et independens est, et perveniendo ad punctum incogni-
tum X sui compos fit etc. Schelling naturam tempori subjectam
?lernam ponit, et ex illius obscuro abysso Dei originem seu evo-
lationem conspicit et declarat!! — Hegel principio contradictio-
ms rejecto in sua Logica futili sophismate aliud principium pro-
bare tentat, nempe: esse est non esse, et non esse est esse! Hoc
argumentum erudite evolvit, inter alios, Valsecchi (Dei Fonda-
menti della Religione, 1. 2. c. 1-5.).
1) Hine est quod ipsi philosophi ethnici asseruerunt impoten-

sejentes. >
6) Ast etiam post revelationem christianam, qui illam dese-

- ^ ie — —P Án UD D P mcm A. A Rl
-—— — — -— —À

www.obra$Seatolicas.com

"A ~

| > Tem

i
e

"1
*

y AS

"
A i I
Ms apa d S eI M

soia

84 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

tiam rationis ad certo cognoscendas veritates, que Dei culton
rectamque morum institutionem respiciunt. Eorum testimonia bes
collegerat Lactautius; sed videri possunt apud Bergier ( Diction
Theol. V. Révélation).

129. Quare, cum rejecta revelatione, vel præcipuæ naturalis

legis et religionis veritates obscurentur aut amittantur; merito
docuit S. P. Pius IX. (n.34.), non modo amota qualibet religione,
sed etiam repudiata ista sola divinse revelationis doctrina, ea mala
sequi pro Societate, que (nn. 36. seqq.) demonstravimus. R
130. Dices 1.: Asserta necessitas revelationis non videtur cohære |
recum conceptu diving justitise ac providentiæ. Cur enim reliquis-
set Deus per tot sæcula homines destitatos eo medio, quod NECESA-
rium dicitur ad Dei cultum atque rectam vitæ institutionem! -
Respondetur: Qui hæc objiciunt videntur supponere, in dodre
na catholica revelationem incoepisse, cum Verbum Dei caro fae
ctum mundo apparuit. At contra res se habet; omnia enim mo-
numenta testantur, Deum ipso rerum initio se hominibus manife '
stasse revelando veritates religiosas. Benigne etiam providit Dens, 1
ut hæc primitiva revelatio, renovata in Patriarchis, conservaretur |
ac per successivas generationes transmitieretur. « Cessent igitur, -
inquit S. Leo (Serm. 3. de Nativ. c. 4.), illorum quarele, qui
impio murmure divinis dispensationibus obloquentes, de dominice -

nativitatis tarditate caussantur, tamquam preteritis temporibus

non sit impensum quod in ultima mundi xtate sit gestum. Verbi
enim Incarnatio hoc contulit faciendum quod factum; et sacra
mentum salutis humanas nulla unquam antiquitate cessavit. Quod -
predicaverunt Apostoli, hoc annuntiaverunt prophets ; nec sem |
est impletum quod semper est creditum... Non itaque sero con-
silio Deus rebus humanis, nec sera miseratione consuluit, sed 3
constitutione mundi unam eamdemque omnibus causam salutis

tuit ». Quod autem homines culpa sua pretiosum hoc veri-
tatis depositum amiserint aut deturpaverint, id ipsis et non di-
vine providentig& vitio verti debet:
pauperibus distribueret media,
parare, filiis ae nepotibus tr
bus tribuendum esset, sl acc

quemadmodum si princeps
quibus possint sibi necessaria com-
ansmittenda; non principi, sed patri-
epta media respuentes se suosque fi-

llos in erestatem Conjieerent

ART. VI. DE NECESSITATE REVELATIONIS. 85

Neque hic sistit divinæ providentiae cconomia (cf. de Gratia
AQ

"m 838. seqq.)

velatam doctrina
ali gratie. cooporantes, servarent; Deus ipsis non denegaret au-
a

zilia necessaria ut possint ad fidem pervenire. «Si aliquis, in-
quit D. Thomas (de Ver. q. 4. a. 11. ad 1.), nutritus in silyis,
vel inter bruta animalia, ductum rationis naturalis sequeretur in
appetitu boni et. fuga mali, certissime est credendum, quod ei
Deus vel per internam inspirationem revelaret ea, quz sunt ad
edendum necessaria, vel aliquem fidei przedicatorem ad eum di-
rigeret. » — Sed huic dificultati plene satisfecimus in tract. de
Gratia (n. 848. seqq.).

131. Dices II.: Si homo non posset absque revelatione cogno-
sere veritates ad naturalem legem et religionem pertinentes, de-
bita homini esset revelatio. Sed quod debitum est humane natu-
re, diei nequit supernaturale (n. 104.). Ergo. |

Resp. dist. maj.: si homo non posset potentia physica, conc.;
potentia morali, subd., si aliud esset medium nature proportio-
natum, neg.; si deesset tale medium, trans. Ut intelligatur hxc
solutio, breviter adnotemus — 1) Revelationem non esse unicum
medium, quo Deus possit subvenire morali impotentis cognoscendi
veritates naturalis religionis; sed presto ei esse alia media, tum
interna tum externa, qus in ipso ordine naturalis providentie
continentur — 2) Unde revelatio non esset moraliter necessaria
loquendo simpliciter, sed tantum disjunctive , ut diximus, nisi
videlicet Deus alia providentia consuleret morali possibilitati ad
hanc cognitionem necessariam acquirendam. Cum autem Deus in
presenti providentiz ordine non aliis presidiis, sed revelatione
ati velit; nune est necessaria revelatio—3) Attamen non inde se-
quitar revelationem nune non esse donum indebitum: nam non
modo ea nune dirigitur ad ordinem et finem supernaturalem
(n. 127.), sed etiam in se inspecta est modus cognoscendi veri-
tatem excedens exigentiam naturæ (n. 104.), adeoque ei indebi-
E) Querenti autem, utrum in alio providentiz ordine possi-
bili (pata in statu pure nature) subvenisset Deus aliis presidiis
“aturalibus morali nostre impotentie ; respondetur id quidem
Vlde conveniens fuisse providentie Dei boni et sapientis, ut

Si qui enim inter homines absque sua culpa re-
m ignorarent, legem tamen naturalem, raedici-

86 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

omnes fatentur; sed nou certo omnibus constare eum debuigy,
X

mp»

tentia de qua agimus, uti patet ex datis probationibus, natu

Potest enim Dens, aiunt, creare et relinquere naturam finitam
defectibus, qui naturaliter eam consequuntur: moralis autom i

liter consequitur ipsam humanam naturam. Attamen communio
sententia affirmat, quod in statu purse nature, si extitisset, no
defuissent alia naturalis ordinis media ad moralem hominis ig.
potentiam sublevandam.—Cf. que fusius de hac re disseruirugj
tract. de Gratia Christi (n. 306-403.).

b ARTICULUS SEPTIMUS

Án omnis religiose veritatis cognitio jugi rationis progressu,

m exclusa revelatione, attribui possit. i
Eo

cn S I.

E E Exponitur Status Quaestionis.

E D |
MU 132. Ecclesiss documenta, que huc faciunt, ad hec precipue |
ET] revoeantur:—1) S. P. Pius IX. (Encyelica Qui pluribus, 9 Nor. —
$ d 1846.) ait: « Neque minori certe fallacia , Venerabiles Fratre,
. A isti divine revelationis inimici humanum progressum summis lan |
EM. dibus eiferentes , in catholicam religionem temerario plane, ac |
D" sacrilego ausu illum inducere vellent, perinde ac si ipsa religio

non Dei, sed hominum opus esset, aut philosophicum aliquod in-
nnm quod humanis modis perfici queat. In istos tam misere
delirantes percommode quidem cadit, quod Tertullianus sui tem-
poris philosophis merito exprobrabat, ‘qui Stoicum, et Platoni-
cum

» et Dialecticum Christianismum protulerunt.’ » — 2) Hint
prop. 5. damnata in Syll

vM abo: « Divina revelatio est imperfecta,
et idcirco

ne A RA e! indefinito progressui, qui a
num (Const Dei Fe respondeat » — 3) Conc. autem Vatict
nà, quam S. Sai s ES rum fida iN
tà est humanis ied Fa philosophicum inventum proposi-
perficienda, sed tanquam divinum deposi- -

ti TALEE a tpe tmm pT R a ms YRT

DIA 2E Dt Le z ams AE e hi» o - — Es "4

o Cr ` —— A a er. Ly)?

` L3 . *4
.

ascatolicas.com

A PA ma
-— De Da a.
- " ES ©

WWW.Obr

VII. DE JUGI RATIONIS PROGRESSU. 87

ART.
Christi Sponse tradita, fideliter custodienda et infallibiliter
T
jeclaranda Hinc sacrorum quoque dogmatum is sensus perpetuo
glaran.

sp retinendus quem sefiiol declarara aud a Ecclesia, nec
unquam ab eu sensu, plbigris: inte Hi genie pare et nomine, re-
cedondum » — 4) Et (can. 3. in cap. 2.): « Si quis dixerit, homi-
"TED cognitionem ot perfectionem, quz naturalem superet, di-
vnius evolii non posse, sed ex ipso ad omnis tandera veri et boni
possessionem jugi profectu pertingere posse et debere; anathe-
ma sit. »

133. Ut bene intelligatur status quaestionis, duplex error hic di-
stingui debet. Unus eorum, qui nomine saltem revelatione admissa
amita rationi subjiciunt, ut illi debeat accommodari. Cum autem,
inquiunt, humana ratio legi continui progressus substet; juxta
varias etates diversimode intelligit et explicat revelatas verita-
tes: ac proinde scientia progrediente, ab earum veritatum sensu
olim recepto recedendum est. Contra hunc errorem nihil in præ-
senti questione directe disputamus; tum quia supponit revelatio-
nem, cujus existentia hic nondum probata est; tum quia satis
ilum refutavimus in tract. de Virtutibus Infusis ubi etiam ve-
rm in fide progressum demonstravimus (n. 583. seqq.). Alter
vero est error eorum, qui ideo human: rationis progressum in-
ducunt, ut excludanit necessitatem revelationis, quam thes. prec.
adstruximus : si qua enim, ajunt, prestantia apparet in religione
christiana pre precedentibus religionibus, ea non revelationi,
sed rationis progressui est tribuenda; aut si qua fuit aut adhuc
est ignorantia quoad religionem , ea non necessario per revela-
üonem, sed per jugem ipsius ralionis progressum dispelli debet.
Hunc errorem hie refutandum suscipimus, ea etiam mente ut re-
velationis necessitas melius confirmetur.

134. Juverit tamen qusdam preestituere, ut clare procedat di-
tceptatio, Ac imprimis, vox progressus a verbo gradior et præ-
positione pre derivata, proprie significat gressum seu motum ad
anteriorem partem; unde dixit Tullius (de offic. 1. 1.): «earum-
qué progressus et quasi antecessiones non ignorat ». Ille ergo
progreditur , qui ultra procedit; sicut regredi dicitur qui re-
trorsum graditur. Translate vero progressus accipitur pro fructu,
duem rei alicui operam dantes facimus: « Philosophis, inquit Ci-

SP GENERATIM.
T 88 DISP. I. DE RELIGIONE

E cero (Tusc. 4.), ipsius principes numquam In suig Studiis tantos -
3 progressus sine flagranti cupiditate facere pasion] »: hine etiam -
EE communiter progredi aliquis dieitur in literis, scientiis, virtute,
CR " pietate etc. cum in illis fructum facit seu proficit. Ex qua vdd
y progressus significatione quisque colligit—1) progressum impor |
tare quidem motum seu mutationem; sed non omnem mutationem -
esse progressum: dari enim potest motus qui non sit ad anterig `
| rem partem, quo ultra non procedimus, qui non sit mutatio T»
melius—2) In omni progressu aliquid supponi quod immutatum
: permanet; uon enim diceretur aliquis progredi, seu moveri aq
| anteriorem partem, seu mutari in melius; nisi idem esset ille qu
prius erat retro, nunc ante; qui nunc melius se habet quam aw
tea. Quod quidem proprium est cujuscumque mutationis proprie
dicte. « De ratione mutationis est, inquit D. Thomas (l. p. q. 45.
t ] a. 2. ad 2.), quod aliquid idem se habeat aliter nunc et prius.
2-0 Nam quandoque quidem est idem ens actu aliter se habens nunc

i et prius, sicut in motibus secundum quantitatem et qualitatem;
| quandoque vero est idem ens in potentia tantum, sicut in muta-

tione secundum substantiam , eujus subjectum est materia.» El
L4 (c. g. 1. 2. e. 12), ait: « In omni mutatione vel motu oportet

esse aliquid aliter se habens nunc, quam prius; hoe enim ipsum
3 nomen mutationis ostendit. »

A 135. Hine S. Augustinus, qui ssepe docet res omnes creatas mu-
54 tationi subjacere ; docet simul aliquid in eis esse quod semper
idem permanet. Ita ex. gr. (in Ps. 121. n. 6.), scribit: « Quod
corpus habet, non est idipsum: quia non in se stat. Mutatur per

etutes, mutatur per mutationes locorum ac temporum, mutatur

per morbos et defectus carnales ; Don ergo in se stat. Corpora

celestia non in se stant, habent quasdam mutationes suas, etsi
occultas: certe de locis in loca mutantur, ascendunt ab Oriente,

ad Orientem : non ergo

a humana nec ipsa stat. Quantis
cogitationibus variatur, quantis voluptati-

| atur, quantis cupiditatibus diverberatur
ditur? Mens ipsa hominis

nec est idip

In Occidentem , et rursum circumeunt
stant, nee sunt idipsum. Anim
enim mutationibus et
bus immu isci
t atque discin-
que dicitur rationalis, mutabilis est,

sum. |
T m. Modo vult, modo non vult, modo seit, modo
nescit; modo meminit, modo obliviscitur:

ergo idipsum non habet

ART. VII. DE JUGI RATIONIS PROGRESSU. 39

c quidem directe do omnium rerum mutatione, que
uti legenti patet, aliquid immutatum permanere
ostendunt. Sed hoc alterum etiam directe non semel docet. Ita
o c, 12. n. 22.), ait: «Si quidem hujus corporis co-

- galilog 1. 2.

L potest vel valetudinis ratione vel ætate immutari, cum ipsum
j

PIS He
ipul indirecte,

erpus nondum interierit. Et hoc non pereque in omnibus valet,
n iis in quibus non ut sint ipsa subjecta , ea que in subje-

sed 1

E i £4 |

- elis sunt, coexistunt. Non enim ut sit iste parles, paries hoc co-
ET fit, quem in eo videmus; cum etiam, si quo casu nigrescat

- gialbescat, vel aliquem. alium immutet colorem , nihilominus
mancat paries ac dicatur. » Et generatim (de divers. quest. 83.
| 4, 46); «Sunt namque idee principales forms qusdam, vel ra-
tiones rerum stabiles atque incommutabiles , que ipse formate
da sunt, ac per hoc æternæ, ac semper eodem modo se haben-
| te que in divina intelligentia continentur »: divinis autem ideis
i

rerum essentiæ assimilantur ac respondent.
136. His de voce ac natura progressus delibatis, concedendum

sane est, humanam rationem esse perfectibilem; adeoque progredi

- ediscere potest, in iis ipsis qua naturalibus mediis humana ra-
tio investigatur, progreditur imprimis veluti negative; repudiando
nempe errores qui veritatibus antea cognitis admiscebantur—2)
Imo positivus etiam progressus admitti debet; cum enim de po-
'entia procedamus ad actum, neque intuitione omnia objecta co-
gloscamus, sed ope discursus a notis ad ignota paulatim deve-
: namus; impossibile est veritates omnes illico perspicere , atque
| &s ipsas, quas perspicimus , illico clare et adequate apprehen-
dere Hine S. Augustinus , qui veritatis immutabilitatem multis
a locis defendit, alibi præclare advertit, mentem humanam re-
date ad verum , diverso in statu esse posse. Ita ex. gr. (in Jo.
ect. 97. n. 1.), ait: «Ea ipsa ergo que de Dei «eternitate, ve-
Mie sanctitate in promptu et palam sine cessatione dicuntur,
^ aliis bene, ab aliis male intelliguntur, ab aliis non intelligun-
ur. Qui enim male intelligit, non intelligit. Ab iis ipsis autem,
"i MN intelliguntur, ab aliis minus, ab aliis meN uR en
itate cernuntur, et a nullo homine, sicut ab angelis ca-

[ po E) Quod autem dicimus de uno homine secundum di-

WWW.oObr

pse. Nam—1) preescindendo etiam a revelatione, qua veritates

y
l
l
i
i

A
m
Je d
A E M
"> SEL
> s uM
s Ay
3
Aw
y^ 7
Pi
“e

90 DISP. 1. DE RELIGIONE GENERATIM,

versa sue vitæ tempora considerato, dici etiam potest do pluribus
hominibus, seu hominum societatibus, prout successivis temporibu
existunt. Etenim vera, que ab aliqua generatione jam cognita fue.
runt, succedenti generationi in inquisitione veritatis multum pro-
derunt. Eidem scilicet illæ veritates veluti hæreditas quedan
traduntur, quam continuo studio augere et amplificare potest,
137. Verum, his concessis, quæstio est— 1) utrum ejusmodi ho.
mane rationis progressus necessario sit contin uus—2) Utrum ey
dem modo in religione ac in aliis rebus accidere debeat —3) Utram
ita accidat progressus in religione , ut, revelatione exclusa, ad
omnem religionis veritatem, ope solius rationis perveniamus, ld
quidem asserunt Rationaliste Germanis, et Eclectici Gallis,
133. Itaque en paueis eorum systema. Assumunt tamquam prin-

cipium, humanz rationis indolem eam esse, ut sicut in artibus

ac scientiis, ita etiam in religionis cognitione ac praxi continuo
progrediatur. Supponunt autem primevam humani generis cor

ditionem rudiorem fuisse ac pene barbaram; adeoque religionem |

ipsam, ab initio valde imperfectam , seculoram decursu novas

jugiter formas, perfectiores semper, induisse, ac fortasse adhue -

induere; donec, philosophia progrediente, ipsa religiu ad summum

perfectionis gradum provehatur. Putant igitur, in prima mundi

iate, religionem pluribus permixtam erroribus ad feticismum

inclinasse; successu vero temporis, erroribus rejectis, puriorem -

evasisse: quod factum autumant ope presertim philosophorum

aliorumque sapientium virorum, qui acriori ingenio prediti, tum
ipsi melius cognoverunt, tum, speciali quadam providentia exei-
tati, alios edocuerunt religiosas verit

139. Una ergo eademque n
ac perfectione, pro dive

Dis statu, relative

ates,
aturalis religio, sub diversa forma

vera fuit; quemadmodum cultus quilibet Deo

| ore bonus, legitimus ac laudabilis fuit. Nulla
proinde facta distinetione |

exhibitus suo temp

d statuunt , feticismum , anthropomol-
IQ - e s
Pusmum, polytheismum, dualismum, budhismum, mahumedanis-

mum , christianismum denique divers

pha as esse naturalis religionis
ses A Fj
; quarum 4naquaque veritatem sibi vindicat pro tempore

quo viguit aut viget.

140. Non infici ;
aon Infciamur, "Junt, quasdam extitisse excellentioret

- v "

*
—

rsa humanze rationis cultura ac evolutio-

|
|
|

ART, VII. DE JUGI RATIONIS PROGRESSU. 91
onis formas SCU phases; adeoque summas tribuendas esse
aximasque gratias agendas insignibus quibusdam viris,
æ ceteris excolentes optime de humano genero

religi
Jaudes, n

qui religionem. pr
P eriti sunt. Inter hos eminent Moyses, Zoroaster, Solon, Numa,
Ft nm .

Confucius, Socrates, Christus, Muhamed. Imo, si excipias Draper,
quem non puduit clrisvianisnio preferre I meisque gene:
mtm concedunt, in religionis progressu christianismum primas
sibi partes vindicare, utpote qui ad insitas rationis leges magis
exactus appareat. Christianismi tamen divinitatem penitus obliti,
iis eum cseteris religionibus zequiparant, ut negent illum perfe-
som religionis formam preseferre. Imprimis enim, ajunt, Apo-
soli ingenio tardiores Christi doctrinam non semper recte as-
secuti sunt; tum neque Apostoli, neque Christus ipse penitus exue-
mni Judeorum traditiones, gentiumque commenta; tum denique
(hristus veluti ex industria eam docendi methodum quandoque
adhibuit, quee accomodatio dicitur. Hane tamen accomodatio-

nis doctrinam, olim rationalistis communem, nune plerique reli-

OO ilie lulium

quisse videntur; malunt enim Christum considerare tamquam
umm e philosophis insignibus, qui veritates religiosas, ut potuit,
suo tempore docuit, plures tamen , sicut ceteri, ipsis admiscens
errores, Praetereo eos qui ita progressi sunt, ut Christi ipsam
realem existentiam negent, mythicam tantum personam eum re-
presentare autumantes.

141, Hue igitur redit impia sque ac absurda rationalistarum
theoria, ut, revelatione qualibet repudiata, religionem rationis
ug opus esse asserant; ejus profectum ac perfectionem succes-
“Ive rationis evolutioni unice adscribant; eam religionis formam
egnoscant, quee presenti rationis culture respondeat; ac denique
cristianismum ita intellectum atque accomodatum acceptent: se-
"i5 enim, ipsis judicibus , christiana religio non posset amplius
probari hominibus, qui adolescenti fines jam excesserunt.

E^ Equidem omnes hujus impii systematis auctores supponunt
teoriam de veritate relativa et mutabili ; siquidem religiones
mnes, etiam prorsus oppositas, veluti relative veras, atque sua
t legitimas considerant. At Eclectici Galliz, et Pantheisto
tiserte asserunt theoriam illam, eaque tamquam fundamento mu-
abilitatem et progressum religionis superst t. Veritas juxta

perstruunt. Veritas )

h www.obraseatolicas.co

92 DISP. 1. DE RELIGIONE GENERATIM.
AER 3

- Jj istos pseudophilosophos ab hominibus non absolute et uti in
est attingitur, sed tantum relative et quodam veluti gradu; et
enim objecta sint in se determinata ac fixa, nos tamen nonnisi
TR particulam eorum assequimur, quee absolute veritati plus minusve
"Ls respondeat pro generali conditione progressus cujusvis elatis.
$ Hinc que vera, recta sanctaque sunt uno tempore, alia state
falsa, pravaque inveniuntur: quod cum verum sit de veritate 2e
neratim, de veritate etiam religiosa pari ratione asserendum est —
Cf. si lubet Dublin Review (Mr. Mill's Dental of Necessary
i Truth, October, 1871.).
| 143. His itaque expositis—

S II.
Solvitur Proposita Quaestio. |
; 3 Prop. VII. 1. Divina revelatione rejecta , nequit humanum
| genus ab ignorantia. veritatum circa naturalem legem et reli.
Y gionem, philosophie aut philosophorum ope revocari. Neque ad
ul jurerit progressus humanitarius a rationalistis confictus:
qui—2. si continuus adstruitur, historie ac experientic con-
| tradicit —3. si insuper ad religionem transfertur, quatenus
religiones omnes unius primitivo religionis diverse forme sut-
cessive perfectiores esse dicuntur, impius est et absurdus—4. si
denique eo nomine adstruitur, quod omnis veritas relativa est
et mutabilis, non modo absurdus et impius est, sed omnem
etiam human cognitionis certitudinem pesswmdat.

144. Prob. 1" pars. I. Ut philosophi possent humanum genus

religionem edocere, deberent ipsi imprimis quee ad cultum et mo-
rea pertinent cum certitudine cognoscere. Atqui ipsi præstantio-
res inter philosophos revelatione destitutos , aut illam respuen- -
tes, uti patet ex thesi precedente
A lapsi sunt. Ergzo—Et s

/ Seqq.); sed unam

Siquidem apud ips

; in turpissimos errores pro
ane vera religio nequit esse nisi una (nn. 68.
religionem non potuerunt philosophi docere:

|
«xama semper fuit dissensio. Nulla profe- |
|
|

08 m
cto philoso - i

p | phorum schola integram veritatem tenuit: atque ipse
qui de disciplina

morali optime merito» sunt, ut Academia, Ly-

a d ta

WW A JN i
0| A y

ya E A E AE "Ta B
, A Í Wy L^ D ` í à
. i j d A Y m
- 1 Y | Wi LV B Y E D — B
. * i A4 UP | Pa Ls, m b " v ww v

APA,
ve

" M | L.

- A YB f
B

ART. Vil. DE JUGI RATIONIS PROGRESSU. 93

orticus, 1n absurdissimas opiniones abierunt. Philosopho-
rantiam graphice exponit Lactantius (divin. instit. epi-
): «Innumerabilia sunt philosophorum dicta factaque,
n insipientia redargui possit. Itaque quoniam cuncta
possumus, pauca suffecerint. Satis est intelligi,

egli, p
rom igno
ine «40.
qaibus eoru:

epumerare nou
philosophos neque justitise, quam ignorabant, neque virtutis, quam

` mentiuntur , esse Doctores. Quid enim doceant, qui suam ssepe

ignorantiam confitentur? Mitto Socratem, cujus est nota senten-

ja; Anaxagoras omnia circumfusa tenebris esse pronunciat. Em-
,

— bs à

pedocles angustas ad inveniendam veritatem sensuum semitas
sse, Democritus in profundo quodam puteo demersam veritatem
jacere testatur, quam quia nusquam reperiunt, idcirco affirmant
seminem adhue extitisse sapientem. Quoniam igitur nulla est
(apad Platonem Socrates dicit) humana sapientia, sequamur ergo
divinam, Deoque gratias agamus, qui eam nobis et revelavit et
iradidit, ac nobis gratulemur, quod veritatem ac sapientiam cœ-
lesti beneficio tenemus, quam tot ingeniis, tot statibus requisi-
tam philosophiam nemo potuit invenire» — Neque facile alicui
fuisset veritatem sparsam per singulos in summam redigere. « Fa-
dle est docere, ut ait idem Lactantius (lib. 7. div. Instit.) pene
Wiversam veritatem per philosophos et sectas esse divisam.....
ullamque sectam fuisse tam deviam , nec philosophorum quem-
quam tam inanem, qui non viderit aliquid ex vero. Sed dum
contradicendi studio insaniunt, dum sua etiam falsa defendunt, alio-
nm etiam vera subvertunt, non tantum elapsa illis veritas est,
qam se querere simulabant, sed ipsi eam potissimum suo vitio
perdiderunt. Quod si extitisset aliquis, qui veritatem sparsam
per singulos, per sectasque diffusam, colligeret in unum ac redi-
æret in corpus, is profecto non dissentiret a nobis. Sed hoc nemo
lacere, nisi veri peritus ac sciens, potest».
Hs. 11. At demus philosophos potuisse integram veritatem re-
ligiosam sibi comparare, nec tamen potuissent humani generis
etorantiam ipsi expellere. Quanam enim via populum edocuissent?
Mm l) per scientificam institutionem et philosophicam institu-
"onem ? Sed jam redirent eae omnes difficultates, que ut audi-
des E Thoma (n. 126.) necessariam reddunt oC -
ĉ Sunt apti ad philosophicam inv»^stigationem , pauci

` www.obraseatelicas.co

i ,
|
|
|
|
|
|

AZ E

04 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM, i

eiusdem studiosi, ac illi ipsi nonnisi post longum tempus verit-
tem assequerentur. Attamen, uti habet lacta Vini (Inst. diy.
lib. 3. e. 10.5; « Adjicienda est omnis philosophia, quia non st

dendum est sapientie, quod fine et modo careat; sed sapiendg

est, et quidem mature. Non enim nobis altera vita conceditur,
ut cum in hac sapientiam queramus, in illa sapere possimus; jp
hac utrumque fieri necesse est: cito inveniri debet ut cito suscipi
possit, ne quid pereat ex vita, cujus finis incertus est », Unde
ipse Tullius scripsit: «est philosophia paucis contenta judicibus,
multitudinem consulto fugiens, eique ipsa suspecta et invisa: m
si quis universam velit vituperare, secundo id populo faeere
possit ». f
Num 2) philosophi edocuissent populum religiosas veritates via
auctoritatis? At quænam est corum auctoritas? « Nihil ponderis,
ait Lactantius (Divin. Inst. 1. 3. e. 27.), habent illa præcepta(a
philosophis nempe proposita), quia sunt humana, et auctoritate
majori, idest divina illa, carent. Nemo igitur credit, quia dm
se hominem putat esse qui audit, quam est ille qui precipit» |
At ipsi humanz philosophorum auctoritati, quzecumque illa est, 4
nonne ipsi vim omnem adimebant sua vivendi ratione? nam, nti |
advertit idem Lactantius (l. c. c. 16.) « qui autem docent tan- |
tum, nec faciunt, ipsi preeceptis suis detrahunt pondus: quis enim -
ootemperet, cum ipsi prsceptores doceant non obtemperare?»
En quid de philosophis scribit Tullius: «Quoties quisque philo- |
sophorum invenitur, qui sit ita moratus, ita animo ac vita com
stitutus, ut ratio postulat, qui disciplinam suam non ostentatio-
nem scientie, sed legem vitæ putet? qui obtemperet ipse sibi, el
decretis suis pareat? Videre licet alios tanta levitate et jacta
lione, eis ut fuerit non didicisse melius ;
nonnullos glorie , multos
mirabiliter pugnet or

o
alios pecunize cupidos,
libidinum servos, ut cum corum vita
atio, quod mihi videtur turpissimum ».

146. III. Demus etiam, philosophis non defuisse medium edo-
cendi humanum genus,

lione potuisse illud ver
Fequirerentur plurimi
berent esse humani g

nec inde tamen conficitur, absque revela-
itatem religiosam addiscere. Etenim ad id

philosophi, pauci enim non sufficerent; de
eneris am
pagandæ studiosi; qui præserti

antes ac religiosæ veritatis pro
m religionis ac morum legibus in-

| estigandis ser

A AMETE Iuuen

7 www.obraseato!icas.con |

ART vu. DE JUGI RATIONIS PROGRES39U. 05

io animum applicuerint; qui animo essent parati ad
stias ac labores necessarios ad humanurn genus rite
. muendum; qui id preestarent etiam contra jussa et minas irn-
slo m, quin accomodationis systema adoptarent: quis hec
e a philosophis revelatione destitutis? Libet igitur hane
ggunentationem absolvere confessione ipsius Rousseau, qui (Emt-
NI) scribit: « Philosophos consului, eorum libros pervolvi,
aiiis opiniones expendi, agnovi omnes animorum plenos af-
ârmantes audacter, etiam in rebus dubiis ex tripode judicantes,
qui scire se omnia profiteantur, extricent nihil, sese invicem ir-
quod quidem commune omnibus id mihi visum est, in

(orend um mole

expec

ridesDt ,
quo minime hallucinentur. Elati et quasi ovantes, quum alios

pelunt; quum ipsi petuntur, fracti et abjecti; si eorum argumenta
explores, nulla plane invenies nisi ad evertendum aliquid com-
parata; si suffragia recenseas, id quisque fert, quod sibi quisque
tribuit: nulla quidem in re nisi in contendendo sibi invicem co-
herent, cum ipsi uni veritatis lumine illustrati, candidi, fide digni-
videri volunt, tum nos jubent quodammodo ipsorum dieto aquiesce-
re, et putida atque absurda commenta pro veris ac certis prineiplis
odtrudant. » Vide Hooke (de vera Relig., de leg. natur. diss. 1. art. 1.
prop. 2.: extat etiam apud Migne, cursus complet. vol. 2.).

147. Prob. 21 pars. I. Quoad artes quidem et scientias , hi-
storia ponit extra omnem dubitationis aleam factum omnibus no-
um, nempe quibusdam temporum periodis humanum genus non
modo non auxisse thesaurum cognitionum a preteritis genera-
tionibus acceptum , sed illum potius imminuisse; adeoque quin
profecerit seu progressum fuerit, potius regressus viam sequu-
"m est. Neminem latet ex. gr., Graeciam artium perfectionem
attigisse sub Pericle , eloquentiæ sub Demosthene , philosophiæ
moralis sub Socrate, metaphysicæ, physicæ aliarumque scientia-
mm naturalium sub,Platone et Aristotele, glorie militaris sub
Alexandro. At quis ignorat hanc gloriam, subsequentibus tempo-
nibus, ad occasum vertisse? Idem fere contigit in Latio. Spatio
was $een]i floruere Tullius, Sallustius, Titus Livius, Tacitus,
Virgilius, Horatius etc. qui eloquentiam, historiam, poésim ad
Wriectionis apicem provexere; at postea una cum Imperio latins

06 DISP. 1. DE RELIGIONE GENERATIM. E
M Nters continuo declinantes, fere interierunt. Nationum omnium
å | memorie, que extant, earum docent ortum, incrementum, fasti
os. gium, quod deinde sequutum est deppementun aique interitus,
h^] quoad artes et scientias. Scilicet hominum societates vident |
DM hac in re imitari quod in organica individuorum natura Oculis -
d conspicimus: nascuntur, crescunt, dissolvuntur. f!
BE] 148. II. Quoad religionem vero—1) historia pariter testis est, -
in primordiis humani generis religionem ac moralem perfectas j
$ extitisse; unum Deum homines coluisse; nonnisi posterioribus tem.
TAD poribus, populos ad polytheismum inductos esse, atque legitimo
A veri Dei cultui putidam substituisse idolorum adorationem. Di- |
gnus est qui hac de re cf. Thébaud, S. J. (Gentilism: Religion —
previous to Christianity. New-York, 1876.). Norunt imo omne
eo precise tempore quo polvtheismus dominabatur apud gentes,
Judaicam nationem monotheismum professam esse; sicut mone -
5 theismus nune invenitur non modo in populo christiano, sed etiam
apud Persas, Indos, Sinenses, etc. Itaque transitus a monotheismo
T. b ad polytheismum diciturne progressus? Ergo gentes que nune
s M sunt monotheistze regressze sunt: diciturne regressus? Ergo que
l olim a monotheismo ad polytheismum transiere regressæ sunt.
| Utraque hypothesi falsa ostenditur theoria de religione jugiter
h P progrediente.
| 2) At nostra ipsa experientia nobis manifestat, sicut hominüm
ita nationum discessum a vera religione, cum rejecta legitima
auctoritate, ex catholicis heeretici, ex hereticis theistee, ex thei-
stis puri rationaliste ac denique athei effecti sunt. Quis ignorat
hune fuisse processum ex. gr. philosophismi qui obtinuit elapso
sæculo ? Certe qui nune novam philosophiam sequuti, nomine pro-
gressus naturalismum ac rationalismum profitentur, eo progressi

sunt, ut materialismum aut pantheismum amplectantur. li igitur

5 | legem continui progressus seu rationis ac religionis jugiter pro-
= gredientis teneant, qui reditum (sunt enim antiquissimi errores)

ad materialismum ae pantheismum non verentur vocare pro
- gressum.

3) Adeo aperte historia contradicit assertæ legi continui pro-
ressus, ut ipsi ejus propugnatores

tradicti agnoscant tandem hanc cor
adictionem. Y ; n
| m. Verum eam explicare nituntur, regressus, in histo

ART. VII. DE JUGI RATIONIS PROGRESSU, 97

a manifestos, anomalias vocando, et tales quidem, que occulta
na LÀ e

adam ratione ad progressum humanitatis conferant. Eo ferme
qu
pacto, 2JU

terrà, ut nov

nt, quo flumina haud raro guas aquas abseondunt sub
is inde collectis squis augeantur, atque abundantio-
res appareant. At quisque videt hujusmodi evasionem opus esse

imaginationis; ut enim cetera pretereamus, nemo dicet ignoran-
(ism conferre ad augendam scientiam, aut errores per se conferre

ad augendam veritatem.

149. III. Si intimam rationem penetrare velimus , quz jugem
humani generis progressum impedit, debemus oculos conjicere in
ea que accidunt homini individuo. Sane variæ sunt causæ, sive
voluntarie sive involuntariæ , que continuum cujuscumque viri
progressum ita impediunt, ut quin novas acquirat cognitiones,
eram potius obliviscatur quee olim novit. Quod ergo individuis,
id etiam nationibus, et cum proportione eisdem de causis acci-
dere potest. In religionis autem negotio facilius adhuc est re-
gredi, vel saltem non progredi: religiose enim veritates oppo-
matur corrupte nostre nature passionibus; materialis ipse pro-
gressus obstare quandoque potest progressui religioso: quo enim
magis ad terrena convertimur, eo magis possumus ab ternis
averti, ita ut materialis homo non percipiat ea que sunt spi-
titus.

150. Questionem hanc mire jam solverat D. Thomas (Eth. 1.
lect. 11.), ubi ait: «Ad hominis naturam pertinet ratione uti ad
seritatis investigationem. Rationis autem proprium est non sta-
tim apprehendere veritatem. Et ideo ad hominem pertinet pau-
latim in cognitione veritatis proficere. Substantie vero separate
que intellectuales dicuntur, statim absque inquisitione notitiam
veritatis habent.... Eorum que bene se habent ad aliquid circum-
Kribendum , videtur tempus esse quasi adinventor, vel bonus
"perator, non quidem quod tempus per se ad hoc aliquid ope-
tetur, sed seeundum ea que in tempore aguntur. Si enim aliquis
empore procedente det operam investigande veritati, juvatur ex
tempore ad veritatem inveniendam, et quantum ad unum et eum-
ka hominem , qui postea videbit, quod prius non viderat, et
"làm quantum ad diversos, utpote eum aliquis intuetur ea, que `

sunt ; "E |
E Precessoribus inventa, et aliquid superaddit. Et per hunc
"HELLA, De Religione et Ecclesia 1

WWW.O

OR DISP. t. DE RELIGIONE GENERATIM,

ssodum facta sunt additamenta in artibus, quarum a principio |
aliquod modicum fuit adinventum , et postauadut per diversos
paulatim profecit in magna quantitate, quia ad quemlibet perti |
net superaddere id quod deficit in consideratione predecessoryy |

est magis causa oblivionis ut dicitur in 4. Phys. et quantumad ^
unum hominem, qui si se negligentiæ dederit obliviscetur, quod |
scivit, et quantum ad diversos. Unde videmus multas scientias |
que apud antiquos viguerunt, paulatim cessantibus studiis jp |

oblivionem abiisse.»

15]. Prob. 359 pars. I. Si omnes religiones, quee in mundo egis /
stunt aut extiterunt, juxta legem progressus continui, non essent
nisi diverse forme successive perfectiores unius ejusdemque re
ligionis; sequeretur omnes pro variis statibus fuisse sque veras. íl
Atqui id absurdum est; siquidem contradictorie inter se oppo E
nuntur aut etiam contrarie; contradictoria autem et contraria
nequeunt esse simul vera. Quam veritatem ipse Cicero agnovit;
postquam enim (de natura deor. l. l. n. 2.) varias de diis opi-
niones exposuerit: « Res nulla est, subdit, de qua tantopere non
solum indocti sed etiam docti dissentiant. Quorum opiniones quum |
tam varie sint, tamque inter se dissidentes , alterum fleri pro-
fecto potest, ut earum nulla, alterum certe non potest, ut plus-

una vera sit. » Quare recoli hic debent omnia argumenta, quibus —
probavimus prop. III.

192. II. Systema, quod impugnamus, tamquam certum assumil
religionem esse opus solius rationis, atque nullam esse revelatio
Bem. Atqui id tum historim, tum ipsi rationi repugnat. |

1) Repugnat historico. Nam monumenta authentica et historic

certissima , uti sunt libri Moysis, (prescindimus pro tempore å

divinitate ipsorum), testantur, initio rerum Deum per revelatio-

nem hominibus religionem veram et perfectam , monotheismun,
communicasse; sed, ut diximus,

|
labente tempore, maximam ho- |

1 > 4 4 2 |
minum partem veram religionem deseruisse, et cultui veri De& -

rou impi
ltorum deorum vanum et impium cultum substituisse. Cum |

eram religionem, 0p*

hisce monumentis, qu: certos nos reddunt v |
consentiunt vel ipse traditione |
J

revelationis, initio exstitisse,

* - wo cem e IU -— -—
"RAYS e * ri mÁ tam. AD Y
$ aJ - - o

A Y — NS, A NN a. A —

ART. Vil. DE JUGI KATIONIS PROGRESSU. ON

gentilium, que modo licet confuso et obscuro testantur aliquam

ggecialem Dei &gmimugien ionem aq homines aueterdos |

9) Repugnat rationi, Nam ratio, ut supra probavimus, eviden-
ier manifestat revelationem esse possibilem — imo necessariam
quoad religionem, etiamsi intra hatuy limites SIFUDUUSS E
puos etiam inter philosophos revelatione destitutos, circa res
enltus et moruin turpiter errasse. Ergo rationi repugnat quam-
libet revelationem veluti « priori excludere, ac progressum tri-
buere unice viribus rationis.

153. III. Qui querit intrinsecum principium erroris, quem im-
pugnamus, illud inveniet in absurdo systemate Pantheismi: quod
eliam historice probari posset. Juxta Pantheistas nonnisi unica
existit substantia, quee indesinenter ac continuo se evolvit ae ex-
plicat, instar arane:e que ex suis veluti visceribus evolvit ac
explicat suam telam. Ita humanitas, sicut res ceteræ, non est
nisi manifestatio queedam et evolutio illius substantie. Cum au-
tem ipsa religio non sit nisi human nature veluti sequela; sieut
humanitas, ita ipsa religio perpetuo evolvitur. Hxc quidem in-
dicasse sufficiat, ut quisque ea considerans per se colligere pos-
sit, lis tandem absurditatibus scatere systema quod hic impugna-
mus, quibus scatet ipse Pantheismus.

154. Prob. 4^ pars. I. « Veritas cognitionis, ait S. Thomas
(c.g. 1l. 1. e. 59.), est adeequatio intellectus et rei secundum quod
intellectus dicit esse quod est, vel non esse, quod non est.» Hine,
"adsit veritas cognitionis, «illud, quod intellectus intelligendo
dicit et cognoscit, oportet esse rei æquatum, scilicet, ut ita in
te sit, sicut intellectus dicit.» Ergo si dantur objecta, que im-
Mutabiliter et necessario sunt id quod sunt, datur veritas ¡mmn-
labilis et necessaria; ac proinde dici nequit quod omnis veritas
St relativa et mutabilis. Etenim conceptus, quem intellectus de
objectis format, vel iis respondet, eademque exhibet : sicuti re-
wra sunt; vel non respondet, ea referens aliter ac sunt. Si pri-
“Um, profecto veritas cognitionis est immutabilis, sicut ipsæ
n essentise sunt immutabiles; in altera autem hypothesi nulla
"T!às adest, neque perfecta, neque imperfecta aut vitiata, Pa-
"kr etiam enun;iabilia vel immutabilem veritatem continent,

-
y"
re

100 DISP. 1. DE RELIGIONE GENERATIM.

vel se.

itus est »,

TN IR La st immutabiliter verum; judicium 6 Con.
judizium quod profero est Immu |J Con

tra «homo est necessitati subjectus », falsum est. Neque in indi-

visibili veritate (est, non est) gradus invenire possumus

; ita ut

judicium falsum aliquem gradum veritatis habeat. Ut aliquo pa-

cto declaremus hoe argumentum, advertamus dari certe objecta

que immutabiliter sunt id quod sunt. Nam— 1) rerum essentim

sunt immutabiles eo sensu, quod res aliqua, quamdiu est, neces-

sario habet omnia, per que est talis res, et non alia; sicut na-

tura humana necessario et immutabiliter habet omnia constitu-

tiva humanæ nature; et si demas animum aut corpus, eo ipso non

concipis amplius hominem.

2) Idem de relationibus, quee ex rerum essentiis necessario

dimanant; sunt enim ipsæ quoque in se immutabiles et neces
sarim. Profecto semper verum erit ex. gr. naturam humanam
necessario precellere nature brutorum; eamque esse dependentem |

a Deo.

3) Res singulares continuis subjieiuntur mutationibus, adeoque
cognitiones vere de iisdem mutabiles quodammodo sunt. Fieri

videlicet potest, ut alio tempore d

e iisdem aliquid affirmari debeat,

quod, quum matentur, alio tempore negandum est. Attamen, uti D.

Thomas notavit (1. p. q. 84.

mobiles habitudines, sicut Socrates,

men

a. l.: « Rerum mutahilium sunt im-
etsi non semper sedeat, ta-
immobiliter est verum, quod quando sedet, in uno loco ma-

net. Et propter hoc nihil prohibet de rebüs mobilibus scientiam

tiam de generabilibus et corruptibilibus esse

habere.... Potest e

aliqua scientia, puta naturalis,

qu: generstioni et
universales, quee
195. HI. Si quis

beat esse absoluta et imn

in metaphysica,
intellectus divini;
sentiam uti imit
de Deo Creante ,

Rerum

non autem secundum particularia

corruptioni subduntur, sed s»cundum rationes

sunt ex necessitate et semper. »

rationem querat cur rerum essentia sint ne-
cessarim et immutabiles,

ac proinde cur earum vera cognitio Ge-
ntabilis; recolendum est quod traditor

nempe essenti®æ respondere debent ideis
quas ideas Deus

habet contemplando suam es
abilem

ad extra. —(

f. que exposuimus in tract.
(n. 128. seaq.). Er

co nequit admitti mutabili-

—A

A O A J9

ART. VII. DE JUGI RATIONIS PROGRESSU. 101

tos in rerum essentiis , nisi admittatur rautabilitas in intellectu
divino, et in ipsa divina essentia: quie quidem aperte repugnant.

155. Hino intelligitur—1) argumentatio, qua D. Thomas (1. p.
q. 16. a. ].) probat intellectum divinum, et non intellectum no-
stram esso fnensuram veritatis. « Cura. verum, inquit, sit in in-
tellectu, secundum quod conformatur rel intellectse, necesse est,
quod ratio veri ab intellectu ad rem intellectam derivetur, ut
res etiam intellecta vera dicatur, seeundum quod habet aliquem
ordinem ad intellectum. Res autem intellecta ad intellectum ali-
quem potest habere ordirem vel per se, vel per accidens. Per
se quidem habet ordinem ad intellectum, a quo dependet.... Res
naturales dicuntur esse vers, secundura quod assequuntur simi-
litudinem specierum, quee sunt in mente divina.» Et S. Anselmus
(Dial. de Verit. c. 7.): «Mag. An putas aliquid esse aliquando,
aut alicubi, quod non sit in summa veritate, et qucd inde non
acceperit, quod est in tantum est; aut quod possit aliud esse,
quam quod ibi est ?— Disc. Non est putandum.— Mag. Quidquid
igitur vere est, in quantum hoc est, quod ibi est.— Disc. Abso-
lute concludere potes, quia omne quod est, vere est; quoniam
son est aliud, quam ibi est.— Mag. Est igitur veritas in omnium
que sunt, essentia, quia hoc sunt quod in summa veritate sunt.»

Intelligitur—2) eos tantum docere mutabilitatem veritatis, qui
intellectum nostrum constituunt ejus mensuram. Ita Protagoras,
qui (Laert. 1. 9. segm. 311.) statuebat « omnis veri mensuram
esse hominem », negabat consequenter verum absolutum, uti re-
fert Cicero (Accad. 1. 2. c. 46.): « aliud judicium est Protagors,
quí putat, id euique verum esse, quod cuique videatur.» Cum
vero Dei notio sit absoluta et immutabilis; consequenter statue-
bat nos latere utrum Deus sit (cf. de Nat. Deor. l. 1. n. 23.).
Unde D. Thomas (1. p. q. 16. a. 1. ad 2.) scribit: « Dicendum
quod antiqui philosophi species rerum naturalium non dicebant
procedere ab aliquo intellectu, sed eas provenire a casu. Et quia
considerabant quod verum importat comparationem ad intelle-
ctum, cogebantur veritatem rerum constituere in ordine ad in-
E lectum nostrum. » Et recentiores assertores veritatis relativo
sunt precipue, qui juxta prineipia pantheistica, affirmant men-
tem nostram res cognoscendo, easdem creare !

WWW.Obras

atolicas.com

102 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

157. HL Potest absurda theoria de veritate mutabili ex falsis
consectariis refutari. Nam—1) ducit ad absolutum scepticismum.
Etenim, si nullum objectum uti in se est attingimus, si l'erum
habitudines non cognoscimus sicut revera se habent; omnes no-
tiones nostre mutabiles sunt, ita ut quee modo vera existimamus
decursu temporis merito falsa inveniantur. Ergo prudenter ngi-
mus, si nihil nune habeamus ut certum, sed de omnibus dubite-
mus. Ac eerte tristis experientia confirmat illationem, ad quam
ex adversariorum principiis retiocinando “devenimus. Generalis
enim scepticismus eorum omnium animum occupat , qui rationis
jura nimis extulere; atque de precipuis veritatibus religiosis, de
Dei personalis existentia, de anime humans immortalitate du-
bitant; imo de ipsis primis principiis, sicut de principio contra-
dictionis.

2) Imo ducit ad nullismim. Quod jam notaverat S. Augusti-
nus, qui (Sol. 1. 2. c. 5. n. 8.), scribit: « A. Verum est quod ita
se habet, ut cognitori videtur, si velit possitque cognoscere.—
R. Non erit igitur verum quod nemo potest cognoscere. Deinde
si falsum est quod aliter quam est, videtur, quid si alteri videa-
tur hic lapis, lapis; alteri lignum ; eadem res et falsa et vera
erit? » Et (n. 7.): «At si dicis nihil esse verum, non times, ne
sequatur, ut nihil sit per se? Unde enim lignum est hoc, inde
etiam verum lignum est. Nec fieri potest, ut per seipsum, idest
sine cognitore lignum sit, et verum liznum non sit. »

ARTICULUS OCTAVUS
Notarum Revelationis Indoles et Necessitas Adumbratur.

158. Demonstrata possibilitate, imo morali necessitate divine

revelationis, inquirendum jam est, an et quomodo possit cogno-

Sci, alicui : Tar mag 3
; alicui doctrin:e divinam competere originem, seu aliquam Tê-

ligion iyini
slonem vere esse divinitus revelatam. Inquirentes autem modum

uo nobi A » ;
q > constare potest divine revelationis existentia, eo ipso

Investicammn:
An EE media, per que ad hujusmodi cognitionem perve
ire possimus, Media hzc diei solent not

revelationis , quum

A E A

eua

d ata

ART. VIII. DE NOTIS EEVELATIONIS. 103

inca divinam povelationem manifestent; dicuntur etiam criteria
"E s
revelationis ,

velatio; vel etiam V
revelationis redditur evidenter eredibile; adeoque

quatenus ex iis dijudicatur et discernitur vera re-
ocantur motiva credibilitatis, quia ipsorum

ope factum

«ao innotescit, veritutes ipsas revelatas omnino admittendas

sse.
set Necessitas cognoscendi , et quidem cum certitudine fa-
«tum revelationis factle ab omnibus intelligitur. Si enim Deus
quidquam revelat, firma fides ei est adhibenda, uti ostendimus
in tract. de Virtutibus (n. 1022. seqq.). Sed irrationabiliter ali-
quid erederetur assensu firmo et irreformabili tamquam divinitus
revelatum , si aliquod esset dubium de ipsa revelatione. Ergo
necesse est ut cum certitudine constet ipsa revelatio. Hinc inter
propp. damnatas ab Innocentio XI., est XXV. que sic sonat:
¿ Assensus fidei supernaturalis, et utilis ad salutem stat cum
notitia solum probabili revelationis; imo cum formidine, qua
quis formidat, ne non sit locutus Deus». Et S. P. Pius IX. (En-
tyelica Qui pluribus, 9. Nov. 1840.) docet: « Humana quidem
ratio, ne in tanti momenti negotio decipiatur et erret, divine
revelationis faetum diligenter inquirat oportet, ut certo sibi con-
stet Deum esse loquutwm, ac eidem, quemadmodum sapientissime
docet Apostolus, rationabile obsequium exhibeat». Que jam do-
cuerat D. Thomas (c. g. 1. 3. c. 154.), dicens: «Quia sermo pro-
positus confirmatione indiget ad hoe quod recipiatur, nisi sit per
sæ manifestus, ea autem quz sunt fidei sunt humans rationi im-
manifesta, necessarium fuit aliquid adhiberi quo confirmaretur ser-
mo predicantium fidem. Non autem confirmari poterat per aliqua
principia rationis per modum demonstrationis, quum ea quee sunt
ûdei rationem excedant. Oportuit igitur aliquibus indiciis eonfir-
RH predicantium sermonem, quibus manifeste ostenderetur hu-
Jismodi sermonem processisse a Deo ». Sed hzc innuisse sufficiat;
siquidem ea diserte demonstravimus in tract. de Virtutibus In-
fisis, (disp. 3. art. 8.).

160, Ex his facile infertur dari posse aliqua media revelatio-
ei E aye ES Pa USER lem
ME a E ac Hide POSUER T DETELA ORIS Ipsius. » enim

medium quo certo credibilis reddi posset revelatio,

WWW.Ob olicas.com

——— v.n

104 DISP. I, DR RELIGIONE GENERATIM.

numquam posset homo firmiter credere Deo loquenti; repugnaret

autem divine sapientim veritates aliquas sua locuticne nobis de E

nifestare, si impossibile nobis esset illis mente adhærere;
frustra, adeoque insipienter ageret qui sermonem suum dirigeret
ad surdum, qui nullo modo audire aut percipere posset que alter
profert.

161. Re quidem vera, si facta hypothesi revelationis, nullum
suppetere posset medium ad ejus cognitionem certo ducens, unum.
ex his duobus concedendum esset: vel parvi referret utrum homo
crederet aut non crederet Deo loquenti; vel parvi referret utrum

sicut —

> zr |
rationabiliter crederet aut secus. Jamvero primum, uti modo re.

colebamus, aperte repugnat; alterum vero evidenter irrationabila
apparet; eo vel magis, quod ex co sequeretur posse hominem in-
differenter amplecti unam vel alteram religionem, cum hoc erre
neum 2c impium jam demonstratum sit contra ¿nd:/fferentistas
relativos.

162. Sane proprium est divine providentise, ut res omnes ad
suos lines ducat per media conformia earum nature; si ergo fa-
cta hypothesi revelationis, tenetur homo credere Deo loquenti,
oportet ut Deus iis mediis ducat hominem ad credendum que
conformia sunt rationali naturz. Sed rationalis natur: est ratio-
nabiliter eredere; neque rationabiliter crederet esse divinitus re
velatum absque sufficienti motivo factam revelationis confirmante,
Ergo adesse debent hujusmodi motiva, nec possunt divinæ provi-
dentie deesse. Huc ergo facit illud B. Petri (I. Pet. III. 15.)
«parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem dé
ea, que in vobis est, spe ». Ae pari ratione Apostolus (Rom. XII.
1.) ait: « rationabile obsequium vestrum». Unde etiam Conc. Va-
ticanum (Const. Dei Filius, cap. 3.) testatur, Deum vuluisse, ul
«fidei nostre obsequium rationi consentaneum esset »; et «fidel
assensum nequaquam esse motum animi cæœcum »—Cf. qua dixi-
mus in iract. de Virtutibus Infusis (n. 745. seqq.).

163. His itaque in tuto positis, superest inquirendum, quanam
sunt media

Vor SEU criteria quibus divina revelatio certo discerni
possit. Deistz sæculi XVII, et XVIII., uti Herbert, Toland, Dot-

wel, Roussea : . e
ü M d ete., sicut plerique nostri temporis rationalisis,
qui revelationis nomen adhuc retinent

y
T

, censent unicum medium

-—

| ART. VIII. DE NOTIS REVELATIONIS. 105

dijudicand! divinam originem doctrine, que exhibetur ufi reve-
| E esse ejus conformitatem cum principiis rationis, Quod cri-
| grum dignum omnino est rationalistug Etenim—1) conformitas
alicujus doetrine cum principiis rationis ostendit quidem, ear
ese veram; at nullo modo demonstrat eam esse revelatam , si
| st quod ratio potest per suas vires quidquam veri cogno-
|

yorum i s e a
elatio est factum, quod testibus indiget ut verum. pro-

«ero: Tev
belur—2) Hoc rationalistarum criterio deberet excludi queelibet

doctrina mysteria continens ; nequit enim ratio positive demon-
arare conformitatem mysteriorum cura principiis naturali lumine
ptis —3) Eodem criterio excludenda esset veluti a priori quæli-
bet revelata doctrina exhibens religionem vere supernaturalem;

hec enim mentis aciem. excedit. Unde, uti paulo ante audivimus
| a D. Thoma (c. g. 1. 3. c. 154.): « Non autem confirmari pote-
rat (sermo predicantium fidem) per aliqua principia rationis per
| modum demonstrationis, quum ea que sunt fidel rationem es-
| edant»; et subdit confirmatam fuisso revelationem christianam,
«dum predicantes talia operarentur, sanando infirmos et alias vir-
tutes operando, quee non posset facere alius nisi Deus. Unde Do-
minus, discipulos ad praedicandum mittens, dixit: Infirmos cura-
te, mortuos suscitate, leprosos mundate, doemones ejicite, Matth.
1.8.; et dieitur: illi autem profecti, predicaverunt ubique, Do-
, mino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis,
Mire. XVI. 20. »—4) Mirum videri posset, rationalistas crite-
Him revelationis querere, cum revelationem omnem respuant;
ted quemadmodum abutuntur vocabulo revelationis (n. 102.); ita
lale assignant, revelationis criterium, ut eo semel admisso, nihil
iliud eredi possit nisi quod ex intrinsecis causis demonstratur
Sse verum : quem errorem refutavimus in tract. de Virtutibus
Infusis (n. 1038. seqq. ).
164, Pluribus Protestantibus nullum aliud est criterium certo
ignoseendi revelatæ doctrinæ divinam originem, præter revela-
ionem Ipsam; putant nempe revelationem interius fieri ac imme-
- unicuique, adeoque unumquemque habere illud qucd vocant
Piritos testimonium, Alii vero non agnoscunt, nisi instinctum
Vemdam, quo quis impellitur ad credendum, quin sit ulla obje-

€— ———— € P ————— T A ES I Ia-

pa AA Á M

i
4

Www.obr lIcas.com -

ye |
`

AUS
1

si A 1 T MA

n y y

106 DISP. 1. DE RELIGIONE GENERATIM.
etiva ratio manifestans eredibilitatem revelationis, Hos sien
errores refutavimus in tract. de Virt. Infusis (n. 774, seqq.). 1

165. His ergo sepositis, ut vera doctrina hac in re intelligatur
notandum est imprimis, ex criteriis revelationis alia esse nega.
tiva, positiva alia. Negativa dicuntur ea, quee si desint aliq
doctrine, illico concludi potest, eam non esse divinitus revela.
fam; si vero adsint, argui quidem potest, eam posse esse Teye
latam, sed nondum constat eam esse revelatam. Positiva autem
criteria ea dicuntur, que si inveniantur in aliqua doctrina, irre
fragabile exhibent testimonium divinse illius doctrins originis
Iterum ex criteriis revelationis, alia sunt intrinseca, alia extrim
seca. Intrinseca sunt illa, que veluti intrinsecus inhzrent ipi
doctrine, ita ut recte illam consideranti statim appareat ut di-
vina. Extrinseca vero sunt ea, que ab ipsa doctrina distincta,
extrinsecus el superveniunt, tamquam externum testimonium illius
divinam originem confirmans.

166. Porro inter criteria negativa precipuum est conformis

doctrine, que revelata exhibetur, cum principiis rationis; seu

—1) si aliqua doctrina, que dieitur revelata, quidquam continet
evidenter repugnans certis et evidentibus principiis rationis, il-
lico merito statuitur eam non esse revelatam: Deus enim qui re
velat, ipse auctor est luminis naturalis ; nec potest auctor Ve-
ritatis seu Veritas substantialis sibimetipsi contradicere. Of. qus.
diximus in tract. de Virt. Infusis (n. 1066. seqq.)—2) Pari r&

tione, si doctrina, que dicitur divinitus revelata, quidquam cot-

tinet evidenter repugnans sive certis et evidentibus principiis |

moralitatis, aut ver» hominis felicitati , prout hæc ex lumine
rationis certo evidenter innotescit; illico concludi debet eam non
esse revelatam : Deus enim, qui sanctitas est, nequit quidquam
proponere sanctitati repugnans;

tem dirigens, quidquam docere quod eidem obstet—3) Pari ra-

tione, si diversa capit

se pu Ss |
Pugnent, statim judicatur eam doctrinam non esse a Deo; ht

enim icti
contradictio , Sicut precedentes, in Deum refunderetur at

etorem — - i
B p Cum proportione modus, quo aliqua doctrina dicilul
ex revelatione propaganda, exhibere

potest criterium negativum:

nec, hominem ad veram felicita

— A

a ipsius revelate doctrinz evidenter intet -

UO 07 aa ———E—-—— M

ART, Vili. DE NOTIS REVELATIONIS. 107

gr, deberet propagari, vi aut fraude, merito diceretur il-
jj eX« 5%
laa non esse revelatam.

bw ad hoc criterium hzc adnotare prestat: —1) Criterium
107. Quoad

coformitatis doctrine revelate cum principiis rationis non est
P se necessario adhibendum. Neque enim est necessarium ut
doctrinis revelatis adheereamus, cum iis adhærendum sit non pro-
pter intrinsecam earum evidentiam, sed propter auctoritatem Dei
wvelantis, si semel constiterit, eum revelasse; neque est neces-
arium ut rationabiliter assentiamur; nam rationabilis est noster
issensus, si, intrinseca veritate doctrinz non perspecta, adest
wficiens testimonium quod ea sit a Deo. Cf. que tradidimus in
inet. de Virt. Infusis (n. 1038. seqq.)—2) Imo idem criterium
nonnisi raro cum fructu et absque periculo adhiberi potest; tum
yia revelatio continere potest mysteria; tum etiam quia, quoad
ipsas veritates rationi non impervias, iisdem fere laborat incom-
modis, ac humana ratio sibi absque revelatione relicta. Unde in
iret, de Virt. Infusis (n. 1020.) ostendimus, in inquisitione re-
relationis, investiganda potius esse testimonia, quibus factum re-
velationis nititur, quin instituatur philosophica veritatum, que
revelate dicuntur, disquisitio—3) Hinc, uti satis ab initio innui-
mus, usui esse potest hoe criterium, quando statim apparet evi-
dens contradictio doctrinz, que dicitur revelata, cum evidenti-
bus principiis rationis, moralitatis, etc.; et tunc per se non ha-
wt nisi vim negativam. Hinc merito ope hujus eriterii antiqui
Eelesie Patres et Apologete ostendebant gentilibus, eorum re-
ligionem non esse divine originis, cum immania crimina per eam
wmerentur; sieut etiam nunc, ope ejusdem criterii, facile ostendi
potest mahumedismum, budhismum esse falsas religiones.

168. Ad eriterium revelationis positivum et intrinsecum revo-
"ri solet sublimitas, pulchritudo, harmonia doctrine que dici-
3 revelata. Quando enim tanta est illa sublimitas et harmonia,
" Ispeetis viribus humanz rationis, certo innotescat, preconem
ÉD doctrinz non potuisse a se illam invenire, nec ab aliis ho-
"ibus illam ediscere; merito concluditur eam accepisse a Deo
"Uraordinario ac supernaturali modo illam communicante. Hine
"itamodi criterium proprie reyocatur ad unum ex criteriis ex-
'tinsecis, de quibus mox dicemus. Adverte interim, excellentiam

WWW .Obraseatolicas.com

|
i
|
|
|
|
f

——————— «a

RE.

105 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

ac sublimitatem doctrine inservire quicem confirmando fidei e
rum qui jam credunt, aut jam aliis motivis comprobatæ; sed m
rum esse aptum atque accommodatum ad veram revelatione -
inveniendam; nam nonnisi paucorum ingenium ita est excultun.

ui possit diversa doctrinz: capita rite expendere, atque Me
comparare, ut totius revelationis sublimitatem et harmonian
admiretur; tum quodammodo subjectivum est et ambiguum iden
criterium, cum difficile sit determinare sublimitatis gradum qu

ad rem conficiendam requiritur, et plura que aliquibus sublimis
apparent, aliis, urgentibus præsertim passionibus, sint contem
ptui; presertim vero quando in eadem doctrina mysteria inye
niuntur: tunc enim verificari potest illud Apostoli (L. Cor].
18. seqq.): «Verbum enim erucis, pereuntibus quidem stultitia
est: iis autem, qui salvi fiunt, id est nobis, Dei virtus. Scriptum
est enim: perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prude-
tium reprobabo. Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hom.
seculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi? Nan
quia in Dei sapientia non cognovit mundus per sapientiam Deum;
placuit Deo per stultitiam predicationis salvos facere credente:
Quoniam et Judei signa petunt, et Greeci sapientiam querunt:
nos nutem predicamus Christum crucifixum: Judæis quidem scale
dalum, Gentibus autem stultitiam ; ipsis autem vocatis Judaeis,
atque Grecis, Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam.» — —

169. Quare criteria revelationis positiva sunt precipue entrin-
seca, que faeta sunt quiedam sensibilia omnium captui accon-
modata, atque ad miracula et prophetias reducuntur. Unde Chri
stus Dominus ipse dixit (Jo. XV. 24.): «Si opera non fecisset
que uemo alius fecit, peccatum non haberent». Et Conc. Vat
docuit (Const. Dei Filius » Cap. 3.): « Ut.... fidei nostre obs
quium rationi eonsentaneum esset, voluit Deus cum internis Spe
ritus Saneti auxiliis externa jungi revelationis sue argument
facta seilicet divina, atque imprimis miracula et prophetias, 41%
cum Dei omnipotentiam et infinitam scientiam luculenter Com

monstrent, divine revelationis signa sunt certissima et omita
intelligentis accommodata, Quare
ipse maxime Christus Dominus,
et prophetias ediderunt; et ge

tum Moyses et propheta, m.
multa et manifestissima miraculi
Apostolis legimus: illi autem p

ART. IX. DE POSSIBILITATE MIRAGULI. 109

feoti prædicaverunt ubique Domino cooperante, et sermonem con-
«

ármante, sequent
ármiore"m propheticum sermonem , cul bene facitis attendentes

quisi jucer

170. Nos auc
768. seqq.), revelationem christianam (quam unice veram de-
n» >» * t

is) eredibilem fieri debere miraculis aliisque externis

ibus siznis. Et rursum seriptum est: Habemus

næ lucenti in caliginoso loco. »
toritate presertim confecimus (de Virt. Infusis,

gonstrabi mit
- gmis. Nunc vero debemus intimam miraculi ac prophetis na-

pram scrutari; ut patefiat intrinseca, quam habent, vis pro-
"Tani divinam originem doctriuz, in eujus confirmationem eduntur.

ARTICULUS NONUS
Utrum Miracula sint Possibilia.
1 ST.

Germanus Conceptus Miraculi declaratur.

—

171. Neminem latet, rationalistarum opus late nune esse per
orbem diffusum ; illudaue eo tendere, ut naturam rationemque no-
stram ita extollat, ut quidquid supernaturale sapit penitus reji-

' eiat. Nemo ergo mirabitur si omni vi contendant non modo exi-
Hentiam ae eognoscibilitatem miraculi, sed ipsam ejus possibili-
ttem denegare; optime enim norunt, miraculis semel admissis,
rerelationem ac ordinem supernaturalem iis inviete probari (1).

“e y = -

(1) Em. Episcopus Pictaviensis hzc ad rem preeelare scribit: (Troisième Instruc-
lion eto, (Eavres V, b. pag. 106. seq.) : « Le miracle qui appartient à l'ordre des
. fits, est intiuiment plus probant pour les multitudes que tous les autres genres
Carguments; c'est par lui qu'une religion révéléo s'impose et se popularise.... La
apart des doctrines révélées se donnant elles-mémes pour des mystéres, et ne
Pant ayciv l'évidence iutrinséque eu lenr faveur, ileu resulte que, le thauma-
ange dispara, les cbjections rationelles et les flus de non recevoir aboudent à
¡ Mentont:o du lévéluteur. Guerre douc et guerre a mort au miracle: tel est le mot

V'itlte, telte est la cousigne de la coalition rationaliste. Pas-de raison à alléguer.
| Utt ici un principe premier dcnt on n'a pas le droit de demander la preuve: le
! Vnde n'existe pus, le miracle n'est pas possible; quiconque admet le miracle

tle transfuge de Ja raison, le muudit de la philosophie, l'excommunié de la

a LI

y ll y a un abime entre lui et la science positive. »

WWW.Ol

|
|
|
|
|
|

-e —À — A E

110 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

Hine est quod Concilium Vat, (Const. Dei Filius, can. 4, in cap, ij
opportunissime docuit: «Si quis dixerit, miracula nulla fleri pos
se, proindeque omnes de lis narrationes, etiam in Saera Scriptu
contentas, inter fabulas vel mythos ablegandas esse; ant mira,
certo cognosci numquam posse, nec iis divinam religionis christia
nae originem rite probari; anathema sit. »

172, Cetera quae in hae definitione continentur deinde "E
ri, in hoe articulo de miraculi possibilitate questionem institu.
mus. Antequam tamen illam vindicemus, necesse est miraculi ipsis;
genuinam notionem tradere. Itaque notetur imprimis, que miracula
audiunt saepe etiam vocari virtutes, signa, portenta, prodigia;
quorum nominum differentiam explicat D. Thomas (2.2. q. 178 KG
dicens: «In miraculis duo possunt attendi: unum quidem est ii.
quod fit, quod quidem est aliquid excedens facultatem nature; et
secundum hoc miracula dicuntur virtutes. Aliud est 1d proni
quod miracula fiunt, scilicet ad manifestandura aliquid supernate |
rale; et seeundum hoc communiter dicantur signa: propter excel-
lentiam autem dicuntur portenta, vel prodigia, quasi procul ali-
quid ostendentia ». |

173. Sed retineamus commune nomen miraculi; ipsa enim vis |
vocis rei declarandae inservit. Nam, uti monet D. Thomas (Q4.
disp., de miraculis, a. 2.) « Miraculi nomen a mirando est sun-
pium. Ad admirationem autem duo concurrunt; quorum unum est,
quod eausa illius, quod admiramur, sit occulta; secundum, quod.
in eo, quod miramur, appareat aliquid per quod videatur contra-
rium ejus debere esse quod miramur. Sie aliquis posset mirati,
sı videret ferrum ascendere ad calamitam, ignorans calamite vir-
tutem, eum videatur quod ferrum naturali motu debeat tendere
deorsum. Hoc autem contingit dupliciter: uno modo secundum $;
alio modo quoad nos. Quoad nos quidem, quando causa effectus:
quam miramur, non est occulta simpliciter sed occulta huic vd
Uli, nee in re, quam miramur, est dispositio repugnans effectui,
quem miramur, secundum
nionem admirantis, Et ex hoc
vel admirabile non est
calamite per doctrina
dictum effectum;

rei veritatem sed solum secundum opi-
contingit quod id quod est uni mirum
admirabile alteri; sicut sciens virtutem
m vel per experimentum, non miratur pr
ignorans autem miratur. Secundum se autet

ART. IX. DE POSSIRILITATE MIRACULI. 111

Jliuid est mirum vel admirabile, eujus causa simpliciter est oc-
jqui

salta. et quando in
elfectul, qui appal

| vel mira n potentia, seq
Causa autem occultissima et remotissima a

re est contraria dispositio secundum naturam
ei; ot ista non solum possunt dici mira in actu
etiam miracula, quasi habentia in se ad-
mirationis causam.
"UE sensibus est divina, qute in rebus omnibus secretissime
| geratur. Et ideo illa, dye sola virtute diina fiunt, in rebus
jjis, in quibus est naturalis ordo ad contrarium effectum vel ad
entrarium modum faciendi, dicuntur proprie miracula: ea vero
que natura facit, nobis tamen vel alicui nostrum occulta, vel
siam quee Deus facit nec aliter nata sunt fieri nisi a Deo, mi-
acula diei non possunt, sed solum mira vel mirabilia. »

74, Ex quibus facile patet, juxta Angelicum Doctorem, duo
ad rationem miraculi requiri:—1) ut ejus causa sit per se ac sim-
pliciter occulta; ac proinde sit Deus, eujus « essentiam, ut inquit
(tg. l 3. c. 101.), nullus homo in statu hujus vitæ intellectu
capere potest» — 2) ut «in re (q. 6. de pot. a. 2. c.), sit contraria
dispositio secundum naturam effectui qui apparet. » Hae duae
emditiones accurate exponendae sunt, ut miraculi natura penitus
egnoscatur, simulque preecipuae difficultates contra ejus possi-
litatem praeoccupentur.

15. I. Ab altera exordientes, juxta quam miraculum est « effe-
eus preter ordinem naturse, seu contrarius rei dispositioni se-
eundum naturam », notamus imprimis necessitatem hujus condi-
lionis; defectu enim ipsius, effectus excedens facultatem naturz,

t consequenter habens causam per se occultam , nempe Deum, .

non dicitur nec est miraculum. « Creatio, inquit D. Thomas (1. p.
0105. a. 7. ad 1.), et justificatio impii, etsi a solo Deo fiant,
"tamen, proprie loquendo, miracula dicuntur, quia non sunt
lía fleri per alias causas: et ita non contingunt prater ordi-
m nature, cum hsec ad ordinem naturse non pertineant. »

du Ut vero ejusdem conditionis indoles perspiciatur, adverte,
ordinem semper dicere multiplicitatem reductam ad unitatem;
tie ubi dantur plures effectus, qui ad unam causam reducuntur,
ibi datur aliquis ordo. Plures autem sunt cause, quarum una-
| Teque habere potest plures effectus; hinc etiam plures ordines
| stunt ac considerari possunt. Distinguimus ergo, quod ad rem

WWW.obráScatolicas.com

112 DISP. l. DE RELIGIONE GENERATIM.

presentem attinet , triplicem ordinem : ordinem particularem,
seu alicujus nature, cui potest esse oppositus aliquis effectus
ordinem universalem, seu rerum omnium creatarum ad invicem;
ordinem denique wniversalissimum, qui est rerum omnium era

re.
tarum ad primam eausam, Deum. Sed preestat audire D, me

mam, qui (c. g. 1. 3. e. 98.) ait: «Accipi potest duplicis ordini
consideratio, quorum unus quidem dependet ex prima M
causa, unde et omnia complectitur; alius particularis, qui er
aliqua eausa creata dependet, et continet illa que cause illi sup
duntur: et hic quidem multiplex est, secundum diversitatem cap.
sarum que inter creaturas inveniuntur, unus tamen corum sub
altero continetur, sicut et causarum una sub altera existit: unde
oportet quod omnes particulares ordines universali ordine conti-
neantur, et ab illo descendant, qui inveniuntur in rebus

, Secur
dum quod a prima eausa dependent. Hujusmodi exemplum in p
liticis considerari potest, nam omnes domestici unius patrisfami.-
lias ordinem quemdam ad invicem habent, secundum quod ei sub
duntur. Rursus autem tam ipse paterfamilias, quam omnes alii
qui sunt suse civitatis, ordinem quemdam ad invicem habent, d.
ad prineipem civitatis, qui iterum cum omnibus qui sunt in ran
gno, aliquem ordinem habet ad regem. »

177. Quando igitur miraculum dicitur opus prater ordinem na-
fura, de quonam ordine id intelligi debet? Certe non debet ite
telligi de ordine particulari. «Non sufficit, inquit D. Thomas -
(1. p- q. 110. a. 4.), ad rationem miraculi, si aliquid fiat pa
ter ordinem nature alieujcs particularis - quia sic cum aliquis
projicit lapidem sursum, miraculum faceret, cum hoc sit præter
ordinem naturæ lapidis. Ex hoc ergo aliquid dicitur esse mir?
culum, quod fit preter ordinem totius nature creato ». |

178, Sed Ipse ordo totius nature create potest, ut diximus |
considerari vel

secundum quod res omnes create ordinantur & |
invicem (ordo universalis),

vel secundum quod ordinantur ad
Deum (ordo universalissimus):

: quinam ergo est ille ordo A
n
come przter quem dicitur esse miraculum ? Juverit fortasse |
questionem ipsam p

iulo aliter proponere, ut clarius intelligatur
tota D. Thomæ doetrina de hac re. |
179. In ordine unive

sul;
F5: possunt considerari — 1) res ipse 0 |

| ART. IX. DE POSSIBILITATE MIRACULI. 113

linatt 72) principium, à quo ordo ille procedit; quod nihil aliud
wt nisi divina preordinatio complectens scientiam dirigentem,
tem imperantem, et bonitatem ad quam omnia ultimo di-
riguntur. «Ordinem autem upv Tsao : eta D. Thomas (cit.
e. 08.), secundum quem omnia ex divina providentia ordinantur,
possumus’ considerare dupliciter, scilicet quantum ad res que”
sobduntur ordini, et quantum ad ordinis rationem, que ex prin-

volunta

cipio ordinis dependet..... Si autem consideremus predictum or-
jinem quantum ad rationem a principio dependentem..... ordo
ille procedit, ut dictum est (c. 97.) ex scientia et voluntate Dei
omnia ordinante in suam bonitatem sicut in finem. » Hinc quando

miraculum dicitur opus « preter ordinem totius nature » compa-

naturalibus quee ab illa ordinantur; ac propterea duplex exurgit
questio:—1) estne miraculum opus preter divinam preordinatio-
nem, seu opus quod Deus non preeordinavit (prater ordinem uni-
rersalissimum) ?—2) estne opus prster res naturales que divinse
preordinationi subduntur, seu prater ordinem ipsis inditum (prz-
ter ordinem universalem)?

180. Jamvero evidens est, miraculum non ita dici « præter or-
dinem totius nature », ut sit preter divinam preeordinationem.
Nam «non est possibile, inquit D. Th. (cit. c. 98.), quod Deus
| aliquid faciat quod non sit ab eo volitum, cum creature ab ipso
, Dm procedant naturaliter, sed per voluntatem, ut ostensum est
| (lib. 2. eap. 23.). Neque etiam est possibile ab eo aliquid, fieri
quod ejus scientia non comprehendatur, cum voluntas esse non

Pss nisi de aliquo noto. Neque iterum est possibile quod in
creaturis aliquid faciat quod in suam bonitatem non sit ordina-

| rari potest vel cum divina preeordinatione, vel cum rebus ipsis

-— € 09— WP o— oo 0o Hoo o om

um sient in finem, cum sua bonitas sit proprium objectum vo-
luntatis ipsius. Similiter autem cum Deus sit omnino immutabi-
lis, impossibile est quod aliquid velit quod prius noluerit, aut
liquid de novo incipiat scire, vel in suam ordinet bonitatem.
Nihil igitur Deus facere potest quin sub ordine sue providentiæ

Cidat, sicut non potest aliquid facere quod ejus operationi non
"übdatur, y (

o — 70 S oco — V 80 —ÀÀ o -— —— d o —

181. Ex qua D. Thom: theoria funditus evertitur antiqua ob-

£ctio contra possibilitatem miraculi, a recentioribus incredulis
| MAZIELLA. De Religione et Ecclesia 8

“i c—— "opa c uo "o — ——

WWW.Obr olicas.com

Dure

114 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

repetita. Dicunt nempe: si miraculum fieri posset, cum illud uU»
« praeter totius naturse ordinem », aliquid effugisset divinam sa
tiam ordinem illum dirigentem: atque divina voluntas, que eum
dem ordinem voluit, mutaretur etc. — « Deus, inquit D, Thomi?
(de pot. q. 6. a. 1. ad 6.), non facit contra rationes naturales
mutabili voluntate; nam Deus ab «eterno prævidit et: voluit d
facturum, quod in tempore facit. Sie ergo instituit nature asi
sum, ut tamen preeordinaretur in æterna sua voluntate, qug

preter cursum istum quandoque facturus erat. » Et (ibid. ad By
«Ars divina non totam seipsam explicat in creaturarum prode
ctione, et ideo secundum artem suam potest alio modo aliquid
operari, quam habeat cursus naturæ. Unde non sequitur, quod
si potest facere contra cursum naturæ, possit facere contra le
artem. Nam et homo artifex potest aliud artificiatum lacere
suam artem contrario modo, quam prius fecit.» »
182. Quare superest ut miraculum dicatur opus « preeter totins
nature ordinem » prout est preter naturam et ordinem ipsi ir
ditum (preter ordinem wniversalem). Quoniam igitur in hoe sita
est ratio miraculi, notetur — 1) nomine nature hic significan
«substantiam rei create prout est suarum operationum idonenm
principium »—2) Si sumatur complexus omnium creatarum sub
stantiarum , habetur id quod dicitur natura universa—3) Cum
in operatione creatarum substantiarum constantia quzdam sil;
rerum mundanarum vires concipi possunt velut normis quibue
dam temperat: ut constanter eodem modo operentur. He Dorm,
et in concreto ipsz vires prout his normis affects concipiuntan
leges nature nominantur—4) Modus autem constans harum actio
num et ad propositum finem collineans, ordo nature audit—9)
Denique consequutio effectuum constanter a creaturarum. viribu
enascentium, Cursus natura nuncupatur. Quæ tria, quoniam mu
tuo se inferunt, promiscue usurpari solent (Liberatore, Cosmol.
la 4. a. 1.). Unde miraculum dicitur « preter totius natufé
Bier vel quia superat vires creatarum substantiarum (nati:
as E nulla vis est in natura producendi talem effet
“y cet eas non superet, seu licet sint vires capit

rod i :
: sonni eiectum aliquem, earumdem tamen leges et modas
perandi (ordinem nature) Pretergreditur

D
j| !
ART. IX. DE POSSIBILITATE MIRACULI. 115
183, Atque ex his jam colligi potest, quomodo concipiatur, E
ue Deus operetur miraculum; etsi necesse non sit aliquem de- ME
- terminatum modum assignare. Potest enim Deus qui infinitze vir- |

ms est, vel —1) producere effectum, ad quem producendum nulla F
est vis in natura—vel 2) producere effectum, quem vires nature |
| producere possunt, at sine illis—vel 3) continere vires rerum na- E Pi
toralium ne agant, quod nate sunt agere; potest ex. gr. impedire E
quominus ignis comburat: quod tertium efficere potest vel a) sub- y.
trahendo concursum— vel b) tribuendo agenti transeuntem activi- | A

tatem contrariam, que frustrat effectum activitatis proprie; etc.
Sed hec clariora flent ex mox dicendis de divisione miraculi,
184, Ad absolvendam hane doctrinam, unum adhue queri pot- —
est, utrum nempe miraculum dici possit opus contra naturam?
Di respondeamus huie quzstioni, animadvertimus posse aliquid

. "c

- diei contra naturam vel simpliciter, vel secundum quid, prout
repugnat omni etiam 4niversalissima, vel solum alicui inclina-
| tioni naturz. Ad hane pertinet nexus et dependentia operationis
- mnuseujusque Creature tum respectu sui, tum aliarum causarum
eenarum; quemadmodum ad inclinationem «universalissimam |
pertinet subjectio et dependentia omnimoda creaturarum a Deo. E
185. Jamvero satis constat ex dictis, miraculum esse contra be
naturam secundum quid; at nullo modo potest dici simpliciter
contra naturam. Etenim—1) non est simpliciter contra naturam
M, ad quod natura est quodammodo in potentia; atqui respectu
Del omnes creaturz sunt in potentia (obedientiali) ut moyeantur
Sie causis propriis, vel prster ordinem propriarum causarum.
Ergo—2) Hine docet D. Thomas (c. g. 1. 3. c. 100.): « In agen-
| fibus etiam corporalibus hoc videtur quod .motus qui sunt in A
| istis inferioribus corporibus ex impressione superiorum, non sunt "NR

violenti , neque contra naturam , quamvis non videantur conve- E
entes motui naturali, quem corpus inferius habet secundum
| Poprietatem- suze formes. Non enim dicimus quod fluxus et re-

lt: maris sit motus violentus, cum sit ex impressione ccelestis
| eorporis; licet naturalis motus aquæ sit solum ad unam partem,
ilicet ad medium (imum). Multo igitur magis quidquid a Deo

i ht . r d . e
| '" qualibet creatura, non potest dici violentum neque contra

B &
\ -

c o la — M lo v ——— c ———————————MX—— m

e^ --

licas.com -

- Mon r MA RR o

WWW.Obre

TW s
° - *.

-—

116 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

186. Atque inde patet solutio difficultatis eorum, qui dicunt:
Deus nihil facere potest contra ordinem moralem; ergo neque |
preter aut contra ordinem physicum.—Jam responderat D. Tho
mas (de pot. q. 6. a. 1. ad 3.), dicens: « Licet Deus possit facere j
contra ordinem, qui est unius creaturæ ad aliam, quod est quasi
nature particularis respectu ipsius: non tamen potest facere com
tra ordinem creaturæ ad seipsum: justitia autem hominis consi-
stit principaliter in debito ordine hominis ad Deum. Unde contra -
ordinem justitis Deus facere non potest. Cursus autem nature est |
seeundum ordinem unius creature ad alium: et ideo contra cu-
sum nature Deus facere potest. » |

187. II. His quidem satis explicata est una e duabus conditio-
nibus ad miraculum requisita; nune de alia agendum est, juxta
quam, uti diximus, miraculi causa debet esse occulta. Queritur |
hic, utrum hujusmodi causa occulta sit solus Deus, an possit esse |
etiam Angelus; seu, utrum miraculum excedat facultatem tolius |
nature sensibilis, an totius naturse simpliciter, ita ut compre |
hendantur etiam spiritus. Hzc queestio supervacanea videri pos-
set, postquam audivimus a D. Thoma, causam miraculi esse per
se occultam, adeoque nonnisi Deum; prestat tamen illam exper-
dere, tum quia melius intelligetur natura miraculi, tum preser- |
tim quia valde inservit vi probandi miraculorum adstruenda. |
Nam «supponimus, inquit Suarez (de Relig. t. 1. 1. 2. c. 16.
n. 2.), omnem virtutem et potestatem operandi ad extra, se
actione transeunte et corporali, quee angelis est naturalis, in dæ-
monibus post peccatum integram mansisse, quia per peccatum
non fuerunt in angelis naturalia diminuta, nedum amissa, ut est
axioma Theologorum eum D. Thoma, (1. p. q. 64. art. 4.), sum-
ptumque est ex Dionys. (cap. 4. de Divinis nominibus.). »

188. Ut paucis complectamur multa que de hae re disputar
solent, animadyertimus—]1) hic proprie quiri utrum Angeli sint

aut esse possint causa principalis efficiens miraculi virtute sua
naturali. Nam si agatur de caus

— o —— —

alitate ministeriali aut impt-

tratoria « dicendum, inquit D. Thomas (1. p. q. 110. a. 4.), quod |
Angeli aliqui dicuntur miracula
derium Deus miracul
racula f

facere; vel quia ad eorum desk -
a faeit, sicut et sancti homines dicuntur ME |
a aliquod ministerium exhibent in miraculis

acere; vel qui

ART. IX. DE POSSIBILITATE MIRACULI, 117

Aunt colligendo pulveres in resurrectione communi, vel hu-
'*

? i í rda oak
Y adi aliquid agendo. » (1) Animadvertimus—2) in miraculo di-

jim

tingui posse veritatem operis ot veritatem miraculi. « Sciendum
lobe

est, inquit p. Thomas (1. p. q. Vieh 4.), qned quamvis hujus-
modi opera demonum , quie nobis miraeula videntur, ad veram
rationem miraculi non pertingant, sunt tamen quandoque vere
res; sicut magi Pharaonis per virtutem daemonum veros serpen-
ts et ranas fecerunt. » Unde quari posset utrum Angeli possint

miracula facere—a) vera quoad veritatem operis—b) vera quoad

veritatem miraculi.
180. Jamvero duo imprimis hie certa sunt apud omnes. Primum

| at: aliqua esse miracula , que Angeli nec quoad veritatem
aeris efficere possunt. Nam, uti docet D. Thomas (c. g. 1. 3.
102): «Omnis creatura in sua actione requirit subjectum ali-

- qud in quod agat; solius enim Dei est ex nihilo aliquid facere,

- w supra ostensum est (lib. 1. cap. 16.). Nihil autem qu od requi-
ntinsua actione subjectum , potest agere, nisi in illa ad que
wbjeetum illud est in potentia: hoc enim agens in subjectum ali-
quod operatur ut educat illud de potentia in actum. Nulla igitur
ereatura sicut nec creare potest, ita nec agere in aliqua re, nisi
quod est in potentia illius rei. Fiunt autem multa miracula di-
fina virtute quod non est in potentia illius rei, sicut quod mor-

|
|
|
|
|

(1) Hæc ipsa fusius explicans S. Doctor (de Pot. q. ë. a. 4.), docet pluribus mo-
és Angelos esse posse ministros Dei in patrandis miraculis: «uno modo precibus
atrando..... Alius modus est secundum quod Angeli materiam disponunt sua na-
"ili virtute ad hoc quod miraculum fiat; sicut dicitar quod in resurrectione col-
gent pulveres mortuorum, qui divina virtute reducentur ad vitam.... Tertius modus
e qud operentur etiam aliquid ooagendo.... Qualiter autem hoc esse possit con-
Slerandum est, Constat quod Deus solo imperio miracula operatur. Videmus au-

| "um imperinm divinum ad inferiores rationales spiritus, scilicet humanos,
Beliantibng superioribus, scilicet angelis, pervenit, ut in legis veteris latione ap-

| o P hunc modum, per spiritus angelicos vel humanos imperium divinum
| NIS à creaturas Penis potest, nt per eos quodammodo T LX pr
Ls slum i et sic agant quodammodo spiritus humani vel gni
LER ia diee virtutis ad miraculi perfectionem.... Nec SA si Der
pirituali creatura Deus instrumentaliter utitur ad faciendum mira-

Pectus in natnra corporali, cnm etiam natura corporali utatur instrumenta-

| x

ad 85i . ; d
Piritaum justificationem, ut in sacramentis patet.»

IIlCaS.CO

www.obra$ta

E 9 e a
B

T
^.

118 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

tuus reviviscat. > Quare, uti monet idem S. Doctor (1 p. q 14. 4

en
videatur, hoc non est secundum rei veritatem, sed secundum ap

parentiam tantum. Quod quidem potest dupliciter contingere; ung -
«bets E
modo ab interiori, secundum quod dæmon potest mutare plan -

3.4. ad 2.), «si aliquando aliquid tale operatione demonum f

aliter quam sit.... Alio modo ab exteriori. Cum enim ipse het
formare corpus ex aere cujuscumque forme et figure, ut illud
assumens in eo visibiliter appareat, potest eadem ratione circum- -

ponere cuicumque rei quamcumque formam corpoream ut in ejus |
specie videatur. »

tasiam hominis, et etiam sensus corporeos, ut aliquid videator

190. Conceditur etiam ab omnibus, posse Angelos aliqua mi-
racula facere quie vera sint quoad veritatem operis. Quod due
pliciter explieant—1) Per motum localem , id est, vel res "
uno loco in alium celerrime transferendo; vel in altum hominem
aut alia objecta attollendo, ita ut volare videatur; vel res "7
hominum conspectu subtrahendo, reddendo illas invisibiles; vel
efficiendo, ut status, tabule moveantur, ambulent, loquantur, ete.:
nam ipsi eas movent et per eas loquuntur; etc. —2) Applicando -
activa passivis. « Possunt (Angeli), inquit D. Thomas (1.p.q.1H.
a. 4.), adhibere quzdam semina, que in elementis mundi inve |
niuntur, ad hujusmodi effectus complendos, ut Augnstinus dicit,
3. de Trin., cap. 8. Et ideo dicendum est quod omnes transmu-
tationes corporalium rerum que possunt fieri per aliquas virtutes
naturales, ad quas pertinent predicta semina, possunt fieri pef |
operationem dæmonum, hujusmodi seminibus adhibitis. » —Cf. que
em ue E M

g perest inquirendum , utrum effectus hujus -

modi extraordinarii, quos Angeli producere possunt quoad veri-

tatem operis, si ab ipsis produeantur, habeant etiam veritatem
miraculi ? Bened. XIV. (de Canoniz. SS. 1. 4. p. 1. e. 3. n. 13)
ita respondet: « Quod

si quis ex hucusque adductis inferre veb
let

; à Demone sua naturali virtute miracula fieri posse exce
dentia vires et facultatem n

falleretur: cura

aturz visibilis et corporem, aper
aliud profecto sit, Deum opera Deemonis aliquam
uti posse in patratione miraculorum, aliud, D&
eum, juxta nostrum loquendi modum tl

do. usum esse et

monem facere miraeula;

jam a Deo

ali; et de ill
- alum proprie accipiatur, demones miracula facere non possunt,

ART. 1X. DE POSBIBILITATE MIRACULI, 119

sommunem intelligentiam , ille dicatur facere miraculum, qui
pus aliquod extraordinarium effieit pro confirmatione veritatis,
quam praedicat, aut ille, ad cujus intercessionem aliquid miran-
fit, ut de ejus sanctitate apud homines constet, »

yp. Verum hie proprie consideratur ontologica veritas mira-
a docet D. Thomas (1. p. q. 114. a. 4.): «Si mira-
ge aliqua. creatura, sed solus Deus; quia miraculum proprie di-
dtor quod fit preeter ordinem totius naturze; sub quo ordine con-
plur omnis virtus creata. Dicitur tamen quandoque miraculum
large, quod excedit humanam facultatem, et considerationem; et

Y de demones possunt facere miracula, quz seilicet homines mi-

rantur, in quantum eorum facultatem et cognitionem excedunt.»
Er (q. 110. a. 4. ad 2.), docuerat: « Miracula simpliciter loquendo
dicuntur, ut dictum est, in corp. art., cum aliqua fiunt prster
ordinem totius nature create. Sed quia non omnis virtus nature
create est nota nobis, ideo cum aliquid fit preter ordinem na-
tore creates nobis note per virtutem creatam nobis ignotam,

et miraculum quoad nos. Sic igitur cum demones aliquid faciunt

swa virtute naturali, miracula dicuntur non simpliciter, sed quo-

. ad nos. »—Cf. etiam (c. g. 1. 3. c. 102.).

105. Querenti vero , cur iidem effectus, qui veritatem operis
bent, sive fiant a Deo sive ab Angelis, non habeant tamen ve-
nitatem miraculi si ab Angelis flant virtute propria, cum illam
iabeant si a Deo fiant; respondet Suarez explicando D. Thomz
Wetrinam (de Angelis, 1. 4. c. 39. n. 9.): « Quia (Angeli) nihil
PE facere sine inverventu et apparatu naturalium eausarum.
a in primis semper requirunt preejacentem materiam, quia ex
hilo nihi] facere possunt. Deinde ipsa materia non eis ad nu-
Crit ut etiam diximus cum Aug. lib. 3. de Trinit. cap. 8.
bn. . iS materiam transmutare scétmdum aliquam
Dem LFU ii non vero secundum potentiam obedientia-
N mm hane ipsam transmutationem, si sit ad orna
Pal NS Jur facere non pou per se, et sua virtu-
ti talem ¿A Apres agens, quod virtutem habeat Mapa
EN am A Et (n. 10.): «In quo etiam

m est in presenti sermonem esse de operibus sensi-

WWW.

y s PC
v

120 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

bilibus, que hominibus miraculosa apparent, de quibus concedi
potest, et debet, ut sint vera miracula, necessarium et sufficiens
esse, ut superent onmem naturalem virtutem causarum natum.
lium, et corporalium. Quia hine evidenter concluditur etiam e |
supra omnem virtutem angelicam, cum hsec non possit, nisi ap |
plicando naturales et corporeas causas activas passivis, hujus -
modi effectus sensibiles efficere.» Et (n. 11.): « Concedo non omnia
miracula vera esse equalia simpliciter, quia qusedam sunt nobi.
liora aliis, vel ex parte effectus, vel ex parte modi. Nihilominus
iamen in hoc omnia conveniunt, et quandam «equalitatem, seu
univocationem habent, quod omnia sunt supra totum ordinem

causarum naturalium, et supra naturalem capacitatem materig,
vel saltem supra connaturalem modum, quo talis effectus perse
fieri postulat. Unde subita sanitas, si tantum fiat per velocem -
applicationem causarum naturalium, non erit vere miraculosa: si

tamen fiat per solam efficaciam superioris cause, vel per solum
imperium, vel si sanatio tam subita sit, ut cause naturales, etiam |
sufücienter applicate non sufficiant virtute naturali tam subito.
materiam disponere, tune sanitas erit vere miraculosa. Idemque -
dicendum est de subita pluvia, et aliis similibus operibus.» Heo -
eximii Doctoris testimonia exscribere volui, quia ipsa probant, |
a nonnullis, post Bened. XIV. (op. et 1. c. cap. 1. n. 17.), haud |
fideliter referri ejus, hae de re, doctrinam. j

194. Igitur vera miraculi definitio est: « effectus facultatem eb —-
ordinem totius nature create ;, transcendens »; vel, ut loquitur. 1
D. Thomas (1. p. q. 105. a. 7.; c. g: 1.3. e. 101.): «opus quod |
fit divinitus preter ordinem communiter servatum ». Quemadmo--
dum autem hactenus exposita elaré explicant hanc veram mir '
culi notionem; sic falsas, presertim a Lockio, Clarkio ete., pro |
positas excludunt. Has non vacat hic singillatim referre et It:

futare; siquidem non ,miraculi utcumque, sed miraculi a nobis -

definiti possibilitatem et vim probandi demonstraturi sumus-—

Vide, si lubet, Hooke (de vera Relig. dissert. 2. cap. 1.). |
105. Hi Haetenus de natura miraculi. Nunc quoad miraculo- |
rum partitiones, notat imprimis D. Thomas (1. p. q. 105. a. 9. ]

Mago Mad potest dici miraculum ex comparatione potentis di-
vinæ; quia quodeumque factum diving potentiz comparatum est

ART. IX. DE POBSIBILITATE MIRACULI, 121

minimum, secundum illud Isa. 40. 15.: *Ecce gentes quasi stilla
situle, et quasi momentura staterei reputat: sunt.' Sed dicitur
aliquid miraculum per comparationem ad facultatem nature,
quim excedit, Et ideo, secundum quod magis excedit facultatem
patur, secundum hoc majus miraculum dicitur. »

106, Dein vero proponit (l. c.) miraculorum partitionem , se-
eundum quod miraculum fit a cuusa per se occulta, et sic exce-
dit facultatem nature. « Excedit autem aliquid facultatem na-
ure tripliciter: uno modo quantum ad substantiam facti , sicut
quod duo corpora sint simul... aut quod corpus humanum glori-
äcetur; quod nulla natura facere potest; et ista tenent summum
gadum in miraculis. Secundo aliquid excedit facultatem nature,
non quantam ad id quod fit, sed quantum ad id in quo fit, sieut
resuscitatio mortuorum, et illuminatio cecorum, et similia; pot-
est enim natura causare vitam, sed non mortuo; et potest præ-
stare visum , sed non ecco; et hæc tenent secundum loeum in
miraculis. Tertio modo excedit aliquid facultatem nature quan-
tum ad modum et ordinem faciendi; sicut cum aliquis subito per

virtutem divinam a febre curatur absque curatione et consueto
processu nature in talibus; et cum statim aer divina virtute in
pluvias densatur absque naturalibus causis, sicut factum est ad
preces Samuelis et Elie (1. Reg. 12. et 2. Reg. 18.); et hujusmodi
tenent infimum locum in miraculis. »

107. Aliam etiam S. Doctor tradit miraculi divisionem, secun-
dum quod miraculum est preter ordinem totius nature, dicens:
(Qa. Disp. q. De miraculis, art. 2. ad 3.): «Circa ea, inquit,
que Deus miraculose facit, talis solet adhiberi distinctio, ut que-
dam dicantur fieri supra naturam, quzedam contra naturam, quee-
dam preter naturam. Supra naturam quidem, in quantum in il-
lum effectum, quem Deus facit, natura nullo modo potest; quod
quidem contingit dupliciter, vel quia ipsa forma inducta a Deo
omnino a natura induci non potest sicut forma glorise, quam in-
lucet Deus corporibus Beatorum et sicut etiam Incarnatio Verbi;
vel quia etsi talem formam possit in aliquam materiam inducere,
won lamen in istam, sieut ad causandam vitam natura potens
est, sed quod in hoc mortuo natura vitam causet, hoc facere non
Potest. Contra naturam esse dicitur quando in natura remanet

tolicas.com

E GENERATIM,
199 DISP. I. DE RELIGION

contraria dispositio ad effectum, quem Deus facit; sieut quando -
conservavit pueros illesos in camino, remanente virtute eom. -

io 2 ` . " |
burendi in igne, et quando aqua Jordanis stetit, remanente gu.

vitate in ea, et simile est quod virgo peperit. Praeter naturam
autem dicitar Deus facere quando producit effectum, quem natas -
ra producere potest, illo tamen modo quo natura producere nop
potest. »

198. His itaque præstitutis—

S I.

Solvitur Proposita Quaestio.

Pror. VIII. Habita ratione tum ordinis in rebus existentis, —
tum divinorum attributorum , miracula , seu «eventus totius
nature create facultatem, ordinemque consuetum excedentes» i
nullam involvere repugnantiam dicenda sunt: imo divina vir
tutis perfectio, etiam prout naturali lumine innotescit, pote-
statem ea patrandi sibi omnino vindicat.

199. Prob. 1. Ex parte ordinis in rebus existentis. Eatenus
aliqua repugnantia deprehenderetur in miraculo ex parte ordinis
præter quem est, quatenus ordo ille esset necessarius. Atqui ordo
universalis , preter quem est miraculum , non est necessarius,

sed omnino contingens. Ergo ex parte ordinis rebus inditi nulla
est repugnantia ut fiat miraculam.

Prob. min. 1) Ordo ille nequit certe dici absolute , seu nulla
faeta hypothesi, neces

sSarios. Nequit enim ordo intelligi absque

substantiis seu rebus , quibus Inest; nec earumdem naturam ac

perteetionem superare potest, eum naturalis dicatur et sit. Atqui

res omnes que in mundo sunt, non necessario sed contingenter
existunt. Ergo ordo ipsis inditus, absolute inspectus, contingens
Sit oportet.

o A * - = e
2) Nee potest idem ordo diei neces
sientia earum rerum quibus

necessarium, facta hypothesi e
net ad

sarius, facta hypothesi ext-
inest. Etenim id solum est omnino
xistentize alieujus rei, quod perti- |
acta hypothesi qnod homo existat, /

essentiam ejus: sient f

ART. IX. DE POSSIDILITATE MIRACULL. 123

ossibile est ut sit aliud quam animal rationnle. Atqui ordo
jmposs

robus inditus, seu

tinent nd essentias rerum in mundo existentium. Ergo, facta hy-

thesi existenti
cessit ordinis qui ipsis inest. Supponas, quæso, flumen mutare

esum atque in caput refluere; motum telluris cirea axem non

leges physice, quibus mundus regitur, non per-

æ rerum quie sunt in mundo, non sequitur ne-

ab ortu ad occasum, sed ab occasu ad ortum dirigi; motum plane-
faro majori vel minori velocitate perfici, quam nune perficia-
(ur, et alia hujusmodi: num essentia fluminis, telluris, planeta-
mm, mundi, ita mutaretur, ut hec non possent amplius concipi?
3) Nec ordo universalis dici potest necessarius, facta hypo-

hesi existentise ipsius, sew eo manente; ita ut si rara fiat mu-
- (atio, eo ipso ordo destruatur. Nam—a) repugnat quidem ordini
jam constituto, ut mutetur ab aliquo eorum qui eidem subdun-
tor; non vero ut mutetur ab eo qui illum constituit, et supra il-
lum est. Ratio est evidens: mutatio ordinis facta ab eo qui subji-
citor illi est veluti transgressio illius, adeoque illi repugnans;
facta ab ipso qui ordinem constituit et supra illum est, est le-
citima derogatio, quee certe non repugnat, uti videre est in le-
gibas proprie dictis. Atqui, juxta nos, miraculum non fit nisi a
Deo, qui ordinem universalem constituit et supra illum est. Er-
go. «Deus, inquit D. Thomas (1. p. q. 105. a. 6.), potest facere
preter ordinem rerum, quia ordini secundarum causarum ipse
non est subjectus, sed talis ordo ei subjicitur quasi ab eo pro-
cedens, non per necessitatem nature, sed per arbitrium volunta-
üs. Potuisset namque et alium ordinem rerum instituere. Unde
potest preter hune ordinem institutum agere, cum voluerit.»
Potest profecto homo sursum projicere lapidem , quia supra or-
dnem particularem lapidis est; cur non poterit Deus, qui est
"Ira universam naturam , aliquid facere quod sit preter ordi-
Mem totius nature ?—b) Ad eamdem devenimus conclusionem, si
consideremus conceptum legis naturæ. Non enim est de essentia
legis ut in nullo casu ei derogetur, ita ut derogatio sit abrogatio
S destructio legis ipsius; sed ut ordinem habeat ad effectus
aL. gi quisa it pluribus. Atqui, posito miraculo, adhuc
Paysicæ in pluribus servantur, nec miraculum tollit ordi-

sem earum legum ad suos effectus. Ergo. « Licet Deus, ait D. Tho-

www.obrasgatolicas.com. -

' V I APTA

124 DISP. I, DE RELIGIONE GENERATIM,

m: a t o * e 1 l e t | i
| u ?
" n

XA burendum, licet non combureret tres pueros in camino. » a
RN 4) Ut hzc declarentur ulterius ac cofirmentur, adverte, mira.
en ; culum—a) quandoque proprie esse supra leges totius ratura,
E quatenus aliquis effectus producitur, ad quem producendum Wh
] est vis in natura: id certo possibile est, nisi velimus dicere vim
tutem infinitam Dei nihil amplius posse quam virtus finita re
rum creatarum-—¿) Quandoqne miraculum proprie est preter le

Ses nature, quatenus'producitur aliquis steps ad anem produ-
j | cendum est sufficiens vis in natura; sed producitur vel sine illa, -
n vel non servato ejus agendi modo, sicut si in instanti fieret quod
j natura facit per longum tempus: id etiam evidenter possibile est, -
f nisi velimus dicere aut Deum non posse efficere quod sua erea
ES tura efficit, ant agentem per imperium voluntatis non posse sta-
"2 tim efficere quod vult—c) Quandoque miraculum proprie est con-
d " tra leges nature, quatenus ex. gr. impeditur effectus quem juxta -
y ordinarium cursum natura deberet producere. At id etiam facile -
E ostenditur possibile; posita enim aliqua essentia, id solum ME
? lute necessarium est, ut nempe habeat exigentiam talium vi-
riur, non vero ut actu eas habeat, si vires ipsz realiter ab ea

1 distinguuntur: a fortiori autem non est absolute necessarium, ut

tun emdera vires exerceant actu virtutem suam. Ut namque in actum
i prodeant quedam exiguntur conditiones, quee contingentes sunt; -

àc proinde, iis ablatis, potest deesse effectus, Integris manentibus

; substantiis earumque viribus. Quocumque modo igitur miraculum

consideretur, ex parte ordinis et legum naturz, nihil obstat quo-
minus illud patrari possit.

200. II. Ex parte Dei adhuc faciliu

3 demonstratur possibilitas
miraculi.

l) perfectioni divinz seienti$,
nsionem ordinis, quze per mira-

Etenim non repugnat —

quasi Deus non previdisset suspe

; uec immut
postea velit quod antea no
non contingere pr
gnat Dei ju
Deus tollat

abilitati diving voluntatis, quasi Deus
luit: diximus enim (n. 180.) miraculum
4m Ppreordinationem — 2) Nec repu-
quasi derogando ordini nature,
alarum ad seipsum: vidimus enim,

æter divin
stitie ac sanctitati,
ordinem Terum cre

|
|
|

o A E, o5

RENT LLL ra . Su

ART. IX. DE POSSIBILITATE MIRACULI. 195

hune ordinem profecto essentialem semper manere (n. 185.)—3)
Neque repugnat Dei sapientie , quan Deus RASO pr
mendet defectum legum naturse, sieut humanus artifex quando-
ue cogitur machine a se extructe defectus emendare: leges enim
paiurge perfecte sunt in suo ordine, et plane sufficiunt ad divi-
nas perfectiones manifestandas in eo gradu, quem Deus intendit.
Unde finis miraculorum non est conservatio legum et ordinis na-
wrw, uti statim dicemus. Atqui hec sunt omnia, que, ex parte
Dei, adversarii objiciunt eontra possibilitatem miraculi. Nil mi-
mm igitur si ipse Bayle (in diction. art. Spinoza, not. B.) Spi-
sore aliorumque difficultates contra possibilitatem miraculi, non-
aisi lusum verborum esse pronuntiaverit.

201. IM. Heec explicans D. Thomas (c. g. 1. 3. c. 99.), preclare
seribit: « Ordo enim inditus rebus a Deo, secundum id est quod
in rebus frequenter accidere solet, non autem ubique, vel secun-
dum id quod est semper, multe enim naturalium causarum effe-
eius suos producunt eodem modo ut frequenter, non autem ut
semper, nam quandoque, licet ut in paucioribus, aliter accidit,
vel propter defectum virtutis agentis, vel propter materiz in-
dispositionem, vel propter aliquod fortius agens ; sicut cum na-
tora in homine generat digitum sextum. Non autem propter hoc
deficit, aut mutatur providentie ordo: nam et hoc ipsum quod
naturalis ordo institutus secundum ea que sunt frequenter, quan-
doque deficiat, providentize subest divine. Si ergo per aliquam
virtutem creatam fieri potest ut ordo naturalis mutetur ab eo
quod est frequenter, ad id quod est raro, absque mutatione pro-
videntie divinse ; multo magis divina virtus quandoque aliquid
facere potest sine suse providentize prejudicio, preter ordinem
mturalibus inditum rebus a Deo. Hoc enim ipsum ad sum vir-
tutis manifestationem faeit interdum : nullo enim modo melius
manifestari potest quod tota natura divinæ subjecta est volun-
ay quam ex hoc quod quandoque ipse præter naturæ ordinem
liquid operatur (1). Ex hoc enim apparet quod ordo rerum pro-

(1) lam seripserat S. Augustinus (in Io. tract. 24. n. 1.): « Miracula, que fecit
D.J. Christus, sunt quidem divina opera et ad intelligendum Deum de visibilibus
"incnent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia, qui videri
Vis possit. et miraeula ejus, quibus totum mundum regit universamque naturam

——

IiIcas.com

|
|
|
|

UA PA A

126 DISP. I, DE RELIGIONE GENERATIM,

cessit nb eo, et non per necessitatem nature, sed per liberam Y
luntatem. Nee debet hec ratio frivola reputari, quod Deus ilie
quid faciat in natura ad hoc quod se mentibus humanis IGanife-
stet, eum supra (cap. 17.) ostensum sit quod omnes creature
corporales ad naturam intellectualem ordinentur quodammodo
sicut in finem. Ipsius autem intellectualis naturæ finis est divina
cognitio, ut in superioribus est ostensum. Non est ergo mirum
si ad cognitionem de Deo intellectuali nature præbendam, fit alis.
qua immutatio in substantia corporali.»

902. IV. Tantum abest ut miraculum cum divinis attributis.
pugnet, ut infinita Dei perfectio potestatem illud patrandi omnino
sibi vindicet. Id satis indicavimus in preecedentibus argumentis,
sed. nune prestat directe adstruere. Sane— |

1) Eam potestatem sibi vindicat divinus intellectus. Cum enim.
divinus intellectus infinitus sit, non coarctatur ad hune, quem ia
rebus cernimus, ordinem; secus cum iste sit finitus, finitus quo-
que esset ille. Unde Deus plures alios ordines cognoscit. « Ordo
rerum, inquit D. Thomas (c. g. 1. 3. c. 99.), profluit a Deo in
res, secundum quod est precogitatus in intellectu ipsius; sicut
videmus in rebus humanis quod princeps civitatis ordinem apud
se premeditatum omnibus imponit. Intellectus autem divinus non
est determinatus ad hunc ordinem ex necessitate, ut nullum alium
ordinem intelligere possit, cum et nos alium ordinem per intel-
lectum apprehendere possimus. Potest enim intelligi a nobis quod
Deus hominem absque semine ex terra formet. Potest igitur
Deus preter inferiores causas effectum illis causis proprium ope-
rari.»

2) Rursus eam potestatem sive vindicat divina sapientia. Ete-
nim, « ordo, inquit D. Thomas (1. p. q. 25. a. 5.), a divina sa-

pientia rebus inditus, in quo ratio justitiæ consistit, ut supra

administrat, assiduitate vilaerunt,

ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei
mira et stupenda in quolibet semini

sibi d B grano, secundum suam misericordiam servavi
101 que |
q am, quee faceret opportnno tempore preter usitatam cursum ordinemque

natare, ut non majora sed insolita videndo stnperent
Majos enim miraculum est

num de quinque panibus;
non quia majus est, sed q

, quibus quotidiana viluerant
gubernatio totins mundi, quam saturatio millium homi-

t ; - ; Í s
et tamen hec nemo miratur: illud mirantur homines;
ua rarum est, »

ART. IX. DE POSSIBILITATE MIRACULI, 127

0]. a. 2. non adequat divinam sapientiam, ut sic

dietum est, 4: | | |
divina sapientia limitetur ad hune ordinem. Manifestum est au-
ivi

iem quod tota ratio ordini
u fine sumitur. Quando igitur finis est proportionatus re-

er finem factis, sapientia facientis limitatur ad aliquem

$ quem sapiens rebus a se factis im-

ponit,
pus propt ES | ie
determinatum ordinem. Sed divina bonitas est finis improportio-
pabiliter excedens res creatas. Unde divina sapientia non deter-
minatur ad aliquem ordinem rerum , ut non possit alius cursus

serum efluere. Unde dicendum est simpliciter quod Deus potest

alia facere quam quz facit. »
3) Eamdem potestatem sibi vindicat divina bonitas. Nam, « li-

" sordo rebus inditus, inquit D. Thomas (c. g. 1. 3. ec. 99.), a
providentia divina bonitatem suo modo representet, non tamen
ipsam representat perfecte, cum non pertingat bonitas creature
ad equalitatem bonitatis divine. Quod autem non representatur
perfecte per aliquod exemplatum, potest iterum preter hoc alio
modo representari. Representatio autem divine bonitatis in re-
bus est finis productionis rerum a Deo, ut supra (cap. 20.) osten-
som est. Non est igitur voluntas divina determinata ad hunc or-
dinem causarum et effectuum, ut non possit velle effectum ali-
quem in inferioribus producere immediate absque aliis causis. »

4 Eam sibi vindicat divina potentia. Nam—a) potentia Dei
major est, quam potentia nature; cum hzc finita sit, illa infi-
nita. At nisi Deus posset aliquem effectum producere naturz vi-
tes excedentem, major in eo potentia non esset, quam sit in na-
tara: ergo potest illum producere. Sed, ut diximus ac probavi-
Dus, nomine miraculi intelligimus effectum totius nature vires,
diemque excedentem. Deus igitur illum producere potest—b)
«Quanto aliqua virtus activa, inquit D. Thomas (de pot. q. 6.
a. l. ad 18.), est altior, tanto eamdem rem potest perducere in
altiorem effeetum...: et inde est, quod res aliqua est in potentia
ad diversa secundum habitudinem ad diversos agentes. Unde nihil
Prohibet , quin natura creata sit in potentia ad aliqua facienda
Pt divinam potentiam , quee inferior potentia facere non potest.
FL ista vocatur potentia obedientie , secundum quam quelibet
dá Beitoni obedit»—c) Agens non operans necessitate na-

potest immediate producere effectum proprium inferioris

A A Jac uL ÉS

pa "d - -
5
LJ
A
r +
E
j
X at
` 4 f
`
A A
o t
n
y *
: q j y "T

"oy oe HR ae ——" ÀÍÀ5 an, GA, ca cam a aee Qmm -—— — — — —— 4 ^. m
EL soe Ll

— P bium n m

|
l

g
*

www.obraséatólicas.com

3 h

y 198 DISP..I. DE RELIGIONE GENERATIM.
pov |
De agentis subordinati; sicut peritus sculptor imperitioris statuas
x valet efficere. Atqui Deus agens ad extra non operatur necessi,
AN | tate naturse, et cause omnes create ei subordinantur, Ergo pol. -
Su s. ^. i - |
A est Deus immediate, seu sine illis causis, producere effectus pro-
¿TE prios earum, Hoc autem est miraculum. «In hoe enim differt, -

ya e e

docet D. Thomas (e. g. 1. 3. c. 99.), agens secundum necessita. -
tem nature, ab agente secundum voluntatem, quod ab agente |
secundum necessitatem natura effectus non potest sequi nis se
cundum modum virtutis active: unde agens quod est maxima |
virtutis, non potest immediate producere effectum aliquem par
vum, sed producit effectum sue virtuti proportionatum; in quo
tamen invenitur quandoque minor virtus quam in causa; et i
per multa media tendens a eausa suprema provenit aliquis par
vus effectus. In agente autem per voluntatem non est sic: namo
agens per voluntatem statim sine medio potest producere quem-
cumque effectum qui suam non excedat virtutem : artifex enim -
TO perfectissimus potest facere opus quale faciat artifex imperfectus -
Deus autem operatur per voluntutem, et non per necessitatem -
» nature, ut supra (lib. 2. cap. 23.) ostensum est. Igitur minore -
effectus, qui fiunt per causas Inferiores, potest facere immediate
absque seeundis causis.»

ARTICULUS OECIMUS
Utrum miraculis insit vig probandi id, in cujus
confirmationem fiunt.
8 I.

Exponitur Status Qusestionis.

203. Exposita natura mir
structa,

aculi, ejusdemque possibilitate at-
ejus probandi vim investigandam;sl
; Jam presto nobis est praecipuum
a religio, que divinam originem
Per revelationem procedat. Hanc vill

gradum facimus ad

enim ea semel demonstretur

medium discernendi A

| num aliqu
sibi

adseribit, vere a Deo

ART: X. DE VI PROBANDI MIRACULORUM. 129

bandi miraculorum. definivit Cone. Vat, in can. citato (n. 171.),
iem pre oculis habere oportet.
x4. Ut vero hanc Ecclesia doctrinam recte intelligamus, at-
que invicte deindo asseramus, exponendus est status ques'ionis.
Ae imprimis vis probandi miraculorum considerari potest quoad
| ge, et quoad nos. Vix dubitari potest utrum miracula hanc vim
abeant in se; cum enim constet ex dietis (art. prec.), causam
principalem miraculorum non esse nisi Deum: cumque aliunde
sonstet, eum nihil, quod falsum sit confirmare posse uti verum
' (id enim summe ejus veracitati repugnat): eo ipso quod miracu-
| hm fit in confirmationem revelatæ alicujus doctrinæ, certi red-
dimar eam esse revelatam et consequenter esse veram. Unde tota
questio præcipue in eo versatur, utrum miracula vim probandi
habeant quoad nos.

205. Jamvero ut miraculum vim probandi habeat quoad nos,
weesse est ut nos certi simus de objectiva eorum veritate. Ad
id autem tria requiruntur:—1) ut certo nobis constet veritas nar-
rationis illius facti physici, quod ceu miraculum proponitur (ve-
ritas historica miraculi)—2) ut certo constet, illud factum vere

| ila esse preter totius nature ordinem ac facultatem, ut nonnisi
| Deum auctorem habeat (veritas philosophica miraculi) —3) ut con-
; fei, illud vere factum esse in confirmationem reyelationis , si
| existentiam revelationis eo probare intendimus (veritas relativa
| miraculi). Quare cum Concilium Vaticanum definierit, non modo
' miracula certo cognosci posse, sed etiam ita cognosci posse, ut
it divina religionis ehristians origo, rite probetur; profecto te-
ndum est, nos cum certitudine cognoscere posse ea qua nar-
titur miracula facta in confirmationem illius religionis, vere
heta esse; vera fuisse miracula; vere facta fuisse in confirma-
tionem christiane revelationis.
| 26. Revera aliqui I. ideo negant vim probandi miraculorum
| 1Mad nos, quia putant nos minime posse eorum historicam ve-
| "latem certo assequi. Id autem duplici presertim ratione asse-
mt. Prima afficit moralem certitudinem generatim. Dicunt enim
| Wod miracula patrata in confirmationem doctrine alicujus reve-
ste, et qui oculis nostris minime conspicimus, non possunt ali-

ter a T :
“Onstare, quam ex humano testimonio. Atqui ex humano te-
L^. De Religione et Ecclesia z

www.obraseátolicas.com

i
|
|
o
|
1 l
!
|

Wi -APNENA
v Um
1 ha LA L^6 ie €
— Lana ~

130 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM, i

stimonio nequit exurgere nisi en certitudo, quee moralis dieitur.
hec autem minime vera est certitudo, sed ad summum magy
probabilitas. o

207. Altera vero ratio, qua cognoscibilitatem impugnant veri.
tatis Aistoricee miraculorum, afficit speciatim ipsa miracula. Di.
cunt enim post Hume (oper. v. 3. p. 178. ed. 1770.): « facilius
est, mille testes errare aut decipere, quam faetum legibus m.
ture repugnans existere: primum moraliter tantum impossibile,
et experientie consonum; secundum vero physice impossibile, et
experientise contrarium est. In omni porro miraculo contra unm
testem mille insurgunt; sic e. g. si unus testetur, mortuum re.
suscitatum fuisse, milleni testes afirmant, mortuos ad vitam
haud redire.» Cf. tract. de Virt. Infusis (n. 753. 772.). Unde
huic duplici dificultati occurrendum est, ut ostendatur nos pos
historicam miraculi veritatem certo cognoscere.

208. Alii II. ideo negant miraculorum vim probandi quoad nos,
quia censent nobis haud licere eorum phAilosophicam veritatem
certo assequi. Atque id etiam duplici presertim ratione asserunt.
Prima est: Nemo perspectas habet omnes naturse vires; ergo
nemo discernere potest inter opus naturale ac prodigiosum. Ne
vimus, homines non semel perperam judicasse, quidpiam naturam
non posse, ejusque legibus adversari: idque rudibus presertim at-
cidere potest, quibus vires ac leges naturz non sunt perspecta..
Hine dubium aliquod semper superesse potest in tali judicio ef-
formando; ac propterea dici nequit, miraculum esse certissimam
diving revelationis, cui testificandze assumitur, notam. Imo ali-
quis nostri temporis impius eo progressus est, ut audacter pe

teret, ut miraculum patraretur in consessu hominum scientia
preexcellentium, qui de verit

ate miraculi recte judicare possent.
Quod nisi fi

at, ajebat, notio miraculi ignorantiz est tribuenda. (1)

(1) Adrem contra hanc blasphemiam scripsit Em. Card. Ep. Pictaviensis (Trois
Instruction etc. (Eunres, t. 6. pag. 105.)

: « Poser en principe qu'un thaumaturgé ne
devant le tribunal des principaux reptéset
le, et qu'il se soumet aux conditions de leu

passés et de tont le genre humain, 22%

“R sens nécessaire pour constater les faits les P%
51 se moquér de Dieu, que P

mérite crédit qu'antant qu'il comparait
tants de la science da dixneuvióme sièc
programme: c'est se moquer des siècleg
quels on refuse la dose de b
palpables; et c'est an

on suppose pouvoir se plier a

ART. X. DE VI PROPANDI MIRACULORUM. 131

909, Altera autem ratio est hujusmodi: etsi, ajunt, admittatur

| dpetrinà a nobis superius statuta, nempe Angelos non posse vera

| niracula efficere ; negari tamen nequit eos posse aliqua opera

miraculosa quoad apparentiam imitari; alia vero efficere quoad
| veritatem operis, et que tamen non sunt vera miracula, quia
| sficiuntur ab iis applicando proprias causas. Sultem igitur incer-

um semper erit, num ea, que miracula credimus, utpote exce-

dentia vires nature nobis cognitas, divine an diaboliez opera-
| doni adscribere debeamus.
910. Porro haud contendimus de omnibus et singulis factis, que

| miracula dicuntur, nos semper posse judicium certum ferre; nec

| in aliquibus casibus 1d facile censeri debet. Unde etiam Ecclesia,
nti constat ex Benedicto XIV. (de Canoniz. Sanctorum , præ-

| sertim l. 4.) severius examen instituit ; ita ut ipsi Protestantes
Ecclesie, hac in re, prudentiam fateri coacti sint. (1)—Ad rem
nostram igitur sufficit ostendere de aliquibus saltem hujusmodi
erentibus, quando plures presertim concurrunt ad revelationem
conirmandam, nobis certo constare posse eos tum vires totius
nature excedere, tum non ab Angelis malis sed a Deo processis-
se, ac proinde vera esse miracula.

&prices et accepter la réglementation de sa créature an moment méme où il va
| manifester sa plas haute puissance; c'est le condamner à ne pas agir en Dieu, à
| Theore où il vent pronver qu'il est Dieu. »
| (I) Notum est ex. gr. quod refert P. Daubenton (La vie du bienheureuz
| Jemn-Fr. Regis, Paris, 1716, apud Perrone). «Romam venerat conspicuus Anglus
protestans. Prielatus quidam romanus, qui cum eodem amicitiam inierat, illi tabulas
Ge plurium miraculorum p«obationes continebant, legendas prebuit. Has ipse quum
Emma animi voluptate legisset, Prselato reddidit dicens: « Voilà certainement la
plas süre manière de prouver les miracles. Si tous ceux que l'on reçoit dans l'Eglise
| x^ étaient établis sur des prenves aussi évidentes et aussi authentiques que
t le sont, nous n'aurions aucune peine à y souscrire, et par lå vous vous
“iaveriez des toutes les railleries que nous faisous de vos prétendus miracles. Eb
rt tespondit Prelatns, sachez que de tous ces miracles, qui vous paraissent si
om bien appuyés, aucun n'a été admis par la Congrégation des rites, parce
He, I: paru sufisamment prouvés.» Protestans, ejusmodi iezueotiio ES
mc nep 2 fassus est, nonnisi cecam preventiovem posse obsistere canoni-
| ru

- m, neque uuquam arbitratum se esse, cautelam Ecclesise Romano
ne M : € s e . a .
“q Progredi in examine, quod ipsa instituit circa miraoula (pag. 81.).

x
—

<
A)
7
O
O
3

WWW.Oobrasc

y o did RA, d orum ume. ——
» _- d ..

TMN

132 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

211. Alii III. denique ideo miraeulorum vim probandi A
nos denegant, quia censent nobis esse impossibile eorum veritas
tem relativam certo cognoscere. Quod ut intelligatur, recolenda
est doctrina apud Theologos communis, quee docot gratiam T
raculorum esse gralis datam, et non gratum facientem; adege -
que hominibus etiam impiis conferri a Deo posse. Hinc—1) Chris -
stus Dominus dicit (Matth. VII. 22.): « Multi dicent mihi in illa die:
Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus et in no
mine tuo deemonia ejecimus , et in nomine tuo virtutes M
fecimus? » Quod multi ex Patribus, ut Hieronymus, Chrysosto- -
mus, Euthymius, Theophylactus, intellexerunt de hominibus, qui -
etiam dum impii erant, miracula patrabant—2) Pariter, sicut
cæteris apostolis, Judæ quoque Dominus gratiam miraculorum
concessisse videtur — 3) Et D. Thomas (2. 2. q. 172. a. 4), ad
mittit, donum propheptie nonnunquam a Deo malis communica.
ri, et quomodo id fieri possit ea ratione explicat, quz etiam mi-
raculis aptari potest; docet namque tale donum nonnunquam malis
concedi ad ostendendam virtutem nominis Christi et ad utilitatem -
aliorum. «Donum prophetis, ait, aliquando datur homini et pros
pter utilitatem aliorum et propter proprie mentis illustratio-
nem.... Quidam vero consequuntur donum prophetix solum ad
utilitatem aliorum , qui sunt quasi instrumentum divine opera-
lionis. Unde Hieronymus dicit super Matth. 7.: *Prophetare, el
virtutes facere, et deemonia ejicere, interdum non est meriti ejus,
qui operatur, sed vel invocatione nominis Christi hoc agit, vel.
ob condemnationem eorum qui invocant, et utilitatem eorum, qui
vident et audiunt, coneeditur. » — 4) Similia de miraculis jam
seripserat S. Augustinus (in libro Qu. 83. q. 73.). « Boni chri-
stiani, ait, miracula faciunt per publicam justitiam, mali chri-
stiani per signa publiez justitise, sicut invocando nomen Chrisli,
vel exhibendo aliqua saeramenta. »

212. Quo posito, en difücultas, quee exurgit, et quam clare pro-

ponit Suarez (de Mysteriis vitæ Christi, disp. 31. sect. 2. n. 6.)
« Subterfugere

speciali auxilio et
facienda miracula
nem falsitatis.

aliquis posset, dicendo minime repugnare ut Deus
gratia gratis data concurrat cum homine ai
quamvis ipse homo illa faciat in confirmatic
Quia hine non sequitur quod Deus mentiatur, €

ART. X. DE VI PROBANDI MIRAGULORUM, 138.

bns alind est principium hujus repugnantis, aut, incommodum
| we inde sequatur — Antecedens declaratur. Nam primo Deus
i adati supernaturalem facultatem consecrandi, et eam
| ipsius libertati committit, ut bene, vel male ea utatur, et quan-
do male utitur, Deus nihilominus speciali ac supernaturali auxi- |
lio eum illo concurrit ad faciendum opus vi sua miraculosum, et
|. piilominus malitia hominis in Deum non redundat; ergo idem a
l itin presenti, proportione servata— Secundo, Deus potest con- A
ferro homini gratiam sanitatum, ut similiter ea bene, vel male AR

—|A—— Lc g a S

patur; ergo, sicut potest Deus concurrere cum tali homine ad E
-snferendam miraculose sanitatem, etiamsi id faciat propter ava-

PELLUS M= ou A AU d mill à >

ritiam vel vanam gloriam , potest etiam concurrere, etiamsi id
faciat ad decipiendos alios homines , atque adeo in confirmatio- D
wm falsitatis— Tertio est ratio a priori, quia licet homo, qui l
fait miracula, dicat se id facere in confirmationem eorum quee
Y Joquitur, non inde fit Deum concurrere ad eamdem confirmatio-
sem. Sed concurret solum ex vi prioris donationis, seu legis vel
| peti quo statuit dare illi homini talem virtutem, et concurrere

em illo, propter quemenmque finem ipse operetur; ergo etiamsi
- Jes concurrat, non sequitur ipsum mentiri, nec confirmare men-
àeum; sed solum permittere ut alii putent confirmare.» His
- úificultatibus satisfaciendum est, ut vindicemus cognoscibilitatem |
mritatis relativie miraculorum. i ,

213, His itaque pro rei intelligentia preenotatis —

A A ————MÓ P ——Mr ade

p *
* -
u e ;
23 T I
á 4 E
>
n .* B -— c - E P
- b
L]
Ji. > s ~" S
; i b | f
. " el LJ bd P A E sp, À D 1
ai - - ) uw 8 " m í L » ui T m af - »
E -IR pn *
> Sl um nz - + - es — — - 2. < A
bow " - ô " K
' -

A A A DI D PE A a a n ————————————————— € A TA

WWW.Obr IiIcas.com

2S 134 DISP. I, DR RELIGIONE GENERATIM,

S l.

Solvitur Proposita Quaestio.

Pror. IX. Miraculis, si in confirmationem divine revelatio —
nis adhibeantur , invicta vis inest eam probandi l. non modo |
quoad se, sed etiam quoad nos: nisi enim de omnibus et sine
gulis, de multis tamen potest nobis cum certitudine constare.

tum 2. ea vere sicut narrantur extitisse=tum 3. ea Vera esse

miracula—tum denique 4. eadem ad revelatam doctrinam on.
firmandam fuisse patrata.

} 214. Prob. 1": pars. I. Nullum potest esse verbum aut testimo -

| nium divinum de re falsa. Atqui miracula sunt verbum quoddam
et testimonium divinum. Ergo si in confirmationem divinse reye
lationis adhibeantur, ea nequit esse falsa: seu ea revelatio vere

est divina, et, consequenter doctrina, quam continet, vera est,
M Prob. maj. Prolatio veri pro falso, et falsi pro vero, potest
quidem in homine esse materialis, adeoque ejus veracitatem non
ledere; at in Deo semper esset formalis, adeoque verum menda:
cium: in homine enim erronea prolatio contingere potest ex igno-
e rantia, qua fit, et quandoque invincibiliter, ut verum putet quod
falsum est, et falsum quod est verum: sed in Deo id contingere
nequit absque mendacio » Cum infinita scientia polleat. Quapro-
pter in Deo hee prolatio semper opponitur veracitati: quum vero
Deus infinite verax sit; impossibile est, ut affirmet ceu verum
quod falsum est, et cen falsum quod verum est—Cf. quee diximus

í In tract. de Virt. Infusis (n. 687. Seqq.).

Prob. min. Miraeuli Auctor
Cli: miraculum est effectus

cedens, et consuetis ipsius natur, legibus contrarius: si ergo in |

con 'rn ati s . 1 i
firmationem revelate doctrinz adhibeatur, Deus ipse non qil- |

L
b =

* — ————— ^ "-—- BH

Don est nisi Deus; siquidem ex di-
omnem facultatem naturz create ex

bs Verbis, sed aliis signis dicit eam doctrinam revelatam esse,
E i SE iens veram. Hine p. Thomas (quodlib. 2. a.6. ad 4)
it: -

« ontingere non potest quod aliquis falsam doctrinam anl-

ART. X. DE VI PROBANDI MIRACULORUM. 435

severa miracula faciat, qute nisi virtute divina fleri non

guntian

unt; sio enim Deus esset falsitatis testis, quod est impossi-
Me

p Verum, ut penitius intelligatur hoe argumentum, juverit
alia S. Doctoris verba perpendere. «Quia, inquit, (3. p. q. 43.
a l.) que sunt fidei, humanam rationem excedunt, non possunt
per rationes humanas probari, sed oportet quod probentur per
argumentum divine virtutis; ut dum aliquis facit opera quee so-
los Deus facere potest, credantur ea quz dicuntur, esse a Deo;
icut eum aliquis defert litteras annulo regis signatas, creditur
ep voluntate regis processisse quod in illis continetur. » Hine
Bellarminus (de Sac. in gen. l. 1. e. 14.), ait: « Eadem est vis
sigilli, et miraculi. Semper enim sigillum Regium notius est, et
ármius, quam litere Regis: sigillum enim omnes norunt discer-
ere, literas non omnes discernunt; et sigillum sine literis aucto-
ritatem habet, litere sine sigillo non habent. Sed etiara miracu-
lom notius est, et efficacius , quam praedicatio. Omnes enim qui
vident cecum illuminari, aut mortuum excitari, intelligunt illud
esse opus supernaturale , et divinum, et proinde moventur ad
edendum id, quod tali testimonio confirmatur: non autem omnes,
qui audiunt predicantem , continuo intelligunt , illa esse yerba
Dei.» Et De Lugo (de Fide, d. 2. s. 2. n. 25.), scribit: «Si au-
tem sigillum aliquod esset ita essentialiter regi affixum, ut non
posset, nisi a rege ipso scripturz conscio apponi; jam tunc rex
per sigillum loqueretur, quia sigillum illud significaret sufficien-
ter scientiam quam rex habebat, et communicare intendebat tunc,
quando sigillum apposuit. Talia autem sunt miracula vera a Deo
i! ejusmodi circumstantiis patrata: quæ cum non possint, nisi a
Deo fieri, et quidem a Deo conscio doctrinzm, que tali miraculo A,
"gillatur: eo ipso ostendunt, Deum per ejusmodi miracula et si-
pilla loqui, et manifestare mentem suam. » |

"l6. Il. Posset, hic invocari communis hominum persuasio. Non
“m soli Christiani, sed ipsi assertores falsarum religionum ad
“tracula provocant, imo et hominum excellentiam auctoritatem-
VE miraculis, tamquam divinis signis probare contendunt. Quod
ideo erum est, ut ipsi increduli, una ex multis sibi familiari-
tas “Ohtradictionibus , inde petant objectionem contra vim pro-

we. — O: E de NN "-— 9.
" E. * 7475. e 4 "e

tolicas.co

| WWW.Obr
E

136 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

4
a

bandi miraculorum. Scilicet ajunt: plures religiones, sibi invite

rgo miraculum E.
quit esse certum revelationis criterium—At Vero nis

omnibus insideret persuasio de vi prob

contradicentes, que ad miracula provocant; e

i communi
andi miraculorum, Profe.

linime tamen Sequitur, mira.
culum non esse certam revelationis notam; sicut ex eg quod ya
rie philosophice schol jaetant evidentiam pro sua doctrina e
mo reete inferret, evidentiam non esse veritatis criterium. Opus |
est ergo diligentia et examine ad discernendam triplicem pref, -
tam veritatem miraculorum. (1)

cto ad miracula non proyocarent—A

-
—

o denegatur possibilitas acquirendi
ulorum, quia ea nititur hominum

217. Prob. 293 pars. I. Si ide
historicam certitudinem mirac

(1) En ex. gr. quomodo argnit Origenes (cont. Celsum, 1. 3. n.
omnino ügzmenta esse pntas que de Jesu miraculis discipuli litteri
et incusas eos, qui illis adjungnnt fidem; qnomodo res hujusmodi (
feruntur) prodigiose confictas, fabulasqne esse non judicas? Quo
vitio das, quod Jesu miraenla nulla tatione admittant, talia videri
allata probatione, nnlloque argumento, res i!

darum putas mendaciis non fallere; qui vero mori optant pro Jesn documentis, e£
Scripta de rebus, quas perspectas habebant, ad posteros transmittenda reliquerunt,
eos pro figmentis, pro fabulis, fictisque prodigiis usque adeo decertasse, nt misere
vivere, et vi e medio tolli vellent? Te ipse potius arbitrum constituens inter e

que de Aristaea Scripta sunt, et ea que de Jesu narrantur, vide ex eventu, et ex

lis que ad morum emendationem ; pietatemqne erga summum Deum inducendan

nterque fecit, an non hoe judicium fleri debeat, credendum esse non sine Deo facts

fuisse que de Jesu historia prodidit; non antem que de Aristaea Proconnesio ».
Sane miracula, que gentiles jactaba

nt, noverunt jam primi Apologets Christiani;
esse censuerunt (cf. Tertull, Apolog. e. 22, 2.
vinat. doemon. c. 5. seqq.); etsi ipsa fides eorum
Valerina Maximug (l. 1. c. 8. n. 6.) scribit: «Nec me pre
rmm immortalium humanis oculis auribusque percepts,
aestimatio versetnr ». Et Curtius (1. 9. c. 1.): « Equidem
plara transcribo, quam credo. Nam nec affirmare sustineo, de quibus dubito, n*6
dures accepi ». | is Adriani legitur apud 41. Spart. (ín Adrian.
: SE * quamvis Marius Maximus haec per simulationem facta cou
pmi wA Meis To Vespasiani sufüit legere que vel ipse Svetonius refert;
T (n Vespas. c. 7.) gà conciliandam anctoritatem novo Imper

tori. De Miracnlia Ano! 2 A
z rudit Demom
Evang. PEOP: 9. c. 147). q e disserit Huetius (

27.) : «Ta quí
8 consignaroxt.
que de Arista
modo tu, qui aliis
s admittere, nulla
las contigisse? An Herodotum et Pin-

et plura nonnisi demonum prastivia
S. Aug. de Tiinit $- 4. c. 17.; de di
historica nntat. Ita ex. gr.
ferit de motu et voce Deo
quam in ancipiti opinione

Ita de miracn]

|
|
|

e A

ART. X. DE VI PROBANDI MIRACULORUM. 137

timonio fallibili; omnis historica et moralis certitudo erit re-
— desti Kk * | |
enda : quod tamou 1psl adversarii non admittunt. Et merito
gpuenda :

idem; quis enim sane mentis vim ullam tribueret argumentis,
u ] . s e P] F

2s impeterent omnem historicam certitudinem, ac incerta red-
q $ LJ .

orent quecunque antiquitus gesta esse dicuntur?

918, II. Sane humanum testimonium debitis conditionibus ve-
“10. *

situm, presertim si publieum sit et a multis testibus, indole,

etate,
ostenditur, ultimo resolvi potest in principium metaphysice cer-

tum «non datur effectus sine causa»; seu non datur effectus ma-
jr sua causa (cf. tract. de Virt. Infusts nn. 754. seq.). Hinc si
dari potest hujusmodi testimonium miracula referens , historica
miraculi certitudo haberi potest. Atqui dari potest hujusmodi te-

educatione, natione, etc. diversis feratur, uti in Logica

stimonium miracula referens.

—Etenim—1) licet miracula sint eventus supernaturales, sunt ta-
men sensibiles, quatenus exteriores sensus visus, auditus etc.
pereellunt; et si publici sint, uti fuit suscitatio mortui quatri-
duani, plurium testium sensibus subjiciuntur. Unde si multi te-
stes oeulati narrant, se vidisse mutum subito loquela donatum,
aditum redditum surdo , et quod adhuc magis est, vitam mor-
ino; profecto ii testes non minus digni fide sunt, quam cum nar-
rant, se quem nune vident audientem , loquentem , vivum, etc.,
eum vidisse surdum, mutum, mortuum, etc.

2) Sane, uti recte observat Perrone, cum homines preterito-
rm temporum iisdem facultatibus preediti fuerint, quibus et nos
donati sumus, ejusdemque fuerint nature, presumendum est eos
lla prestitisse, quee et nos fecissemus, in iisdem rerum adjun-
ctis constituti. Si nos ex. gr. audiremus, hominem ad vitam e
mortuis revoeatum, num statim fidem adhiberemus ? Omnia e con-
tra prius examini accuratissimo subjiceremus; an reipsa mortuus
luerit, qui excitatus perhibetur; quo tempore; per quem excita-
tos; quomodo; a quibus testibus id referatur, ete. Idem dicatur
de visu cæco nato restituto aliisque similibus ; presertim si in
confirmationem alicujus doctrinæ hsec fierent; tunc enim ea con-
“"Hrerent, quee hominum investigationem natura sua excitant
“Uuntque , atque facile perpendi ac cognosci possunt. Ergo sic
Pesumendum est se gessisse majores nostros, nisi velimus eos

| 138 DISP. 1. DE RELIGIONE GENERATIM. !

hebetes ac plumbeos, vel alterius nature et indolis nc nune ho
mines sunt, supponere: quod non nisi per summam impudentiam |
et insaniam cogitari potest. |

3) Hanc vero curam diligentiamque a fortiori adhiberent ho.
mines, si eventus esset extraordinarius ac mirus; id enim efficere
solet testes vel spectatores attentiores ad Ipsum rite examinan
dum et perpendendum; adeoque majuris ponderis est, ceteris pa- |
ribus, ipsorum testimonium in hujusmodi factis, '

4) Crescit insuper argumentum cum plures ex testibus omni
ope student eventus miraculosi veritati contradicere, quin tamen
illum negare possint, eo quod nimis patens est. Id quidem factum
esse novimus ex. gr. in resurrectione Lazari, quando lea |
eam interficere, ne populus eo miraculo commotus crederet in -
Christum; imo id contigit in pluribus miraculis a Christo patra- |
tis; ejus enim inimici, cum non possent veritatem facti negare,
ea tribuebant dæmoni.

219. III. Neque Humii exceptio (n. 207.) ullo pacto: infirmare
valet certitudinem historicam miraculorum. Etenim—1) argumer-
tum illud nimis probat: si quid enim probaret, juxta adversario-
rum principia, etsi oculis nostris conspiceremus mortuum resur-
gere, credere minime deberemus; cum sit contrarium consueto
sensuum testimonio, quod homines semel mortui non resurgunt.
Argumentum igitur supponit falsum principium, nempe in Terum :
vel in societate nihil unquar accidere, quod non sit con- |
suetis observationibus nostris consentaaeum. |

natura

2) Porro physica impossibilitas alicujus eventus pugnaret cum
ejus certitudine historica, si nulla virtute vinci posset; namque
si aliqua virtute posset superari, debitum hominum testimonium

sufficiens preberet argumentum, eam in casu esse victam. Atqui

à cum de miraculis agitur, id, quod deest viribus naturalibus,

potentiam Dei, cui unice factum ad-
am cause principali.

abunde suppletur per omni
Scribitur, tamqu

3) Quis non vi
culi testem mill

det, ridiculum esse asserere, contra unum mira
e insurgere: mille enim testes, qui facto præsen-
dem legem ordinariam naturz afir-
ari exceptionem non esse factam Con-
Secus dicendum esset, testimonia eorum qui to-

tes non fuerunt, possunt qui

Mare; sed non POS-unt test
111
ira illum legem:

|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

ART. X. DE VI PROBANDI MIRACULORUM. 139

em ignorant valere ad absolvendum furem, quem tres in

m r E > . P f ,
A furti deprehenderunt, quin ceteri homines illum viderint.
ac ! '
4) Ut hæc tota responsio majorem vim habeat, notetur, testi-

patrato miraculo comparari posse vel —1) cum expe-

monium de
i de eventibus secundum nature leges: et tune

rientia present
inter testimonium de facto extraordinario preterito et experien-

jam presentem nulla potest esse contradictio; siquidem, uti pa-
tet, non cadunt in idem objectum—vel 2) cum testimonio eorum
qi referunt, eosdem eventus secundum easdem leges contigisse ;
et tunc inter utrumque testimonium nec ulla potest esse contra-
dictio; unum enim refert quod ut plurimum factum est, alterum
quod per exceptionem quandoque accidit—vel 3) comparatur tum
eum presenti nostra experientia, tum cum eorum, qui preecesse-
mnt, testimonio, superaddito principio de constantia legum na-
lure: et tunc neque potest testimonium de patrato miraculo a
priori rejici; siquidem, ut ostendimus, leges nature non ita con-
santes sunt , ut, per divinam omnipotentiam, exceptionem non
admittant-—Cf. que diximus in tract. de Virtut. Infusis (n.772.).

220. Prob. 3'* pars. I. Ideo imprimis dicitur veritas philoso-
phica miraculi non posse a nobis certo cognosci, quia nobis per-
spectee non sunt omnes nature vires; adeoque, ajunt, quod natu-
ram excedere videtur, tribuendum forte est viribus occultis. Atqui.
lec ratio nullius est momenti. Etenim |

l) Si darentur ille vires occultis, quibus tribuendum esset mi-
neum, vel agerent semper, vel aliquando: atqui non semper;
"Ino est enim de miraculo quod rarum est (non omnes mortui.
evocati sunt ad vitam, non omnibus escis restitutus est vi-
"5 ete.)—nec aliguando; nam sermo est de viribus occultis pro-
dacentibus effectum contra aliquam constantem nature legem
(hoe est miraculum); sed adversarii talem huic aut similibus le-
in constantiam necessitatemque adscribunt, ut nec per divinam
"IInipotentiam Suspendi possint: quomodo igitur hsec coheerent
Iter se? Insuper hsec derogatio independens esset ab homine,
pote que ex ipsa natura rei proflueret. Miraculum autem fit
Ilperante homine, et nomine seu auctoritate Dei. Ergo miracu-

140 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

lum non est derogatio legi generali facta per aliquam vim natu.
re occultam, que agat aut semper, aut solum b

9) Equidem non cognoseimus omnes leges aldo de ut de
omnibus affirmare possimus quousque sese earum efficacia exten
dat; at cognoscimus eas negative, Ita us cognyscerg possimus
quoad usque pertingere non possunt. Atqui id sufficit ad aliqua
miracula dignoscenda. Nam, ut in concreto rem spectans etsi
fateamur ex. gr. nos ignorare, quousque sese attollat nobilissima
medicinæ ars, certo tamen novimus, nullum medicum posse mor.
tuum , et quidem jam quairiduo defunctum et fotentem, ad vi-
tam revocare. Similiter, quamvis igaoremus adamussim quid vox
hominis possit; novimus tamen omnimoda certitudine, eam non
posse efficere, ut excus a nativitate visum recipiat; ut surdus
audiat, ut mutus loquatur, ut mortuus reviviscat etc. Necesse
igitur non est, ut cognoscatur, quoadusque virtus naturalis do
cojus agentis se extendat; sed sufficit, ut sciatur non posse ad
dicta opera se extendere, ut judicetur, ea esse miracula.

3) Etsi positive non cognoscamus omnes nature leges, nec quo
usque se extendat earum efficacia; cognoscere tamen possumus,
illas vires quz de facto adhibentur quoad subjectum, in quo mi-
raculum fit. Atqui hoc sufficit ad aliqua miracula dignoscenda.
Cum enim Jesus Christus ex. gr. visum cæco a nativitate dona-
vit, luto ejus oculos liniendo, evidens est, lutum non posse dare
visum ceco a nativitate, sed potius oculum sanum excecare.
Quod si supponatur, in hoc aut similibus eventibus, posse occul-
tas vires adhiberi, quibus effectus sit tribuendus , jam omnem
physicam certitudinem destruemus.

4) Ex modo ipso, quo miraculum fit, quandoque evidens p
illud non posse tribui ulli vi nature. Revera si homo aliquid
extrinsecum facere vult, necesse est, ut anima moveat suum cor-
pus, et per suum corpus operetur extrinsecus: verbum enim ho-
minis non est factivum rei, sed significativum. Num medicus sanat
infirmum solo voluntatis imperio ? Imo prescribendo medicamini
eaque ipsi infirmo prebendo, seu illi applicando, ejusdem sani-

tatem obtinere potest. Quapropter sí quis infirmum sanaret solo
imperio, dicendo: surge :

et statim qui erat infirmus, surgeret:

ART, X. DE VI PROBANDI MIRACULOKUM. 14) :

is profecto miraeulum patrare dicendus esset, Qué illatio præ- |
cipue obtinet, cuim miracula ad nutum viri naturalium scientia- k
pum ignari patrantu | |
tani preciso patrantur, cum aliqua necessitas, aut saltem eyidens
yülitas instat veritatis confirmandee, innocentise defendendæ etc.:
| quis enim dieat occultas vires ad nutum hominis eas ignorantis
| operari 1

921, Dices: « Miracula que repeti debent a fide ac voluntate
agentium id sunt, quod olim dicebatur imaginatio operans es-
tra proprium. corpus (cujus efficaciam adeo magni fecerunt Avi-
ema et Pomponatius), nunc autem nuncupatur magnetismus — á
mimalis seu mesmerismus : cujus effectus major erit, si fidei NM

r; uniee nomine et auctoritate Dei; quando

emjungatur contactus sive mediatus sive immediatus ; si cum
agentis fide uniatur fides patientis, seu eum yi magnetismi vis
imaginationis ». | à
Resp.: Nostrum nunc non est agere de magnetismo et mesme-
rismo; sed sufficit animadvertere—1) Non omnia miracula in so-
lis sanationibus consistere, ut supponere videntur. adversarii.
Nom potuerunt unquam magnetismi patroni quinque panibus ac i Er
duobus piscibus quinque hominum millium multitudinem satiare, el
prout prestitit Christus? Potuerunt ne unquam aquam in vinum
convertere, ut factum est in nuptiis Cane ? Si id prestitissent, vA
valde commendanda esset eorum imaginationis vis, ac libenter E
ib omnibus exciperentur. | |
?) Sed si sanationes ipsas consideremus, concedimus valde quan-
dque conferre persuasionem recuperands» valetudinis, et in non-
milis casibus valere ad corrigendam presertim lesam. phanta-
iim: id apud omnes compertum est, ac non solum medici ad-
mittunt, sed etiam Benedictus XIV. (de canoniz. Sanctor. l. 4. E
" ult.) pro certo habet; unde et hic casus in Congregationibus
rituum pre oculis habetur. At vero pervicacis, ne dicam insa- -
"enis, est, velle ad omnes casus ejusmodi vim extendere, ex. gr.
ad ossium contusionem et fracturam, vulnera, morbos insanabi-
lá ete. Id si essct, non solum miraculis, sed et therapeuticz et
chiturgiæ possemus facile valedicere. OPi m
| ell Insuper est, fidem semper exigi in iis, in quorum |
m miracula patrantur. Certe nullam hujusmodi fidem exe-

www.obr licas.com-

1492 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

git Christus in citatis miraculis multiplicationis panum et din
versionis aque in vinum; neque quum mortuos exeitavit, Alium
vidum Naim vel filiam Jairi, idem ab illis exigere potuit. |

999. IL. Nec dici potest impossibilis cognitu veritas philos -
phica miraculorum ex naturali Angelorum facultate, qua pras. |
gia operari possunt. Etenim Angeli vel boni sunt, vel mali, prout
vel Deo subditi, et cum voluntate ejus concordes, vel ipsius ad.
versarii, seu ei rebelles. Si boni sunt, nec pro suo erga verita `
tem et homines studio; nee pro suarum voluntatum eum divina
unione impostorem adjuvare possunt, falsam doetrinam miris fa-
ctis confirmando. Si vero mali sint, impostorem, seu ementi -
revelationis preeconem ad invincibilem hominum seductionem ad: |
juvare a Deo prohibentur.

223. Ut bene intelligatur hæc ultima pars argumenti, notetur
imprimis quod docet Benedictus XIV. (de canon. Sanct., 1.4.
p. 1. e. 3.), qui Suaresii (de Religione, l. 2. c. 16. n. 2.) verba. -
excribens, ait: «Licet autem virtus ipsa (demonum) in se non
fuerit diminuta, propter ordinem nihilominus gratis, et suppli-
cium culpe, subjectio illius fuit aliquo modo immutata. Potest
angelus superior naturaliter in naturali perfectione cogere infe-
riorem , aut resistere ne sua virtute exterius operatrice utatur,
quia sicut est natura superior, ita etiam agendi vi et facultate.
Ordo hic autem non est mutatus in daemonibus inter se, sed re- |
spectu sanctorum angelorum est immutatus, quia licet angelus
bonus sspe sit inferior in natura, minimus nihilominus sanctus
angelus potest cogere summum dæmonen , et ei efficaciter pre-
cipere, cam tunc non operetur sola virtute naturali, sed ut mi-
nister Dei, sine cujus nutu et voluntate nihil intentat. Communis
est hec theologorum sententia.» Unde dicimus: ad divinam pro-

s. p 1

f
i

videntiam pertinet, ut si a malignis spiritibus sive mira sive
prestigia fiant, id non permittat Deus in iis rerum adjunetis, in
quibus non suppetunt sufficientia indicia ad judicandum illa signa
divina non esse. Etenim

1) Si tanta potestas deemonibus concederetur, ut pro libitu na-

ture ordinem inverterent, et hominibus illuderent, quin possent
eorum fraudes illusionesque detegi;
sineret

: omnis physica certitudo de-
; 1mo plurima etiam oficia hominis erga homines dubia

ART, X. DE VI PRODANDI MIRACULORUM. 143

¿derentur, quia ubique illusiones essent timenda. At quis sand
reduel

| mentis dicat ,
| ets ut quavis physica certitudine repudiata, incerti semper
mare,
perea mus,
| ip concreto 4? in particularibus casibus sint exhibenda necne!
Ergo nemo sanz mentis negabit, naturalem demonum virtutem
eficiendi mira et prestigia a divina providentia impediri, si de-

ciens medium illa discernendi — Cf. de Virt. Infusis

Doum ita mundum regere ac providentia sua gu-

num oftleia exhibenda juxta generales regulas morum,

sit suffi

— (u. 700.).
. 9) Hinc Suarez (de myster. vitæ Christi, disp. 31. sect. n. 8.),

st: «Non pertinet ad providentiam Dei non permittere falsa si-
Ti quum ad probationem, et profectum electorum prosunt: sed
pertinet ad providentiam Dei dari auxilium, ac modum quo pos-
sint dijudicuri, et cognosci, quia non est divine bonitatis, et sa-
pientise, ut permittat hominem tentarl ultra id quod potest. Ac
propterea quando facta morali diligentia et investigatione adhuc
constat evidenter vera esse miracula, que fiunt in confirmatio-
nem doctrine, nulla relinquitur ratio dubitandi de talis doctrine
= veritate, presertim si miracula sint frequentia et magna aucto-
| ritate, ac potestate facta, et vitæ innocentia, ac sanctitate con-
firmata, et in ipsa doctrina nihil contra honestatem, nihil contra

appareat., »

3) Quare, «quando sunt falsa miracula, uti docet idem Suarez
(l. c.), semper relinquitur aliquis modus, quo moraliter possint
dijadicari, si homines, quod in se est, faciant ad cognoscendam
veritatem. Primo bene considerando ipsamet opera signaque et
üreumstantias eorum. Secundo, considerando personam, vitam,
el mores ejus qui sic loquitur, et operatur. Tertio, considerando
doetrinam ipsam, an aliqua in parte rationi adversetur, vel aliis
rerelationibus divinis sufficienter propositis» etc. Et (de Fide,
disp. 4, sect. 3. n. 9.): «In his ergo operibus primum conside-
"uda est diuturnitas effectus, et perseverantia, quee est magnum

'eünt* at ; i
a et ita mors Lazari per quatuor dies probata est quod fue-
ri dere !
à vera, et postea vita illi restituta per longa tempora. Deinde
ec i : j |

p effectus per quos talis veritas manifestatur; qualis ma-

rationem rectam, nihil denique contra alias divinas revelationes

la Ln; . . ]
dicium veritatis; nam quee ficte tantum fiunt, subito evane-.

www.obraffllbicas con

id
E e
pa " f " y
* A if "a l i
AAA AA TA

144 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

xime esse solent actiones vitz, ut videre in cæco ex nativitate,
Tertio y consideratur multitudo et frequentia talium effectuum.
cum omnibus signis et indiciis veritatis, que esse solent in Omni.
bus rebus que pre manibus gerimus; qua enim majori evidentia
constare potest, aliquod vinum esse verum vinum, quam fuerit
illud in quod Dominus aquam convertit? Unde consideratur etiam.
quarto multiplex modus mirabilis operandi talia signa, per im.
perium, per orationem ad Deum, adjungendo simul aliud Opus
proprium Dei, ut manifestationem cogitationum cordis, quod Sepe
Christus faciebat. Prseterea considerandus est finis talium ope.
rum, quia nihil temporale et humanum, nihilve pravum per illa
intendebatur, sed potius rectitudo et honestas morum, et veri Dei
cognitio, et ipsius deemonis expugnatio. »

224. Ex his facile diluitur trita difficultas: veritas miraculi,
ajunt, probatur ex veritate doctrinæ; et veritas doctrine proba-
tur ex veritate miraculi: en circulus vitiosus.— Porro adhibetur
sanctitas doctrine ad discernendum verum miraculum a presti-
gio demonum, quando jam constat opus superare vires nature
sensibilis. Tune autem 1) sanctitas doctrine, ut liquet ex di-
ctis, non est unieum criterium, quo utimur—2) quando eo uti-
mur, sumimus doctrinam, uti promoventem sanctitatem morum,
pietatem etc., ad judicandum quod opus in ejus confirmationem
patratum, de quo jam constat esse supra vires naturz sensibilis,
non sit à demone : hine concludimus esse a Deo, ac proinde in
casu, doctrinam esse revelatam : non ergo probatur idem per
idem—3) Si quando sumitur doctrina «ti revelata ad discernen-
dum miraculum a prestigio demonum , tunc est cum revelatio
probata est aliis signis: unde ex doctrina jam multis aliis st-
gnis comprobata , deducimus hoc novum signum in ejus confir-
mationem patratum non esse a deemone; et cum sit opus supra
vires nature sensibilis, est ergo a Deo: sed ex hypothesi editum

est In confirmationem revelationis; ergo revelatio novo hoc signo
confirmatur. Supponamus ex.

gr. quod infra demonstrabitur, Tre-
velationem christian

am tam multis ac miris signis confirmatam
esse, ut nullum rationabile dubium haber
origine ; si deinde

turæ vires superans

i possit de ejus divinà
aliquod patraretur mirum opus, visibilis n?
ad confirmandam doctrinam oppositam chri-

ART. X. DE VI PROBANDI MIRACULORUM. 145

| ^ rovelationi; nonno merito illud tribueretur malis artibus
su Ñ
jgnonis f

»5. Prob. 4» pars. Eatenus negaretur cognoscibilitas verita-
is relativa miraeulorum, quatenus Deus posset miraculum pa-
yare, si homo falso proponeret doctrinam uti revelatam, quam
miraculo confirmare intenderet. Atqui id non potest Deus. Ergo—

Prob. min.—1) Quemadmodum Deus testaretur falsum , si in
wnirmationem false doctrinæ miraculum patraret; ita contesta-
| wur falsum, et veluti suum sigillum apponeret mendacio homi-
sis, si eo proponente miraculum in confirmationem false doctri-

OO —

ze, Deus illud operaretur. Atqui Deus falsum nec testari, nec
sontestari potest. Ergo—Huc redeunt argumenta data pro prima

— A

parte thesis.

| 2) Etsi Deus possit errorem permittere, nequit tamen ipse nos

! ¡nducere in errorem; atqui, si homine promittente miraculum in

| exürmationem false doctrine, Deus operaretur miraculum, ipse

nos induceret in errorem. Ergo—Huc etiam faciunt argumenta,

qbus nuper probavimus, in iis circumstantiis in quibus nullum

appetit medium errorem detegendi, Deum non posse permittere

| Angelis malis ut prestigia operentur.

20. Dices I.: Potest imprimi sigillum in Scriptura falsa et.
regla ex pravitate ministri custodientis sigillum; ergo a pari ex
pravitate ereaturze habentis potestatem miraculorum poterit pa-

, mri miraculum im confirmationem erroris, signando ipsum sigillo
divino, |

Resp. neg. consequentiam. «Quia , inquit de Lugo (de Fide,
disp. 2, n. 24.), sicut princeps, si in ipso actu sigillandi, aut
ubseribendi adverteret falsitatem contentam, non posset sigilla-
"é, aut subscribere, sed deberet sigillum repetere, ne cooperare-
arad deceptionem et mendacium : sic Deus ad idem teneretur.

| Unde eum Deus non solum antecedenter, sed in ipsomet actu si-

tillandi et operandi miraculum, videat semper falsitatem doctri-

| oin conürmiandam miraculi guion EL das vi-
i des s cooperari posse ad malitiam ministri, quin particeps

| M Er lonis, Ss falsitatis. Non enim antea solum subscripsit,

| sillum dedit, sed tune subscribit et sigillat. »

| JAZELLA. De Religione et Ecelesia 10

b 146 DISP. I. DB RELIGIONE GENERATIM,

nc 3297. Dices H.: Sed nonne, collata potestate Consecrandi poten.
E i * Z

os Deus ad consecrationem concurrere etiam. quando homo illa a
A utitur? (n. 212.y,

I" f 1 i e ] a e

A Respondet de Lugo (l. c. n. 259.), « duplieiter posse Denm dare
$

potestatem illam generalem. Primo, ita ut constet

" possit, quo fine, vel quando. Deus illam dederit ;
| postea homo potestate illa abutatur ad

, vel constare
quo ensg, gi.
alium finem comprokangi
aliquid falsum, vel alterius finis pravi, facile etiam Constare poi

"d finem illiy -
pravum, sed propter alios fines, quos intendit in prim

| erit, Deum non operari hie et nunc miraculum

à Illa ee.
nerali concessione. Ita est de potestate consecrandi,

eb conver.
tendi panem in corpus Christi j

que conversio licet sensibiliter
ieret, adhuc fieret quando sacerdos consecrare vellet ad finem

m n
pravum, vel ad comprobandum errorem, quia aliunde constare -

JiMEE posset, miraculum non fieri a Deo propter illum finem pravum, |
phu]

vel ad comprobandum errorem, sed propter veritatem institutio-
| ni3 sacramenti sustinendam: ideo sepe dixi, non posse fieri RS
Qu 1n raculum a Deo in iis circumstantiis, quando per se loquendo, non |
32, potest colligi aliunde quod fiat a Deo propter alium finem ete.»

cH ARTICULUS UNDECIMUS

Utrum Prophetia sit Possibilis, et quanam sit ejus
: vis Probandi.

S I.
Exponitur Status Quaestionis.

228. Duas quastiones simul comple |

Ipse titulus manifestat, Sed

est paucis exponere n tiæ, de qua nobis est sermo: |

Ac imprimis notetur |

In Prophetiw multiplicem habere
aCCceptionem non mod

‘o apud profanos auctores
emas Scripturis. Eten

minus proprio

ctimur in hoc articulo, ui

antequam. illas attingamus
aturam prophe
» Vocabulg

, necesse

, sed etiam in S&
andoque sensu latissimo &

interpretationem: quo sensu

im sumitur qu
; et tune significat—])

A AAA EE e

:
|

ART. XI. DE PROPHÉRETIIS, ]47

d. VIL. 1. 2.) : « Aaron frater tuus erit propheta tuus

legitur x» ) fyt E e e
idest tuus interpres apud Pharaonem). Tu loqueris ei omnia que
(us

mando tibi ?
iur homo præditus cognitionibus Kp tagus quo sensu 3epi-
pit Apostolus (Tit. I. 12. seq.): « Dixit quidam ex illis, pops
ipsorum propheta: Cretenses semper mendaces, male hestim, ven-
tres. pigri. Testimonium hoe verum est »—3) Propheta appellatur
quandoque compositor hymnorum sacrorum et canticorum , imo
eam eorum cantor in laudem Dei: quo sensu sumitur (I. Reg. X.
5.6.) «cum ingressus fueris in urbem , obvium habebis gregem
prophetaruin, descendentium de excelso, et ante eos psalterium
et tympanum, et tibiam, et citharam, ipsosque prophetantes. Et
insiliet in te Spiritus Domini, et prophetabis eum eis »—4) Pro-
phete nomine veniunt etiam doctores et interpretes legis: unde
nomulli dicebantur filii prophetarum, quatenus nempe legis doctri-
nm edocebantur ab illis doctoribus, quorum aliquibus tamen divi-
mm umen sepe communicabatur—5) Scriptores inspirati omnes,
licet prophetias proprie dictas non scripserint, dicuntur etiam Pro-
pte, uti notavimus in tract. de Virt. Infusis (n. 947.). Pre-
stat has diversas acceptiones vocum Prophete et prophetia pre
culis habere, ut respondeatur iis, qui ambiguitate vocis abuten-
ts vellent ostendere, prophetiam proprie dictam non esse donum
süpernaturale.

22). Proprio tamen sensu Prophet: antiquitus dicebantur qui
cognoscebant et annuntiabant occulta, ea nempe quee nonnisi su-
pernaturali modo cognosci poterant; unde hujusmodi rerum co-
guitio et preedictio proprie dicebatur prophetia. « Prophetia, in-
quit D. Thomas (2. 2. q. 171. a. 1.), primo et principaliter con-
sistit in cognitione, quia videlicet prophete cognoscunt ea quee
“int procul et remota ab hominum cognitione. Unde possunt diei
Prophetæ a reo pro, quod est procul, et Q4vo; phanos, quod est
“Pparifio, quia scilicet eis aliqua, que sunt procul apparent. Et
Propter hoe, ut Isidorus dicit in lib. 7. Etymolog., cap. $. “in
veleri Testamento appellabantur Videntes, quia videbant ea que
“é'erl non videbant, et prospiciebant que in mysterio abscon-
is erant.’ Unde et gentilitas eos appellabat Vates a vi mentis,
a ibidem premittit. Sed quia, ut dicitur 1. ad Cor. 12. 6.: *Uni-

et ille loquetur ad Pharaonem » —2) Propheta dici-

d- c — o

l
|
!

145 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

cuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem;' et infra, cap. l4.
12., dicitur: *Ad edificationem Eeclesim quecrite ut abundetisy
inde est quod prophetia secundario consistit in locutione, prout
prophet» ea quam divinitus edocti cognoscunt , ad eedificationem |
aliorum annuntiant, secundum illud Isais 12. 10.: *Que audivia -
Domino exercituum, Deo Israel, annuntiavi vobis. Et secundum |
hoc, ut Isidorus dicit in lib. 7. Etymol., cap. 8., possunt diei

Prophetae , quasi Prefatores , eo quod porro fantur , 1d est, a
remotis fantur, et de futuris vera predicuni. » |
230. Sub hac propria prophetie acceptione comprehenditurco- '
gnitio omnium rerum a naturali cognitione remotarum. Unde
;

S. Gregorius dicit (super Ezech. hom. 1., circa princ.), quod
«prophetia qusedam est de futuro; sicut id quod dicitur Isaie 7: |
“Ecce virgo concipiet, et pariet filium:' queedam de preterito,
sicut id quod dieitur, Gen. 1.: *In principio creavit Deus colum
et terram: queedam de presenti sicut id quod dicitur I. Cor. 1
«Si omnes prophetent, intret autem quis infidelis, occulta cordis |
ejus manifesta fiunt. » |
231. Strictissima autem acceptione prophetia importat cogn
tionera eventus libere futuri; atque hoc sensu Cassiodorus (in
prol. super Ps. c. 1.) dixit: « Prophetia est inspiratio, vel reve-
latio divina rerum eventus immobili veritate denuntians». Ubi
notat D. Thomas (de Ver. q. 12. a. 2. ad 1.) « eventus rerum po- -
nuntur in definitione prophetis , quasi materia maxime propria
prophetiz »; et (corp.) jam dixerat: futura contingentia « preci
pue ad prophetiam videntur pertinere, in tantum quod, quasi
precipua prophetise materia, in definitione prophetis ponatur,

. in hoe quod dieitur prophetia est divina inspiratio rerum even.

tus etc. Ex quo etiam nomen prophetie videtur esse receptum.
Unde dicit Gregorius super Ezechielem, quod cum ideo prophe
tia dieta sit quod futura predicat, quando de preeterito vel pre-
senti loquitur, rationem sul nominis amittit.»

252. Cum de prophetia secundum strictissimam significationem
nobis agendum sit, prestat definitionem Cassiodori paulalum ent-
cleare. Itaque prophetia dicitur—1) ¿nspiratio et revelatio; nan
uti docet D. Thomas (2. 2. q. 171. a. 1. ad 4.) «ad Prophetian
requiritur inspiratio quantum ad mentis elevationem , secundum

p |

ART. XI. DE PROFHETIIS, 149

lud Job. 32. Inspiratio omnipotentis dat intelligentiam; revela-
tio autem quantum ad ipsam perceptionem divinorum: in quo
perticitur prophetia, et per ipsam removetur obscuritatis et igno-
rantivo velamen, secundum illud Job. 12, Qui revelat profunda de
tenebris. »

9) Dicitur inspiratio et revelatio divina; nam ut illud, quod
procul est a naturali cognitione , cognoscatur, requiritur lumen
sopernaturale. « Sicut manifestatio, inquit D. Thomas (1. e. a. 2.),
corporalis visionis fit per lumen corporale; ita etiam manifesta-
tio visionis intellectualis fit per lumen intellectuale. Oportet ergo
a manifestatio proportionetur lumini, per quod fit; sicut effectus
proportionatur sug cause. Cum ergo Prophetia pertineat ad co-
mitionem , que supra naturalem cognitionem existit,.... Conse-
quens est, quod ad Prophetiam requiratur quoddam lumen intel-
letuale excedens lumen naturalis rationis. » Qua in re animad-
verte «quod formale in cognitione prophetica est lumen divinum,
a cujus unitate Prophetia habet unitatem speciei; licet sint di-

versa, que per divinum lumen prophetice manifestantur » (l. c.
à, 9, ad 3.) (1).

(1) Ut melius intelligatur indoles prophetici luminis, recolere etiam juvat qua
docet D, Thomas (2. 2. q. 173. a. 4.): « Dicendum quod in revelatione prophetica
E»vetur mens Prophet» a Spiritu Sancto, sicut instrumentum deficiens respecto
púncipalis agentis. Movetur antem mens Prophetae non solum ad aliquid appre-
leadendum, sed etiam ad aliquid loquendum, vel ad aliquid faciendum: et quan-
loque quidem ad omnia tria simul, quandoque autem ad duo horum, quandoque
vero ad unum tantum. Et quodlibet horum contingit esse cum aliquo cognitionis
defectu. Nam cum mens Prophete movetur ad aliquid estimandum vel apprehen-
eadom, quandoque quidem inducitur ad hoc, quod solum apprehendat rem illam;
quandoque autem ulterius ad hoc, quod cognoscat haec sibi esse divinitus reve-
lata. Similiter etiam quandoque movetur mens Prophetae ad aliquid loquendum,
ita quod intelligat id, quod per hæc verba Spiritus Sanctus intendit... quandoque...
za intelligit quid Spiritas Sanctus per haeo verba intendat; sicut patet de Caipha
(1.11). Similiter etiam cum Spiritus Sanctus movet mentem alicujus ad aliquid
iMiendum, quandoque quidem intelligit quid hoo signiflcet.... (Hier. 13.); quando-
qe vero non intelligit; sicnt milites dividentes vestimenta Christi n on intelligebant
qad hoc siznificaret. Cum ergo aliquis coguoscit se moveri a Spiritu Sancto ad

iid estimandum , vel significandum verbo, vel facto, hoo proprie ad Prophe-

tam pertinet: cum autem movetur, sed non cognoscit, non est perfecta Prophetia,
Sed quidam instinctus propheticus. »

www.obrasc s.com

I >
mios

Da.
x
150 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

3) Dicitur prophetia revelatio et inspiratio rerum eventus ete;
quibus determinatur objectum prophetis secundum Strictissimam
acceptionem , idest futurum contingens non coguoscibile in snis
causis naturalibus; hinc D. Thomas hanc expendens definitionem
2. 2. q. 171. a. 3. ad 1.) dieit: « Prophetia ibi definitur secun
dum id, quod proprie significatur nomine prophetio. Et per hune
eliam modum Prophetia dividitur eontra alias gratias gratis
datas». |

4) Dicitur prophetia revelatio et inspiratio denuntians ete.:
quod indicat non solum denuutiationem a Deo factam Prophetg,
sed etinm imo precipue denuntiationem aliis ab ipso Propheta
factam, seu predictionem: qua etiam ratione a simplici revela-
«ione prophetia distinguitur.

0) Dicitur denique prophetia revelatio denuntians immobili ve-
ritate ete.; quibus exprimitur certitudo requisita in prophetia.
Id vero importat—a) quod prophetir non possit subesse falsum;
nam, ut ait D. Thomas (2. 2. q. 171. a. 6.) « prophetia est que-
dam cognitio intellectui prophete impressa ex revelatione divina
per modum cujusdam doctrine. Veritas autem cognitionis est ea-
dem in discipulo et in docente, quia cognitio addiscentis est si-

miitudo cognitionis docentis.... Oportet igitur eamdem esse Ye-

ritatem propheticæ cognitionis et enuntiationis, quee est cognitio-
nis diving, cui impossibile est subesse falsum » — b) Importat
certitudinem in Propheta de veritate eorum quz dicit, et de re-
velatione accepta de iisdem. « De his ergo, ait D. Thomas (l. €
A. 0.), quie expresse per spiritum Prophetiz Propheta cognoscit,
maximam certitudinem habet, et pro certo habet, quod hæc sunt
divinitus sibi revelata. Unde dicitur Hierem. 26. In veritate mi-
sit me Dominus ad vos, ut loquerer in aures vestras omnia verba
hzc. Alioquin si de hoe ipse certitudinem non haberet, fides, que
dietis Prophetaruin Innititur, eerta non esset. Et signum prophe-
tic; certitudinis accipere possumus ex hoe , quod Abraham ad-

monitus in prophetica visione, se preparavit ad filium unigen-
tum immolandurn:

latione fuisset ceri

inspecto modo quo
non sit y

quod nullatenus fecisset, nisi de divina reve-
i531mus »—c) Importat, Ipsam prædict:onem,

res enuntlatur, esse certam; tum quatenus
Y " .
aga et flexiloqua, et hinc omni eventui

applicabilis; tun

ART, XI. DE PROPHETIIS. 131

agatenus nol sit conjecturalis, sicut, ea ex. gr. qua politici enun-
qui

liant ac prev
ium vel mortem (1).

33, His de natura prophetim delibatis, aecedimus jam ad ex-

lent humanos eventus , aut mediei infirmi sanita-

gendum primam. € duobus questionibus hie pertractandis, que

at de possibilit
inntione confletas notiones, quas rationaliste comminiscun-

ate prophetire. Quod enim spectat ad falsas atque

imag
or, non vacat eas ad trutinam revocare; tum quia earum fal-

dias nimis evidens per se est; tum etiam quia prophetiae a no-

(1) Ad intelligendum modum inspirativnis prophetice, libet hic excribere que
tbet D. Thomas(2. 2. q. 178. a. 2.); « Dicendum, qnod, sicnt Aug. dicit (1%. sap.
cen. ad litteram q. in prin.) ooguitio prophetica maxime ad mentem pertinet. Circa
wgntionem autem human mentis duo oportet considerare, scilicet acceptiorem,
re representationem rerum, et judicium de rebus representatis. Quando autem
representantar menti human: res alique secundum aliquas species, et secundum
nte ordinem, primo oportet quod species repriesententur sensui, secundo ima-
gaationi, tertio intellectui possibili, qui immutatur a speciebus phantasmatum se-
— mndam illustrationem intellectus agentis. In imaginatione autem non solum sunt
irme rerum sensibilium, secundum quod accipiuntur a sensu, sed transmutatur
diversimode, vel propter aliquam transmutationem corporalem (sicut accidit in dor-
nientibus et furiosis), vel etiam secundum imperium rationis disponuntur phan-
mata in ordine ad id, quod est intelligendum. Sicut enim ex diversa ordinatione
ürmdem litterarum accipiuntur diversi intellectus; ita etiam secundum diversam
dispositionem phantasmatum resultant in intellectu diverse species intelligibiles.
Ieium autem humane mentis fit secundum vim intellectualis luminis.— Per do-
ma autem Propheti:e confertur aliquid humans menti, supra id quod pertinet ad
ralem facultatem , quantum ad utrumque; scilicet et quantum ad judicium;
per iniuxum luminis intellectualis; et quantum ad acceptionem, seu repreesenta-
tionen rerum, que tit per aliquas species. Et quantum ad hoc secundum potest
tisimilari doctrina humana revelationi prophetice, non antem quantum ad primum.
Homo enim 829 discipulo reprssentat aliquas res per signa locutionum; non antem
Fitest inte;ins illuminare, sicut facit Deus.— Horum autem duorum principalius est
jrimum in prophetia : quia judicium est completivum cognitionis. Et ideo si cui
ŝat divinitus representatio aliqnarum rerum per similitudines imaginarias (ut
Pharaoni et Nabucodonosor), aut etiam per similitudines corporales (ut Balthasar)
mn est talis censendus Propheta, nisi illuminetur ejus mens ad judicandum; sed talis
ipparitio est qniddam imperfectum in genere Prophetis.... Erit autem Propheta, si
*lunmolo intellectus ejus illuminetur ad judicandum etiam ea, quee ab aliis ima-
Exile visa sunt; ut patet de Joseph, qui exposuit somnium Pharaonis; sed sicut
Ang dicit (loc. cit. in med.), maxime Propheta est, qui utroque preecellit; nt sci-
is videat in Spiritu corporalium rerum significativas similitudines, et eas viva-
“tate mentis intelligat.—

4
à
|

—— o AA Y

e »*-

MEL LL LLL SAA ZAR EDT —

152 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.
bis definite possibilitatem ae vim probandi vindicabimus Vide,
si lubet, Perrone in objection.

234. Questio itaque de possibilitate prophetis eo tandem r
dit:—1) utrum Deus ea que futura sunt præscire possit—2) utrum,
supposita eorum divina præscientia, possit eadem Deus aliis ma.
nifestare seu revelare, uno ex predictis modis. Porro jam osten-
dimus, revelationem generatim esse possibilem; adeoque OPUS non
est iterum hie demonstrare, Deum futura etiam contingentia re
velare posse. Quod vero spectat ad divinam futurorum presejen.
tiam, ea duplici ex parte impugnatur. Dicunt enim primo, futura
ideo cognosci non posse, quia non sunt, ac propterea nequeunt

esse cognitionis objectum. Quam difficultatem serio proposuit, in

ter alios, Voltaire (Essai sur les maurs et l'esprit des nations:

discours préliminaire); quasi ejus solutio non inveniatur passim

apud Scholasticos. Dicunt secundo, divina futurorum contingen-
tium prescientia humane libertatis arbitrium funditus destrui,
Hec etiam difficultas antiquissima est: « Nihil est, seribebat Ci-
cero (de divin. 1.2. c. 7.), tam contrarium rationi et constantie
quam fortuna, ut mihi ne in Deum quidem cadere videatur, ui
sciat quid casu et fortuito futurum sit. Si enim scit, certo illud
eveniet, nulla fortuna est. Est autem fortuna. Rerum igitur for
tuitarum nulla est preesensio. > Cf. S. Augustinum (de Civ. Dei,
l. 5. ec. 7. seq.).

235. Hane tamen difficultatem minime veriti sunt renovare Te-
centiores Rationaliste. Kant (Anthropol. S. 103.), ait: «Omnes
prophetie, que faetum inevitabile alicujus populi annuntiant, quod
nihilominus culpa ac proinde libero arbitrio ipsius adducat,
inutiles sunt, quia fatum tamen effugere non licebit: illudque in
sese habent inepti, quod in ejusmodi decreto absoluto, mechanis-
mus quidam libertatis humanz concipitur, qui intrinsecam im
volvit contradictionem. » Eadem repetunt passim rationalisté,
inter quos Wegscheider (Inst. dogm. S. 19.), inquit: «Quer
predictio divinitus patefacta, qua fatum inevitabile hominis att

populi eujusdam , quod ex re quadam ab ipso perpetranda pet
de: 1 . a . ° a s « > 3 n
at, diserte nuntiatur, idez Dei sanctissimi et benignissimi T€

libertatem hominum moralem tol-
per rationalismum !

pugnat, fatalismum fovet, et

lit.» En progressus rationis

— O

| www.obrascatolicas.com |

ART. XI. DE PROPHETIIS, 153

936, Quoad alteram queestionem, quíe est de vi probandi pro-
heti, hrec ex ordine adnotare juvabit. Ac—]1) omnis veri no-
minis prophotia ost verum PAE seu species ejus; siquidem
importat cognitionem ac predet , quæ excedit omnem fa-
eultatem ac ordinem naturalem: in quo proprie sita est ratio

miraculi, uti supra declaravimus. Non omne tamen miraculum

est prophetia, uti per se patet.

9) Hine est quod eadem vis probandi per se inest prophetiz,
ac miraculis ceteris. Quisquis enim certo cognoscit, predictum
corto essereventum, praedicenti naturaliter occultum , et deinde
ejusdem predictionis exitum animo contemplatur; certo novit
aliquid factum esse a Deo, qui nequit uti falsus testis nos in er-
rorem inducere.

3) Nihilominus discrimen aliquod hic est inter miraculum et
prophetiam. Effectus enim miraculi statim apparet, ac proinde
statim probat id in cujus confirmationem patratur: sicut si ali-
quis ad probandum se esse missum a Deo, verbo sanat in instanti
infirmum, suscitat mortuum, etc.; illico probat suam divinam
missionem. At prophetia per se non probat, nisi quando eventu
completa est: eventus autem szepe non impletur nisi post aliquam,
quandoque longissimam temporis periodum: ita fuit de prophetiis
Veteris Testamenti ad Messiam spectantibus, et de prophetia
Abrahee quoad reditum populi Judaici ex ZEgypto «generatione
autem quarta revertentur huc».

4) Debemus igitur prophetiam considerare prz duplici temporis
diferentia ; pre illo nempe tempore, quo jam eventu completa
est; et pro eo tempore, quod editz prophetie impletionem præ-
cedit. Pro primo tempore , ut diximus, prophetia per se habet
probandi vim. Pro altero tamen eamdem vim habere nequit, nisi
aliunde constet eam predictionem vere fuisse a Deo. Ita ex. gr.
quando Prophetz veteris legis se ostendebant legatos Dei, sua
"vendi ratione, miraculis, aliis prophetiis mox impletis; quando
deinde uti Dei legati jam erant recepti authentice a legitimis
Prepositis Synagoge; fidem etiam conciliabant prophetiis suis,
ala complerentur. Quod in maximam populi Isreeli-
THA itatem UNA Prophetie enim, quas illi edebant de

uturo humani generis Redemptore, Judeorum fidem ex-

S 154 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.
3 M citabant, eorum spem fovebant, summam in tribulationibus Es :
— solationem ipsis afferebant. Atque hac ratione scripsit D. Tho. —
n ^A mas (2. 2. q. 171. a. 1l.) « Ea autem, que supra humanam co.
w- j gnitionem divinitus revelantur, non possunt confirmari ratione
S " humana, quam excedunt..... Unde tertio ad prophetiam pertinet
A operatio miraculorum, quasi coniirmatio quedam prophetiesm ennn.
: tiationis. Unde dicitur Deuteron. ult. 10. : ‘Non surrexit propheta
Te ultra Israel sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem -
&- in omnibus signis atque portentis’. »
TRE 9) Ex his patet, miracula ac prophetias sibi invicem vim ad.
i e dere. Nam si quis futurum aliquid enunciat, atque in confirma |
tionem suæ predictionis miraculum operatur, mortuum ex. gr. ad |
vitam revocat; miraculum in easu existit validum argumentom |
dut j prophetiæ, suo tempore, eventu complendæ. Ac pariter, siin
Y 1 d confirmationem ejusdem rei, ex. gr. doctrin revelate, tum mi- -
í : H racula tum prophetiæ edantur; quando deinde prophetiæ implen-
A ) tur, novum exurgit argumentum tum pro veritate doctrins, tum
2 pro veritate miraculorum, quee in ejus confirmationem patrata
ue GN fuerant.
a 237. Nos tamen modo consideramus eam vim probandi, que
< Es per se inest prophetie, adeoque pro eo tempore, quo jam est
qoM eventu completa. Cum vero iisdem fere rationum momentis de-
ja monstretur hee vis probandi prophetize, que dedimus pro vi pro-
"v eg bandi miraculorum; eadem recolentes, id solum indicabimus quod .
MAZA proprium est prophetis.

239. His itaque-expositis— |

E
1
]
1
]

ART. XI, DE PROPHETI(S. 155

S IT.
Solvitur Proposita Qunaestio.

Pror. X. 1. Recta ratio evidenter ostendit, Deum futura li-
era cognoscere , eamque scientiam, posse aliis communicare :
prophetia. igitur, quce est certa eventus libere futuri prodi-
eio, possibilis dicenda, est. 2. Cum vero futurorum liberorum
erta cognitio Deo soli competat; prophetia in revelata doctri-
ne confirmationem. prolata , divinc ejus originis ineluctabile

suppeditat argumentum.

| 939. Prob. 1™ pars. I. Infinita divine nature perfectio exigit
| certo infinitee perfectionis scientiam; atqui si Deus non cognosce-
ret eventus libere futuros, ejus scientia non esset infinite perfe-
| cta. Ergo. :
| Prob. min. Eventus illi, quando in temporis differentia actu
complentur, vel a Deo cognoscuntur, vel non. Si primum; ergo,
cum Deus ex suppositione antea illos ignoraverit, deinde augebi-
| lur et perficietur ejus scientia: sin vero alterum ; ergo eventum
llam semper. Deus ignorabit. Utrumque autem divinæ scientise
| perfectioni repugnat, ac proinde absurdum est. Quare scite ad-
vertit S. Augustinus, in Deo esse potius scientiam quam præ-
tentiam futurorum; cognitio enim, quam de iis habet, non est
eonjecturalis aut obscura, sicut nostra: sed omnia clare velut sibi
presentia conspicit, si quidem in quacumque temporis differentia
sint extitura, presentia sunt sternitati. «Si in scientia , Inquit
d Simplician. 1. 2, q. l. n. 2.), res ipsas habet, non sunt ei fu-
uE sed presentes, ac per hoc non jam praescientia sed tantum
| ig dici potest. Si autem apud Deum nondum' sunt, que 5
| ; * sunt, sed ea prevenit seiendo, bis ergo ea sentit, uno qui-
| =m modo seeundum futurorum prescientiam, altero vero modo
| cundui presentium scientiam. Aliquid ergo accidit scientie Del.
|

Quod “¿bsurdissimum est et falsissimum..... Si vero etiam quum

venerint, que
lie Dei

presciebantur esse futura, nihil novi accedit scien-
> Sed manebit illa prescientia sicut erat etiam prius quam

IIcas.com.

WWW.Obr

156 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

venerint, quee preesciebantur: quomodo jam prescientia dicitar, ;
quando non est rerum futurarum. Jam enim presentia sunt, Que -
futura cernebat. » |
240. II. Quidquid habet objeetivam veritatem necessario est
objectum divine scientiz. Atqui eventus libere futurus habet oh. '

jectivam veritatem. Ergo.

Prob. min. Propositio de presenti, enuntians factum jam xj. |
stens, vera est; ergo etiam propositio enuntians factum pro futu-
ro, seu pro ea temporis diferentia in qua erit, vera erat ab æterno: l
si verum est me nunc loqui, antecedenter verum erat me esse le
cuturum. Hane ergo objectivam veritatem mes presentis libere
locutionis Deus ab seterno novit. Hine, uti recte notat Viva, TE
determinatione, quam habet objectum de præsenti, fit, ut propo-
sitio antecedenter enuntians idem, objectum tamquam futuram,
aut propositio enuntians illud consequenter tamquam præteritum,
sit determinate vera. Sane, ponamus duas propositiones * Anti- |
christus peccabit'—* Antichristus non peccabit': hæ due pre -
positiones sunt contradictorize. Etenim existere et non exister |
sunt formaliter contradictoria ; sed esse (peccatum Antichristi)
habetur per existentiam; non esse (peccatum Antichristi) habetur
per non existentiam: ergo duæ ille propositiones sunt contradi-
ctoriæ. Sed ex duabus contradictoriis una est necessario vera,
alia falsa: si ergo in tempore vere existit peccatum Antiehri -
sti, ab eterno determinate verum est eum esse peccaturum. » (1)

(1) Disputari quidem potest inter Theologos, undenam futura libera babeant.
determinatam objectivam veritatem; sed certum est illam habere. Unde D. Thomié
(2. 2. q. 171. a. 6. ad 1.) ait: « certitudo divine prescientis.... fertur in es (futura
contingentia) secundum quod sunt presentia, et jam determinata ad unum »; é
(ad 2.): « divina prescientia respicit futura secundum duo; scilicet secundum quoi
sunt in seipsis, in quantam scilicet ipsa presentialiter intuetur; et secundum quel
sunt ux suis causis..... Et quamvis contingentia futura, prout sunt in seipsis, sint
determinata ad unum, quin possint aliter evenire, tamen, prout sunt in causis;
non sunt determinata ». Cnm ergo S. Doctor dicit (1. c, a. 3.) «in seipsis non -
Vier ut contingentia futuia, quorum veritas non est determinata 7; jd in
PEME re Sylvius (in h. I), quatenus « futura contingentia, ut sunt

: non sunt in seipsis cognoscibilia, nimirum certitudinaliter:

E
Tunc enim consi
nsiderantur nt :
sunt conti P 1 6 . > onem
cognoscentis, et re ngentia futura, 'quando inter cogniti
m eventuram invenitur ordo preteriti

ad futurum’, quemadmo

ART. XI. DE PROPHETIIS. 157

t igitur, precognitionem eventus liberi futuri non re-

941. Pate
Jam ejus existentiam ab «terno; sed solum logi- VE

— quirere physic :
aam, Seu objectivam veritatem illius physies existentis , quam E
A

habebit pro Sua temporis differentia; atque immerito videtur ab 1
- aliquibus tribui D. Thom:e, quod docuerit, futura seeundum suum
esse reale existere ab «eterno. Revera (l. sent. dist. 38. q. 1.

a, 5.) scribit: « Antequam res sit non habet esse, nisi in causis E
uis»; et (de Pot. q. 3. a. 5. ad 2.): « Ex hoe ipso quod quidditati

| esse attribuitur, non solum esse, sed ipsa quidditas creari dici- E
tor, quia antequam. esse habeat, nihil est nisi forte in intellectu
ereautis, ubi non est creatura, sed creatrix essentia »; et (1. p
q 10. a.2. ad 3.): « seeundum hoc vera et necessaria sunt æter- qa dá
nm, quia sunt in intellectu «eterno, qui est intellectus divinus so- j
lus. Unde non sequitur quod aliquid extra Deum sit æternum ». E

Ct Sylvium (in 1. p. q. 14. a. 13. ques. 1.). Quando ergo obji-

ium loquitur (D. Thomas) predicta q: 2. de Verit. art. 13., hoc est quando eventas
mi consideratur solum ut futurus, et nequaquam presens cognoscenti », Sano ne-
cre futurorum contingentium determinatam veritatem objectivam idem esset ac
o illorum infallibilem cognoscibilitatem pre quooumque intellectu: cognitio
enim est impossibilis sine objecto. Cf. Sylvium (1. c.).
Libet ejusdem Auctoris alia verba referre (in 1. p. q. 14. a. 18. ad 1.). «Quam- We cr
vis, inquit, hominibus sit ignotum, que pars contradicentium de futuro contingente
. st determinate vera; revera tamen una pars est determinate vera, altera falsa, ut
doet non golum B. Thomas, sed etiam Durand., Richard., Scotus et alii: quia una ED
illarum est actu conformis rei quam enuntiat, altera difformis; idest una id enun- À
tiat quod vere est fatarum, altera vero oppositum. Si ergo verum est hodie, vog
scribere, ab eterno verum erat, vos hodie soripturos ». Refert deinde objectionem E,
ts Aristotele (in fin. 1. 1. perihermeniag); et subdit: « Quid Philosophus senserit
inbizgaum est. Non pauci errasse illum existimant, eisque omnino subscriberemus,
8 constaret, illum asseruisse, quod contradictoriarum de futuro contingenti neutra
Ft determinate vera, neutra falsa». Id deinde non constare ostendit; et quæ con- P a
traria videntur, « fortassis, inquit Sylvius, explicari possunt, ut docere voluerit |
(Esilosophns), non oportere quod oontradictoriaram de futuro contingenti una, quo
Gnobis determinetur sivo designetur, sit vera determinate, et altera similiter de-
gmala sit falsa determinate; sicut in propositionibus de presenti vel preterito
Ma determinari potest. quee sit determinate vera, altera ques sit determinate falsa ».
Hee fosins exposnimus in tract. de Gratia (n. 672.), et tamquam in proprio loco
“T professo pertrnctantnr in tract, de Deo Uno, ubi de scientia Dei; volui tamen (
it gravis Theologi alterius Scholæ sententiam ac verba referre. |

www obra blicas com

LS ONE AAA DAI TO ba ADA 2 a ARG A $ e 2 RCA IA ARAN A a A AA

158 DISP. I, DE RELIGIONE GENERATIM,

citur: futurum liberum non est, ergo cognosci nequit; facilo n
spondetur, dist. antec.: non est secundum esse intentional, |
neg.; secundum esse reale et physicum, vel conc., vel subis. |
non est secundum esse physicum ab eterno, conc; NON est ae

cundum idem esse pro sua temporis differentia, neg.

l t:
O

242. HI. Ideo præsertim negatur Deo liberorum futurorum certa
cognitio, quia destrueret humanam libertatem. Atqui id falaum
omnino est. Ergo,

Prob. min.—1) Quemadmodum vera libertas consistit in jm.
munitate a principio intrinsece et antecedenter determinante yo.
luntatem ad unum: ita quod hujusmodi principium non ponit, li-
bertatem minime tollit. Atqui divina scientia futuri liberi nule
lum ponit in voluntate principium intrinsece et antecedenter de-
terminans illam ad unum: ergo libertatem non tollit. Quare verius
dicitur, id quod Deus previdit certo futurum esse, quam neces-
sario futurum esse. «Si igitur, inquit Origenes (cont. Celsum,
l. 2. c. 20,), illud omnino (==>7x5 ) necessarium intelligitur, ut
significetur, ex cause necessitate provenire (2v0yx00 pers), non
damus (ita factura futurum), si tantum enuntiatur factum certo

futurum, non vero modus, qui esset necessitas ex parte cause,
illud concedimus. »

2) Deus liberas hominis determinationes futuras ab æterno, ac
si præsentes essent, intuetur; adeoque, ut a S. Augustino audi-
vimus, hæc Dei cognitio scientia potius, quam præscientia di-
cenda est. Atqui cognitio præsens objecti nunc libere existentis,
ejus lihertatem non tollit, sicut ejus naturam non mutat. Ergo—

Hine Boetius (de cons. phil. 1. 5. pr. 6.), scribit: «Quid postu-
las, ut necessaria fiant, que

divino lumine lustrentur, cum ne
homines quidem necessaria faciant esse, que videant? Num enim
que presentia cernis, aliquam eis necessitatem tuus addit intui-
tus? minime. Atqui si est
latio, uti VOS vestro hoe t
ita ille omni
iur

divini humanique presentis digna col-
emporario presenti quzdam videtis,
* suo cernit eterno. Quare hoe divina preenotio na-

n rerum PTOprietateraque non mutat, taliaque apud se præ-
sentia spectat, qualia in

rum judieia confundit
quam non necessarie

lempore olim futuro provenient: nec re-
> moque suse mentis intuitu tam necessarie,
ventura dignoscit. Sicut vos, cum pariter

ART. XI. DE PROPHETIS. 159

terra ambulare hominem et oriri in colo solem videntis, quam-
in : Y e

m simul utrumque , conspeetum tamen discernitis, et hoe
qua

voluntarium .

eiens divinus in
yidam presentium, ad conditionetn vero temporis futurarum. »
q

illud esso necessarium judicatis: ita cuneta dispi-
tuitus qualitatem rerum minime turbat, apud se

3) Si aliqua prioritas considerar] velit inter futurum eventum
liberum , et scientiam , quam habet de illo Deus, dicendum est
quod divina prescientia supponit illum ut objectum, ad quod
terminator. «Non enim, inquit Auct. quest. orthodox. (q. 38.
inter oper. S. Justini), prescientiam sequitur res futura, sed rem
fotoram sequitur preescientia. » Atqui quod preesupponit actum
liberum, seu liberam voluntatis determinationem, nequit deter-
minare voluntatem antecedenter ad unum, seu nequit destruere
libertatem. Ergo divina prescientia futuri eventus liberi non est
libertati inimica.

243. Quare recentioribus rationalistis eadem respondere possu-
mos que Origenes sec. IIT. respondit gentili philosopho, Celso,
qui lía arguebat: «Deus erat qui predixit (Jude proditionem et
Judeorum scelera), et omnino fleri debuit (rasmus ygn» yevecdas)
quod erat predictum. » Respondet ad hec Origines (l. c.): « Cel-
sus putat, quod predictum est ab aliqua preescientia ideo fieri,
quia predictum est; nos autem hoc minime concedentes dicimus,
non in predicente causam esse futuri, quia predixit illud futu-
rum; sed rem futuram, que utique futura erat, etiamsi predicta
non fuisset , causam preebere prescientie prenuntiandi illam.»
Ci. tract. de Gratia (n. 671. 701.). Hine quando objiciunt: si
Deus eventus liberos futuros previdit, necesse est ut eveniant,
secus enim Deus falli posset in sua scientia; responderi potest:
dist.: necesse est, ut eveniant necessitate consequente liberam
hominis determinationem, et hypothetica , desumpta hypothesi
E veritate liberze determinationis, coz c.; necessitate antecedente
liberam determinationem, et absoluta, neg. «Est necessitas, in-
Wi S. Anselmus (Cur Deus homo, 1. 2. c. 18.), præcedens, que
mua est, ut sit res, et est necessitas sequens, quam res facit...
Sie est, quum dico, te ex necessitate loqui, quando tu loqueris»
Y I De Gratia (n. 84.).

+ Itaque, ut possibilis sit prophetia, duo requiruntur et suf-

d
g

J
1 FP
udin e e
E LI - r

IICaS.CO

el : è y"

160 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM.

ficiunt:—1) ut Deus futura libera cognoscere possit—2) ut corun

notitiam possit aliis communicare. Atqui primum patet ex mor

datis argumentis, alterum ex supra disputatis (an. 106. segq.).
Ergo.

245. Prob. 2% pars. T. Prophetia non habet Auctorem nisi Deun;
ergo si prophetia edatur in revelatæ doctrina confirmatione.
Deus est, qui illam confirmat. Sed Deus nequit auctoritate sua
errorem aut mendacium confirmare (n. 214. seq.): ergo prophetia
in revelatee doctrinse confirmationem prolata, divine ejus originis.
Ineluctabile suppeditat argumentum.—Quo quidem ostenditur yj;
probandi prophetiz quoad se.

Prob. antec. Nequit esse Auctor prophetir, nisi qui certo fq-
Y tura libera cognoscere potest. Atqui nonnisi Deo competit hae
LX scientia. Ergo.—Quod competat Deo jam probatum est; quod vero
D nemini preter illum competat

$
Les Y Probatur. 1) Seposita divina revelatione, eventus liberi futuri
MI. UNA nequeunt cognosci nisi ve]

suis in causis, vel in Selpsis. Atqui
A OE Don possunt cognosci in suis Causis; siquidem eo ipso, quod il-

læ liberæ sint, possunt ferri ad utrumlibet, adeoque eventus se-

PIN cuturi non habent in llis determinatam veritatem. Nec ab ulla
Net, creatura possunt cognosci in seipsis. Nam ad hujusmodi cogni-
uiritur via intellectionis immutabilis et eterne, rs
(e tione cnjus eventus liberi futuri secundum objectivam veritatem
AES sint sicut præsentes. Atqui hujusmodi intellectionis vis non com-
"2E petit nisi Deo. Ergo— Cf. que diximus in tract. De Deo Creante

r4 (n. 378. seq.; 387. seqg.), ubi negatur ipsis Angelis naturalis ac

tionera req

suasura semper fuit, prophetiam esse
- Unde qui futura prenuntiabant, dicebantur
inquit Isidorus (lib. 8. Etymol.) Deo Pleni.
Dii prophetz consulebantur ; et inter ipsos

M : s E e " i 1
Pythius, quí eeu divinationis auctor habitus
Hine Valerius Maximus ait.

quo contacta religionis innexa est,
Sed divina provide

nat, Lo 1. e. 5),

non Posse nisi a Deo
Hd divini, quasi, ut

Pariter tamquam

eminebat Apollo
E « Omnium observatio ali-
quoniam non fortuito moti,

RÍA constare creditur. » Et Cicero (de div!
Teceptum apud y

eteres sapientes adagium rè-

ART. XI. DE PROPHETIIS. 161

s «siquidem ista sic reciprocentur, ut et si divinatio sit, dii

j y j| 1 Py + .
jnt, et si dii sint, sit divinatio ». Et (1. 1. e. 1.), scribit: « Ve-

opinio est, jam usque ab heroicis ducta temporibus , eaque

ras
el po
quamd

pellant, | |
miüica queedam res, et salutaris, si modo est ulla; quaque pro-

dme ad deorum vim natura mortalis possit accedere. Itaque ut
Jia nos melius multa quam Greci, sie huie prestantissime rei
omen nostri a divis, .Grzeci, ut Plato interpretatur, a furore

puli romani et omnium gentium firmata consensu, versari
am inter homines divinationem , quam Greci pa»zixx» ap-
id est, presensionem et scientiam rerum futurarum. Ma-

duxerunt etc. »
216. Dices: Frustra Deo adscribuntur prophetie; explicari nam-

que possunt per vividiorem imaginationem ; haud enim difficile
est, ut vehementior animi affectus imaginationem ita incendat,
ot animus quasi presentia fingat, que sperat vel metuit. Id prz-
sertim ex magnetismi animalis phenomenis apertum esse so-
miantur rationaliste.

Resp.: 1) « Anima, inquit D. Thomas (2. 2. q. 172. a. 1. ad 1.),
quando abstrahitur a corporalibus, aptior redditur ad percipien-
dom influxum spiritualium substantiarum, et etiam ad percipien-
dam subtiles motus, qui ex impressionibus naturalium causarum
in imaginatione humana relinquuntur; a quibus percipiendis ani-
ma impeditur, cum fuerit circa sensibilia occupata. Et ideo Gre-
prius dieit, loc. cit. in arg., quod “anima, quando appropinquat
id mortem, precognoscit quzdam futura subtilitate suse naturze,'
pout seilicet percipit etiam modicas impressiones (adeoque in
cuis) aut etiam cognoscit futura revelatione angelica, non au-
$3 propria virtute, quia, ut Augustinus dicit 12. super Gen. ad
litt, cap. 13., a princ., ‘si hoc esset, tune haberet, quandocum-

We vellet, in sua potestate futura precognoscere'; quod patet

ése falsum. »

0 M e .
3) Hine S. Doctor comparans (l. c.) preevisiones quasdam na-

rales cum veris prophetiis, inquit: « Hzc preecognitio futuro-
si differt a prima, quæ habetur ex revelatione divina, dupli-
"iter: primo quidem, quia prima potest esse quorumcumque even-
uam et infallibiliter; hec autem precognitio, que naturaliter

haberi ? |
“M Potest, est circa quosdam effectus, ad quos se potest ex-
MAZZELLA, De Religione ct Ecclesia

|
|
|

162 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

tendere experientia humana. Secundo, quia prima prophetia el
secundum immobilem veritatem; non autem secunda, sed potes
ei subesse falsum. Prima autem preecognitio proprie pertinet aj
prophetiam, non secunda, quia, sicut supra dictum est, qu, prie,
art. l., prophetica cognitio est eorum quie naturaliter excedunt
humanam cognitionem, Et ideo dicendum est quod prophetia sin.
pliciter dicta non potest esse a natura, sed solum ex revelation
divina. »

247. II. Ut prophetia vim habeat probandi quoad nos requin.

tur et sufficit, ut nobis certo innotescere possit—1) eam esse ye.

ram prophetiam—2) eventum vere fuisse predictum, ac deinde

opere completum—3) prophetiam factam esse in confirmationem
revelationis. Atqui hæc tria certo nobis innotescere possunt,

Prob. min. quoad Y'* partem. Nam—1) prophetia strictissime
accepta, de qua nune agimus, habet pro objecto futurum liberum,
quod omnem intellectus creati cognitionem excedit—2) Imo sepehr.
Jusmodi futurum liberum relationem habet ad ordinem superis-
turalem, et ita pendet a libera Dei voluntate, ut non possit ce
gnosci, nisi ab eo qui illam intuetur, aut cui Deus illud revelat:
in naturalibus enim causis est potius dispositio contraria, uii
diximus de miraculis—3) Fieri quidem potest, ut aliquid teme
rarie aut conjecturaliter predicatur, idemque quandoque eveniat.
At sl eventus, qui predicuntur, clari sint ac determinati, si mul-
tiplices, si aliqui eorum etiam supernaturales, si minute desi-

E " 3

gnentur circumstantiz, etc.; et tamen omnes opere impleantur: -

impossibile est ut eorum predictio conjecturis aut temeritati
tribuatur. Recole ex. gr. prophetias Messianas veteris Testa-
menti, que clare enuntiant, Messiam nasciturum ex progenie Pa-
triarcharum et ex Davidica stirpe; designant locum Nativitatis
ejus, Bethlehem Juda; virginitatem matris; tempus in quo nasce
tur; circumstantias ejus passionis et mortis; etc.: quis dicet het
omnia fuisse temerarie predicta, et casu impleta? (1)

(1) Hinc patet quam inepte scripsit Ronsseau (Emile tom. 3.): « Je dis qui" -

Cunes prophéties ne saurajent faire autorité
nesent, il faudrait..

fortuitement uvec l

pour moi, parce que pour qu'elles I
.» Qn'il me fut démontré que cet évenement n'a pu quadret
qu'un axiome de AEI “tie: car fût-elle plus précise, plus olaire, plus Jamints

; Puisque la clarté d'une prédiction faite au hasard nua

ART. XI. DE PROPHETIIS. 163

proh. min. quoad 241m partem. Per se patet, nobis constare
per propriam experientiam, vel per humanum testimo-
pium , eventum fuisse prius determinate predictum , ac deinde
opere completum. Quapropter inepte omnino impugnat Rousseau
c) vim probandi prophetis, quia ad hor requireretur «que
jeusse été témoin de la prophétie, que je fusse témoin de l'éve-
nement », Etenim prophetia quoddam factum est; adeoque iisdem
subjicitur legibus ac ceetera facta. Atqui certitudo de aliis fa-
etis haberi potest etiam per aliorum testimonium. Prima igitur

Sge vel

conditio, quam Rousseau postulat, aut necessaria non est; aut
tollit certitudinem cujuslibet facti, quod propriis oculis non vide-
mus: id vero totius historie certitudinem everteret. Ceterum Apo-

- stoli ipsi immediate audierunt prophetias resurrectionis et ascen-
sonis Jesu Christi; item missionis Spiritus Sancti; alias quoque
prophetias, ut negationis Petri, eversionis Jerosolime et tem-
pli etc.; ipsique fuerunt etiam testes oculati earum impletionis.
Prob. min. quoad 36s" partem iisdem argumentis, quibus osten-

dimus cognoscibilitatem veritatis relative miraculorum.

248, Dices: Nulla est religio, quee suas non habeat prophetias;
erzo dubium semper evadit argumentum ex prophetiis desumptum
in confirmationem supernaturalis revelationis.

Resp. dist. antec.: quee suas non habeat prophetias veras vel
fictas conc.; veras, neg. Itaque quoad ethnicorum oracula recte
notat Perrone: « Licet enim demus (quod verius censemus ob
aperta Patrum testimonia) cum P. Balto, S. J., adversus Van
Dile et Fontenelle, non omnia gentilitatis oracula sacerdotum
fraudibus esse adscribenda, attamen jure affirmamus dari chara-
eleristicas notas, quee essentialiter oracula paganorum a biblicis
distinguant. Ut enim cetera omittam, oracula et divinationes non
trant—=1) nisi effata singularia, nulla ratione inter se nexa—2)
d eventibus proxime instantibus, adeoque alicui conjecturæ sub-
Jectis, ut certis personis vel civitatibus consuleretur—3) adeo
ambigua, ut quidquid accideret, predictum fuisse videretur. Sic
de celeberrimis oraculis Apollinis scribit Cicero: «Sed jam ad te

Te ,
vd pas l'aecomplissement impossible, cet accomplissement, quand il a lieu, ne
è rien à la rigueur pour celui qui l'a prédit.»

104 DISP. I. DE RELIGIONE GENERATIM,

venio, sancte Apollo.... tuis enim oraculis Chrysippus totum yo.
lumen implevit, partim falsis, ut ego opinor, partim casu veris
ut fit in omni oratione sspissime, partim flexiloquis et obscuri:
ut interpres egeat interprete, et sors ipsa referenda sit ad sor-
tes, partim ambiguis et que ad dialecticam deferenda sint.»
2) Unde minime probanda videtur eorum sententia, qui omnia
gentilitatis oracula sacerdotum fraudibus adscribunt; id enim
contradicit non modo auctoritati veterum ethnicorum , Plutarcho
excepto, sed etiam Patrum. Certe S. Justinus, Tertullianus, $. Cy-
prianus, S. Athanasius, Lactantius, S. Augustinus plura demo-
nibus tribuebant; ita ut S. Augustinus scripserit: « Loquacissima
simulacra, pulsis deemonibus a christianis, veluti sine flatu or-
gana siluisse ». Et Bertier S. J., omnibus perpensis, concludit:
« Veneratio, qua Ecclesie Patres prosequi debemus, non sinit no
dubitare, quin demonum arte quzdam sint edita vaticinia».
3) Si que fuerunt inter ethnicos verse prophetis, preedictiones
nempe eventuum qui nonnisi Deo revelante certo cognosci pot-
erant, sicut, nonnullis videntur oracula Sybillina (quidquid sit de
eorum historica veritate, de qua vide Perrone in notis, si lubet),
profecto non fuerunt edite ad confirmandam paganam superstitio
nem: imo potius veritati confirmandz revelationis christiane in-
serviunt. Hujusmodi autem vaticinia in confirmationem veritatis,
uti jam audivimus a D. Thoma, vel a peccatoribus et infidelibus
fleri possunt; quemadmodum Balaam, impius vir, prophetavit.

DISPUTATIO II.

DE REVELATIONE CHRISTIANA.

.949. Preecedentis disputationis investigatio eo rem perduxit, ut | 3
revelatæ religionis possibilitas, congruentia, imo moralis necessitas
ab omnibus agnosci debeant. Criteria insuper statuimus, ex qui- "
bus divine revelationis veritas possit dijudicari. Opportune qui-
dem his statim subjicerentur quee in perspicuo collocant munera pi
rationis tum quoad obligationem ac methodum revelationem in- | x
vestigandi, tum quoad necessitatem eam semel inventam ample-
ctendi, tam denique quoad habitudinem quæ debet existere inter
tationem ac revelationem. Verum cum de his satis egerimus in
iract. de Virt. Infusis (disp. 4. art. 7-9.); superest, ut statuta >
criteria adhibentes, animum convertamus ad factum ipsum reve- 3
lationis inquirendum; ut inde innotescat num existat revelata re-
ligio, et quænam illa sit. r
| 7. Prestat tamen ab initio aperire viam, quam sequemur.
Etenim primo, neminem latet non unam solum in mundo existere
religionem , que divinam sibi originem per revelationem adscri- $
bit. At minime necesse est omnes et singulas examini subjicere;

Der bm. = œ

"b:

"M enim una earum, christiana scilicet, per universum orbem
P'pagata, splendidiori luce fulgeat, omniumque oculos ad se
trahat; eam statim examinandam suscipimus: eo vel magis, quod
" semel constiterit eam a Deo reyelante procedere, pronum de- N

ide erit. pe]; e aris
. - emit, reliquas omnes religiones, ipsi plane oppositas, optimo
Jire respuere,

www.ob itolicas.com

` A S PTOA A rr aa

— a

"
sx €

166 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

95]. Nec secundo nos latet, Deum ab initio sese hominibus
manifestasse, ac postea per Moysen et Prophetas Israelitieum po-
pulum in vera religione instituisse ; revelationem, sive prima
vam sive legis Mosaicæ , preeparationem fuisse ad revelationem
christianam; Christum Dominum utriusque illius revelationis Cen-
trum ac finem existere. Hinc ex ipsis antiqui Foederis Scriptis
validissima desumi possent argumenta ad christians religionis
divinitatem comprobandam: nam prophetiæ præsertim Messiang,
dum divinam Christi naturam aut missionem directe ostendunt,
consequenter etiam divinitus revelatam prædicant doctrinam,
quam ipse annunciavit. Sed quominus hanc viam ineamus obstat,
præ ceteris, instituta hac de re specialis disquisitio in tractatu
de Incarnatione , qui hoc eodem anno in hac Universitate tra-
ditur.

202. At tertio nobis etiam investigationem nostram coarctan-
tibus ad ea, que immediate et directe attingunt revelationem
christianam, latissimus aperitur dicendi campus; innumera enim
sunt Apologetarum opera, a quibus argumenta derivare liceret.
Verum memores esse debemus spatii ac temporis quod nobis con-
ceditur; ne unam materiam nimia amplitudine evolventes, cete-
ra, que etiam necessaria sunt, omittere cogamur. Preecipua ergo
exponemus argumenta, quibus divina christianz religionis origo
ad rem nostram satis demonstratur; ac deinde fontes indicabimus,
a quibus hujus religionis doctrina hauriri debet.

ARTICULUS PRIMUS

Utrum Quatuor Evangelia et Actus Apostolorum sini
libri Authentic.

tede

Exponitur Status Quaestionis.

299. Miracula et pro

comprobari debet veritas christi

liguntur ex libris,

pheti? , quibus, juxta statuta principia ;
ane revelationis, potissimum col:
Th apud nos Scripture Sacre auctoritatem

a m cc M 80080

ART. I. DE HISTORICA EVANG. AUCTORITATE. 167

potissimum , inquam , quia sicut non desunt alia monu-
qum plura eorum mirabilium factorum enarrant; ita ad-
fontes, ex quibus, ut videbimus, argumenta possunt de-
ergo imprimis ostendamus authentiam, seu vim fidem
ris illis inest, non possumus uti narrationibus in
onstrationem nostram instituendam. Verum

habent:
sunt alii
promi. Nisi

faciendi, qute lib

sis contentis, ad dem
meminisse juvabit, duplicem considerari posse auctoritatem Scri-

am divinam, quatenus Spiritu Sancto inspirante con-

pturarum, un
humanam, quatenus eas consideramus sicut

- geriptee sunt; aliam
wtera monumenta historica, quee sunt fide digna. Cum hie verse-

|
l mur in revelatione inquirenda, ejusque existentia contra incredulos
propugnanda ; non divinam, quam ostendimus in tract. de Virt.

Infusis (disp. 4. a. 4.), sed humanam Scripturarum auctorita-

lem ostendere aggredimur. Quare demonstrationis methodus hxc
- eri: Quatuor Jesu Christi Evangelia sunt veracia; in ipsis nar-

rantur miracula patrata et prophetie eventu complete in con-
| frmationem divinse originis revelationis christiane; miracula et
prophetice demonstrant id, in cujus confirmationem eduntur; ergo
christiana revelatio vere est a Deo (cf. tract. de Virtut. Infu-
sis, n. 905. seq.).

254. Jamvero auctoritas historica alicujus libri, uti omnes no-
runt, in eo consistit, quod vera sint quee in eo narrantur: hujus-
modi autem veritas maxime pendet ex scientia et veracitate au-
doris; ac proinde difficilius ostenderetur veritas libri historica,
nisi aliquo modo cognosceretur ejus auctor aut epocha in qua
scriptus fuit. Nihil tamen nobis prodesset cognoscere auctorem
vera scripsisse, nisi constaret simul, ejus librum ita ad nos usque
pervenisse, sicut ab eo primitus scriptus fuit. Questioni ergo
de authentia historica Evangeliorum adnectitur questio de eo-
"m genuinitate, et integritate. Hec paululum enucleanda sunt,
üt questionis sensus clare innotescat.

759. Aliquibus idem est liber authenticus ac genuinus; sed
hi duo conceptus vere. sunt diversi. Genuinus enim dicitur ali-
iis liber oum eum habet auctorem, eujus nomen presefert, vel
“ul vulgo tribuitur; aut saltem conscriptus fuit ea circiter setate,
Duomo Hine patet, genuinitatem valde conferre ad:

ritatem statuendam ; ex illa enim colligi potest non

-—— ——

catolicas.com

168 DISP. I. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

modo sinceritas auctoris, sed etiam scientia; si quidem testis ait
oculatus; aut si auritus, num ab iis saltem acceperit facta, Quz
narrat, qui ipsi viderunt; et si facta publica sint, publiea eorum
narratio coram illis qui facile potuissent mendacium, si quod
fuisset, discernere, erit novum veritatis argumentum. Cf. Quae d. |
ximus in tract. de Virt. Infusis (n. 990.) de conceptu authentig,
250. Integritas vero libri proprie dicit immunitatem à Corm.
ptione. Corruptio autem in aliquo libro triplici modo contingere
potest: nempe aliquid addendo textui auctoris; et erit proprie -
interpolatio: aliquid ab eo demendo; et erit mutilatio: aliquid
immutando, ita ut depravetur sensus auctoris; et erit proprie
dieta corruptio. Integritas autem gradus admittit: nobis satis -
erit duplicem integritatem distinguere, substantialem unam, alian
absolutam. Ad primam requiritur ut nulla intervenerit interpo-
latio, mutilatio aut corruptio, quee rerum substantiam immutet:
unde ex. gr. Evangelia dicuntur substantialiter integra, si que
pertinent ad fidem et mores, ad substantiam alicujus facti, ete,

non sint immutata. Ad alteram vero requiritur immunitas a eor-

ruptionibus etiam accidentalibus, quee nempe voces, circumstan- -
tias quasdam minoris momenti, etc. respiciunt, salva rei substan- |
tia. Cf. que diximus in tract. de Virt. Infusis (n. 993-95.). Nemo
non videt, integritatem quodammodo pertinere ad genuinitatem li-
bri; perfecta enim genuinitas exigit, ut liber qui tribuitur alieni
auctort vel stati, talis sit qualis primo ab eo prodiit: ita ut si
corruptio magna sit, jam non habeatur liber illius auctoris.
“öf. His positis—1) juxta limites, quos nobis prestituimus -
(n. 251.), ad nos minime pertinet in presenti questione, vindicare
auctoritatem historicam librorurn veteris Testamenti; imo neque —
ad presentem scopum requiritur ut omnium librorum novi Te
stamenti veracitatem demonstremus: in Evangeliis enim, et Actis |
Apostolorum copiosam invenimus faetorum segetem ad nostram
demonstrationem instituendam—2) Quoad ipsa Evangelia, satis
nobis erit integritatem substantialem propugnare; ea enim suffi-
cit ad stabiliendam eorum auctoritatem historicam , quam bic

intendimus:
aum profecto nullus probate fidei liber historicus aucto-
ritatem amittit in rebus

ab auctore cognosci,

=. W

gravioris momenti, quæ facile poterant
ex eo quod aliquis error in eo deprehenda-

] D.

. "
"Es
(€

"why "E
a Y EE '
" » in i aid 4d |
+ o E tum wu" " " z : »
E. T. vr "MA,
-

I
&

ART. I. DE HISTORICA EVANG. AUCTORITATE. 169

rea levissimas quasdam circumstantias—3) Hine liquet, nos

lur ci T vt bs
inquere posse Introduction] in 5. Scripturam, de reliquis

tuto rel i
libris agere ; eoncordantiam quarumdam apparentium contradi-

eiionum inter diversos seriptores; verbo pleniorem rei tracta-
tionem.

058. Itaque ad rei nostræ intelligentiam juvat ob oculos ponere
que habet S. Hieronymus (Catal. Script. Ecclesiastic.). « Mat-
ibeus, qui et Levi, ex publicano Apostolus, primus in Judea
propter eos qui ex circumcisione crediderant, Evangelium Chri-
sti hebraicis litteris verbisque composuit. Quod quis postea in
Grecum transtulerit, non satis certum est. Porro ipsum hebrai-
mm habetur usque hodie in Cæsariensi bibliotheca (nunc vero
son amplius extat)..... Animadvertendum quod ubicumque eyan-
glista, sive ex persona sua, sive ex persona Domini Salvatoris,
veteris Seripture testimoniis utitur, non sequatur Septuaginta
iranlatorum auctoritatem, sed hebraicam, e quibus illa duo sunt:
‘Ex Ægypto vocavi filium meum’; et ‘quoniam Nazareus voca-
bitur" .»

«Mareus, discipulus et interpres Petri, juxta quod Petrum re-
ferentem audierat, rogatus Rome a fratribus, breve scripsit evan-
gelium. Quod quum Petrus audisset, probavit; et Ecclesiis le-
gendum sua auctoritate edidit, sicut Clemens in sexto Upotupo-
wo» libro scribit. Et Papias Hieropolitanus Episcopus meminit
tujus Marci; et Petrus in epistola prima, sub nomine Babylonis
iguraliter Romam significans : *Salutat vos quee et in Babylone
toelecta, et Marcus filius meus’. Assumpto itaque evangelio quod
Ipse confecerat, perrexit Ægyptum, et primus Alexandrie Chri-
"um annuntians, constituit Ecclesiam , tanta doctrina et vitæ
continentia, ut omnes sectatores Christi ad exemplum sui coge-
ks Denique Philo disertissimus Judaeorum, videns Alexandrise
idu Ecclesiam adhue Judaizantem , quasi in laudem gentis
" librum super eorum conversatione scripsit. Et quomodo Lu-
el Hierosolymæ credentes omnia habuisse rammuni
n. AM SEAQAGIME Mortuus est Autem getao Neronis

pultus Alexandriæ, succedente sibi Aniano.»
EPUM AG an drochienss ut ejus CHÍA nori grani
ignarus fuit, sectator Apostoli Pauli, et omnis pe-

170 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.
i [m >

regrinationis ejus comes , seripsit avangeli de quo idem Pay.
lus: *Misimus, inquit, cum illo fratrem, cujus laus est in Ryan.
gelio per omnes Ecclesias’. Et ad Colossenses: *Salutat vos Lucas
medicus carissimus’. Et ad Timotheum: ‘Lucas est mecum solus".
Aliud quoque edidit volumen egregium , quod titulo Apostolica-
rum Prazeon prenotatur, eujus historia usque ad biennium Ro-
mæ commorantis Pauli pervenit, idest usque ad quartum Neronis
annum. Ex quo intelligimus in eadem Urbe librum esse compo
situm...... Quidam suspicantur, quotiescumque in epistolis suis
Paulus dicit: ‘Juxta evangelium meum’, de Luce significare vo-
lumine: et Lucam non solum ab Apostolo Paulo didicisse evan-
elium , qui cum Domino in carne non fuerat, sed et a ceteris
Apostolis. Quod ipse quoque in principio sui voluminis declarat,
dicens: ‘sicut tradiderunt nobis qui a principio ipsi viderunt, el
ministri fuerunt sermonis'. Acta vero Apostolorum sicut viderat
composuit. Sepultus est Constantinopoli, ad quam urbem, vice
simo Constantii anno, ossa ejus cum reliquiis Andres Apostoli
translata sunt. >

< Joannes, apostolus, quem Jesus amavit plurimum , filius Ze-
bedæi, frater Jacobi apostoli, quem Herodes post passionem De
mini decollaverat, novissimus omnium scripsit Evangelium, ro-
gatus ab Asiæ episcopis, adversus Cerinthum, aliosque hereticos,
et maxime tunc Ebionitarum dogma consurgens, qui asserunt
Christum ante Mariam non fuisse. Unde et compulsus est divi-
nam ejus nativitatem edicere. Sed et aliam causam hujus Seri-
pturæ ferunt, quod quum legisset Matthæi, Marci et Luce vo
lumina, probaverit quidem textum historie, et vera eos dixisse
ürmaverit, sed unius tantum anni, in quo et passus est, post
carcerem Joannis, historiam texuisse. Preetermisso itaque anno,
cujus acta a tribus? exposita fuerant, superioris temporis ante
quam Joannes clauderetur in carcerem, gesta narravit, sicut ma-
nifestum esse poterit his qui diligenter quatuor evangeliorum
volumina legerint. Que res etiam diaphonian , quee videtur Jo-
annis esse cum ceteris, tollit... Confectus senio, sexagesimo octavo

post passionem Domini anno mortuus, juxta eamdem urbem (Ephe-
sum) sepultus est. »

Ipse autem S. Hieronymus (

Proleg. in com, super Matth.) ait

ART. I. DE HISTORICA EVANG. AUCTORITATE. 171

Hec igitur quatuor Evangelia, multo ante prædicta, Ezechielis
(

noqua volumen probat, in quo prima visio ita contexitur: *Et
1

in medio sicu
MN b a e P " , > 3
facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies aquile'.

Prima hominis facies Mattheum significat, qui quasi de homine
evorsus est seribere: “Liber generationis Jesu Christi filii David,
alii Abraham". Secunda Marcum, in quo vox leonis in eremo ru-
gentis auditur: ‘Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini,
rectas facite semitas ejus'. Tertia vituli, que evangelistam Lu-
am a Zacharia sacerdote sumpsisse initium prefigurat. Quarta

Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquile, et ad altiora
= festinans, de Verbo Dei disputat. »

950. His prestitutis—

t similitudo quatuor animalium: et vultus eorum

8 II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Pror. XI. Quod quatuor Jesu Christi Evangelia 1. genuina—
2. substantialiter integra — atque 3. veracia sint, tanta ar-
gumentorum vi demonstratur, ut nemo eorum historicam au-
tentiam. inficiari aut solum in dubium revocare possit, quin
fidem omnem historicam respuat, ac evidentibus rationis prin-
apis pervicaciter contradicat.

mis seu possessionis. Constans et universale christiansz societatis
Per totum orbem diffuse testimonium de re magni momenti apud

. “fecta, et ad ipsam proprie pertinente, admitti debet, nisi aperte

falsum aliunde probetur. Atqui christiana societas jam ab initio
constanter agnovit, libros N. T., ac præsertim quatuor Evange-
lia, eos habuisse auctores, quorum etiam nunc nomina præsefe-
nt, atque eo tempore fuisse conscriptos, quo etiam nunc com-
Duniter traditur. Ergo.
ld mu. que ceterum evidens est, RS
sustini, qui (cont. Faustum, 1. 28. c. 2.), scribit: « Cum
Spero Matthzej Evangelium recitare...... continuo dices, illam

250. Prob. l"* pars. I. argumento quod vocant, prescriptio-

|
|
|
|
|

172 DISP. II. DE REYELATIONE CHRISTIANA,

narrationem non esse Matthei, quam Matthei esse dicit Universa —
Y 'aliei i ` " . y E
Ecclesia ab apostolicis sedibus usque ad presentes Episcopos T

| TY p
ta successione perducta. Tu mihi quid contra lecturus es? ali

quem forte librum esse Maniche! , ubi Jesus negatur esse natus

H
ex Virgine. Sicut ergo ego credo, librum illum esse Maniehai
quoniam ex ipso tempore, quo Manicheus vivebat in carne, per —
discipulos ejus certa successione preepositorum vestrorum ad ye -
stra usque tempora custoditus et perductus est; sic et ista
brum, eredite, esse Matthei, cum ex illo tempore, quo NM

ipse in carne vixit, non interrupta serie temporum Ecclesia certa

connexionis successione usque ad tempora ista perduxit.» Et
(1. 33. c. 6.): «Quis tandem tanto furore cœcatur, nisi demonio.
rum mendaciloquorum malitie€ atque fallacise consentiendo sub-
versus sit, qui dicat, hoc mereri non potuisse Apostolorum Ee -
clesiam, tam fidam, tam numerosam fratrum concordiam, ute
rum scripta fideliter ad posteros trajicerent, quum eorum did
usque ad presentes Episcopos certissima successione servaverint,
cumque hoc qualiumeumque hominum scriptis, sive extra Eccle- -
siam, sive in ipsa Ecclesia, tanta facilitate proveniat?» Ro

Prob. min.—1) Explorata res est, atque ab omnibus admissa, |
etate S. Augustini, Hieronymi, Eusebii, libros N. T; ac pre-

sertim quatuor Evangelia , haberi jam uti genuinos apud Chri- -

i a.
x - 0 stianos. Sane Eusebius historicus accuratissimus, qui veteres seri-
ENIES: y S ptores perserutatus fuerat, ecclesiarum traditiones referens (in
uo Te lib. Ss Taas CS cap. 25.), elenchum librorum Novi Testamenti
NE descripsit: MESE igitur, inquit, collocanda est sacra Evange. |
SE liorum quadriga (quz eapite 24. dixerat, seripta fuisse primum -
"RAE a Mattheo, alterum a Marco, tertium a Luca, quartum a Joan-
$1 EN UU ne): «quam deinde consequuntur Pauli Epistole » (quas cap. %1
NY i0 | asseruerat, esse quatuordecim). «Inde prior illa Joannis, 8€ s
K Ai pe n docs Epistola suseipienda est. Postrema adjungenda d
A, | videbitur, Joannis revelatio: de qua quid veteres senserint,
Ws m e eda exponemus. Et hee quidem communi omnium consente i
bf -i al SAC de Virt. Infusis, (n. 912.). ;
TER "S < o < . o
Pre. retinuissent CP e a id Pia e PR
Le d precedente. e | IM P rari ss Men ui :
AE 4m enim plures libros . rejecerunt, Y
v.

ART, L DE HISTORICA EVANG. AUCTORITATE. 173

falso apostolis et Christi discipulis adseribebantur; ita et Evan-
selia rejecissent, si quid in ipsis apocryphi, aut supposititii de-
prehendisseut. Quin id fecerint, suls potius investigationibus et
examine confirmaverunt antecessorum judicium; nihil ergo inve-
serant quod Evangeliorum genuinitatem labefactare posset.

3) Revera seculo. HI. S. Cyprianus (Testimoniorum, L 3.) te-
simonia ex Matthæo, Marco, Luca et Joanne proferens, non zo-
lam eos nominat, sed modo dieit, ex. gr.: « De hoc ipso in Evan-
celio cata Matthaeum »: modo «Item in Evangelio Matthei »:
modo «De hoc ipso apud Mattheum»: atque eodem modo nomi-
nt alios Evangelistas.— Tertullianus (adversus Marcionem,+l. 4.
e.4,), seribit: « Eadem auctoritas Ecclesiarum apostolicarum ce-
iris quoque patrocinabatur Evangeliis, quee proinde per illas et
secundum illas habemus, Joannis dico et Matthei, licet et Mar-
cus quod edidit, Petri affirmetur, cujus interpres Marcus. Nam
ei Luce digestum Paulo adseribere solent; capit magistrorum
videri, que discipuli promulgarint»: id est, ut observat Jacob
Pamelius, possunt magistrorum videri ea, que discipuli promul-
garint.—Idem Tertullianus (lib. de jejun. c. 10. et alibi) textus
citat ex Actibus Apostolorum.—Origenes (apud Eusebium, l. 6.
c. 29.), inquit: « Sicut ex traditione accepi de quatuor Evange-
lis, que sola in universa Dei Ecclesia, que sub colo est, ci-
tra controversiam admittuntur; primum scilicet Evangelium scri-
pum esse a Mattheeo, prius quidem publicano, postea vero Apo-
stolo Jesu Christi qui illud Hebraico sermone conscriptum Judæis
ad fidem conversis publieavit. Secundum fuisse accepimus Evan-
gelium Marci, qui, prout Petrus in Epistola catholica eum filium
"7m agnoscit his verbis: Salutat vos electa Dei Ecclesia, que
St Babylone, et Marcus filius meus. Tertium Evangelium Luce,
Td a Paulo commendatur in gratiam Gentilium scriptum. Po-
remun vero Evangelium Joannis. » Et (hom. 7. in Josue) me-
mait ceterorum librorum N. T., et memoratur « Lucas aposto-
lorum gesta describens ».

1) Siculo II. Clemens Alexa. (ap. Euseb., 1. 3. c. 24.) catalogo
Tecensito, addit: « Perlatis jam in omnium ipsiusque adeo Joan-
i (evangelista) notitiam supradictis tribus Evangeliis » (Matth.,
farei et Luce) approbavisse ea Joannes, et veritatem seripto-

WWW.ODr

—— 0 À

——ÀÓ————À o M

olicas.com .

P ull uh A LAC bum i endi

-— —" A— 4 o c -— A 000 00—Á ———— m 7

$^. E
Vt y
me, x!

174 DISP. II, DE REVELATIONE CHRISTIANA,

rum suo testimonio conürmasse dicitur; itemque (Strom, V.
et Euseb. l. 6. c. 13. 14.) Actus Apostolorum Luca adscribit —
S. Irenæus (Heres. l. 3. c. 1.), ait: «Ita Matthæus in Hebrai,
ipsorum lingua seripturam edidit Evangelii, cum Petrus et Pay. |
lus Rome evangelizarent et fundarent ecclesiam. Post vero ho. |

la,

rum excessum, Marcus discipulus et interpres Petri, et ipse que
à Petro annuntiata erant, per scripta nobis tradidit. Rt Lucas
autem sectator Pauli, quod ab illo preedicabatur Evangelium, n.
libro condidit. Postea et Joannes discipulus Domini, qui et supra
pectus ejus recumbebat, et ipse edidit Evangelium, Ephesi com.
morans. » Et (c. 12. 15.) plura integra capita ex actibus Aposto. -
lorum excribit.—S. Justinus (Dialog. eum Tryphone, $ 103.), ait:
« Nam in commentariis suis , quos ab ejus Apostolis » (Matthzo
et Joanne), «eorumque discipulis » (Marco et Luca) « seriptosdi. -
co, proditum est, sudorem, veluti guttas sanguinis, ex co » (Jesu
Christo) « defluxisse, cum precaretur ac diceret: Si fieri potest,
transeat calix iste. » — Quibus addi possunt Hegesippus vicinus |
Apostolorum temporum, qui e Palestina Komam veniens, ibidem
vixit usque ad Soteris P. mortem. — Dionysius, qui fuit Corin-
thiorum Episcopus—Pantenus, qui fuit Clementis Alexandrini in
regenda schola catechetica precessor, multosque, S. Hieronymo
teste, in sacram Scripturam edidit commentarios (Euseb. l. 5.
c. 10.)— Theophilus Antiochenus episcopus non modo libros N. T. -
luculentissime commemorat vel citat, sed etiam, teste S. Hiero-
nymo (in catal.) « quatuor Evangelistarum in unum opus dicta |
compingens, ingenii sui nobis monumenta emisit ».
5) Mirum non est si ex scriptoribus Apostolicis non habeamus -
diserta et explicita testimonia; norunt enim omnes nonnisi pauca
eorum scripta superesse. Nihilominus non desunt implicita testi-
monia. Nam libros N. T. sepius et expressius quam expectari |
posset, vel diserte ve] equipollenter formulis diversis rox
Ita Clemens Romanus, Petri et Pauli discipulus, textus producit -
ex Matthzo, et ex Luca distincte; ex Marco autem conjunctim
cum Matthæo—Papias, discipulus et ipse Apostolorum, nominat
Matthæum et Marcum ut Evangeliorum, que eorum nomine cir -
cumíeruntur, auctores—Ss. Ignatius et Polycarpus frequenterit |
s illorum librorum afferunt; imo diserte S. Igne

y
ART. I. DE HISTORICA EVANG. AUCTORITATE. 175

| TUE scribens Ephesiis. S. Polycarpus Philippensibus in memoriam
revocat epistolas a Paulo aeceptas.
og]. II. Utrum aliquis liber certo tempore a certo auctore
scriptus sit, faetum est er adBugus piii probandum.
Atqui innumeri testes, tum inter christianos, tum inter christiani
sominis inimicos, libros N. T., ae presertim quatuor Evangelia
ad idem tempus, eosdemque referunt auctores. Ergo. |

Decl, maj.: In judicio ferendo de genuinitate librorum chri-
stimorum eadem regula adhibenda est, qua omnes utuntur in ju-
dicio ferendo de genuinitate librorum eujusvis auctoris. Omnes
vero judicant genuinos eos libros, qui omnibus seculis communiter
attributi sunt eisdem auctoribus; ut patet de Herodoto, de Xe-
nophonte, de Thucidide, Platone, Aristotele, Virgilio, Cicerone etc.
Atque hoe principium vindicat S. Augustinus (cont. Faustum,
|. 33. e. 6.), scribens: « Platonis, Aristotelis, Ciceronis, Varronis
alioramque ejusmodi auctorum libros, unde noverunt homines,
quod ipsorum sint, nisi temporum sibi succedentium contestatio-
ne continua ? Multi multa de litteris ecclesiasticis conscripserunt.
Unde constat, quid cujusque sit, nisi quia his temporibus quibus
ea quisque scripsit, quibus potuit insinuavit atque edidit, et inde
in alios atque alios continuata notitia latiusque firmata ad po-
steros etiam usque ad nostra tempora pervenerunt, ita ut inter-
rogati, eujus quisque liber sit, non heesitemus, quid respondere
debeamus. »

Prob. min. quoad domestica testimonia. Notari potest:—1) in-
umera alia addi possent jam exhibitis, incipiendo a seculo IV.;
sed res est omnibus notissima — 2) Scriptores citati, etiam trium
Priorum seculorum, non modo enumerant quatuor Evangelia cum
auctoram nomine; sed plurima ex illis ad verbum excribunt testi-
monia. Sie ex. gr. quatuor Evangelia S. Irenæus citat circiter vici-
ños 350; Tertullianus 1550; Clemens 577; Actus Apostolorum S. Ire-
Dus 98; Tertullianus 97; Clemens 19. Imo Clemens non modo fre-
quenter sacros libros citavit, sed singulos etiam commentariis
'lastravit in opere penes veteres celebri quod Aypotyposeon inscri-
511—3) Omnia exemplaria plurimarum Ecclesiarum in universo
ea tam manuscripta, quam impressa, sive in lingua originali,
"ve versiones eadem auctorum nomina referunt pro Evangeliis.

WWW.Obr

^ ve ow

170 DISP. II. DE REVELATIONE. CHRISTIANA,

e a tge o poribus,
ac locis, adeoque absque ulla possibili inter se conventione
1

Unde: quando plures seriptores, presertim diversis boni

dn
codem -
aliquis com. -
munis fons, unde eos deprompserunt. Hujusmodi vero fons bk
munis nequit esse traditio, uti eontendunt quidam rationalistg -

mythici, ad suum systema adstruendum. Etsi enim hum

tegros textus proferunt iisdem verbis, eadem structura ,
ordine es dispositione, procul dubio admitti debet

ana tra
ditio veritatem transmittere possit, speetata tamen humani iis
geni varietate, impossibile naturaliter est, ut ipsam transmittat
de uno in alium, ac successive in innumeros alios per diversa
sæcula iisdem verbis, eadem structura, eodem ordine. Necesse
est ergo admittere quod ab adversariis negatur, ipsam nempe -
veritatem determinatam ab initio in sua forma ab aliquo fuisse;
uti determinata fnit ex. gr. in carminibus Homeri, in orationi |
bus Ciceronis, etc. Cum igitur in citatis scriptis S. Irenei, S. Cle -
mentis I., S. Justini, S. Polycarpi, Hermee, etc. innumeri prope
textus citentur ex Evangeliis, et quidem sub eadem forma; quis -
non irricebit absurdam hypothesirn Straussii, qui serio dicit Evar

gelia fuisse conscripta post dimidium secundi seeculi ? Scilicet -

non modo Evangelia essent supposititia, sed omnia etiam Opera -
eorum scriptorum.

2) Prob. min. quoad testimonia externorum. Referri possunt

—a) veteres plerique hæretici >» Ebion, Cerinthus, Marcion, alii- -

E "Sa doi NEU -
que, qui nostris Evangeliis sicut ceteris N. T. scriptis usi sunt; -
quamvis enim suo modo ea explicare seu corrumpere tentaverin; |

nunquam tamen Apostolis abjudicare ausi sunt. Hinc S. Ireneus -
(c. Heres. 1. 3, c. 11.). ait: «Tanta est autem circa evangelia
hec firmitas, ut et ipsi heretici testimonium reddant eis, etex
lpsis egrediens unusquisque eorum conetur suara confirmare do-
ctrinam. Ebionei etenim eo evangelio, quod est secundum Mat-
theum solo utentes, ex illo ipso convincuntur, non recte præst-
mentes de Domino. Marcion autem id quod est secundum Lucam -
cireumeidens , ex his que adhue servantur penes eum, blasphé
mus A solum existentem Deum ostenditur. Qui autem Jesum se
parant a Christo j ihi A |
vero Jesum Es e
evangelium, eum amore a" 2 iy MU uH P : B

itatis legentes illud corrigi possum

sx cw S Boo A Aa —

ART. I. DE HISTORICA EVANG. AUCTORITATE. 177

'alentino sunt, eo quod est secund Joan
gi autem qui à VIRUN SRDS l EERE AR

plenissime utentes, ad ostensionem conjugationura suarum; ex ipso
detegentuT | : | | | :
(cap 9.), Cum ergo hi, qui contradicunt, nobis testimonium perhi-

nihil recte dicentes, quemadmodum ostendimus in primo

beant, et utantur his, firma est vera et nostra de illis ostensio. »

3) [psi pagani nobis testes sunt; quotquot enirn ex illis contra
Religionem Christianam scripserunt, de sacrorum librorura au-
ibentia ne levissimum quidem dubium moverunt. Ita Celsus teste
Origene (c. Celsum 1. 3.), nunquam negavit, libros sacros chri-
«janorum genuinos esse; imo plura laudat ex Evangeliis, seque
illa ex libris discipulorum Christi describere affirmat. Idem di-
endum de Porphyrio etsi, uti testatur S. Hieronymus, conatus
ille sit Evangelia, Actus Apostolorum, aliosque libros refutare.
Pariter Auctor Dial. de morte Peregr. irridet scriptoribus sa-
eris; sed Apostolos et diseipulos Christi librorum N. T. aucto-
res esse non negat. Julianus Apostata (apud S. Cyrill. Alex.
1, 10.) nomina quatuor Evangelistarum celare exprimit dicens:

|
|
|
|
|
l

«Jesum quippe illum neque Paulus Deum dicere ausus est, neque
Matthæus, neque Lucas, neque Marcus, sed bonus ille Joannes...
pimum id prodere ausus est.» Quare merito concludimus cum
S. Jo, Chrysostomo (hom. 6. in I. Cor.): « Sufficiunt etiam qui
nobis adversantur, ad contestandam librorum nostrorum antiquam
originem , libri scilicet scripti a Celso et Bataneote (Porphyrio
Batanea oriundo) qui cum ipso faciebat. Neque enim libris, qui
post ipsos seripti fuerint contradicere potuissent. »

262. Post hec quisque videt quam impudenter scripserit fri-
"uus sque ac impius recens auctor, formulam « secundum Mat-
"eum, Marcum, etc.» non indicare auctores Evangeliorum, sed
solum illos, secundum quorum traditiones, Evangelia scripta fue-
te (1). Ipsi jam responderat Rosenmüller protestans (Scholia in
Matth.): « Faustus Manicheeus, teste Augustino contra Faustum,

(1) « Onsait que chacun des quatre évangiles porte en téte le nom d'un personnage
wou soit dans l'histoire apostolique, soit dans l'histoire évangelique elle-même.
Ces quatre personnages ne nons sont pas donnés rigoureusement comme des auteurs.
Les formules, selon Matthieu, selon Maro, selon Luc, selon Jean, n'impliqueut pas
de dang la plus vieille opinion ces récits eussent été écrits d'an bout à l'autre
Br Matthien, par Muro, par Luc, par Jean: (C'est ainsi qu'on disait: «l'évangile

HAZELLA. De Religione et Ecclesia i?

www.obrasdiolicas.com

178 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,
Hbro 17. 2., 27. 2., 33. 3. ex titulis Evangeliorum confici pos
putavit, non esse ea ab ipsis quorum nomina gerunt, Evangeli
stis conscripta, sed ab aliis, qui sẹ secundum eos scripsisse T
fiterentur. — Sed lapsus est Faustus ignorantia lingum Grace,
quod nesciret xx7x Mardainy, xara Maoxov etc., idem ésse ne Mate
thei, Marci ete. ». Quod deinde confirmat exemplis ductis ex Po-
lybio, ex Actibus Apostolorum, et ex Æliano. C

»
P

a» . f,

263. Prob. Y pars I. iisdem fere argumentis ac pars prece.
dens. Nam—1) Critici omnes librum substantialiter integrum ej
‘incorruptum reputant, si ejusdem codices antiquissimi cum re

r
Y. -
A

centioribus, quoad substantiam, plane conveniunt. Atqui si anti
quissimi, qui detecti fuerunt, et in variis Bibliothecis asservan-
tur, Evangeliorum codices inspiciantur, omnes tum in Ecclesia.
latina, tum etiam in Ecclesia greca, quoad substantiam, plane

arw 4 ê

consentiunt. Ipsi, quorum intererat factam corruptionem assere

. a . M M
re, nunquam ex collatione vetustiorum et recentiorum codicum
i eam probare potuerunt.

LÀ
T

ATUS

2) Crescit argumentum si cum textu originali consentiunt etiam
versiones variis ætatibus, vel ab antiquis temporibus, variis in

mec
LI

"a ud
[

o A

locis facte. Sed constat versiones prope innumeras haberi; ali-

aa à
I^

quas antiquissimas esse: eminent syriaca et latina, quee jam pri-

mo seeculo facte sunt. Omnes autem iste versiones, quoad sub

stantiam, tam inter se quam cum textu originali consentiunt. Ci

x Bryan. Waltonum (Proleg. 5. n. 3.).
3) Liber a criticis integer et incorruptus habetur, si ex illo

frequenter ab antiquis seriptoribus textus citantur. qui in nostris

| quoque codicibus eodem modo leguntur. Atqui ex Evangeliis fre-
quentissime et ab antiquissimis seriptoribus, ut a S. Ignatio M.,

S. Clemente Rom., S. Justino M., S. Irenso, Athenagora, Ter

tulliano, S. Theophilo Anthioch., Clemente Alex., Origene ete

textus citantur, qui in nostris codicibus eodem modo leguntur.

Imo similes citationes etiam frequenter occurrunt in genuinis

Actis Martyrum, qui dum publice coram judicibus ethnicis ficem

sel: i TIA
'n les Egyptiens ») elles signiflent senlement que c'étaient là les traditions pro

venant de chacun de ces An: A
- potres et Be convrant d sth euan (je de
Jésus, Introduction). e lear autorité ». Res

D "45 P TN
à 495 y i
MOP? DA T" -
4 f w po E «
ia 5 et ns Te 415.
> b f d m^ ^

* - y r o» . "4 "
Ae AC p4 ^
- Y PA è

ART. I, DE HISTORICA EVANG. AUCTORITATE. 179

m proftebantur , facta atque verba S., Seripture sæpissime
$03

allegarunt. |
prum. Quare hoe argumentum concludimus verbis Tertulliani,
eu a

— [nnumera sunt autom testimonia subsequentiur sæ-

ji loquens de corrupto à Mareionitix Evangelio Luce (adv. Marc.

q 5.), seribit: « Ego meum (Evangeliura Luce) dico ve-

| 4. e. 4. |
mm, Marcion suum. Quis iuter nos determinabit, nisi temporis
ntio, el prescribens auctoritatem, quod antiquius reperietur, et
ej predicans vitiationem, quod posterius revincetur? [In quantum
eim falsum corruptio est veri, in tantum prsecedat necesse est

«ritas falsum.... Dico itaque apud illas (Ecclesias Apostolicas);

l
| gesolum jum Apostolicas, sed apud universas que illis de societa-
e Sacramenti confæderantur, id Evangelium Luce ab initio editio-
pis sue stare, quod cum maxime tuemur, Marcionis vero plerisque
we notum, nullis autem notum ut non eo damnatum... Iidem au-
doritas Ecclesiarum ceteris quoque patroeinabitur Evangeliis .»
954. H. Nullum assignari potest tempus, quo substantialis
corruptio fuerit possibilis, Etenim claritatis gratia consideremus
itis tempura:—1) tempus, quo Apostoli adhue vivebant—2) tem-
pas, quod statim secutum est Apostolorum mortem, nempe a sæ-
calo T. exeunte usque ad seeculum II. medians—3) tempus, quod
nde ad nos usque processit. Atqui
Nm Apostolis adhuc in vita degentibus. Quando enim agitur
it corruptione substantiali Evangeliorum, res est gravissimi mo-
zwi: quis porro ausus fuisset sub ipsis Apostolorum oculis id
tentare, putans seilicet Apostolos corruptionem illam cum pace
fermissuros * Imo si vel casu et sine malitia hujusmodi. corru-
pio accidisset, nonne totis viribus Apostoli obstitissent, ne scri-
m, que suo nomine circumferebantur, fulsam magistri sui do-
PASE referrent? Quis tantam indolentiam tribuat Apostolis ,
l pro vera Christi doctrina disseminanda, innumeris perieulis

TT DD eoo tun i iion LOOLLLL LLL

de i S a e s ,
persecutionibus se se suhjecerunt? Qui sanguinem pro Christo

- $ o

fije : iaui ]
runt eerte non poterant permittere, ut aliqui eorum nomine
hat e . ;

entes, impune Christi doctrinam corrumperent. - >
M statim post Apostolorum mortem. Tunc enim recens ad-

er ; j
* Apostolorum doctrina; autographa sacrorum codicum
7 Sltem. proh

tue

| ata ab Apostolis exemplaria in Ecclesiis serva-
UP, : eE : f ] Tx
Apostolorum ergo discipuli et successores immediati contra

A B

180 DISP. Il. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

induetas corruptiones reclamassent. At vero discipuli illi

"Qu.
Clemens, -
non modo non refragantur, sed ipsi iisdem scriptis Utuntar at

indubitatis apostolorum operibus; atque ea referunt QUE nos Done

rum scripta supersunt, Polycarpus, Ignatius, Papias,

legimus in Evangeliis. Eorum adversarii, Gnostici et Judaizante,

seripta eadem agnosceuut, eademque eludere conantur non cote

ptiones comminiscendo, sed potius præposteris interpretationibus.
Non sequentibus sæculis. Nam—l) eo tempore muliipliegis |

jam erant in toto orbe exemplaria, et versiones Evangeliorum; ply.
ra jam extabant seripta Patrum, in quibus fere omnia Evanedii |

loca continebantur. Qui ergo, non quidem solus, sed eum alioram
adjutorio, Evangelia, clam vel palam, substantialiter COTTUürmpere
voluisset; is quidem omnes codices, non uno in loco extantes
in toto orbe dispersos, omnes versiones omnesque Patrum com-
mentarios in suam potestatem redigere, parem in omnibus mp
tationem perficere, mutatos christiano orbi absque ullo frandis
indicio iterum obtrudere debuisset: si tantum facinus attentare |
possibile est, quis non judicabit impossibile illud perficere 1 $i
enim aliqua tantum exemplaria corrupta essent, corruptio mor
detecta fuisset ab aliis Ecclesiis; et quin illa ab his reciperentor,
emendata potius fuissent juxta exemplaria antiquiora et integra
2) Constat porro jam tribus primis sæculis in Oriente et 0c |
cidente multas et magna ex parte ab Apostolis fundatas Ecele |
sias fuisse; libros N. T. ac presertim Evangelia, apud ipsas ts
servari et publice preelegi. Si igitur in Oriente corruptio tentat
fuisset, nonne eam detexissent et reprehendissent Occidentalesté|
his libros sacros corrumpentibus nonne Orientales restitissen!
260. III. Nullus assignari potest auctor corruptionis. Vel el
Evangelia corrupissent—1) ethnici, vel—2) Judsi, vel—3) her.
tici, vel—4) christiani. Atqui i
Non ethnici, nam—1) hi Christianos sacrosque eorum libre
contemnebant; eos proinde eliminare potius, quam. corrump
PAT Christiani vero impediebant quantum poterant, *]
Sapo libri in ethnicorum manus inciderent: quanto minus gi
A auf 8b etr Siere Ps Quoc AMNEM
pagani tentassent, quis sibi persuadebit, 88^

Otuisse, ut zi
p , omnes codices m suam potestatem redigerent, 07

ART. I. pE HISTORICA EVANG. AUCTORITATH, 181

mnes corruptos Christianis restituerent; Ita ut hi

jepravarent, 0
jne murmure e :
x et fidel sute documenta f
; el

al (d * a
2) Si ethnici libros sacros corrupissent, ea precipue iraumutas-
a

aut delessent, que in lis de vanitate idolorum, de miracu-

t contradictione eos reciperent tamquarn libros sa-

sent

jjs et di
guntur; scilicet quæ paganam superstitionem destruunt.

Non Judei: quod probatur similibus argumentis. Nam restitis-
«ent imprimis totis virihus Christiani ; et siquidem id illi ten-
tassent, procul dubio corrupissent ea presertim, que ipsis con-
raria erant et indecora: omisissent vel mutilassent, que de mi-

vinitate Christi, de necessitate fidei in ipsum seripta le-

|
menlis Christi, de ejus resurrectione et ascensione in coelum, de

predicto excidio templi et urbis, de gentis judaicæ dispersione,
de Judeorum vavis traditionibus, de Phariseorum hypocrisi, de
| acerdotum invidia, de Doctorum arrogantia, etc. narrantur. At-
qui hec omnia in cunctis exemplaribus Evangeliorum reperiuntur.
Non heretici. Nam—1) Revera tentarunt nonnulli hzeretici cor-
- mptionem, sed frustra; constat enim statim repressos fuisse co-
ratos Tatiani Paulum corrigentis (Euseb. 1. 4. c. 29.), Marcionis
Lucam et Paulum mutilantis (Tertul. de preescript. c. 96.) Ar-
temonis et aliorum varia in sacris libris innovantium (Euseb.
1.5, e. 26.). Et sane vel ab Ecclesie primordiis exemplaria et
versiones Evangeliorum erant ubique diffuse, per Asiam, Afri-
cam, Europam: seripta Patrum exscripta referunt plurima Evan-
gliorum loca, uti ex dictis constat. Si quis ergo corruptionem |
teasset, statim reliqui reclamassent, quin corruptio posset
umquam perfici.

?) Hinc S. Augustinus Manichæos asserentes, apud catholicos
sacras litteras corruptas haberi, de mendacio et calumnia accu-
sat, et (c. Faustum 1. 11. c. 2.) inquit: «O vocem a veritate fu-
gacem, in amentia pertinacem ! usque adeo invicta sunt que ad-
"ius vos de divinis codicibus proferuntur, ut non sit aliud,
quod dicatis nisi eos esse fulsatos»: imo talem corruptionem
3. Doetor impossibilem reputat: «Quisquis enim, ait (ibid. 1. 32.
^16, hoe primum ausus esset (hoc est, falsare sacros codices)
naltorum codicum vetustiorum collatione confutaretur, maxime
Wa non una lingua, sed multis eadem Scriptura contineretur.»

-— o — aco e m "- - - E

|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

tolicas.com

——Á € M M

WWVW.Obr;

182 DISP. 11. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

Non demum Christiani, Vel enim supponitur— 1) aliquos chri
stianos libros sacros depravasse — vel 2) omnes in hoc [acings
conspirasse. Alterum est evidenter absurdum; novimus enim er
historia, christianos universim speetatos, maxima reverentia fuis.
se allectos erga libros sacros, ac presertim Evangelia: tantum
abest, ut voluerint ea corrumpere. Sed preeterea quomodo po-
tuissent homines multitudine innumerabiles, locis infiniti, diversi
natione, indole, opinionibus simul in unam fraudem consentire}
Nec minus absurdum est primum. Sı enim pauci corrupissent.
Evanzelia, nonne Episcopi, quorum vigiluntise ac custodia ea
erant commissa, ipsis restitissent? Imo ipsa plebs christiana, eui
libri sacri publice prelegebantur, numquam admisisset hujusmodi
corruptionem. Jam vidimus quomodo omnes restiterint Tatiano,
Marcioni, aliisque heereticis sacrorum librorum corruptionem ten-
tantibus. Nonne strenue insurrexerunt Episcopi contra Apoery-
pha N. T.? Sed, quod silentio preteriri non debet, cum quidam
Triphyllas, uti narrat Sozomenus (Hist. Eccl. l. 1. c. 11.), verba
faciens coram pluribus Episcopis, vocem aliquam immutare vo-
luisset, grabato aliam voeem (scimpodion) elegantiorem, uti ipsi
videbatur, substituendo; statim omnes commoti sunt, et S. Spiri-
dion Episeopus publice eum reprehendit, atque a templo exivit.
Et S. Augustinus, seribens ad S. Hieronymum, (ep. 71.), eum mo-
net, ut grecas potius septuaginta, quam hebreas Scripturas in
lerpretzretur; et dat hane rationem, ne scilicet, suborta aliqua
dissonantia, plebs turbaretur. Inter cetera scribit: « Quidam Íra-
ter nosier Episeopus cum lectitari instituisset in ecclesia, cti
preest, interpretationem tuam, movit quiddam longe aliter abi
te positum apud Jonam prophetam, quam erat omnium sensibus
memorizque inveteratum, et tot ætatum successionibus decanta-
tum. Factus est tantus tumultus in plebe, maxime grzceis ar
guentibus et inclamantibus calumniam falsitatis, ut cogeretur
Episcopus, (ea quippe civitas erat), Judeorum testimonium fa-
gitare.... Coactus est homo velut mendositatem corrigere, volens
Post magnum perieulum non remanere sine plehe.» In quo ver?
consistebat illa mutatio? in hoe solum, quod in libro Jong Pre
aA Um interpretes cucurbitam , S. Hieronymus

n Verterat. Concludamus igitur cum eodem

ART. [. DE HISTORICA EVANG, AUCTORITATE. 183
Augustino (do util. ereden, e. 3.): « Nihil mihi videtur ab eis
ugu»vin

impudentius diet,

fius, quam Seripturas divinas esse corruptas, cum id nullis in
Jus, í

vel, ut mitius loquar, incuriosius et imbecil-

am recenti memoria extantibus exemplaribus possent convin-

cere. >

ono. Prob. 3% pars. 1. Ut que in Evangeliis aut aliis libris
X. T. narrantur uti vera ab omnibus admittantur, supposita eo-
ram genuinitate et integritate, id solum requiritur, ut certo con-
set eorum Auctores tum debita scientia ornatos esse, tum can-
dida sinceritate scripsisse. Atqui utrumque constat de scriptori-
bas eorum lihrorum , sed presertim Evangeliorum, et Actuum
Apostolorum. Ergo

Prob. min. quoad 1"-?" partem, nempe, non defuit debita
vientia. Nam—1) Plures eorum auctores testes erant oculati fa-
ctorum, quee narrant. Hine S. Joannes (I. Jo. I. 1. 8.), ait: «Quod
audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod perspeximus et ma-
nas nostree contrectaverunt, de verbo vite,..... quod vidimus et
audivimus, annuntiamus vobis. » Et S. Petrus idem inculcat, dum
seribit (I. Pet. I. 16.): «Non enim doctas fabulas secuti, notam
fecimus vobis Domini nostri Jesu Christi virtutem et presentiam,
sd speculatores facti illius magnitudinis. » Illi vero, qui testes
sunt auriti, quatenus non ipsi viderunt et audierunt Christum
Dominum, ea scripserunt, que ipsis communicata sunt a testibus
immediatis fide dignissimis. Ita S. Lucas initio Evangelii sui ad-
vertit: «Quoniam quidem multi conati sunt ordinare narratio-
m, que in nobis complete sunt rerum, sicut tradiderunt nobis,
qui ab initio ipsi viderunt et ministri fuerunt sermonis: visum
st et mihi, assecuto omnia a principio diligenter, ex ordine tibi
sc:ibere, optime Theophile. »

2) Neque obstat, quod Apostoli et Evangelistze, exceptis Paulo
» Luca, homines rudes fuerint. In iis enim, quorum notitia sen-
sibili experientia obtinetur, et ad qus cognoscenda nonnisi sen-
“Us sani requiruntur rectusque eorum usus, majoris auctoritatis
St testis rudis et simplex, quam doctus, qui factis observatis
a “*penumero placita admiscet. Jamvero miracula ex. gr. Chri-
Mi, consistebant in hujusmodi factis externis, que a quolibet ho-

- e "Mie a œ —-— ma LL A Lo ———X— - - Te amo mm - . -

CÍA
-— e ie | y"

perentur, sed certam sibi notitiam compararent, sensibus suis lite
usos esse et debita attentione ac diligentia omnia observasse,
merito arguitur ex gravitate rei, cui, relieta religione avita,
toto animo adhærebant; ex natura factorum extraordinarioran,
de quibus omnes stupebant; ex eorum narratione, qua minutas
quoque circumstantias ssepe describunt.

- 3) Nee dici potest Apostolos et Evangelistas fuisse nimis cre
dulos. Etenim quin in ipsorum historia ullum nimize credülitatis
vestigium appareat, sepius se nimis incredulos exhibuere, pra
cipue eum ageretur de Christi resurrectione; quam etsi ex ma.
gistri sui promissionibus expectarent, ad eam tamen credendam

satis tardi fuerunt. Profecto Thomas ceterorum Apostolorum quí |

Christum resurrectum jam viderant, testimonio minime credidit;
sed contra magistri sui resurrectionem dubia movit et incredu-
lus mansit, donec ipsemet sacra Christi resuscitati vulnera vidit
et palpavit. At nullus est locus nimis credulitati, quando testes
sunt oculati; et tales plerique ex apostolis fuerunt.

4) Num decepti dicuntur Apostoli et Evangeliste? At obstat —
a) sublimis character Christi, qui tam sancte vixit, ut infen-
sissimi ipsius adversarii ad eum dicerent (Matth. XXII. 16.)
« Magister, seimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces,
et non est tibi cura de aliquo: non enim respicis personam ho
minum.» Adversarii obmutuerunt, cum eos provocaret Christus,
dicens (Jo. VIII. 46.): « Quis ex vobis arguet me de peccatol»
Imo etiam uti refert S. Matthzeus (XXVI. 59. 60.) in publico ju-
dicio « principes autem sacerdotum , et omne concilium quert-
bant falsum testimonium contra Jesum, ut eum morti traderent,
et non invenerunt, cum multi falsi testes accessissent ».

Obstat—5) ipsa natura factorum , de quibus Apostoli testimo-
nium ferunt; cum enim miracula Christi, de quorum veritate bi-
storica præcipue hic queritur, opera sint sensibilia, sine praep

ratione, in plena luce, multis spectantibus patrata, deceptio plane
1mMpossibilis dicenda est.

Obstat—ec) character inimicorum Christi,
exardentes , omnia Ipsius oper

qui livore ac invidia
à non solum diligentissime obse

ART. I. DE HISTORICA EVANG. AUCTORITATE. 185

varuut, Se ad et forenses de illis inquisitiones quandoque institue-
xit si qua ergo fraus ibi latuisset, pro sua sagacitate illam
certissime detexissent et libentissimo animo manifestassent,

Prob. min. quoad Zm partem, nempe non defuit sinceritas.
vam—=1) Apostolorum et Evangelistarum vita adeo fuit integer-

ima, ut nullus eorum ab infensissimis adversariis de ullo cri-

min
exhibebat. exemplar sanctissime, quam predicaverunt, doctrinze.

e accusari unquam potuerit; ipsorum vivendi ratio vivum

Id fatentur uon modo Christiani et heretici omnes, sed ipsi in-
ereduli, uti Celsus, Porphyrius, Julianus, et inter recentiores,
Larroque, Salvador, etc.

2) Nihil ad fallendum inducere potuit auctores Evangeliorum.
| Quodnam enim ex falso testimonio emolumentum sibi comparare
poterant in hac vita? Imo preclari Religionis christiane preco-
nes et scriptores pro veritate testimoniorum suorum invicto ani-

mo non solum plurimas serumnas, sed ipsam quoque mortem to-
lerarunt. Neque mercedem pro altera vita sibi polliceri poterant,
cum ipsimet scirent et profiterentur, deceptionem in gravissimo
Religionis negotio æt: rnis suppliciis muletandam esse.

257. lI. Confirmatur præcedens argumentum ex eo, quod etiamsi
Christi Apostoli et discipuli decipere voluissent, numquam potuis-
sent, Etenim

l) Quomodo homines, qui rudes dicuntur, doctrinam tam su-
| vimem, qualis est doctrina christiana, suo veluti penu confinge-

re potuissent? Eo vel magis, quod plures scriptores per varias
| Tegiones dispersi, Christi historiam ita enarrent, ut quin sibi
| Sntradicant, quoad substantiam , circa dicta et faeta magistri
sul apprime consentiant. Num dicitur unus alterum descripsisse?
At obstat diversitas stili, et occurrentes antilogie, quas tamen
teules non esse recta exegesis ostendit (1).

|
|
o
|
l
|

(1) Unde ipse Ronsseau (Emile liv. 4.), scribere coactus est: « Dirons-nous que
Phistoire de l'Evangile est inventée à plaisir? Mon ami, ce n'est pas ainsi qu'on
invente, et les faits de Socrate, dont personne ne doute, sont moins attestés que
enr de Jésus-Christ. Au foud, c'est reculer la difficulté sans la détruire. Il serait
Plas inconcevable que plusieurs hommes d'accord eussent fabriqué ce livre, qu'il
ne l'est qu'un seul aie fourni le sujet; et l'évangile a des charactéres de vérité si

standa,

si frappants, que l'inventeur serait plas grand que le Héros ».

- - m : mE CA———Ó a- —' A ——ÀM — € — e

* --—m

186 DISP. Il. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

2) Facta que Evangeliste enarrant publica erant, in COnspaetg
plurimorum cosevorum peracta; accurate designant loeum et tem.
pus; non negligunt varia adjuncta minutasque circumstantias: s]
res non ita contigissent, prout descripte fuerunt, deceptio sta.
tim detegi poterat, et in maximum Apostolorum opprobrium Ver-
gere debuisset. Eo vel magis quod de Christi factis publice lé:
quebantur tamquam de re omnibus nota. Sic S. Petrus (Aet, 11,
22.) die Pentecostes Judsis predicat «Jesum Nazarenum, virum
approbatum a Deo in vobis, virtutibus et prodigiis et signis, que
fecit Deus per illum in medio vestri sicut et vos scitis». Ei
quum S. Paulus coram Festo et Agrippa rege Christum predj.
caret, Festusque exclamaret: «Insanis, Paule, multz te littere
ad insaniam convertunt»; ipse Apostolus respondet (Act. XXV.
24-26.): « Non insanio optime Feste; sed veritatis et sobrietatis
yerba loquor. Scit enim de his rex, ad quem et constanter lo-
quor: latere enim eum nihil horum arbitror. Neque enim in ar
gulo quidquam horum gestum est.» Jam supponas, facta que di-
scipuli de suo Magistro enarrabant, falsa fuisse, facile profecto
fuisset falsitatis aut mendacii eos accusare, nec presumendum
est, innumeros Christi inimicos, Judeeos qui suam ceconomiam
abolendam sentiebant ex Christi doctrina, ab illa accusatione ab-
stinuisse. Re quidem vera, uti legitur (Act. IV. 18.) «denuncia:
verunt ne omnino loquerentur, neque docerent in nomine Jesu»;
conviciis, calumniis, cruciatibus, morte denique ipsa eos affece-
runt; at numquam, que Apostoli preedicabant, negare aut refu-
tare potuerunt. Nemo non videt quam firmum argumentam id
existat pro Evangelistarum veracitate: facile enim potuissent in-
fensissimi christianse religionis hostes se ab ea, quam dicebant,
superstitione liberare, si potuissent discipulorum Christi falsita-
tem aut mendacium redarguere, atque ita omnem ipsorum: aucto-
ritatem labefactare. Quid vero, si plures ex ipsis inimicis ad
Christi fidem religionemque conversi sunt, atque ad mortem usque
crudelissimam in ea perseveraverunt?

9) Sed scriptores etiam exteri , proxime sequentes, veritatem

miraculorum Ohristi confirmant. Ita Flav. Josephus prædicatio-

nem, baptismum et mortem Joannis
S. Jacobi,

Baptiste enarrat; necem
quem fratrem Jesu Christi dicit, commemorat; imo ce

ART. 1. DE HISTORICA EVANG. AUCTORITATE. 187

ipso Christo testimonium luculentissimur habet. Seribit videlicet,
i

(Antiq Judaic. 1.18. n. 3.): «Fuit autem hoe tempore Jesus. vir e
sapiens: si tame
lium operum effector, magister hominum, qui vera libenter am-

n virum illum oportet dieere, Erat enim mirabi- y

plectuntur. Et plurimos qoidem ex Judæis , plurimos etiam ex 4
gentibus ad so pertraxit. Hic erat Christus; eumque eura a pri-

moribus gentis suse accusatum Pilatus ad crucem darmnasset, ab |
eo diligendo non abstiterunt, qui primum coperant. Nam post
tertium diem redivivus ipsis apparuit: cum divini vates hsc z 3
aliaque quam plurima admiranda de eo preedixissent. Neque ad s
hanc diem defecit denominatum ab eo christianorum genus. » Hu-

jus textus genuinitatem vindicatam vide apud Huetium (Demonst. |
Evang. prop. 3. n. 11. seqq.). Ita etiam teste S. Justino (Apol. 1. pa
n. 48.), et Tertulliano (Apol. c. 21.) Pilatus in actis ad Impera-
torem missis miracula Christi enarravit. Pariter Celsus, Philo-
sophus epicuræus, teste Origene (c. Celsum 1. 1. et 2.) plurium
miraculorum Christi veritatem historicam admisit. Idem de Por-. ^
| payrio, Philosopho platonico, testatur S. Cyrillus Alex. (1. 10.
c Julian.). Plotinus omnia, Hierocles multa Christi miracula ut

historice vera declararunt (apud Euseb. c. Hierocl.). Arnobius | px.
Aer (Adv. Gent. 1. 1. n. 43.) et Lactantius (Divin Inst. l. 4.

cap. 13.) alios Philosophos ethnicos allegant, qui miracula Chri- du
sli nullatenus negarunt, sed magis adscripserunt.

268. SCHOLION. Qus hactenus disputavimus ad vindicandam hi- ner
storicam Evangeliorum auctoritatem non modo eam satis demon-
“rant, sed etiam difficultates preeoccupant, quantum res nostra
postulat. Juverit tamen speciminis gratia, quedam objectionum
"pita indicare , ut quisque per se judicet quanti faciende sint e 2
tationalistarum animadversiones.

209. I. Contra genvinitatem Evangeliorum nota est Eichhorn i
“pothesis. Cum nempe adverteret magnam priorum trium Evan- |
liorum consonantiam, non modo quoad res enarratas, sed sspe
“lam quoad verba; censuit unum ab initio extitisse Evangelium,
le Ipse primitivwum appellavit , illudque publice legi in fide- |
“UM (cibus, At successu temporis, plures in ipsum mutationes $
inductae fuere; ita ut tandem in diversis Ecclesiis tres diverse /

tolicas.com

188 DISP. 11, DE REVELATIONE CHRISTIANA,

obtinuerint Evangelii editiones. Hae Matthwo, Marco ot Luca

adscribi ceperunt, non quod ipsi eas confecerint; sed quod qi.
versm essent opiniones de auctore primitivi Evangelii. Plures de.
inde exeeperunt hane imaginatione confictam hypothesim ; "

Marsh Episcopus Anglicanus, ut illam veluti perficeret , Suppo-

suit, primitivum Evangelium periisse, atque a diversis fuisse de-

inde restitutum, prout memoriter illud retinebant. Memoria ay.
tem non semper est fidelis: inde enata sunt diversa Evangelia,

2/0. Verum quisque sentit—1) monumenta historica, que at.
tulimus, conficte ab his auctoribus hvpothesi omnino contradi-
cere: facta autem monumentis ac testibus sunt comprobanda.—
2) Quærimus deinde quonam fundamento eorum hypothesis innita-
tur: nullum assignant, præter consonantiam verborum. At note.
tur, hujusmodi consonantiam nonnisi in paucis inveniri, eamque
adesse in solis fere verbis Christi et Apostolorum referendis. Quid
autem vetat, quominus dicamus, Apostolos verba illa memoriter
retinuisse, atque Marco ac Luce communicasse? Eo vel maeis
quod simul diu vixerint, verba D. A. maximi fecerint, Stepius
simul egerint de preedicatione Evangelii. Hæc quidem verisimilia
sunt, et ita explieant prefatam verborum consonantiam in prio-
ribus tribus Evangelistis, ut simul integra maneat veritas histo-
rica plene demonstrata de genuinitate Evangeliorum.

211. II. Contra integritatem Ev

angeliorum objicere solent—
1) christianos accusatos fui

sse a Manicheis, uti refert S. Augusti-
nus, et a Celso, uti refert. Origenes (c. Cels. 1. 2. e. 27.), de cor-
ruptione codieum—2) Imo ipse S. Hieronymus (in Pref. ad Da-
mas. super Evangelia) conqueritur, quod «in nostris codicibus
error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus di-
Xit, in alio, quia minus putaverint , addiderunt »—3) Presertim
vero ex testimonio Victoris Tunonensis, et S. Isidori Hispalensis,

constare dicunt, textum Evangeliorum fuisse corruptum opera
Anastasii Imperatoris, initio sec. VI

212. Sed enim respondetur ad ]um
eio scribere: « Equidem non
immutaverint, quam M
ctatores »:

» Origenem in ipso loco obje-
alios novi, qui Evangelii contextum
arcionis, Valentini, fortasse et Lucani $ê-
hæretici corruptionem tentaverunt.
nam impossibile esse illam perficere, pr?

scilicet nonnisi
Tentaverunt, inquam;

ART, 1, DE HISTORICA EVANO. AUCTORITATE, 189

S Augustinus contra Faustum, refellendo Manicheorum ca-

bat
lumniam, iisdem fere argumentis, quibus nos usi sumus—Dicimus
ad 25", S. Hieronymum non conqueri de corruptione textus Græ-

ci, sed versionis latina; unde scribit contra Helvidium (cap. 16.):
« Stultissimo tibi persuasisti, griecos codices esse falsatos ». Ipsæ
ruptiones in versione latina , uti liquet ex verbis Hieronymi,

cor
ant ut plurimum nisi adnotationes declarativa, desumpte

on er
à aliis Evangeliis; unde S. Hieronymus pauca et levissima in-
venit necessario corrigenda (ef. de Virt. n. 988. 995.) —Respon-
demus ad 3"", non deesse graves rationes dubitandi de asserta
corruptione per Anastasium Imperatorem; sed veritate historica
transmissa, dicimus ex ea sequi, Anastasium tentasse, non vero
perfecisse corruptionem. Quod, preter argumenta allata in thesi,
probant tum plura exemplaria greca, pluresque versiones Ana-
stasio antiquiores, tum etiam impossibilitas corrumpendi secu-
lo VÍ. omnes codices, omnes versiones, omnes apud alios extantes
citationes, quee innumerz erant, neque intra fines greci Imperii
continebantur. Si que ergo fuissent in aliquibus codicibus corru-
ptiones, ex aliis emendari poterant.

213. III. Contra veracitatem Evangeliorum argumenta petunt
presertim ex differentiis inter Evangelistas quoad varias narra-
tiones. Sane hujusmodi objectiones singillatim prosequi ad Inter-
pretes pertinet; et S. Augustinus eas omnes jam ipse expendit ac
solvit in suo opere de consensu Evangelistarum. Nobis adver-
tere sufficiet —1) hie agi non de divina Evangeliorum auctorita-
te, sed de historica atque humana eorum authentia. Hanc autem,
uti in ceteris libris historicis patet, non tollunt minime qusdam
differentis in accidentalibus, quando omnes conveniunt quoad sub-
stantiam, Quz» animadversio maximam vim hic habet, tum quia
lie nonnisi substantialem integritatem Evangeliorum propugna-
Mus; tum quia differentiz objecte non in eo consistunt, quod
contraria referant Evangeliste, uti Interpretes ostendunt—2) Imo
ex hujusmodi differentiis, habita simul ratione consonantize eyi-
lentis quoad plurima et precipua, novum exurgit argumentum
Veracitatis Evangelistarum. Etenim si singuli fraudes et fabulas
“ontexere voluissent, non esset tanta consonantia; et si omnes in

u []
lito communem fraudem convenissent, non essent tam multe

190 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

differenti —3) Certe increduli hac in re mire sibi contradicunt;
quandoque enim tantam consonantiam, etiam Verna inveniunt
in Evangeliis, ut ea ab uno auctore seeculo Hs conseripta dicant:
nunc vero tantam inveniunt in iis dixere par Ao Y eorum ve.
racitatem inficientur. Vere evanuerunt in cogitationibus suis!

ARTICULUS SECUNDUS

An Christians Revelationis Veritas Miraculis Comprobetur,

Pror. XII. Miracula in chistiane revelationis confirmatio-
nem edita tam multa sunt, tam splendida, ut cuJusque mens,
nist sponte cecutiat, facillime convincatur, religioni Christi
divinam omnino originem esse adscribendam.

714. Prob. [n libris N. T., ac presertim in Evangeliis et Actis — |
Apostolorum, multa ac splendida miracula narrantur, sive a Chri-
sto Domino sive ab ejus Apostolis p

atrata. Atqui de eorum ve
ritate historica —ph

tlosophica—relativa ad revelationem christia-
nam, nullatenus dubitari potest. Ergo illa omni modo: vera et certa |
Sunt. Atqui miracula certo probant id in eujus confirmationem
patrantur (214. seqq.). Ergo revelatio christiana vere est divina.

219. I. Ad illustrandam majorem argumenti, adnotamus impri-
mis eum D. Thoma (3. p. q. 44. a. 4.), «quod miracula Christi
ad hoc ordinabantur quod virtus divinitatis cognosceretur in ipso
ad hominum salutem. Pertinet autem ad virtutem Divinitatis, ut

omnis creatura sit ej subjecta. Et ideo in omnibus creaturarum

generibus miracula eum facere oportuit. » Unde—
Christus miracula patravit in natura inanimata., Nam—l)

In Cana Galilese (Jo. II. 1-11), invitatus ad nuptias, deficiente
vino, imperavit ut sex hydriæ lapide
cum ministri prestitissent,
testibus architriclino
discipulis

æ implerentur aqua: quod
Statim aqu
» SPONSO, ministris,
» qui ez crediderunt
2) Motus magnus (M
est in mari, ita,

am in vinum convertit,

9.
e o e
——P— PQ Ús

hospitibus, ac praecipue
in eum.
atth. VHI., Mare, IV.

; Lue. VIII.), factus
ut navieula, in qua erat C

hristus cum discipu-

ascatolK

—-
PE

ART. Il, DE MIRACULIS CHRISTI ET APOSTOL, 191

fis, Jun operiretur fluctibus: discipuli, imminens naufragium per-
ls y

timescentes,
somno expergefactus «imperavit ventis et mari, et facta

exelamarunt: « Domine, salva nos, perimus ! » Chri-

stus, €

repti ob pepentinam aeris mutationem marisque tranquillitatem,

litas magna ». Omnes ibi presentes admiratione cor-

dixerunt: «Quis est hic, quia venti et mare obediunt ei 1!»

3) Alia vice (Matth. XIV. 24. seqq.) cum discipuli essent in
medio mari, eorumque navicula jictaretur fluctibus, Jesus « ve-
nitad eos ambulans super mare». Petrus quoque a Christo vo-
catus «descendens de navicula, ambulabat super aquam ».

4) Christus bis (Matth. XIV. XV., Jo. VI.) panes et pisces mi-
rabili modo multiplicavit. Prima enim vice quinque panibus et
duobus piscibus saturavit quinque virorum millia, prater mulie-
res eb parvulos: cum vero tanta hominum multitudo saturata
eset, « tulerunt reliquias duodecim cophinos fragmentorum ple-
nos». Altera vice saturavit septem panibus et paucis pisciculis
«quatuor millia hominum , extra parvulos et mulieres; et quod
superfuit de fragmentis, tulerunt septem sportas plenas ». Non
modo autem gratuita, sed falsa ostenditur hypothesis Horusii,
qui imaginatus est, turbas victum necessarium secum attulisse;
expresse enim legitur de ipsis: «Non habent quod manducent »;
et de Christo: «Dabat discipulis suis, ut apponerent, et apposue-
runt turbee ».

Christus miracula patravit in hominibus, eorum preesertim
morbos sanando. Nam—1) (Matth. IV. 23.) «circuibat Jesus to-
tm Galilzeam.... sanans omnem languorem, et omnem infirmita-
tem in populo »: ideoque uti legitur (Luc. VI. 19.) « omnis turba
quærebat eum (Jesum) tangere, quia virtus de illo exibat, et sa-
Dabit omnes Ð,

2) Cum Jesus esset (Matth. XV. 30. seq.) secus mare Galilææ
«accesserunt ad eum turbe multe, habentes secum mutos, Cæ-
cos, elaudos, debiles, et alios multos, et projecerunt eos ad pedes
ejus, et curavit eos: ita ut turbz mirarentur videntes mutos lo-
Juentes, elaudos ambulantes, ceecos videntes, et magnificabant
Deum Israel, »

9) Christus (Jo. V.) sanavit diu decumbentem, quem medici cu-
tare nullo mado poterant. Id vero solo imperio effecit; « Dicit ei

WWW.Obrasca

4
- mte V
>. -

. WWW.Obrasca

192 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA

Jesus: surge, tolle grabatum tuum et ambula. Et statim 3

anus
factus est homo ille, et tulit grabatum suum, et ambulabat.»

4) Item legitur (Lue. VIII. 43.): « mulier quzdam erat in fluxu

sanguinis ab annis duodecim, que in medicos erogaverat omnem

substantiam suam, nec ab ullo potuit curari: accessit retro, et
tetigit fimbriam vestimenti ejus: et confestim stetit fluxus
guinis ejus. »

5) Christus, uti legitur (Matth. VIIT., XV. Jo. IV.) absente;
quoque sanavit, et longe dissitos, qui ipsum nec audire, nec vi.

San-

dere poterant: id factum est cum servo Centuricnis, filio reguli,
et filio mulieris chananææ.

6) His addi possent que habet D. Thomas (l. c. a. 3.): «Sed
tamen circa animas hominum, maxime quantum ad immutandas
inferiores vires, Christus aliqua miracula fecit. Unde Hierony-
mus, super illud Matth. 9.: ‘Surgens secutus est eum’ (seu sup.
illud: *Cum transiret, vidit hominem', etc.), dicit: *Fulgor ipse
et majestas Divinitatis occulte, quæ etiam in facie relucebat hn-
mana, videntes ad se trahere poterat ex primo aspectu.' Et su-
per illud Matth. 21.: *Ejiciebat omnes vendentes et ementes’; etc.
(seu sup. illud: *Principes sacerdotum', etc.), dicit idem Hiero-
nymus: ‘Mibi inter omnia signa que fecit Dominus, hoc videtur
esse mirabilius, quod unus homo, et illo tempore contemptibilis,
potuerit ad unius flagelli verbera tantam ejicere multitudinem:
leueum enim quiddam atque sidereum radiabat ex oculis ejus,

et Divinitatis majestas lucebat in facie ejus.' Et Origenes dicit

super Joan. (tomo 2., secundum ejus ordinem , ante med.), hoc

esse majus miraculum eo quo aqua conyersa est in vinum; eo
quod “illic inanimata subsistit materia: hic vero tot millium ho-
minum domantur ingenia.’ Et super illud Joan. 18.: *Abierunt
retrorsum, et ceciderunt in terram, dicit Augustinus, tract. 112.
in Joan., ante med.: ‘Una vox tantam turbam odiis ferocem ar

miSque terribilem sine telo ullo percussit, repulit, stravit: Deus

enim latebat in carne.” Et ad idem pertinet quod dicitur Luc?

IV. 30. quod “Jesus transiens per medium illorum ibat'; ubi dieit
Ohrysostomus, hom. 4T.

in Joan. parum a princ., quod “stare in
et non apprehendi , divinitatis eminentiam
dicitur. Joan. VIII. 59.- “Jesus abscondit se, €

medio msidiantiium -

ostendebat’; et quod

— ——— — nm

EE lá ol l»»PÉÁ ÉD

ART. Il. DE MIRACULIS CHRISTI ET APOSTOL. 198

„ivit de templo': ubi Theophylactus dicit: ‘Non abscondit se in
empli quasi timens , vel post muruin aut columnam di-

sgulo t 5 Ni JOE
sed divina potestate se invisibilem insidiantibus consti-

Ds;
im E: medium illorum exivit.’ Ex quibus omnibus patet
quod Christus, quando voluit, virtute divina animas hominum
mmutavit, non solum justificando et sapientiam infundendo (quod
pertinet ad miraculorum finem), sed etiam exterius alliciendo,
el terrendo, vel stupefaciendo, quod pertinet ad ipsa miracula.»

Christus mortuos suscitavit. Nam—1) (Matth. IX., Marc. V.,
Luc. VIII.) filia Archisynagogl certe erat mortua: id pater as-
eruit, servi nuntiarunt, et puelle defuncte adstantes adeo cre-
liderant, ut irriderent Christum qui non quidem mortem negans,
sed somno illam comparans, dixit: «Non est mortua puella, sed
dormit». Ejus tamen manum Christus tenens, clamavit dicens:
Puella, surge. Et reversus est spiritus ejus, et surrexit continuo.
Et stupuerunt parentes ejus.

2) Juvenis in Naim (Luc. VII.) tam certe mortuus erat, ut jam
deferretur ad sepulehrum: et sane nemo prudens dubitabit, matrem
viduam non omnem sollicitudinem adhibuisse pro unico filio suo,
nwe apparenter mortuus sepeliretur. At Christus funeri obviam
fius, erga matrem plorantem misericordia motus accessit et
tetigit loculum, et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et respon-
dit qui erat mortuus, et coepit loqui. Accepit autem omnes ti-
mor, et magnificabant Deum.

9) De morte Lazari (Jo. XI.), quam Christus longe a Bethania
dissitus apostolis annuntiaverat, plorantes illius sorores, omnes-
que qui ad ipsas consolandas venerant, testes sunt irrefragabiles.
Ino quando Jesus precepit, ut tolleretur lapis sepulchri, respon-
dit Martha, soror defuncti : «Domine , jam fotet , quatriduanus
6t». Attamen Jesus, elevatis sursum oculis, gratias agens Pa-
Tl voce magna clamavit: Lazare, veni foras. Et statim prodiit
qui fuerat mortuus. Multi vero ex Judeis, qui venerant ad Ma-
Mam et Martham, et viderant que fecit Jesus, crediderunt in eum.

Apostoli etiam miracula patrarunt. Christus Dominus (Marc.
XVL.) promiserat illis potestatem miracula patrandi; et legitur
(Act, IL): «Multa prodigia et signa per Apostolos in Jerusalem
lebant »; et (Act. V.): «Multa in plebe per manus Apostolorum

MAZZELLA. De Religione et Ecclesia 18

brascatolicas.com

-æn a

5
» - - à
. B -- ~ . ^ E - o> Dr. - yop a "Y " P n " à
Er
TRGA "
Cr
bna pE
b Af:
— . — = " f - A
AI
Y^ Y V
a a 4 j Al a
, .
> ¿PETRA
a e a e A A AA AA TÍ ALA AAA AAA IA ARA IA ADIDAS A aa aE E - e re iN
. ^
i
, eSa ] J
¡AA da
INT e á
-
— Y ^.

— — e — Ae Vo O ^od e ca Pa e... - ^

"- -
- -— — y —Ó e MIRI IRR —
- Ls

J Ca PC r

m " >d e z + > 3 Vet >
AZA . eA Ne dint ^ OEC M »d
A E i> A ER]

| T . - er T

»5
: -
"E 2 n n : e

104 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

flehant signa et prodigia; ita ut in plateas ejicerent infirmos, et
ponerent in lectulis et grabatis, ut veniente Petro, saltem um.
bra illius obumbraret quemquam illorum, et liberarentur ab in.
firmitatibus suis»; et (Act. IX.) Petrus paralyticum sanavit; et
(Act. XX.) Paulus mortuum suscitavit; imo (Aet. XIX.) ejus gy.
daria morbos depellebant. Eminent vero ipsa Pauli conversio, et
miraculum Petri, quod narratur (Act. III.).

Accedunt signa, quibus Pater Christi divinitatem divinam.
que ejus missionem confirmavit. Etenim — 1) Dum Jesus (Lue,
HI.) a Joanne baptizatus esset, «apertum est celum, et descen-
dit Spiritus Sanctus corporali specie sicut columba in ipsum, et
vox de ccelo facta est: Tu es filius meus dilectus, in te compla-
cgi mihi. »

2) Alia vice (Matth. XVII.), Christus, assumpto Petro, Jacobo
et Joanne «transfiguratus est ante eos. Et resplenduit facies ejus
sicut sol, vestimenta autem ejus facta sunt ¿lba sicut nix. El
ecce apparuerunt illis Moyses et Elias cum eo loquentes... ecce
nubes lucida obumbravit eos. Et ecce vox de nube dicens: hic
est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui: ipsum au-
dite!» Quibus verbis Christus, Moysi et Elise non quidem com-
paratus, sed prelatus est, tamquam Filius; et insuper ceu Lega-
tus Dei, ac divine revelationis preco magnificentissimam sanetio-
nem obtinuit «ipsum audite ».

Hæc autem non omnia, sed quzdam sunt ex miraculis que in
Evangeliis narrantur. Neque omaia que Christus gessit scripta
sunt; siquidem (Jo. XXI. 25.) dicitur: «Sunt autem et alia mul-
ta, quee feeit Jesus: que si scribantur per singula, nec ipsum
arbitror mundum capere posse eos, qui seribendi sunt, libros».
Liceat usurpare verba Cyrilli Hierosolymitani (Catech.10. n.19.):
€ Inter flumina testis est Jordanis; inter maria, Tiberiadis mare.
Testantur coi, testantur claudi, testantur mortui ad vitam re
vocati. Testimonium ferunt deemones ajentes: Quid nobis et tibi,

Jesu? Novimus te quis sis, Sanctus Dei (Mar. I. 24.). Testifical-
tur venti ejus imperio pressi et refrenati:

Des.... multiplicati, etc. > Et
«Quid?

testantur quinque pé-

Arnobius (adv. gentes, 1. 1. c. 5.):
quod istas virtutes. quee

í sunt a nobis summatim non t!
rel poscebat magnitudo, depromp

tæ, non tantum ipse perfecit Y!

2S.COM

ART. II, DE MIRACULIS CHRISTI ET APOSTOL, 195

verum quod erat sublimius, multos alios experiri et facere

$03,
i nominis cum affectione permisit. Nam cum videret futuros

sse gestarutu abs so rerum divinique operis abrogatores, ne
qua subessel suspicio magicis se artibus munera illa beneficiaque
largitum, ex immensa illa populi multitudine, quee suam gratiam
sctabatur admirans, piscatores, opifices, rustieanos atque id ge-

su
103 €

nus delegit imperitorum, qui per varias gentes missi cuncta illa
miracula sine uliis fucis atque adminiculis perpetrarent.»

6. II. Ad confirmandam minorem propositi argumenti, diei-
pus imprimis: De veritate historica miraculorum. Christi et
Apostolorum nullatenus dubitari potest. Quamvis id satis pa-
teat ex demonstrata authentia historica Evangeliorum , przstat
tamen in re tanti momenti pauca adhuc recolere. |

1) Huc faeit animadversio S. Jo. Chrysostomi (Quod Christus
sit Deus, n. 17.): «Iidem ipsi qui narrarunt crucifixum et cola-
plis eesum , illi etiam miracula dixerunt. Cur ergo fide dignos
in illis putas, in his vero reprehendis quasi gesta non sint? At-
qui si ad Magistri gratiam hsc seripserunt ac temere frustraque
jactitarunt, ea tacuissent, quee tristia ignominiosaque apud mul-
tos habebantur. Jamvero illi horum veritatem declarantes, in il-
lis maxime immorati sunt, omniaque diligenter copioseque tra-
darunt, nec parvo nec magno quopiam pretermisso, sed in signis
el miraculis plurima tacuerunt.» Ac pariter hue faciunt qui
seribit Eusebius (Demonstr. evang. 1. 3. c. 5.): «Quod si menda-
cia hec erant, que ili ex composito finxissent, opere pretium
eit admirari, quonam pacto tantus numerus consensum illum
Inter se in rebus fictis vel usque ad mortem servaverit, neque
ulus umquam earum rerum formidine, que illis, qui prius sub-
lati erant, accidissent, a societate deselverit, neque reliquis pu-
Mice contradixerit, prodens ea, que inter ipsos composuissent.»
Vade concludit: «Sane commode mihi dietum videtur: aut pror-
"5 credere oportet Jesu discipulis, si reliquis quoque scriptori-
ds; aut si non his, ne reliquis quidem.... Aut si dicis aliis qui-
lett credere æquum esse, at his solis non eredere, cur non hoe
Plane ad invidiam referatur?» FU
è) Facta, de quibus agimus, inspecta eorum natura ac fine ad
nem dirigebantur, erant maximi momenti, ac proinde nata ad

www.obrascatolicas.com

190 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

maxime excitandam omnium attentionem. Certe eorum rumor to:
tam Judeam statim commovit, innumerarumque conversionum
eausa extitit. Erant insuper facta sensibilia, plura in ipsa ej.
vitate Jerusalem edita, sepe diebus festis, haud raro coram an.
plissima populi multitudine, imo coram inimicis, qui nihil inten.
tatum reliquerunt, ut eorum vim negarent. Unde dicit Arnobius
(adv. gentes, 1. 1. c. 54.) miraculorum Christi testes ndesse «gen- —
tes, populos, nationes, et incredulum illud genus humanum, quod -
nisi aperta res esset, èt luce ipsa, quemadmodum dicitur, cla.
rior, numquam rebus hujusmodi eredulitatis suse preeberet assen-
sum. At numquid dicemus, illius temporis homines usque adeo |
fuisse vanos, mendaces, stolidos, brutos, ut, que numquam yide-
rant, vidisse se fingerent? et que facta omnino non erant, falsis
proderent testimoniis, aut puerili assertione firmarent? cumque
possent vobiscum et unanimiter vivere, et inoffensas ducere con-
junetiones, gratuita susciperent odia, et execrabiles haberentur
in nomine ? »

3) Miracula a Christo patrata talia fuere, ut quandoque de eo-
rum veritate juridica institueretur inquisitio , et quidem ab in-
fensissimis inimicis: hæc ipsa tamen inquisitio extra omne dt-
bium posuit veritatem eventus. Id contigit quoad curationem lan-
guidi ad piscinam (Jo. V.); quoad hominem, qui manum aridam,
ex Christi precepto, in adversariorum conspectu, extendit (Matth.
XII.); quoad cæcum przsertim a nativitate, quem curaturus Chri-
stus, « expuit in terram , et fecit lutum ex sputo, et linivit lu-
tum super oeulos ejus, et dixit ei: Vade, lava in natatoria Siloe:
abiit ergo, et lavit, et venit videns.» De resuscitatione autem
Lazari dieitur (Jo. XI.): « Multi ergo ex Judæis, qui venerant
ad Mariam et Martham, et viderant quee fecit Jesus, crediderunt
in eum. Quidam autem ex ipsis abierunt ad Phariseos, et dixe
EA els que fecit Jesus. Collegerunt ergo et Pontifices et Pha-
a: coneilium, et dicebant: quid faeimus, quia hic homo multa
signa facit? Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, eb Yè |

Da Romani, et tollent nostrum locum et gentem... AD illo erg?
die cogitaverunt, ut interficerent eum. »

4) Quoad Apostolos, rec
blicam ;

olamus, eorum predicationem fuisse p

y atque in solemnitate

Pentecostes , quinquaginta scilicet

¿AS.COM

e - 2 — A
hs Ls 94 [ dem “fa u p]
£ P v

o È -— r SA P 4 »-
"a nc d Ta na f

ART. II. DE MIRACULIS CHRISTI ET APOSTOL. 197 E

diebus a morte Christi, eos Christum annuntiasse Judeis. En :

quomodo S, Petrus Judeorum multitudinem alloquitur (Act. IL): 23
| ¿Vir Israclite, audite verba hee: Jesum Nazarenum virum ap- E
probatum à Deo in vobis, virtutibus et prodigiis et signis, que j
fecit Deus per illum in medio vestri sicut et scitis: hunc definito K
consilio et præscientia Dei traditum per manus inimicorum affli- M E

gentes interemistis , quem Deus suscitavit solutis doloribus in-
ferni... Hune Jesum resuscitavit Deus, cujus omnes nos testes

amus.» Apostolorum testificationi nihil infensissimi adversarii
potuerunt opponere ; ingens e contra multitudo credidit, certe
non ceulis clausis, sed propter factorum evidentiam—Nec solum
plebeii crediderunt; Jairus enim, Nicodemus, Zachzus, Lazarus,

—— —
nd

| Joseph Arimathensis, multi ex principibus viris, et ex sacerdo- ;
| tali ordine (Joan. XII. 42.; Act. VI. 7.), Crispus archisynagogus, | y
Sosthenes synagogæ princeps, Apollo vir facundus (Act. XVIII. 8. A
17. 24.), Paulus ipse, non erant de plebe viri. WU
9) Concludamus verbis S. Augustini, qui scribit (de Civ. Dei & ?

|, 22. e. 8.): « Cur, inquiunt, nunc illa miracula que predicatis us

facta esse, non fiunt? Possem equidem dicere necessaria fuisse
priusquam crederetur, ad hoc ut crederet mundus. Quisquis ad-
huc prodigia ut credat inquirit, magnum est ipse prodigium, qui
mundo credenti non credit. Verum hoc ideo dicunt, ut nec tunc
lla miracula facta fuisse credantur. Unde ergo tanta fide Chri- 1$
stas usquequaque cantatur in ccelum cum carne sublatus ? Unde e
temporibus eruditis, et omne quod fieri non potest respuentibus,
sine ullis miraculis nimium mirabiliter incredibilia credidit mun-
dus?..... Facta esse multa miracula , qua attestarentur illi uni
erandi salubrique miraculo, quo Christus in ezlum cum carne in s
qua resurrexit, ascendit, negare non possumus. In eisdem quippe NM
reracissimis libris cuncta scripta sunt, et quee facta sunt, et pro-
per quod credendum facta sunt.»

211. UI. Dubitari nequit de veritate philosophica miraculo-
rum Christi. Hec etiam pars argumenti satis innotescit ex dis-
putatis (n. 220. seqq.); sed pro rei gravitate juvat argumen ta-
tionem instaurare. Ac — 1) Plura Christi Apostolorumque mi-
tacula hujusmodi sunt, ut certo superent vires nature, artis, Y
demonum. Resuscitatio mortuorum ex. gr. ad eum solum pertinet E

WWW.obrascatolicas.com
EN 3 |

198 DISP. Il. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

tamquam auctorem, eujus est animam creare, eamque, Conceptio-
nis tempore, corpori unire (cf. de Deo Creante, n. 771.). Hine est
quod, utut præstigiis ac miris operibus couati sint imitari ope-
ra Christi, numquam visum aut auditam est, ope magnetismi,
spiritismi, demonum, mortuos fuisse revoeatos ad vitam. Neque
id mirum esse debet; si enim aliqua esset naturalis causa revo.
candi mortuum ad vitam, a fortiori esset aliqua naturalis Causa
impediendi mortem, queecumque esset infirmitatis natura: at ipsa
experientia constat illud «constituit Altissimus terminos ejus [ho-
minis], qui preeteriri non poterunt ».

2) Quoad cetera miracula, modws, quo Christus illa patravit,
aliaque adjuncta evidenter ostendunt divinam virtutem. Sepe
enim solo vocis imperio usus est. Ut vitam, ex. gr., Lazaro jam
foctenti restitueret, clamavit voce magna: « Lazare veni foras »;
et statim Lazarus, qui erat ligatus manibus et pedibus, voci
Christi obediens, exivit de sepulchro vivus. Profecto ars et na-
tura mediis atque tempore indigent, ut sanitatem restituant; at
Christus, nullo adhibito medio, in instanti sepe curavit infirmos,
diuturno morbo laborantes, atque ita ut effectus permaneret.
Imo, ut vidimus, Christus sanavit etiam absentes: quibus in casl-
bus, nulli cause naturali possibile est effectum tribuere: que
enim causa potest quidquam producere, in quod nec physicum,
nec moralem ullum influxum exercere potest? Aut quinam pos-
Sibilis influxus in absentes? Iterum, si qua esset naturalis causa
occulta mirabilium operum Christi, quomodo illa maneret adliuc
nobis occulta (ineptissimz enim sunt explieationes quas rationa-
liste obtrudunt); eum tamen eam jamdiu noverit Christus! Chri-
stus, inquam, qui in adversariorum hypothesi, non esset nisi fabri
lignarii filius, qui numquar literas didieit? Consideretur denique
facilitas, qua Christus miracula patravit; multitudo ac varietas

operum mirabilium, que perfecit; certitudo, qua ejus promissioni
ac Imperio respondit eyentus ;

stabilitas, qua effectus sanitatis,
vite etc.

perseveravit; fructus, qui ex Christi miraculis conse-
cutu y ~ - o e = ." n
3 est: meridiana luce clarior erit expostulatio Arnobii (207:

ent. 1. i . i :
E l. 1. e. 43.): « Potestis aliquem nobis designare, monstrare
ex omnibus illis magis,

lioni : qui unquam fuere per seecula, consimile
21qu1d Christo millesi

ma ex parte qui fecerit? » ConcludamUus

as.com

-
7
Í
1

ART. II. DE MIRACULIS CHRISTI ET APOSTOL. 199

igitur cum Zachæo christiano (Consult. cum Apollon. philos. 1. 1.

a 13.: ed. Migne, t. 20. col. 1081.): «Si echo loquenti, aut fon-

jbus spuma, vel vero lumini umbra coæquanda est: non indigna

somparatione junguntur opera hominum virtutibus Dei, cum hic
ec tantum remediorum mora sit, ut prodesse jubeantur [nihil

requirebatur nisi nutus], illie przstita per laborem, prius pene
quam sentiuntur evanescunt. »

« 98) Ad hec confirmanda, libet referre eloquentia verba ipsius
Arnobii (1. 1. c. 45.): «Quid dicitis [gentes alloquitur] o iterum !
Ergo ille mortalis aut unus fuit e nobis, eujus imperium , cujus
vocem popularibus et quotidianis verbis emissam invaletudines,
morbi, febres atque alia corporis cruciamenta fugiebant ? Unus
fuit e nobis, cujus presentiam, cujus visum gens illa nequibat

| ferre mersorum in visceribus demonum, conterritaque vi nova ,
membrorum possessione credebat?.... Unus fuit e nobis, qui clau-
dos currere precipiebat?.... Unus, inquam, fuit e nobis, qui de-
bilitatibus variis morbisque vexatos centum aut hoc amplius se-
mel una intercessione sanabat? cujus vocem ad simplicem furi-
bnda et insania explicabant se maria? procellarum turbines
lempestatesque sidebant? qui per altissimos gurgites pedem ferebat
inlatum ? ealcabat ponti terga, undis ipsis stupentibus in famu-
latum subeunte natura ? qui sequentium se millia quinque, quin-
que saturavit e panibus, ac ne esse prestigis incredulis illis vi-
derentur et duris, bis senarum sportarum sinus reliquiarum frag-
minibus aggerebat? Unus fuit e nobis, qui redire in corpora
jamdudum animas precipiebat efflatas, prodire ab aggeribus con-
ditos, et post diem funeris tertium pollinctorum voluminibus ex-
pediri? » ete. etc. |

4) Quominus autem Christi miracula virtuti dozmonum adscribi
possint, preter naturam quorumdam eorum aliaque que dixi-
mos, obstat quod ipsi doemones e corporibus ejicerentur; quod
ipsis invitis, Christus operaretur; quod ad eum finem miracula
PMraret, ut virtutem promoveret, Deum glorificaret. Christus
eim, qui regnum demonis evertere satagebat, simul ad regnum
Dei difundendum stabiliendumque adlaborabat. Si ergo domon
"Peratus esset opera, que Cliristus ostendebat, dæmon potesta-
tem suam contra seipsum contulisset. Quo argumento usus est

—— À— Re À 9D c ee . i --

mem Lp >

www.obrascatolicas.com |

SA l

200 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

ipse Christus Dominus, qui (Luc. XI. Matth. LAS) Pharisejs, Ve-
ritatem operum negare haud valentibus, atque virtuti diabolicæ en
adscribentibus, respondebat: «Si Satanas in se ipsum divisus est,
quomodo stabit regnum ejus ?.... porro si in digito Dei ejicio dg.
monia, profecto pervenit in vos regnum Dei»: quibus verbis qi.
vinam suam virtutem, quam ejiciens deemonia manifestavit, aper.
tissime asseruit. Licet ergo usurpare verba Origenis (c. Celsum,
l. l. n. 51.): « Itaque si, seposita omni de miraculis prejudicata
opinione, quzritur, bono ne an malo consilio illa fecerit, ut ne
aut omnia vituperemus, aut omnia tamquam divina admiremur,
et admittamus ; an non perspicuum est ex Moysi et Jesu mira-
culis, quibus integre gentes constitute sunt, eos divina potestate
fuisse, que ab illis facta fuisse Seripture narrant? Neque enim
malis artibus, magicisque preestigiis constituta fuisset gens tota,
que despectis non solum simulacris falsisque numinibus, que re-
liqui omnes colebant, sed etiam rebus omnibus creatis, ad Deum
rerum omnium principium, principio carentem ipsum assurgit.»

219. IV. Dubitari nequit de veritate relativa miraculorum
Christi. Ad hujus partis intelligentiam, prestat hic animadver-
tere, Christi miracula, sive directe patrata sint in confirmatio-
nem ejus divinitatis, sive ejus missionis, sive ejus doctrine, e-
que probare divinam ejusdem doctrinse originem, uti facile patet.
Unde—

1) Legitur (Matth. XI.): «Joannes.... cum audisset in vinculis
opera Christi, mittens duos de discipulis suis, ait illi: Tu es, qui
venturus es, an alium expectamus? Et respondens Jesus, ait illis;
Euntes renuntiate Joanni, que audistis et vidistis. Cæci vident,
claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resur-
gunt, pauperes evangelizantur. » Jamvero cum ex Joannis peti-
lione, tum ex responso Jesu Christi manifestum est, Jesum Chri-
stum direxisse miracula ad suam divinam missionem compro-
bandam.

2) Cum Christus reposuisset Judeeis, ipsum de violato sabbato
falso accusantibus, se omnia operari simul eum Patre (Jo. V. 17.)
"WI eoque intime unitum esse, subdit (v. 36.): « ipsa opera
E ego facio, testimonium perhibent de me. » Idipsum discipu-
lis suis in ultima cCna asseruit (Jo. XIV. 10. seqq.): «Pater;

icas.com

ART. Il. DE MIRACULIS CHRISTI ET APOSTOL, 201

auem in me manens ipse facit opera. Non creditis, quia ego
in Patre, et Pater in mo est? alioquin propter opera ipsa cre-

jle. » T
ad Resuscitaturus Lazarum (Jo. XI.), « Jesus autem elevatis |
„rsum oculis, dixit: Pater, gratias ego tibi, quoniam audisti me.
Ego autem sciebam, quia semper me audis, sed propter populum,
qui circumstat, dizi; ut credant, quia tu me misisti. » Et re- |
vera «multi... ex Judeeis, qui venerant ad Mariam et Martham, ^
a viderant quee fecit Jesus, crediderunt in eum. » |

4) Sepissime Christus ad miraeula provocavit, ut divinam suam
missionem ostenderet. Cum Judzi ex. gr. dicerent (Jo. X.): « Quo-
sque animam nostram tollis? si tu es Christus , dic nobis pa- |
lam; respondit eis Jesus: Loquor vobis, et non creditis. Opera, TE
que ego facio in nomine Patris mei, Ace testimonium perhibent P
de me. Si mihi non vultis credere, operibus credite, wt cogno-
satis et credatis, quia Pater in me est, et ego in Patre.» .
Redarguens (Jo. XV.) etiam Judaeorum incredulitatem ait: « Si GR
opera non fecissem in eis, que nemo alius fecit, peccatum non
haberent, nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem
meum.» Quapropter merito scribit S. Augustinus (de util. cre- 3
dendi, n. 32.): «Quid enim aliud agunt tanta et tam multa mi-
racula , ¿pso etiam dicente illa fieri non ob aliud, nisi ut sibi
crederetur ?.... Ergo.... miraculis conciliavit [Christus] auctori-
tatem, auctoritate meruit fidem, fide contraxit multitudinem ,
multitudine obtinuit vetustatem, vetustate roboravit religionem.»

0) Neque aliter rem intellexerunt Christi discipuli et Apostoli.
Btenim Nicodemus ad Jesum dixit (Jo. III. 2.): «Scimus, quia a
| Deo venisti magister: nemo enim potest hzc signa facere, que
| u facis, nisi Deus fuerit eum eo.» Petrus (II. Pet. I. 16-18.)

üt divinam Christi missionem probet, provocat ad ejus transfi-
| surationem, et vocem e ccelo delapsam, «quam, ait, nos audiyi-

GRATO ARAS DT OA AT A

A A E PR w^

HE Es — *_ SA

"osa, c m qd ee uL b

aus de ccelo allatam, cum essemus cum ipso in monte sancto.»
Item Paulus (I. Cor. XV.) exhibet resurrectionem Christi ceu
publicum et irrrefragabile veritatis testimonium. Denique, ut ce-
tera omittamus, S. Joannes (XX. 30. seqq.) scribit: « Multa qui-
dem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum,
TU? non sunt scripta in libro hoc. Hæc autem scripta sunt ut

eo ome np e e A - o e PU A ao A

(0000 D A RB ms ——— 00

www.obrascatolicas.com .
|]

202 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

credatis, quia Jesus est Christus Filius Dei, et ut credentes vi.
tam habeatis in nomine ejus. »

6) Hic omnia pleniore luce fulgebunt, si attendamus ad insi-
gnem Christi characterem. Etenim adeo fuit ab omni Inbe alie-
nus, ut in conspectu adversariorum suorum publice exclam

are
potuerit (Jo. VIII. 46.): «Quis ex vobis arguet me de peccato?,
quin ullus adesset qui ipsum redargueret. Ipsi Judices, vel Inviti,
coram populo, confessi sunt ejus innocentiam : Pilatus publice
protestatus est «nullam invenio in eo causam »; et « innocens
ego sum a sanguine justi hujus ». Discipulus proditor in despe-
rationem actus, dixit: « Peccavi tradens sanguinem justum». Post
Christi mortem vero, religio ab eo preedicata plurimos nacta egt
adversarios; at nullus eorum suspectam umquam reddidit ejus
innocentiam ac virtutem eximiam ; ita ut Apostolus, scribens ad
Hebreos, confidenter eum proclamaverit « sanctum, innocentem,
impollutum, segregatum a peccatoribus » (1). Jamvero ipse Chri-
stus est, qui sibi vindicat zqualitatem cum Deo, ac potestatem
universalem; qui se appellat viam, veritatem et vitam; qui pro-
inde plenam fidem exigit doctrine, quam praedicat: atque hec
omnia, ut vidimus, miraculis confirmat. Possentne hae Christi af-
firmationes conciliari cum insigni ejus charactere, si ille false
essent ? Nonne deberet potius dici pessimus hominum, qui insigni
superbia elatus, Deo :qualem se fecit, atque id falsis miraculis
confirmans, totum genus humanum in ruinam agere contendit!
Re quidem vera hoc Christi testimonium miraculis ab eo confir-
matum, vel verum dieitur, et habemus quod volumus; vel dici-

tur falsum, et aperte pugnat eum Christi charactere ab ipsis ad-

(1) Eximinm hune Christi characterem ipse Rousseau (Emile, 1. 4.) fasans est,

dicens: «Quelle douceur, quelle pureté dans sea moeurs, quelle grâce touchante dans
zes instructions ! Qnelle élévition dans

ses maximes ! Quelle profonde sagesse dans
ses disconrs! Quelle présence d'

esp.it, quelle finesse et quelle justesse dans se
réponses! Quel empire sur ses passions! Où est l'homme, où est le sage, qui sait
M souffrir et monrir gans faib'esse et sans ostentation ?... Jésus-Christ avait-il
pris chez les siens cette morale éevée et pure dont lui senl a donné les leçons &
Y exemple? Da sein da plus farienx fanatisme la plus haute sagesse se ft en-
tendre, et la simplicité des plus héroiques vertus honora le plus vil de tons les

eupies..... o 1 1. "i
Peuples..... Oui, si la vie et la mort de Socrate sont d'un sage, la vie et la mon
de Jéans y. nt d'un Dien.» |

da S

Ls. ———— Él LJclcl1N]qsqsQj j NNP|. ... "unt n ao

CI A ¿a eakaeaeLADialilUBDOLLA|LT )!ÜAOOUV

ART. II. DE MIRACULIS CHRISTI ET APOSTOL. 203

versariis ejus admisso: quod si censeretur testimonium illud ne-
sciens Christus protulisse; quomodo cum tanta ignorantia posset
sonciliari sublimitas ne consonantia doctrine, quam predicayit?
Quomodo locutus esset, sicut numquam locutus est homo (Jo. VII.
4)! Quomodo confadisset Pharisseos, adeo ut non auderent ei
respondero verbum (Matth. XII. 46.)? Insigne est hoc argumeh-
ium ex Christi charactere desumptum; ita ut vel ex illo solo,
passim Apologetæ demonstrent divinam christiane religionis ori-
ginem. Cf. si lubet, Duvoisin (Démonstr. Evangélique, chap. 3.).

950. Dices tamen : si Christus miracula edidit in confirmatio-
nem suæ doctrinæ, non debuit prohibere , sed potius promovere
miraculorum promulgationem. Atqui Christus prohibuit miracu-
lorum a se editorum propagationem: ita ex. gr. leproso sanato
præcepit: « vide, nemini dixeris»; surdo et muto, usum aurium
et linguæ restituens, « præcepit illis ne cui dicerent » (cf. Matth. IX.
et Mar. VIII.). Ergo.

Respondetur. Ex citatis testimoniis abunde patet, Christum
dedisse miracula tamquam signa suse missionis, publice ac pas-
sim ad ea provocasse, quandoque etiam expresse precepisse mi-
raculi divulgationem, sieut liberato a doemonibus dixit (Mar. V.):
«Vade in domum tuam ad tuos, et annuntia eis, quanta tibi Do-
minus fecerit, » Dubitari ergo nequit de relativa vi miraculorum
probandi divinitatem christianz religionis. Cur ergo precepit
quandoque Christus ne miraculi fama divulgaretur ? Scilicet con-
irmatio veritatis christians non est unicus possibilis finis mira-

culorum. Unde Christus Dominus, qui non solum Doctor veritatis

sel et Exemplar virtutis erat, innumeris variisque signis sua mis-
tione jam comprobata , voluit nos etiam humilitatem edocere,
subinde prohibens ne quaedam miracula palam manifestarentur;
sient quandoque miracula facere recusayit, ne eorum pasceret
curiositatem, qui tantum videre cupiebant (Matth. XII. 38.); aut
“S reprehenderet, qui credere recusabant, nisi suis manibus pal-
Parent (Jo. XX. 29.). Ceterum hanc difficultatem, quam cum aliis
'ecentioribus incredulis repetit Larroque (Examen critique des
doctrines, ete.), sibi jam proposuerat D. Thomas, eique satisfecerat
verbis S. Jo. Chrysostomi, dicens (3. p. q. 44. a. 3. ad 4.): « 5u-
Pra illud Matth, IX. ‘videte, ne quis sciat', dieit Chrys. (hom. 13.

www.obrascatolicas.com .

¡A

^". a o --— LI Ludi 11. 1 A A o

~ pr Ar

A O E wo P.

A
e

YA p C m

^7 uL SAA IR

MEL OO LL 3S — du oa uL. -—— o eme — "imme tm hoo, A. ug mne A m Ie

204 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

in Matth. aliq. a. pr.), * Non est hoc contrarium, quod hie dici-
tur, ei quod alteri dicit: Vade et annuntia gloriam Doi; erudit
enim nos prohibere eos, qui volunt nos propter nos laudare: i
autem ad Deum gloria refertur, non debemus prohibere, sed magis
injungere, ut hoc fiat.”

280. ScngoLIoN. Pro viribus adlaboravimus ad divinam originem
revelationis christiane ex Christi Apostolorumque miraculis de.
monstrandam; et post ea quee disputavimus, videremur frustra
terere tempus, si in lis refutandis moraremur, que recentiores
rationalistz objiciunt. Re quidem vera, ut traditis demonstratio-
nis vim enervent, duplicem ineunt yiam:—1) miracula omnia uti
mythos ae legendas traducunt, adeoque Evangelistarum veraci-
iatem impetunt—2) veritate historica admissa, miracula ita ex-
plicare contendunt, ut ad eventus mere naturales revocent; adeo-
que veritatem philosophicam miraculorum negant.

251. In mythica explicatione eminent Strauss et Renan. Sed
lis—1) repetenda sunt ea omnia, quibus historicam Evangeliorum
authentiam supra vindicavimus—2) Concedit Strauss (Introduet.
S XUL) quod si Evangelica historia a cosevis auctoribus et im-
mediatis testibus conscripta esset « hujusmodi argumentum esset re-
vera perempiorivm »: repetantur ergo ipsi argumenta, quibus
Evangeliorum genuinitatem adstruximus—3) Fatetur Strauss, se
mythice explicationi adheerere, quia a priori miracula sunt impos-
sibilia; Renan yero (Vie de Jésus, Introduct. LI.) seribit: «Ce
D'est pas au nom de telle ou telle philosophie, c'est au nom d'une
constante expérience que nous bannissons le miracle de l'histoire.
Nos ne disons pas: le miracle est impossible ; nous disons: il
EU 2 pas eu jusqu'iei de miracle constaté. » Verum (1. e. LII.seq.)
x contradicens, statuit tamquam sane critics in historia prin-
pum, quod cum narratio operis supernaturalis, uti talis ad-
ded nequeat, necesse est ut credulitatem aut imposturam sem-
PAR ergo Historici est illam ita interpretari, ut

: Quid veri contineat: scilicet illam traducere

uti my NEU |
« ES: Ipsis igitur repetenda sunt que de possibilitate mi-
LUST Cisputavimus—4) Ceterum i

psi Apostoli opponunt facia:
awa narrant, fabulis (uno P pP

5), quas ipsi rejiciunt. Ita (I. Tim. I

¿AS.COM

"UT

(oC TU 8808080808000 REPRE

J q +4 AX -
Y » HL Ep Gp AL a"
¡LL | 1 + > Loy Y

- o
Y Ín4 ts. e is AA Ud
€

ART. Il. DE. MIRACULIS CHRISTI ET APOSTOL.
4) Paulus hortatus est Timotheum ut instrueret Ephesios « ne in- y
enderent fabulis »; et (IV. 4.) ait: «ineptas autem et aniles fa- lcs
pulas devita »; et Petrus (I. Pet. I. 10.) scribit: «non enim do-
etas fabulas secuti notam fecimus vobis Domini nostri Jesu Chri-
sti virtutem et presentiam; sed speculatores facti illius magni-
tudinis »; et affert factum transfigurationis, cu jus ipse testis fuerat.
982. Inter eos vero, qui conantur miracula omnia ad eventus
mere naturales revocare, eminet Paulus, ad quem etiam accedit
jpie levissimus Renan. His igitur, quoniam philosophicam mira-
olorum veritatem negant—1) repetenda sunt ea omnia, que ad
— illam adstruendam in hac et in IX. thesi attulimus — 2) Sepe
obtrudunt difficultatem, quee petitur ex nostra ignorantia legum
ac virium naturalium: huic etiam difficultati satis occurrimus—
3) Confirmari hzc possent ex ipso modo, vere ridiculo, quem ad-
hibent, ad Christi miracula explicanda. Cum dicitur ex. gr.
(Matth. XIV.) Christus apparuisse discipulis tempestate jactatis
«ambulans super aquas »; Paulus (Manual. exeget. super tria
priora Evangelia) censet, procul dubio legendum esse juxta aquas:
scilicet Christus ambulabat in littore maris. Miraculum conver-
Honis aque in vinum , quod Christus patravit in Cana Galilez,
et quod Joannes (II.) vocat «initium signorum Jesu»; juxta Pau-
lusium nihil aliud fuit, nisi signum urbanitatis. Et Renan, cum
Paulusium imitari contendit, miraculum de multiplicatione panum
et piscium (Matth. XIV.) facile (!) explicat, dicens quod sancta
lla turba, quee sequebatur Christum, maxima frugalitate vixit
in deserto; ac proinde pronum illi erat miraculum agnoscere. Si
agatur de resuscitatione Lazari, minime versatur in angustiis Re-
nan: id enim reducitur ad fraudem seu collusionem inter Chri-
stum et Lazarum: hie mortuum se finxit, ut Christo opportuni-
tatem preeberet suse missionis confirmande. Nisi res esset mœ-
roris plena, posset, ad hilaritatem excitandam atque fovendam,
bic referri ejusdem auctoris explicatio de conversione Sauli. Sed
lé his satis: simplex communis sensus dictat, hec aliaque similia

non refutatione, sed irrisione digna esse.

w^ HP À »

- hec o

- o. mi -
-— — — M pe ^M SD —
Dal canna —

a gm, ga e

www.obrascatolicas.com .
E T i

" s a 34
b e Bub Uu
->

206 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

ARTICULUS TERTIUS

Án Christi Resurrectione Veritas Christians» Religionis
Demonstretur. |

2E ps PRor. XIII. 1. Quemadmodum certo constat Christum NOR $e-
EER: t mel prædixisse se esse resurrecturum — ita 2. nullatenus dy. |
EPA bitart potest rem ita contigisse, sicut ab eo fuerat predicta. 1
Y^ 4$ 3. Cum autem hec a mortuis resurrectio divinum Opus sit s |
$ Mas d atque precipuum fidei nostre fundamentum; eadem, sive uti
sa 3 prophetia sive uti miraculum spectetur, christiane religionis :
uix HE veritatis invictum existit argumentum. j
e - y
X e 283. Prob. 19 pars. — 1) Christus (Jo. II. 19. 21. 22.) dixit Ju-
F ^ oA diis: «Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud...
9 Y "i Ille autem dicebat de templo eorporis sui. Cum ergo resurrexis-
P 3 set a mortuis, recordati sunt discipuli ejus, quia hoc dicebat, et
us $c crediderant Seriptore et sermoni quem dixit Jesus > — Inerednli
: ; à pharisaei, veritati resistentes, miraeula ad suum libitum a Chri-
e : $^. sto petebant. Christus vero miracula ipsis recusans, provocat ad
s A E suam resurrectionem , tamquam ad supremum signum, cui qui
A A E restiterit, eo ipso suam obstinationem ostendat. Legitur enim |
MEER (Matth. XX1I.38-40.): « Tunc responderunt ei quidam de scribis et
T E pharisaeis dicentes: Magister, volumus a te signum videre. Qui -
+ : t 4 respondens ait illis: generatio mala et adultera signum quaerit,
WE NE C et signum non dabitur lli, nisi signum Jonae prophetae. Sicut
: H K enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus,
P | sic erit filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus no-
d ctibus, »

AN =) Clarius et absque figuris sepiue predixit Christus suam

m" resurrectionem. Nam dicitur (Matth. Xvl 21): « ecepit lesus

ostendere diseipulis suis,
multa pati

- FC occidi,

quia oporteret eum ire Jerosolymam, el

t Scribis et Principibus Sacerdotum, e!
S: tertia die resurgere. » Et (ibid. XVII., 21. 22.): « Con-
he versantibus illis in Galilea, dixit illis Jesus: Filius hominis tra-

a Senioribus e

K
e * , LA» LI
IMA OA

ART. Iff. DE CHRISTI RESURRECTIONE. 207

dus est in manus hominum: et oceident eum, et tertia die
ot. » Eidem ingeminavit Christus (ibid. XX. 19.): « Et
į eum gentibus ad illudendum et flagellandum et crucifi-

den
result

traden
gendum, et tertia die resurget. »

9) Hec eadem apud duos alios synopticos Evangelistas legun-
tor in loeis parallelis (Mar. IX. 30., X. 34.; Luc. XVIII. 33.,
etc.); penes quos et illud habetur, quod Jesus, post suam trans-
fieurationem , discipulis ejusdem testibus preeceperit (Mar. IX.
$)« ne cuiquam que vidissent, narrarent: nisi cum Filius ho-
minis a mortuis resurrexerit ». Imo ipsis Jucsis omnino perspecta
erat heec ssepius repetita Christi predictio; nam legitur (Matth.
XXVII. 63. seqq.): « Domine recordati sumus quia seductor ille
dixit adhuc vivens: post tres dies resurgam. Jube ergo custodiri
epilehrum usque in diem tertium: ne forte veniant discipuli
eius, et furentur eum, et dicant plebi: surrexit a mortuis, et erit
novissimus error pejor priore ».

4) Neque obstat, quod discipuli Christi hane predictionem adeo
prspicuam totiesque repetitam non bene viderentur intelligere,
emque post magistri mortem antequam ad vitam rediisset, non
viderentur recordari. Sepius enim Christus de calamitatibus sibi
imminentibus, de morte et resurrectione sua clare et perspicue
disseruit; sed hæc omnia Apostolis obscura erant, uti patet ex
Mare. (X. 32. seq.); Luc. (XVIII. 34.); Matth. (XVI. 22., XVII.
2.); Lue. iterum (XIX. 45.) eo praesertim quod non viderent,
quomodo praedictiones illas cum vulgaribus receptis de Messia
ejusque dignitate opinionibus componerent. Unde etiam a Christo
(Mare. XVI.) reprehensi sunt; atque inde subsequens eorum testi-
monium firmius habendum est.

9) Frustra autem objicitur, in ultimo eum discipulis colloquio
(o. XIII-X VIL.), Christum nihil dixisse de sua resurrectione. Et-
tin — a) Qui ita objieiunt videntur dicere, se credituros resur-
ectionis praedictionem, si ea inveniretur in sermone, quem Chri-
us habuit in ultima coena: at si in aliis occasionibus Christus
late praedietionem illam edidit, nonne par est ratio credendi 1—
" Etsi Christus in sermone illo siluisset de sua resurrectione,
tt summum haberetur argumentum negativum : hujusmodi vero
“gumentam contra positiva, quae adsunt, nullam vim habet —

www .obraseatolicas.com

amr t

Dion let Mt LX —ü. l1 Á. >

- , E

E - —

E
$t
T"
DE
INE
ra
5
]

ums a dg er^ me Ps Mr +

208 DISP. Il. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

c) Sed non obseure resurrectio in preedicto sermone indigitato A
Lu"

A
cum Christus ad Apostolos ait (XVI. 16.): « Modieum, et jam non |
videbitis me, et iterum modicum, et videbitis me»; et (v. y |

«nune quidem tristitiam habetis; iterum autem videbo vos, gi
gaudebit cor vestrum ». E

M
984. Prob. 29» pars I. ez disertis testimoniis. Nam—1) Christi -

resurrectionem testantur Apostoli et evangeliste, qui verba Angeli
citant ad mulieres de Christo dicentis: « Non est hic, surrexit —
enim sicut dixit» (Matth. XXVIII. Marc. XVI. Lue. XXIV.). Testa.
tur etiam resurrectionem Christi cum variis adjunctis eam enarrans -
S. Joannes (Jo. XX.). Petrus intrepide illam annuntiavit in pri-
ma concione Hierosolymis habita , exclamans (Act. IL): «Hun -
Jesum resuscitavit Deus, cujus omnes nos testes sumus ». Idem |
in prima sua epistola (I. Pet. I.) scribit: « Benedictus Deus, qui -
regeneravit nos in spem vivam per resurrectionem Jesu Christi.
a mortuis». Paulus (I. Cor. XV.) ait: « Nune autem Christus rel
surrexit a mortuis primitis dormientium ». Idem (Aet. XVIL) -
Athenis in Areopago resurrectionem Christi ad probandam yeri-

tatem suæ doctrinæ annuntiat, dicens, quod Deus sit «fidem præ-
bens omnibus, suscitans eum a mortuis ».

2) Quod Apostolorum testimonium eo efficacius est, quo difi-
ciliores se exhibuerunt ad resurrectionem credendam. Mulieres
ex Angeli jussu resurrectionem iis referebant (Luc. XXIV. 11.)
«et visa sunt ante illos sicut deliramentum verba ista, et non
crediderunt illis ». Petrus et Joannes corpus Christi non inye-
nientes in sepulchro, rem ad alios referunt; attamen duo disci-
puli euntes ad castellum Emmaus sub vesperam ejusdem diei, non-
dum credunt, ita ut mereantur illam reprehensionem (Luc. XXIV.
20.) «0 stulti et tardi corde ad credendum ! » Hi de resurre-
ctione ex Christi alloquio et presentia convicti, illam testantur
undecim discipulis; qui tamen (Mar. XVI. 13.) «nec illis credi-
derunt». Jesus Apostolis simul congregatis apparuit; at hi (Due.
XXIV. 37.) «conturbati et conterriti existimabant se spiritum
videre». Nota est incredulitas S. Thome. Denique tantum abest,
ut Spastoli fuerint nimis proclives ad credendum, ut (Mar. XVI
14.) «novissime recumbentibus illis undecim apparuit (Jesus), et

ART. UN. DE CHRISTI RESURRECTIONE, 209
it incredulitatem eorum, et duritiam cordis, quia iis

viderant eum resurrexisse non erediderunt ». Nonnisi ergo

qui PAT
scidentia facti convicti potuerunt deinde tam constanter verita-

| wm resurrectionis annunciare.

` ag. Il. Ex variis apparitionibus. Christus enim post glorio-
am suam Resurrectionem sæpius se conspicuum reddidit. Appa-
mii enim Marie Magdalena in forma hortulani (Jo. XX.); mu-
lieribus a monumento redeuntibus (Matth. XXVIII.); discipulis
duobus euntibus in. Emmaus (Luc. XXIV.); singulariter Simoni
Petro (ibid.); Apostolis omnibus, excepto Thoma, quibus perter-
rtis se palpandum prebuit (Jo. XX.); et iterum, przesente etiam:
Thoma; quem digitum in fixuram elavorum et manum in latus
mittere jussit (ibid.); pluribus discipulis ad mare Tiberiadis
(lo. XXI); undecim Apostolis in Galilea in monte, ubi consti-
tuerat illis Jesus (Matth. XXVIII.). Teste Paulo, Christus redi-
rivus «visus est plus quam quingentis fratribus simul» (I. Cor.
XV.). Notetur autem, Christum non obiter et momentanee Apo-
stolis apparuisse, sed amice eum ipsis conversatum esse, cum
ipis manducavisse, ipsosque docuisse. Legitur enim (Act. I.):
(Prebuit se ipsum vivum post passionem suam in multis argu-
mentis; per dies quadraginta apparens eis, et loquens de regno
Dei.» Tandem (Mare. XVI.) videntibus Apostolis Christus ele-
vatus est, et gloriosissime in colum ascencit.

]
|

286. Dices: Cur Christus solum apostolis et amicis suis appa-
Mit? eur non se redivivum ostendit populo, principibus sacer-
dotum, phariseis, aliisque inimicis suis? Tunc vere resurrectio
etra omne dubium posita fuisset, et Judæi conversi fuissent.

Respondetur—1) hane ipsam objectionem propositam fuisse a
Celso, cui jam Origenes respondit (de cons. Evang. e. 24.), non
td homines pertinere patrandorum miraculorum modum preescri-
bere: prima ergo responsio.est, Christum non apparuisse inimicis
suis, quia noluit—2) Gratis autem asseritur Judaeos incredulos,
viso Christo redivivo , ejus fidem suscepturos fuisse. Sicut enim
| Prejudiciis, ac passionibus obeæcati,. reliqua stupenda miracula,

ita etiam ipsam resurrectionem virtuti dæmoniac®æ adscribere

Potaissent.—3) Constat revera Christum redivivum ostendisse se

membro Synagoge , Christians religionis impugnatori, ejus no-

MAZIELLA, De Religione et Ecclesia - M.

-—e€— o

www.obrascatolicas.com

"e.

210 DISP. 11. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

“xi

minis persecutori, et quidem dum fureret atque insaniret

contra

ipsum: apparuit nempe Christus Saulo petenti Damascum , eum.
que insignem effecit Apostolum. Nihilominus adversarii antiqui
recentioresque mille sophismatibus ejusmodi apparitionem eludere
conati sunt — 4) Sane non deerant Judeis luculentissima argu-
menta ad credendum in Christum, qui vaticiniis ac miraculis
abunde ostenderat suam divinam missionem: imo, nisi corum per-
vicacia obstitisset, potuissent credere ipsam resurrectionem; cum
corpus Christi, non obstantibus custodibus ab ipsis selectis, e
sepulchro evanuerit , et plures testes resurrectionem afirmare
rint—5) Nec desunt congruentes rationes, quas nos ipsi assignare
possumus, et ob quas Christus se non ostendit Judæis inimicis
post suam resurrectionem. Etenim magnum detrimentum enasci
potuisset, si Judæi, adbærentes prejudiciis suis de Messia, rege
temporali potentissimo, Christum in statu gloriæ et exaltationis
conspexissent. Potuisset namque facile contingere, ut, eo viso et-
Messia habito, confestim contra Romanos rebellionem agerent, ab
his autem pressi, et victi Hierosolymis includerentur. Quam tri-
stem sortem Apostoli etiam experti, adeoque a prædicatione
evangelii maxime impediti fuissent. Sed præcipua ratio extat
(Act. X. 41.); de qua alibi.

287. Ill. Ex modo agendi inimicorum Christi. Etenim—1) le-
gitur (Matth. XXVII.) «Altera autem die convenerunt princi-
pes sacerdotum, et pharisei ad Pilatum dicentes: Domine recor-
dati surmas, quia seductor ille dixit adhue vivens: post tres dies
resurgam. Jube ergo custodiri sepulehrum usque in diem tertium;
ne forte veniant discipuli ejus et furentur eum, et dicant plebi:
surrexit a mortuis, ct erit novissimus error pejor priore. Aii
illis Pilatus: Habetis custodiam, ite, custodite sicut scitis. Illi
autem abeuntes munierunt sepulchrum , signantes lapidem cum
custodibus. » Jamvero (ibid. XXVIII.) custodes terremotu per-

territi, venerunt in civitatem , €t «nuntiaverunt principibus Sé”

cerdotum omnia qui faeta fuerant». Hi autem « congregati cum

senioribus, consilio accepto, pecuni

am copiosam dederunt militi
bus dicentes:

Dieite quia discipuli ejus nocte venerunt, et furati
sun ES
eum, nobis dormientibus.» Que omnia perpendens S. Augl-

sti e : >
E 3 Ps. 62), exclamat: « Quid est, quod dixisti, O infelix
astu .

atia t Tantumne deseris lucem consilii pietatis, et in profund

S. COM

. E

ART. III, DE CHRISTI RESURRECTIONE. 211

versutizo demergeris, ut hoc dicas; dicite, quia vobis dormienti-
bus venerunt discipuli ejus et abstulerunt eurn ? Dormientes testes
adhibes? Vere tu ipse obdormisti, qui scrutando talia defecisti.
si dormierunt, quid videre potuerunt? Si nihil viderunt, quomo-
do testes sunt ? »

2) Futiles adversariorum evasiones rem confirmant. Nam asse-
erunt quidam, Christi corpus a scissa per terremotum petra
absorptum fuisse. At—a) si id verum esset, quomodo potuisset
deinde Christus vivum se ostendere ac pluribus apparere? —/) Si
absorptum fuisset Christi corpus, nonne cum illo absorpta fuis-

sent linteamina et sudarium, qua tamen in sepulchro inventa
sunt?—c) Terrz:motus omnibus sensibilis fuit, et si qua fuisset
petre scissura, omnibus fuisset visibilis: cur ergo absurda hzc
hypothesis sero invecta fuit, cum principes Sacerdotum et Pha-
risei, quibus maxime cordi erat resurrectionem negare, scissuram

illam non observaverint ?

3) Somniarunt alii, Christi corpus a discipulis sublatum fuisse.
At—a) id certe factum non fuit: aut enim Apostoli credebant
Christi resurrectionem ; et frustra egissent: aut non credebant;
et deceptos se putantes, numquam vitæ discrimini pro seductore
se exposuissent— 5) Nec, si voluissent, potuissent Apostoli Chri-
sti corpus auferre. Quomodo enim id efficere potuissent? Num
corrumpendo custodes? Sed, resurrectionis falsitate supposita,
cum deerat omne motivum id aggrediendi, tum plura aderant
motiva ab eo facinore abstinendi: facile enim timere poterant, ne
custodes corruptioni resisterent, ne pravum eorum consilium pro-

pazarent, ne apud Judices eos accusarent. Num vim custodibus
inferendo ? Sed custodes reclamassent apud Pilatum et Synedrium,
Apostoli capti, judicati, damnati fuissent: quin hzc facta sint,
"Usodes retulerunt que acciderant, et Judeei Christi inimici eis
Persuadere tentarunt ut dicerent, non se vim passos esse, sed -
| Christum sublatum fuisse, ipsis dormientibus—c) Quare principes
Sacerdotum et magistratus maxime dolebant, quod Apostoli Chri-
šti resurrectionem annunciarent; hujusmodi predicationem omni
| modo prohibere conati sunt; at numquam Apostolos traduxere
! Uli violatores sepulchri ae deceptores—d) Apostoli vero conte-
Stabantur, se vidisse, audivisse, palpasse Christum redivivum; in

— e re l uU M a E omo oo

|
| www.obrascatolicas.com

212 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA. E:

hac preedicatione constantes perstiterunt usque ad vincula, aq
carceres, ad mortem; et innumeri ex ipsis Judeis ad Christi f.

dem conversi sunt.

rectionem impugnandam, negant Christi mortem, eumque tantum
syncope oppressum asserunt. Absurdæ huic suppositioni obstant...
a) innumera testimonia ac validissima. Nam Christum vere mor-
tuum esse, testantur omnes quatuor Evangelisteo, Mattheus
(XXVII.) ait: « Jesus.... clamans voce magna emisit spiritum »;

4) Adhuc ineptius, Paulus, Strauss, aliique, ad Christi Tesur- |

Mareus (XV.): « Emissa voce magna exspiravit»; Lucas (XXIIL):
«Hc dicens exspiravit »; Joannes (XIX.): « Inclinato capite tra-
didit spiritum ». Imo ipse Joannes, testis oculatus, narrat (Jo,

XIX.), milites latronum adhuc viventium crura fregisse, « ad Je-
sum autem cum veni

ssent, ut viderunt eum jam mortuum, non
fregerunt ejus crura; sed unus militum lancea latus ejus aperuit,
et continuo exivit sanguis et aqua». Pilatus quoque nonnisi cer-
tos factus de morte Christi ex testimonio Centurionis, corpus
ipsius Josepho ab Arimathea concessit. Joseph ipse ab Arima-
thea, cum corpus Christi exanime a Pilato accepisset, « involvit

illud in sindone munda, et posuit illud in monumento suo novo

quod exciderat in petra »; et «in quo nondum quisquam positus

fuerat». Dein « advolvit saxum magnum ad ostium monumenti,

et abiit ». Denique non solum christianis, sed omnibus Judeis et

ethnicis mors Christi ceu factum extra omnem controversiam

positum perpetuo fuit. Quin imo Judeis et ethnicis tanta erat de
hoc facto certitudo, ut quamvis realem Christi resurrectionem
impugnaverint, numquam exceperint eum mortuum non fuisse.—
5) Ineptias incredulorum, preter alios, refellunt Grenerus Pater

et Filius, protestantes (de morte Christi vera , non simulata,
Hale 1805). « Est syncope,

ctus omnium longe pericul
summa præit,
demum clausul

inquiunt, si quis alius, corporis afle-
osissimus , auctore Aretæo. Debilitas
lipothymia incipit, syncope sequitur, mors ipsa
am malorum subitam facit... In loco saxoso frigi-
tissimo repositus [Christus] post gra
debilitatem et hemorrhagiam copiosissimam factam (flagellatus

eni l
m et in cruce profuderat largam sanguinis copiam), sangti

S 9; 4 . a à y
ubito sisti atque congelari debuit. Aeris temperies abest fere? |

ve vulnus atque syncopen 00

eya p^ E g 2 - a a a E * is P . u " : eve 4 ü » . " “LP Pe A » r : -e o
Fo E - . - 9". à JJ è - by 1 rpt, > - e i "s a P T
(* 4. 74,9 to. y we T IT UP LE, e, vr s e > ' A " 4 m eras V^ Kad" - , a 5,
| NN ir y. * - 4*5-f 4, S ll Ads d z . piro r ¿4 A E d ¿e
= LI "Y -— » "- y Me r5 LI e o .* P è B
í 8 rte q^ E es "
. Pi ES.

NULL

As
e"
d
a

ART. III. DE CHRISTI RESURRECTIONE. 215

profundis cellis e£ actis in saxum sepuleris. Neque homini viri-
pus exhausto, acreque spirabili privato longum reviviscendi spa-
ium sub terra superest... Ecquis vero medicus prudens ex ho-
| gine lipothymia presso, vena incisa, sanguinem educere audeat!
ptenim si Christum vehemens syncope tenebat, is non poterat
— sanguinem modo adspectabili emittere , tune enim fere quiescit
sanguinis circultus.... Expiravit Christus, sed revixit, hæc nosse
Christianis satis est, cetera pertinent ad doctorum delitationes,
ad quas si qui se velit in posterum exereere per me liceat. »
988. IV. Ut igitur hujus partis demonstrationem absolyamusz,
colligimus ex dictis, factum resurrectionis iis argumentis inniti,
que, juxta omnes, irrefragabile reddunt humanum testimonium.
Resurrectionem enim testantur testes numero plurimi—aptissimi
ad ejus faeti notitiam acquirendam—minime creduli, sed e con-
tra pene obstinati—mire inter se consentientes—constantes in eo
facto asserendo usque ad mortem—in iis circumstantiis constitu-
ti, in quibus impossibile illis erat velle aut etiam posse alios
decipere (1). Referam eloquentissima verba S. Jo. Ohrys. (Hom.
89. al. 90. in Matth.), qui omnia paucis comprehendit: « Perpen-
de igitur: eredere oportuit, mortuum illum esse, et sepultum, ae
resurrexisse: quee omnia inimicorum opera credibilia fiunt. Vide
igitar illa verba, quee ista prorsus confirmant: ‘Recordati sumus,
quod impostor ille dixerit adhuc vivens (mortuus est igitur), Post
tres dies resurgam. Jube obsignari sepulerum (ergo sepultus
est), ne forte veniant discipuli ejus, et furentur eum.' Si itaque
sepulerum munitum sit et obsignatum, nulla fraus erit? Nulla
certe. Ergo certa est resurrectionis demonstratio, ut patet ex iis
que vos obtenditis. Cum enim obsignatum fuerit sepulcrum; nul-

——

(1) Post hæc facile quisque deprehendet quam insulse levissimus Renan (Vie
de Jésus sub finem capitis 26.), nd se extricandum a permolesto hoc a resurre-
ctione petito argumento, scripserit: «Son corps (de Jésus Christ) avait-il été en-
l^ré, ou bien l.enthousiasme toujours orédule fit-il éclore apiès coup l'ensemble
de récits, par lesquels on chercha à établir la foi à la résurrection? C'est ce que,
faute de documenta contradictoires, nous ignorerons à jamais. Disons cependant
We la forte imagination de Maria de Magdala joua dans cette circonstanoe un
tôle Capital; » concluditque vere poetice: «Ponvoir divin de l'Amour ! moments sa-
“Ms où la passion d'une hallucinée donne au monde un Dieu ressuscité!» per-
ade ac si Mariæ Magdalene faerit unionm resurrectionis testimonium ! |

-— - æ ~ Ls |] a -A- Mr — -

( o e———— "— o

www.obrascatolicas.com

214 DISP. 11. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

la fraus fuit. Si nulla fraus, et tamen sepulcrum vacuum Teper-
tum est, palam et sine controversia est ipsum resurrexisse., ;
Perpende quam sint discipuli veritatis amantes; quomodo nihil
occultent ex iis que inimici dixerunt, quantumvis probrosa illa
sint. Ecce enim impostorem vocant, neque illud ipsi tacent

LISTS

Quid igitur Pilatus?.... Non permittit ut milites soli obsignent :

p
a

nam quasi de rebus ipsius edoctus, non ultra cum illis vult üge- :
re; sed ut sese ab illis expediat, hoc etiam permittit, et ait:
vos ut vultis obsignate, ne alios incusare possitis... Ipsi accesse-
runt, ipsi petierunt, ipsi obsignarunt cum custodia; ita ut sese
mutuo accusent et confutent. » Deinde vero ipsum Apostolorum
testimonium perpendit accuratius, dicens: «Quando furati essent

in sabato, et quomodo 1?..... Quomodo persuadere turbe potuis- |
sent! quam expectantes retributionem ? quam mercedem? Cum |
viventem illum comprehensum viderent, fugerunt; et post mor- |
tem audacter pro illo loquuturi erant, si non resurrexisset? Quo- |
modo hec cogitari possint? Quod enim nec voluissent, nec po-
tuissent resurrectionem, quee non fuisset, fingere, hic palam est. |
Multa enim illis de resurrectione loquutus frequenter fuerat... |
Si ergo non resurrexisset, manifestum est eos, utpote deceptos,

et a tota gente propter ipsum impugnatos, zdibus et urbibus
pulsos, ab illius cultu discessuros fuisse: neque enim voluissent

de illo talem opinionem spargere, utpote qui decepti ab illo fuis-
sent, et in extrema pro illo deducti pericula. Quod vero non po-
tuissent, nisi vera resurrectio fuisset, illam simulare, id certe
admodum probabile est. In qua re enim fiduciam habuissent! in |
sermonis gravitate? At omnium imperitissimi erant. In pecunia- |
rum copia? Neque virgam, neque calceamenta habebant. In splen= |
dore generis? viles erant, ex vilibus orti. In patrie splendore!
Ex ignobilibus orti locis erant. In multitudine? Non erant plu-
res quam undecim, in variis dispersi locis. In promissionibus
magistri? Nisi resurrexisset, nullam in ipsis fidem habituri erant.
Quomodo autem furentem populum sustinuissent t Si namque cory-
pheus ipsorum ostiariæ mulieris verbum non tulit, et si reliqui
Ulum vinctum videntes dispersi sunt; quomodo in animum indu-
Bedia ad extrema orbis occurrere, ut fictum resurrectionis
verbum plantarent ? Quomodo poterant adversus reges et prin-

- — am atm ——

|
A

ART. III. DE CHRISTI RESURRECTIONE. 215

cipes et populos stare, ubi gladii, sartaginos, fornaces, et mille
gotidie mortes, nisi ejus qui resurrexerat virtute et gratia ad-

jati fuissent ? >

980, Prob. 3^ pars. Quando jam constat, Christum preedixisse
suam a mortuis resurrectionem, eamque predictionem fuisse even-
w impletam ; post ea que diximus de vi probandi miraculi ac
prophetis, ab omnibus facile intelligitur argumentum , quod ex
Christi resurrectione depromitur ad veritatem revelationis chri-
stiang comprobandam. Etenim—1) resurrectio non est opus, quod
in causis naturalibus preevicderi possit, cum porius sit praeter or-
dinem naturalium causarum; nonnisi a Deo ergo precognosci pot-
est, et ab eo, cui illam Deus revelaverit. Certa igitur precictio
resurrectionis eventu completa est vera prophetia; atque adhibita
| in confirmationem revelationis christiane, certe illam probat—
2) Ex dictis etiam constat, resurrectionem esse verum miracu-
lum, quod nonnisi Deum habet auctorem. Vel ergo Christus vir-
lute sua. resurrexit; et jam ostenditur Deus: vel dicitur Deus eum
a morte suscitasse ; et jam Deus confirmavit hoc miraculo divi-

- PT IEEE AS

nam Christi missionem.

290. Sed preestat breviter ostendere, quomodo Christi resurre-
cio sit precipuum fidei nostre fundamentum: quod aperte as-
serit Apostolus (I. Cor. XV. 14.): «Si autem Christus non re-
surrexit, inanis est ergo preedicatio nostra, inanis est et fides
vestra. > Sane—1) Si Christus non surrexisset, non vicisset mor-
lem, sed ab ea potius victus esset: difficilius autem est, uti ra-
tiocinatur S. Jo. Chrysostomus, vincere peccatum, quam mortem:
Christus igitur nec peccatum vicisset, nisi resurrexisset. Atque
id indicare videtur ipse Apostolus, cum (l. c. v. 17.) dicit: « Quod
si Christus non resurrexit, vana est fides vestra, adhue enim
estis in, peccatis vestris. »

?) Si Christus resurrexit; ergo mortuus fuit; si mortuus fuit,
Tt ergo verus homo: credita autem humana Christi natura,
mulla est amplius difficultas credendi ceteras veritates , que ad
Sus humanitatem pertinent. Iterum si Christus vere resurrexit,
ipse, sicut dixerat, verus est Deus: vel enim sua virtute resur-
sendo Deum se ostendit, vel Deus eum ad vitam revoeando, Deum

|
|
|
"
ki
|
1
|

www.obrascatolicas.com

916 DISP. Il. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

ipsum esse manifestavit. Si autem semel eredamus veritatem di.
vine naturse in Christo, nulla superest difficultas credendi ejus
miracula, mysteria que revelavit, universam ejus doctrinam,

3) Verum est, quod Christus plura jam patraverat miracula in
confirmationem suse divine missionis; nihilominus omnium veluti
sigillum ac ultima confirmatio, ut ipse non semel dixerat, erat
resurrectio. Imo ad snam futuram resurrectionem provocabat, tam-
quam ad signum su: missionis de se sufliciens; dicit enim (Lue,
XI. 29. seq.): « Generatio hee, generatio nequam est: signum
queerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonæ prophetz,
Nam sieut fuit Jonas signum Ninivitis; ita erit et Filius homi-
nis generationi isti.» Cf. Matth. (XII. 39.; XVI. 4.). Suppona:
ergo, Christum non resurrexisse, deesset suis operibus sigillum,
quod ipse proposuerat: nonne inde infirmarentur cetera opera
ejus ?

4) Apostoli ipsi se exhibent tamquam testes precipue resurre-
ctionis Christi; perinde ac si ab hoe solo testimonio penderet
vis omnium que testabantur. Unde Apostolus in cit. epistola ad
Cor. (v. 14. seq.), ait: «Si Christus non resurrexit..... inveni-
mur.... et falsi testes Dei: quoniam testimonium diximus adver
sus Deum , quod suscitaverit Christum , quem non suscitavit. »
Profecto S. Petrus Apostolorum Princeps, cum ageretur de ali-
quo in locum Jude substituendo (Act. I. 15—22.): « Exurgens in
medio fratrum dixit (erat autem turba hominum simul, fere cen-
tum viginti).... Oportet ergo ex his viris, qui nobiscum sunt con-
gregati in omni tempore, quo intravit, et exivit inter nos Do.
minus Jesus, incipiens a baptismate Joannis usque in diem, qua
assumptus est a nobis, testem resurrectionis cjus nobiscum fieri
unum ex istis. » Ac (II. 24—32.) idem Petrus, in primo sermone
ad populum, loquens de Jesu Christo, inquit: « Quem Deus susci-

tavit»: et producit prophetiam David, qui ex ore ipsins Christi
dixit (Psal. XV. 8.): « Quoni

in inferno, nec dabis s

videns», subdit Petru
Ohristi, qui
dit corrupt

am non derelinques animam meam
anctum tuum videre corruptionem... Pre
S, «loquutus est (David) de resurrectione
4^ neque derelictus est in inferno, neque caro ejus y
lonem. Hune. Jesum resuscitavit Deus, cujus omnes
nos testes sumus.» Et (LV. 3.) dieitur de cunctis Apostolis: «Él

« .. y” > TET D, Lan" ur ult 4 "E "e P * C "AIR o y -

, d frr PODA Yy EA EROS ty. A "1:049 S lr F NELLA A A la k
AO Ve EEL A RIPE Edo ur i AA A DEO Er I L1;
SP EUR RORIS PET SÍ EM Ter vip AZ pu! get A Pvt

. ^^: ʻ . e Y - «ho > . ò » " n E > "32 FAA A
i2* y * -9 ^. e IIA tr o AT C. "J -

DIES LL TIS

4
*
ter^

ART. IM. DE CHRISTI RESURRECTIONE. 917 Y

virtute magna reddebant Apostoli testimonium resurrectionis Je-
su Christi Domini nostri. » |

5) Imo ipsi Apostoli miraeula operabantur directe ad confir-
mandam veritatem resurrectionis, et consequenter veritatem re-
ligionis, quam annuntiabant. Ita (Aet. IIT.) narratur, Petrum et
Joannem curasse virum, «qui erat claudus ex utero matris suz... "n
qnem ponebant quotidie ad portam templi, que dicitur Speciosa,
ut peteret. eleemosynam ab introeuntibus templum.» Cui Petrus
dixit: «Argentum et aurum non est mihi: quod autem habeo, E
hoe tibi do: In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula. ET.
Et apprehensa manu ejus dextera, allevavit eum , et protinus ».
consolidate sunt bases ejus et plante. Et exiliens stetit et am-
bulabat.» Admiranti autem populo statim declaravit Petrus, j
Deum in eo miraculo glorifieare « Filium suum Jesum..... quem A
Deus suscitavit a mortuis, cujus vos testes sumus.» Imo (cap.IV.) | e
confirmatur quod Apostoli « docerent populum , et annuntiarent
in Jesum resurrectionem ex mortuis»; ae deinde (c. V.) additur:
«Per manus Apostolorum fiebant signa et prodigia multa in ple-
be. Et erant unanimiter omnes in porticu Salomonis. Ceterorum pe
autem nemo audebat se conjungere illis: sed magnificabat eos po- E
pulus. Magis autem augebatur credentium in Domino multitudo
"rorum ac mulierum; ita ut in plateas ejicerent infirmos et po-
nerent in lectulis ac grabatis, ut veniente Petro, saltem umbra "4
illius obumbraret quemquam illorum, et liberarentur ab infirmi- TH
tatibus suis. Concurrebat autem et multitudo vicinarum civita- x:
tum Jerusalem, afferentes ægros et vexatos a spiritibus immun-
dis, qui curabantur omnes. » Nullam vero vim haberent hæc mi-
meula, quibus Apostoli usi sunt ad confirmandam prædicationem Ey
diam, si falsa esset resurrectio, quam directe testabantur; ac T
Propterea iterum innotescit illud Apostoli (I. Cor. XV.): «Si au-
tem Christus non resurrexit, inanis est ergo predicatio nostra...
Invenimur..... alsi testes Dei etc.» Vides ergo quantum repu-
siet Apostolo Wegscheider, scribens (p. 3- c. 2. 8 131.): « Neque
lamen totam religionis christianm veritatem ex hoc solo facto
[resurrectionis] pendere contendimus. »

291. Quare prestat insigne hoe argumentum pulcherrimis S. Áu-
SUstini (de Civ, Dei, 1. 92. c. 5.) verbis absolvere. « Incredibile

SR
4

www.obraseatolicas.com

E eem 17 TAN
MIS DU I NE
o LN A4

www.obra

218 DISP. 11. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

est», inquit Sanctus Doctor, «Christum resurrexisse in carne,
et in cælum ascendisse cum carne; incredibile est, mundum Pe
tam incredibilem credidisse; incredibile est, homines ignobiles,
infimos, paucissimos, imperitos, rem tam incredibilem tam cff-
caciter mundo et in illo etiam doctis persuadere potuisse. Horum
trium incredibilium primum nolunt isti, cum quibus agimus, ere.
dere; secundum coguntur et cernere; quod non inveniunt unde sit
faetum , si non credunt tertium. Resurreciio certe Christi et in
ceelo cum carne in qua resurrexit ascensio, toto jam mundo pre-
dicatur et creditur: si credibilis non est, unde toto orbe terra-
rum jam credita est? Si multi nobiles, sublimes, docti eam se
vidisse dixerunt, et quod viderunt diffamare curarunt, eis mun
dum credidisse non mirum est, sed istos adhuc credere nolle per-
durum est; si autem, ut verum est, paucis, obscuris, minimis, ins
doctis eam se vidisse dicentibus et scribentibus credidit mun-
dus, cur pauci obstinatissimi, qui remanserunt, ips? mundo jam
credenti adhuc usque non credunt? Qui propterea numero exiguo
ignobilium, infirmorum, imperitorum hominum credidit, quia in
tam contemptibilibus testibus multo mirabilius divinitas se ipsa
persuasit. Eloquia namque persuadentium que dicebant, mira
fuerant facta, non verba. Qui enim Christum in carne resurre-
xisse et cum illa in celum ascendisse non viderant, id se vidisse
narrantibus, non loquentibus tantum , sed etiam mirifica facien-
tibus signa, credebant. » Signis deinde recensitis ita concludit:
«Si vero, per Apostolos Christi , ut eis crederetur resurrectio-
nem atque ascensionem predicantibus Christi, etiam ista mira-
cula facta esse non eredunt, hoe nobis unum erande miraculum
sufficit, quod eain terrarum orbis sine miraculis credidit.»

292. SCHOLION. Statutam propositionem ea methodo demonstra-
yimus, ut simul satisfecerimus ohjectionibus, que alicujus mo-

menti videri possent. Nihilominus prestat indicare quasdam alias

difficultates contra veritatem resurrectionis proponi solitas, Ut

ind ibu: l i mM
e omnibus appareat ob quas futiles argutias factum plenissime
demonstratum Infieiari conentur.

203. Ac I. dicunt, multa esse in ]

pso Evangelio, que suadent,
non realem sed

apparentem fuisse Christi resurrectionem. Etenim

ips Apostoli (Lue. XXIV. 37.) existimabant «se spiritum vide-

po», duo discipuli (ibid. 31.) euntes Emmaus non cognoverunt Je-
sm, nisi in fractione panis, et tune «Ipse [Jesus] evanuit ex
oculis eorum »; intravit Jesus in eenaeulum janvis clausis, ut
dicitur apud Joan. (XX. 19.); Maria Magdalene (ibid. 17.) non
potuit illum tangere; nec nisi apparentem resurrectionem indicare
videntur ille subsecivze apparitiones sub forma hortulani, pere-
grini, etc.

904. Pre oculis habentes demonstrationem exhibitam, possumus
paucis expedire hujusmodi difficultates. Sane Apostoli, ob conce-
ptum timorem ex subita Christi apparitione januis clausis, exi-
stimarunt brevi momento se spiritum videre; sed statim certi
facti sunt de veritate rei, si quidem Christus se videndum ac

palpandum ipsis prebuit. Unde vidimus quanta animi constantia

Christi resurrectionem Apostoli testati sunt — Pariter discipuli
euntes Emmaus ab initio Jesum non cognoverunt, ob immutatam
formam, sive corporis glorificati sive peregrini: sed cum postea
em cognoverint, atque id referatur ab eodem Evangelista, eum-
que annuntiaverint, pro eoque vitam dederint; quomodo recusa-
bimus eorum testimonium ?—Corpus gloriosum, quale erat Chri-
sti corpus post resurrectionem, facile intrare poterat in ccnacu-
lun januis clausis; quin inde inferri possit illud non fuisse ve-
rum ac reale corpus—Non potuit Maria Magdalene tangere corpus
Christi, quia ipse noluit; sed non quia deerat verum corpus:
certe Christus ostendit cicatrices, et se palpandum prebuit Tho-
me—Diverss denique apparitiones sub diversis illis formis certe
non infirmant veritatem resurrectionis; ipsi enim Evangeliste,
qui ea referunt, testantur esse semper eumdem Christum redivi-
"um sub forma hortulani, peregrini, etc. Solum fateri debemus,
tationes hujusmodi peculiaris economis in Christi apparitionibus
nobis non esse satis perspectas.

495. II. Objicere solent quasdam apparentes antilogias, qus
occurrant in narratione Evangelica resurrectionis Christi. Et-
tnim, ajunt— 1) Evangeliste non concordant quoad tempus, quo
" sepulehrum venerunt mulieres; nam (Matth. XX VIII.) dicitur
ld faetum esse vespere sabbati; (Marc. XVI. 2.), « valde mane...
orto jam sole»; (Jo. XX. 1.), «cum adhue tenebre essent» —

nhi = Wo aL $ t5 UTD
ART. III. DE CHRISTI KESURRECTIONE. 219

www.obrascatolicas.com

|
l
l
f
)
]
i

= WWw.obr

P i-—— 5.5

yo t YI ay ` AER apo » ver c
TL. : “La E AUTOS f T Yo ? -
w- Z ed Ad - 9 ~ - € Ta o
> MEC RA ds Hals 72 ERA
3 IT" | — n : ~ AA a Fo Ad i
. ^ "m , y "

2 ON

020 DISP. Il. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

2) Quoad objectwm , quod mulieres viderant: nam unius tantum
Angeli meminerunt Matthæus et Marcus; duorum Lucas et Joan:
nes: stetisse Angelos, ait Lucas (XXIV. 4.); sedisse eos testan:
tur Marcus (l. e.) et Joannes (XX. 12.)—3) Quoad modum, qno
discipuli primum nuncium receperunt Christi resurrectionis, Se
cundum Marcum enim, mulieres de monumento exeuntes, timore
perterrite nemini quidquam dixerunt (v. 8.): at si audiamus
Joannem (XX. 2. seq.) Maria Magdalene «cucurrit et venit ad
Simonem Petrum, et ad alium discipulum quem amabat Jesus»
neque aliud annunciare illis potuit, nisi quod « tulerunt Dominum
de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum ».

200. Verum, ut his difficultatibus occurramus, recolimus impri-
mis duas animadversiones supra factas. Primo quidem, substan-
tia facti, idest veritas resurrectionis unanimiter refertur ab omni:
bus Eyangelistis; antilogise vero, que objiciuntur, non attingunt
nisi quasdam ejusdem facti accidentales circumstantias. Hujus.
modi vero antilogis, etsi reales essent et non solum apparentes,
minime impediunt, quominus fides adhibeatur substantiz facti,
quam eodem modo testes omnes unanimiter testantur: scilicet
cum hie agatur de sola humana auctoritate Evangeliorum, eam
eritice regulam adhibemus, quse veracitati cujuscumque historia
dijudicandz omnibus usui esse solet. Secundo, objects antilogia
suo modo confirmant veritatem testimonii Evangelistarum; si
enim ex condicto fallere voluissent referendo Christi resurrectio
nem, facile etiam ex condicto agentes potuissent vitare illas an-
tilogias; atque, secundum ea quee communiter accidunt, utique id
prestitissent.

297. Hsec quidem presenti scopo safficiunt. Qui vero rectam
expositionem apparentium illarum contradictionum cuperet, con-
sulere posset Interpretes, ac presertim el. Patrizi, qui (de Evan-
geliis, 1. 3. diss. 53.) solide et erudite, post Patres, hane mate-
riam versat. Liceat nobis pauca excribere ex principis, que

Statuit, ad difficultates solvendas, et ad totam narrationem di-
gerendam. Notat Imprimis,

j Judæis diem inchoari ab occasu solis;
Hierosoly

" mis die zquinoctii crepusculum ad sesquihoram exten-
5 E
> Christi sepulchrum a porta Judiciaria, qua illuc iter patebat,
m ; AS

inus passibus trecentis fuisse remotum. Deinde subdit: « QU2

com

ART. 111, DE CHRISTI RESURRECTIONE, 2l:

wimadvertere oportet in hujus historie explanatione, heec sunt.

Postquam CI
quam quinque illuc iverunt.... Inter Marie Magdalens egressum:

ristus e sepulchro surrexerat, mulieres non pauciores

jomo interque earum, de quibus loquitur Marcus, adventum ad
sepulchrum sesquihora saltem intercessit... Non igitur illæ mulie-
res omnes simul venere, neque omnes simul rediere, proinde ne-
que omnes simul omnibus simul apostolis, imo neque singulæ
amnibus omnia ae singula nuntiatum venisse putande sunt, sed,
ut alie post alias ad sepulchrum venerant, aliaque atque alia vi-
lerant, ita alise aliis, alise prius, alie postmodo ea, que queque
erum viderant, apostolis nuntiasse.... Maria Magdalene venit
mane cum adhuc tenebre essent, et vidit lapidem sublatum a
monumento; ibi autem minime substitisse comperimus ex evan-
elio Joannis, qui ita scribere pergit: cucurrit ergo, et venit ad
Simonem Petrum. Petrum autem et Joannem re audita cessasse
haud eredere sinit ipsa res, ipse autem Joannes vetat omnino, ut-
pte qui narret ambos cweurrisse, quod Lucas quoque dicit de
Peiro. Non tamen egressi sunt nisi post reditum earum, de qui-
bus loquitur Lucas in v. 9.; hee igitur Petro nuntium adtulerunt
intra hore momentum , ex quo Maria Magdalene ad eum vene-
rat. Sique exiguam viam, quee emetienda erat, consideres, haud
dubitabis ad sepulchrum eos pervenisse, quum nondum hora una
esset, ex quo Maria Magdalene domo discesserat, proinde longe
ante ortum solis, attamen quum jam adeo lucesceret, ut Joannes

T
"
h
y
?

introspiciens in sepulehrum, etsi ingressus non esset, videre po-
tuerit posita linteamina. Quod Matthæus narrat, adparuisse mu-
lieribus Jesum redivivum, aliud est et posterius illo, quod Mariæ
Madgalenæ contigisse legimus in Joanne; Marcus enim hæc-scri-
pit: Surgens aútem Jesus mane prima sabbati apparuit PRIMO
Marie Magdalene. Mulieres, quæ aliæ post alias iverunt ad se-
pulchrum, quum illue pervenere, nondum sciebant, quid factum
“set; non igitur euntes redeuntibus obviæ fuerunt. Singulos au-
lem hos itus reditusque , ut festinato brevique vir spatio, ita
ttiam cito fuisse confectos putandum est. Hec autem omnia si
Perapecta habeas, facile etiam intelliges, quibus distinctionibus
“Pus Sit in historia hac enarranda atque illustranda.... Accidit
etiam, ut minus quis adsequatur hzc, quee Marcus de illis mu-

www.obrascatolicas.com .

9259 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

lieribus scripsit At ille exeuntes fugerunt de monumento

s.. et
NEMINI QUIDQUAM DIXERUNT. Verum in ipsa via. Etenim Marcus

reque ac Mattheus narrat eas ab angelo jussas fuisse Apostolis
nuntiare, que viderant atque audierant, jussaque exequutas ad-
paret ex Matthæo et Luca. Tum Marcus silentii hujus causam no-
bis aperit: timebant enim, inquit; qui timor credendus est eas
habuisse, dum a sepulchro aufugiebant, sed procul dubio en solu:
tæ sunt, ut longius inde recesserant.» Sed cf. integrum disserta.
tionem.

208. IM. Dicunt denique: Christus prenuntiavit se resurrecta-
rum post tres dies, seque mansurum in corde terre tribus die-
bus et tribus noctibus, uti refert Matthæus (XII. 40.). Attamen
referunt Evangeliste, Christum nonnisi per unum integrum diem
mansisse jn corde terre. En igitur nova contradictio — Verum,
suppositis quee paulo ante adnotavimus, dicimus illos tres dies
sumi posse ac debere pro tribus diebus zncompletis, non vero
completis. Ita quidem sumi possunt, quia Judeeis communis erat
hic computandi modus, et constat veterem synagogam, fictione
quadam juris, semper spectasse partem temporis velut tempus
integrum: imo apud omnes pars diei, mensis, anni vocari solet
dies, mensis, annus. Quod adhuc facilius intelligitur in alia lo-
cutione passim adhibita (Matth. XVI. 21., XVII. 22., XX. 195
Marc. IX. 30., X. 34.; Luc. IX. 22., XXIV. 7. 46.), secundum
quam Christus dicitur resurrecturus aut resurrexisse tertia die.
Ita autem sumi debere illud tribus diebus et tribus noctibus in-
telligitur vel ex modo agendi principum sacerdotum et phari-
seorum. Nisl enim ipsi ita rem intellexissent, sicut nos exponi-
mus, non se contulissent ad Pilatum, ac sepulchrum sigillo obsi-
gnavissent eo tempore, quo duplex sabbati ac paschatis concur-
rebat solemnitas: nam nisi putassent prenunciatam resurrectionem
posse contingere sub initium diei terti», abunde eis suppetiisset
lempus ad ea omnia prestanda die sequente — Cf. de toto hoc
argumento a resurrectione desumpto Sherlock (Trial of the Wit-
nesses of the Resurrection of Jesus: extat etiam apud Migne
Démonstr. Evangél. vol. 7.5; et Ditton (La verité de la Reh-
gon chrétienne demontrée par la resurrection de Jésus-Christ

.
"LE

ART. 1V. DE PROPAG. ET CONSERV. RELIGIONIS CHRISTIANAE. 223

arat apud Migne, op. cit. vol. 8.; nee præ manibus nunc habeo
opus originale anglice conscriptum), qui geometrica methodo de-
monstrationem instituit.

ARTICULUS QUARTUS

Dmm Divina christians religionis Origo ex ejus Propagatione
et Conservatione rite probetur.

g I.

Quaedam Praenotantur.

200. Preclarum omnibusque perspicuum est argumentum, quod,
ad divinitatem christiane religionis comprobandam, ducitur ex
ejus propagatione ae conservatione. Ut tamen totam ejus vim ac
efficaciam penitus assequamur, pauca prenotemus oportet. Ac
imprimis, minime nos latet, duplex a plerisque hic confiei argu-
mentum , singillatim expendendo propagationem ae conservati0-
nem christiane religionis. Malumus tamen eas simul conjungere,
ae uno veluti intuitu considerare: hanc enim methodum sequen-
tes, tum brevitati consulemus, tum ipsum argumentum efficacius
evadet: ceterum eadem sunt principia, quibus arguitur sive ex
universalitate sive ex perpetuitate religionis christianz.

300. Jamvero tum propagatio tum conservatio praefata dupli-
cem habet vim probandi; ut miraculum nempe, et ut prophetia.
At vero de miraculo hie agitur, quod tale sit im ordine mora-.
li; quemadmodum enim opus supra physicas omnes nature leges
dicitur et est miraculum zm ordine physico: ita opus quod supe-
rat leges omnes morales, quibus humana natura regitur, mira-
colam in ordine morali vocari solet. Scilicet quod humana in-
dustria, sapientia, potentia obtineri nullo modo potest; et tamen
ita fit, ut contra leges omnes humans prudenti: prosperum exi-
tum habeat; id profecto, Deo positive ac directe volente, eoque
inmediate agente, contigisse dicendum est. At si sedulo perpen-
damus omnia rerum adjuneta, facile deprehendimus nulla huma-

WWW.Obraseatolicas.com -

* >
LI d E
- É .

=i
i
IIS 4
.

la p # = aa
a i" us ws te

WWVW.obr

224 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

na industria, sapientia, potentia , obtineri unquam potuisse uni.
versalitatem perpetuitatemque, quam christiana religio obtinuit,
Merito ergo illam tribuimus Deo positive ac directe agenti, eam.
que promoventi. Cum vero Deus nequeat directe intendere s
positive efficere quod falsum est ac malum; vera dicenda est
christiana religio.

301. Nihilominus prestat hie advertere, specialem Dei prote-
ctionem, qua christiana religio propagata ae conservata est, mi.
nime excludere humanam industriam , ae media naturalia, qua
ad eumdem effectum concurrere possunt; imo hujusmodi medio-
rum usus, secundum ordinariam providentiam, admittendus omni-
no est: sicut adjutorium gratise ad opus salutare efficiendum, mi-
nime excludit cooperationem ipsius nature per gratiam elevate,
Dum tamen humana industria exseritur, humanaque media, qua
presto sunt, adhibentur, Deus ita operatur ae cooperatur ad ef-
fectum producendum, ut evidens sit, illum esse supra omnem
humanam industriam ac potentiam , adeoque speciali Dei inter-
ventul tribuendum esse.

302. Quod autem christiane religionis propagatio ac conserva
tio, si predicta fuerit, vira habeat efficacissimam ejus veritatem
comprobandi, «f prophetia; facile desuritur ex dictis. Si enim
ea nulli naturali cause adscribi potest, sed est verum muracu-
lum: tribuenda est Deo libere agenti prseter ac supra naturalium
causarum ordinem; sed quee Deus ita agit, nonnisi virtute divina
precognosel ac preedici possunt. Si ergo hujusmodi predictio ex-
tet, atque eventu impleta sit, evidens est signum specialis inter-
ventionis divine. Sane nisi quis sit dominus spatii ac temporis,
non potest eum veritate polliceri id quod omne spatium totum-
que tempus complectitur; siquidem opus est, ut in sua potestate
habeat efficere id quod promittit. Id vero est quod Christus pr&-
stitit per amplissimas ac indefinitas promissiones universalitatis
te perpetuitatis, quam ejus religio obientura erat, ac de facto
obtinuit. Eo ipso ergo Christus se ostendit Dominum omnis spå-
tii ac temporis ; qui potestatem haberet efficiendi id quod pro-
mittebat: adeoque verum Deum. Divina igitur est ejus religio.

903. Unum est quod superest adnotandum; atque illud est, n03
posse quidem mentis consideratione distinguere Christi religio-

A " > agi " n: "-————————————"————— MN

ART. IY. DE PROPAG. ET CONSERY. RELIGIONIS CHRISTIANAE. 225

gem & Christi Ecclesia; at impossibile esse ea separare, siquidem
Christus ita instituit suam religionem ut esset Ecclesia. Hine
mimm esse non debet, si dum veritatem religionis ehristianz, ex
ejus propagatione ac conservatione probare contendimus, vide-
mur demonstrare veritatem catholiez Ecclesiæ, que est vera Ec-
desia Christi. Id presentem demonstrationem non infirmat; sed
slm quodammodo preeoccupat, id quod disertius infra est asse-
rendum. Utemur autem ipsis verbis Patrum, qui plenissime ac
eloquentissime totum hoc argumentum exposuere.

304. His itaque pro rei intelligentia prestitutis—

S II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Prop. XIV. Celerrima et universalis christiane religionis
propagatio , ejusque mirabilis perpetua conservatio l. non se-
mel clare a Christo predicta—2. factum est ob omnium oculos
positum—3. quod nulla humana industria aut creata vi expli-
cart potest, sed specialem postulat Dei protectionem: propterea
cum ut prophetia, tum ut miraculum , divine ejusdem reli-
gionis origini juge et infallibile reddit testimoniwm.

305. Prob. ]ma pars. — 1) Christus promisit Ecclesiam suam
lore universalem. Etenim id significavit, cum (Matth. VIII. 11.)
dixit: «Dieo autem vobis, quod multi ab oriente et occidente
venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob, in re-
mo cælorum » seu in Ecclesia sua. Et iterum (XXVI. 13.) de
pia muliere qui alabastrum unguenti fudit super caput ejus præ-
mmeiavit: « Ubicumque predicatum fuerit hoe Evangelium in
oto mundo, dicetur et quod hse fecit in memoriam ejus». Ac
(Lue. XXIV. 96. seq.) post resurrectionem suam, inquit Jesus:
‘Sicut oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertia
die, et predicari in nomine ejus pænitentiam et remissionem pec-
catorum in omnes gentes, incipientibus ab Jercsolyma». Et re-
in Apostolos suos ad praedicandum misit Evangelium suum in
"versum mundum illis verbis (Matth. XXVIII. 19.): « Euntes

MAZZELLA. De Religione et Ecclesta 18

www.obrascatolicas.com

006 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

ergo docete omnes gentos baptizantes eos », seu in Ecclesiam
cooptantes; atque ut legitur apud Marcum (XVI. 15.): « Euntes
in mundum universum predicate Evangelium omni creature.»
Demum in Actis Apostolorum (1.35.) ita Lucas Christum Aposto-
los alloquentem inducit: « Et eritis mihi testes in Jerusalem, et
in omni Judea et Samaria et usque ad ultimum terre.» Aique
huc spectat (Ps. II.) oraculum, quo Pater ita Filium suum allo-
quens inducitur: « Postula a me, et dabo tibi gentes heereditatem
tuam, et possessionem tuam terminos terre»; prout Christus ipse
(Matth. ult.) declaravit dicens: «Data est mihi omnis potestas in
celo et in terra.»

2) Ecclesiam perpetuo duraturam non uno in loco Christus
promisit. Celebre hac de re est ejus oraculum apud Matth. (XVI.
18.) «Super hane petram «edificabo Ecclesiam meam, et porte
inferi non prevalebunt adversus eam. » Item aliud ejusdem di-
vini Salvatoris promissum, dum redivivus Apostolis suis dixit:
«Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem scculi. »
Hoc idem Christi reznum in his terris nullum unquam finem ha-
biturum prenunciavit Angelus, qui (Luc. I. 32.) sic B. Virginem
in ejus aununciatione allocutus est: «Dabit illi Dominus Deus
sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in æternum,
et regni ejus non erit finis»; alludens ad Danielis (II.) verba,
qui loquens de Messiz regno ait: «Potestas ejus potestas æter-
na, que non auferetur: et regnum ejus quod non corrumpetur.»
Item «In diebus autem regnorum illorum suscitabit Deus celi
regnum, quod in sternum non dissipatur, et regnum ejus alteri
populo non dabitur, comminuet autem, et consumet universa Te-
gna hæc et ipsum stabit in eternum. »

3) Imo Christus tum difficultates preedixit, tum specialem pro-
tectionem ad eas vincendas promisit, tum propterea, non obstan-
tibus difficultatibus, felicem. exitum prenuntiavit.— Difficultates
quidem : ita (Matth. X.). Christus dixit discipulis suis: « Tra-
dent vos in conciliis, et in synagogis suis flagellabunt vos; et ad
presides, et ad reges ducemini propter me in testimonium illis,
ev gentibus... et, eritis odio omnibus propter nomen meum.» Pe
e ndo esse, Chiste predi, sie ipeum afa

O tibi: eum esses junior cingebas te, eb

72237 AINT

E * a 4 y - bad 1 v "5 » e, P es E ^s 1 eS us ? a
E "(6 Da E / ' $) .* d M E / res ea r + Ps D . - ge Y

To. = . Le c o” A. ~ m . n a d Eo
7 "i PRES x y s UI A eJ y e. A, me
2 vå AA IA, ¿e LJ. Ti. is — i ut , M" Jada tz è s PZ- PREA

` pot - i " y . e a” pp d da Lx T Au. . wid. B T" ESAE mw Ls y PT
E Y a e ei’ 1 r ` e 47 "o e i I de. " è“ " nr Der * I he DY a ASE a talr -aA L^
T".
E

ART. DV. DE PROPAG. ET CONSERV. RELIGIONIS CHRISTIAN LE. 227

ambulabas ubi volebas; eurn autem senueris, extendes manus
tuas et alius te cinget, et ducet quo tu non vis »; et subdit Evan-
gelista: «Hoc autom dixit, significans, qua morte clarificaturus
esset Deum. Et cum hoe dixisset dicit ei: sequere me »: i. e.
eamdem, ut ezo, mortem sustine. Et (Luc. XXI. 12. seqq.): «Inji-
cient vobis manus suas, et persequentur tradentes in synagogas
et custodias, trahentes ad reges et presides propter nomen meum:
continget autem vobis in testimonium.... Trademini autem a pa-
rentibus et fratribus, et cognatis eb amicis, et morte afficient ex

vobis, et eritis odio omnibus propter nomen meum. »-—Vicissim

promisit specialem protectionem; nam (Luc. XXI. 14. seq.) di-

citur: «Ponite ergo in cordibus vestris non premeditari, quem-
| admodum respondeatis. Ego enim dabo vobis os et sapientiam,
cui non poterunt resistere, et contradicere omnes adversarii ve-
stri.» Et (Marc. XVI.): «Signa eos, qui crediderint, heec se-
quentur: in nomine meo daemonia ejicient, linguis loquentur no-
vis, serpentes tollent, et si mortiferum quid biberint, non eis
nocebit: super zegros manus imponent et bene habebunt.» Et (Jo.
XIV.): «Ego, inquit, rogabo Patrem, et alium Paraclitum dabit :
vobis, ut maneat vobiscum in æternum, Spiritum veritatis, quem |
mundus non potest accipere... Vos autem cognoscetis eum, quia
apud vos manebit»; et iterum: « Paraclitus autem Spiritus San-
ctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia,
et suggeret vobis omnia, quecumque dixero vobis»; ac demum:
«Cum venerit ille Spiritus veritatis docebit vos omnem verita-
*m.» Denique (Matth. ult. 18. seq.): « Jesus locutus est eis, di-
cens: Data est mihi omnis potestas in ezlo, et in terra: euntes
ergo docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et
Filii, et Spiritus Sancti: docentes eos servare omnia, quecum-
qué mandavi vobis; et ecce, ego vobiscum sum omnibus diebus,
Usque ad consummationem szculi.—Denique promisit felicem exi-
fum, non obstantibus difficultatibus, uti patet ex illo: « Et ego
dico tibi, quia tu es Petrus, et super hanc petram eedificabo
ecelesiam meam, et portæ inferi non prævalebunt adyersus eam.»
Facile multiplicari possent hujusmodi testimonia.

906. Prob. 2da pars. I. Certum est christianam religionem, ce-

www.obraseatolicas.com

= y
— P

ed a

293 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

leritate plane admirabili propagatam fuisse inter omnes gentes,
eamdemque adhue conservari: adimpleta est igitur Christi præ-
dictio. Ut factum imprimis celerrime propagationis sub oculos
paucis ponamus, hæc ex ordine attingemus:

1) Ipsa die Pentecostes, post descensum Spiritus Sancti (Act.
II., Petrus Apostolorum princeps prædicavit in Jerusalem et, ut
seribit Actuum auctor S. Lucas (V. 41.): « Apposite sunt in die
illa anime circiter tria millia»; qui etiam paulo post subjungit
(V. 47. «Dominus autem augebat qui salvi fierent quotidie in
ipsum.» Altera vero oratione, « multi», inquit idem S. Lucas
(VI. 4.) «eorum, qui audierant verbum, crediderunt: et factus
est numerus virorum quinque millia. » « Quibus », advertit Cor-
nelius a Lapide, «si adjicias feminas et pueros, quos, non du-
bium est tot viris plurimos fuisse permixtos, longe major fuit
numerus. > Hic vero, ut prelaudatus S. Lucas narrat paulo in-
fra (IV. 14.) augebatur quotidie: « Magis autem augebatur cre-
dentium in Domino multitudo virorum ac mulierum. > Quocirca
paucis diebus fidelium numerus perductus fuit, uti merito cen-
seri potest, non minus, quam ad quindecim vel viginti millia.

2) At numerus ille fidelium , ob persecutionem magnam, sta-
tim crevit quammaxime: nam fideles dispersi per regiones Ju-
dææ et Samarie preedicabant (ibid. I. 40.): « Qui dispersi erant,
pertransibant, evangelizantes verbum Dei. » Unde persecutio cau-
sa fuit dispersionis; dispersio vero ex Dei dispositione inservivit
christian: religioni propagande. Ita Philippus (VIII. 5—14.)
convertit Samaritanorum civitatem , dein æthiopem , potentem
Candacis sthiopum regine eunuchum: postea, ut dicitur (ibid. V.
10.) «inventus est in Azoto et pertransiens evangelizabat civita-
tibus cunctis, donee veniret Cesaream. » Petrus et Joannes, qui
missi erant, ut darent Spiritum Sanctum (VIII. 14.) iis qui in

Samaria baptizati fuerant, « redibant (ibid. 25.) Jerosolimam, et
multis regionibus S

umaritanorum evangelizabant. » — Antequam
igitur annus

el:psus esset a descensu Spiritus Sancti super Apo-
stolos, in Judea et Samaria

innumeri jam erant credentes 1n
Christum.

3) R. : X
) Eadem deinde celeritate propagari pergebat Christi religio.

" c. Ae Tie eie P >
A pe REM EEUU
mls mem à plus Ta 4d gs JN -

" LEFFA. | A
m * y ^
P LIT yp?

Pia” 8
AS T E PLE P A e
A ST hoa EN e ye

y"
, q^. S » r* > >
z.- 4 (49, y» e". ' > y FSA "4
& J 1 er. e » Y. pue . >» Pp .»* - o P - ra a
bl eO ^ à x Ayi E - 5 h =S -l re> 2 e 1 Fo «X. £ PH Y Y es
"uo eo, MAS. Á. EL x Ye». A at n ac 2T, em ^, f E -
o o

ART. IV. DE PROPAG. ET CONSERV. RELIGIONIS CHRISTIANA. 220

Nam nondum elapso decennio a morte Christi, Petrus Epistolam
mittebat Roma (I. Epist. [.) «electis advenis dispersionis Ponti,
üalatie , Cappadocis , Asie et Bitynize »; Joannes Evangelista
(Apoc. I. 14.) scribebat sub Domitiano ex insula Patmos, « se-
ptem Ecclesiis, que sunt in Asia, Epheso, et Smyrne, et Per-
gamo, et Tyatiræ, e$ Sardis, et Philadelphiæ, et Laodiciæ. »
Paulus quamplurimas Asie et Europe civitates peragrans, ubi-
que verbum Dei prædicavit, atque innumeros discipulos Jesu Chri-
sto acquisivit, adeo ut post circiter viginti annos ab hujus in
celum ascensione, in Epistola ad Romanos (I. 8.), hæc proferre
posset: « Fides vestra annuntiatur in universo mundo».

4) Sane ex his constat, viventibus adhuc Apostolis, ingentem
foisse christianorum numerum; at paulo post in immensum ex-
erevit. Nam S. Clemens Rom. (in prima ad Corinthios epistola),
seribit: « Hisce viris (Petro et Paulo) aggregata est multitudo
ingens electorum, qui multa martyria et tormenta sustinuerunt,
nobisque preclara exempla facti sunt. » S. Ignatius M. scribit
ad Philadelphios « Ecclesiam Christi a terre fine usque ad finem
dilatatam esse.» S. Justinus M., qui medio seculo secundo flo-
ruit, testatur «nullum esse genus hominum sive barbarorum, si-
ve grecorum, sive etiam aliorum omnium quocumque appellen-
tur nomine, sive in plaustris degentium , vel domo carentium,
inter quos non fiant preces, et gratiarum actiones Patri et crea-
tri omnium per nomen Jesu Christi crucifixi. » Ejus testimo-
Mum confirmat S. Irenæus, paulo post secutus, qui in catalogo
Ecclesiarum. enumerat Germaniam, Galliam, Hispaniam, Ægy-
pum, Lybiam, eodem lumine fidei illustratas , et pari omnium
concordia: sicut uno solis lumine universus terrarum orbis illu-
stratur.

Q a . . .
9) Sed pre omnibus eloquentius hanc celerrimam et universa-

lem Christianismi propagationem expressit Tertullianus (mor- :

tuus an. 245.). « Hesterni sumus», inquit (Apolog. c. 37.), « et
Yéstrà omnia implevimus, urbes, insulas, castella, municipia, con-
tiliabula, castra ipsa, tribus, decurias, palatium, senatum, forum;
sola vobis reliquimus templa.» Et (advers. Judæos, cap. 7.): «In
em enim alium », inquit, «universe gentes crediderunt, nisi in
Christo , qui jam venit? Cui enim et alie gentes crediderunt;

—— y
P more GG A IMS q” * La 5
7? s: Ea AA E T N - TATE y
o LS " m JUI a, Ye a 249
. , r y n e Aem de

*
"o ed:

T»

a
^ dy
rriar Pam
"y .
LI

www.obraseatolicas.com

230 DISP. Il. DE REVELATIONE CHRISTIANA, Th

Parthi, Medi, Elamite; et qui inhabitant Mesopotamiam, Arme-
niam, Phrygiam, Cappadociam; et ineolentes Pontum, et Asiam,
Y et Pamphyliam; immorantes Egyptum, et regionem Africa, que
) est trans Cyrenem inhabitantes? Romani et incole; tunc etin

— OG Hierusalem Jud&i, et esters gentes; ut jam Getulorum varieta-
5 WU tes, et Maurorum multi fines; Hispaniarum omnes termini, et.
| ` Galliarum diverse nationes, et Britannorum inaccessa Romanis |
loca Christo vera subdita; et Sarmatarum, et Dracorum, et Qer-
E manorum, et Scytharum ; et abditarum multarum gentium; et
| provinciarum, et insularum multarum nobis ignotarum, et que -
enumerare minus possumus? In quibus omnibus locis Christi no-
men, qui jam venit, regnat; utpote ante quem omnium civita-
tum porte sunt aperte, et cui nulle sunt clause: ante quem |
sere ferree sunt comminute, et valve «ree sunt aperte.»
6) Quibus addi potest ethnicorum scriptorum testimonium. Ta-
citus (Annal. 1. 15. c. 44.), loquens de Neronis temporibus, in-
- quit: « Ingentem christianorum multitudinem inventam fuisse).
am à Seneca christianos cum Judæis confundens, inquit apud S. An-
gustinum (lib. 6. de Civ. Dei, cap. ll. n. 36.): «Cum interim
usque eo convaluit consuetudo sceleratissimæ gentis, ut per omnes
jam terras recepta sit: victi victoribus leges dederunt. » Plinius
Junior, Asiæ proconsul, scripsit ad Trajanum (lib. 10. Epist. 97.):
« Visa est mihi res digna consultatione, maxime propter pericli-
tantium numerum. Multi enim omnis etatis, omnis ordinis, utri-
usque sexus etiam vocantur in periculum, et vocabuntur. Neque
eivitates tantum, sed vicos etiam, atque agros christiane super-
stitionis contagio pervagata est..... prope jam desolata templa
deorum, et solemnia diu intermissa. »
A Ü 307. IT. Neque minus evidens res est, si conservationem chri-
,

stianse religionis inspiciamus: siquidem sequentibus seeculis, 20
nostram usque «et
factum est

Y e *
P ar o x
r ay i

e
4

ERU

d qe
-

à
po E

E d
e
T

atem, Christianam religionem universalem esse,
ita patens, ut nulla demonstratione indigeat. Et qui-
dem id verum est non modo si cum Ecclesia catholica omnes Se
ctas, que se christianas dicunt,
de sola Eeclesia
Etenim eti

comprehendamus , sed etiam Sl
: m qua unice est vera Christi religio, loquamur-

amsi stemus supputationi, quam exhibet Hurst (O*-

tline History of the Church), qui christianam religionem in

A AAA NN AAA
E a o a ER

AAA, A e A — HA
— "D t

¡RT IV, DE PROPAG. ET CONSERV. RELIGIONIS CHRISTIANE. 231
mundo profitentur assurgunt ad ingentem numerum 407,000,000.
Rx his, juxta supputationem qus legitur in ephemeride (Weekly
Register , London, August, 14. 1875.), 200,339,390 pertinent ad
catholicam Ecclesiam. Ibidem videri potest tabula comparativa
catholicorum et acutholicorum; sed hsc extat etiam in periodica
Collectione (La Civiltà Cattolica, Giugno 1865. pag. 729. seqq.):
ex es autem deprehenditur ingens, quod intercedit, discrimen in-
er Catholicam Ecclesiam, sectasque omnes etiam simul sumptas.
Sed ad conspiciendum juge Ecclesie Catholice incrementum, præ-
stat consulere Petri (L' Orbe Cattolico, Vol. 3. Roms, 1850.);
qui totius Ecclesise Catholice per orbem disperse exhibet Patri-
archatus, Archiepiscopatus, Episcopatus, Vicariatus A postolicos,
atque Apostolicas Preefecturas, usque ad annum 1850. Ab eo vero
tempore, nova eaque non exigua incrementa Ecclesia accepit, uti

omnibus compertum est (1).

(1) Lubet hic referre celebris Protestantis testimonium. Macaulay ^ Ranke's
history of the Popes, Edinburgh Review. October, 1840.), scribit: « The history
of that Church (Ecclesia Romana) joins together the two great ages of human
civilization. No other institution is left standing which carries the miud back to
the times when the smoke of sacrifice rose from the Pantheon, and when came-
lopards and tigers bounded in the Flavian amphitheatre. The proudest royal houses
are but of yesterday, when compared with the line of the Supreme Pontiffs. ....
The Papacy remains, not in decay, not a mere antique; but fall of life and you-
thfal vigonr. The Catholic Church is still sending forth to the furthest ends of
the world, missionaries as zealous as those who landed in Kent with Augustin;
and still cofconting hostile kings with the same spirit with which she confronted
Attila. The number of her children is greater than in any former age. Her acqui-
sitions in the New World have more than compensated for what she has lost in
lle Old. Her spiritual ascendancy extends over the vast countries which lie bet-
ween the plains of the Missouri and Cape Horn.... The members of her com-
munion are certainly not fewer than a hundred and fifty millions; and it will be
dificult to show that all the other Christian seots united, amount to a hundred
ànd twenty millions. Nor do we see any sign which indioates that the term of
her loug dominion is approaching. She saw the commencement of all the govern-
ments, and of alí the ecclesiastical establishments, that now exist in the world ;
“ud we feel no assurance that she is not destined to see the end of them all.
She was great and respected before the Saxon had set foot on Britain — before
the Frank had passed the Rhine — when Grecian eloquence still flourished at
Antioch — when idols werc still worshipped in the temple of Mecca. And she may

www.obrascatolicas.com

|
|
|
|
|

—— ——— M
Too ——— ee 0o o

e * g
ISUVTITLN: ALAS REI ms
a A s ] A ^s E - E ht q. $
-.

32 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

308. Antequam cetera prosequamur, libet argumentum hie con.
cludere pulcherrimis verbis S. Augustini (de Fido rerum , que
non videntur, e. 4.): «Me attendite, vobis dicit Ecclesia, me at.
tendite, quam videtis, etiamsi videre nolitis. Qui enim tempori.
bus illis in Judæa terra fideles fuerunt, ex virgine nativitatem
mirabilem , ae passionem, resurrectionem, ascensionem Christi,
omnia divina dieta ejus et facta preesentes presentia didicerunt.
Hiec vos non vidistis, propterea credere recusatis. Ergo her
aspicite, in hee intendite, hec que cernitis cogitate, que vobis
non preterita narrantur, nec futura prenunciantur, sed præsen-
tia demonstrantur. An vobis inane vel leve videtur, et nullum
vel parvum putatis esse miraculum divinum, quod in nomine
unius crucifixi universum genus currit humanum? Non vidistis
quod prædictum et impletum est de humana Christi nativitate:
‘Ecce virgo in utero accipiet et pariet filium; sed videtis quod
prædictum et impletum est ad Abraham Dei verbum: ‘In semine
tuo benedicentur omnes gentes.’ Non vidistis quod de mirabilibus
Christi prædictum est: ‘Venite et videte opera Domini, quæ po-
suit prodigia super terram' (Ps. XLV.); sed videtis quod predi-
ctum est: ‘Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie
genui te: postula a ine et dabo tibi gentes heereditatem tuam, et
possessionem tuam terminos terre, (Ps. I[.). Non vidistis quod
predictum est et impletum de passione Christi: 'Foderunt ma-
nus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea; ipsi

vero eonsideraverunt et conspexerunt me; diviserunt sibi vest

menta mea, et super vestem meam miserunt sortem;' sed videtis

still exist in undiminished vigour when some traveller from New Zealand shall in
the midst of a vast solitade, take his stand on & broken arch of London Bridge
to sketch the ruins of St. Paul's,

“We often hear it said that the world is constantly becoming more and mote
enlightened, and that this enlightenment must be favourable to Protestantism, and

unfavourable to Catholicism. We wish that we could think so. But we see great
reason to doubt whether

this be a well-fonnded expectation..... Nay, we believe
that, as far ag there h

as been a change
Chuteh of Kome. We cannot,
ledge will necessarily be fata
ground ín s,

; that change hag been in fayour of the
therefore, feel confident that the progress of know-
l tó a system which has, to say the least, stood its

ite of the immense Progress which knowledge has made since the days
of Queen Elizabeth. »

ART, 1V. DE PROPAG. ET CONSERV. RELIGIONIS CHRISTIANZ. 233

quod in eodem psalmo preedictum est, et nune apparet impletum:
Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines
terre, et adorabunt in conspectu ejus universe patrie gentium,
quoniam Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium" (Ps.
XXI.). Non vidistis quod de resurrectione Christi predictum at-
que eompletum est, loquente psalmo ex persona ejus prius de
traditore et persecutoribus ejus: 'Egrediebantur foras et loque-
bantur simul in unum: adversum me insusurrabant omnes inimici
mei, adversum me cogitabant mala mihi; verbum iniquum dispo-
suerunt adversum me.' Ubi, ut ostenderet nihil eos valuisse oc-
cidendo resurrecturum, subjecit atque ait: *Numquid qui dormit
non adjiciet ut resurgat? Et paulo post cum de ipso suo tradi-
tore per eandem prophetiam preedixisset, quod in Evangelio quo-
que scriptum est: *Qui edebat panes meos ampliavit super me
ealeaneum', hoe est conculcavit me, continuo subdidit: *Tu au-
tem, Domine, miserere mei, et resuscita me, et reddam illis
(Ps. XL.). Impletum est hoc, dormivit Christus et evigilavit,
hoe est, resurrexit; qui per eandem prophetiam in alio psalmo
ait: “Ego dormivi et somnum cepi, et exurrexi, quoniam Domi-
nus suscipiet me.’ Verum hoc non vidistis; sed videtis ejus Ec-
clesiam de qua similiter dictum et impletum est: ‘Domine Deus
meus, ad te gentes venient ab extremo terre, et dicent: vere men-
dacia coluerunt patres nostri simulacra, et non est in illis uti-
litas. Hoc certe, sive velitis sive nolitis, aspicitis, ut si adhue
iquam putatis esse vel fuisse in simulacris utilitatem , certe
lamen innumeros gentium populos, relietis vel abjectis vel con-
fractis hujusmodi vanitatibus audistis dicere: ‘Vere mendacia co-
luerunt patres nostri simulacra , et non est in illis utilitas: si
faciet homo Deos ', et ipsi non sunt Dii’ (Jer. XVI.). Non vidi-
stis quod predictum et impletum est de ascensione Christi:
Exaltare super colos, Deus’; sed videtis quod continuo sequitur:
Bt super omnem terram gloria tua' (Ps. CVII.). Illa de Christo
Jam facta atque transacta omnia non vidistis; sed ista præsentia
m ejus Ecclesia videre vos non negatis. Utraque vobis predicta
Monstramus; utraque autem vobis impleta propterea demonstrare
videnda non possumus, quia revocare in conspectum preterita

7 valemus ». Of, etiam cap. 8.

www.obrascatolicas.com
ET UN

A
sb

amao o ew m t a mca mt ca Po re -—

a ma Mr att cg — Ans A, amt gm — ll? PA

ze
devi
d

"ul
per ,
- dit s -
- , -
-— ^
ie rui
(9 i

ES
-

RSS

dna P UA

Es i +

= WWW.ODrá

234 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

309. Prob. 34 pars. I. ex operis magnitudine. Avitur enin
de Religione propaganda in universo orbe, et de conversions
omnium gentium. «Cum enim, inquit Euseb. Cmsareensis (De-
monst. Evang. l. 3.), cogitasset (Christus) id quod nullus unquam
cogitavit, proprias leges novamque doctrinam in omnes dissemi-
nare nationes, omneque hominum genus eam docere pietatem,
que unum supremum Deurn veneraretur, hujusque rei so magi-
strum exhibere, omnium maxime agrestibus maximeque ignobili-
bus putavit sibi utendum esse hujusce consilii ministris... Quis
autem non obtupescat, quis non incredibile merito existimet id,
quod omnem fidem superat miraculum ? Nullus certe eorum, qui
unquam alicujus claritatis inter homines fuerunt, non rex, non
legum inventor, non philosophus, non græcus, non barbarus, hu-
Jusmodi quiequam cogitasse narratur, ac ne somniasse quidem
aliquid, quod ad hoc proxime accedat. Satis enim superque unus-
quisque talium semper habuit, dummodo in sua regione institu-
tum suum, propositumque compleret, et quz bonæ utilesque vise
essent leges, eas in una saltem sua ipsius gente, sancire ac tueri
posset: at hie noster, nihil mortale aut humanum molitus, con-
sidera quæso num rursus tanquam vere Deus vocem emiserit, ubi
suis illis adeo ignobilibus ad verbum dixit discipulis: «euntes do-
cete omnes gentes».

Et Tertullianus de ingenti hoc opere jam completo (advers. Ju-
deos, c. 7.), scribit: «Quis enim omnibus regnare potuisset, nisi
Christus Dei filius? Qui omnibus in seternum gentibus regnaturus
nuntiabatur. Nam si Salomon regnavit: sed in finibus Jud: tan-
tum, & Bersabee usque Dan termini ejus regni signantur. Si vero
Babyloniis et Parthis regnavit Darius: non habuit in omnibus
gentibus potestatem. Si Meyptiis Pharao, vel quisque ei in hæ-
reditate suecessit: illic tantum potitus est regni sui dominium.
Sic Nabuchodonosor cum suis regulis ab India usque Æthiopiam
habuit regni sni terminos. Sic Alexander Macedo numquam Asiam
universam et ceteras regiones postquam devicerat, tenuit. Sic
erm adhue usque limites suos transgredi non sinuntur. Bri-
tanni intra Oceani sui ambitum conclusi. Maurorum gens, et Ge-

1 : à :
ulorum barbaries a Romanis obsidentur, ne regionum suarum

fines 2 pá
3 excedant. Quid de Romanis dicam, qui de legionum suarum

. COM

ART, IY. DE PROPAG. ET CONSERV. RELIGIONIS CHRISTIANE. 235

presidiis imperium suum muniunt, nec trans istas gentes porri-
ere vires regni sui possunt? Christi autem regnum et nomen
que porrigitur , ubique creditur, ab omnibus gentibus supra
atis colitur, ubique regnat, ubique adoratur, omnibus ubi-

x
ubi

enu mer
que tribuitur equaliter; non regis apud illum major gratia, non

|
|
| barbari alicujus inferior letitia, non dignitatum , aut natalium
ejusquam discreta merita, omnibus sequalis, omnibus rex, omni-
|! bns judex, omnibus Deus et Dominus est. »
310. II. Ex zntrinsecis operis difficultatibus. Nam 1) preci-
. puum predicationis Apostolorum objectum erat « Jesus crucifi-
us, Judeis quidem scandalum , Gentibus autem stultitia ». No-
runt omnes, Judzeorum gentem despectam esse, et, uti liquet ex
veterum scriptis, frequentissimis irrisionibus ubique exposita ac
subjecta erat. Supplicio autem crucis nullum ignominiosius re-
putabatur. Quantum enim horrori erant Romanis ii qui crucis
supplicio affecti fuerant, ex eo videre licet, quod Cicero hoc sup-
plicii genus « a civium Romanorum non modo corpore, sed etiam
| cogitatione, oculis, auribus abesse », desideret, « quippe eujus non
modo eventus et perpessio, sed etiam conditio et exspectatio,
mentio denique ipsa indigna cive Romano et homine libero sit»
(pro Rabirio, e. 5.). Hine Chrysostomus (in Ep. I. ad Cor.), ait:
«Videamus, numquid tandem doctrina hse esset facile persuasi-
bilis. Atqui hae quoque in parte satis adduci increduli potuis-
sent. Quid enim preedicationibus suis profitebantur? Crucifixum
adorandum, Deum illum habendum, qui ex muliere Judea esset
genitus, Et quisnam iis eredidisset, nisi divina preeveniente vir-
tute? Quod enim crucifixus esset et sepultus, omnes sane norant.
Qucd autem resurrexit, et ad colum ascenderit, prseter Aposto-
los, conspicatus fuerat nemo etc.»

2) In parte sua theoretica Religio christiana res difficillimas
credendas proponit. Credendus est Deus unus in essentia et trinus
n personis; Filius Dei incarnatus; credendum est peccatum ori-
ginale, quod omnes homines infecit; credenda est carnis resurre-
etio cum pluribus aliis mysteriis, quæ captum humanum longe
“UPerant, ac superbæ rationi haud conformia videntur. Quis au-
em ignorat quantum hominis mens illis assentire refugiat, que
non solum incomprehensibilia sed etiam sibi adversantia putat?

V
|
h
A
|
4
|
C
!
t
f

—
-

^ —Á am, roa age Itm eee ^. po Tun af mms

- —

-
— 6 a

p’ co-—— e Oe —— À— a mna -ü

>e ~/0 9 A O o Y AAA ce A cam

www.obrascatolicas.com

2i - ipu d " 13 rv Ha

it? «^ AN a at ft i db M |
E Fa , * TY ^ e p> 4. X d
| , PAL "ma^ A » B Su T. >
] LOC rtt — YA B 2e
e Y > z n - M:

M. -= ^m

=“) OM

200 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

3) Neque minor est difficultas, quam continet christiana reli.
zio, quoad partem suam practicam , que omnibus cupiditatibus
bellum indicit. Hinc S. Augustinus (de vera relig. cc. 3, seqq.),
scribit: « Ne de preteritis loquar, quee potest quisque non Cre-
dere, si hodie per gentes populosque prædicatur: * In principio
erat Verbum..... et sine ipso factum est nihil, etc.* Si ad hoc
percipiendum, perfruendum, ut anima sanetur et tante luci hay.
riende mentis acies convalescat, dieitur avaris: *Nolite yobis
condere thesauros in terra, etc.'; dicitur lusxuriosis: ‘Qui semi-
nat in carne, de carne metet corruptionem; qui seminat in spi-
ritu, de spiritu metet vitam sternam'; dicitur superbis: ‘Qui se
exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur’; dicitur
iracundis: *Accepisti alapam , para alteram maxillam’; dicitur
discordiosis : ‘Diligite inimicos vestros’; dicitur superstitiosis:
‘Regnum Dei intra vos est'; dicitur curiosis: ‘Nolite querere
quæ videntur, sed quæ non videntur. Quæ enim videntur tempo-
Talia sunt, quæ autem non videntur, æterna sunt.’ Postremo di-
citur omnibus: ‘Nolite diligere mundum, neque ea, quæ in mun-
do sunt; quoniam omne, quod in mundo est, concupiscentia car-
nis est, et concupiscentia oculorum et ambitio seeculi'. Si hee
per totum orbem jam populis leguntur et cum veneratione liben-
tissime audiuntur;.... si hzc sic accipiuntur, ut quomodo antea
talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit..... sl
tam innumerabiles aggrediuntur hane viam, ut, desertis divitiis
et honoribus hujus mundi et omni hominum venere, uni Deo sum-
mo totam vitam dicare valentium desert:ze quondam insule ac
multarum terrarum solitudo compleatur; si denique per urbes
atque oppida, vicos et agros etiam , villasque privatas, in tan-
tum persuadetur et appetitur a terrenis aversio et in unum Deum
verumque conyersio, ut quotidie per universum orbem humanum
genus una pene voce respondeat, ‘sursum corda se habere ad Do-
minum’, quid adhue oscitamus ?.... Cognoseant Deum et credant
Deo, per quem populis jam omnibus hee credenda persuasa sunt.»

311. HL Ex extrinsecis difficultatibus. Nam—1) « inveteratos

superstitionis errores , ait Minutius Felix (Octav. n. 22.) et ab
imperitis parentibus discimus,

TOC eodd et, quod est gravius, ipsis studiis
et disciplinis elaboramus,

carminibus precipue poetarum, qui plt-

€
`
^
Y

in 419 ¿2 e O T aur E AS cas >
nt. -Å . - aP, ZUM." ` Vis. “e?
^ E" r 3 2j ¿Za ES MA El A Pet MALA d y
» a hs Ps ANA ES d ) 5m. ya aa“ x A
do ie? vr. » Y . 4-4, v T » , x). d. m at 2 er. v» S í F . P AF y a y y
«^ "PRG - - ces , ^ mc . pe Bis e CL

"
-A

To, y]

ART. IV. DE PROPAG. ET CONSERV. RELIGIONIS CHRISTIAN4E. 227 d 5.

rimum quantum veritati ipsi sua auctoritate nocuere. » Quo ma-
gis autem error aliquis inolevit, eo etiarn tenacius eidem hormi-
pes adherent, presertim si eura tanquam hereditatem a patri-
tus acceptam. habent. Consideretur difficultas, quam vel in unius
corrupti hominis emendatione quotidie experiri solemus; et inde
colligatur quanto major debebat esse difficultas in conversione tot

gentium 1
9) At quibus preedicanda erat christiana Religio ? Judæis im-

pimis, qui Religioni patrum suorum, quam divinitus revelatam 1
noscentes, et ceremoniis externis, per Moysen prescriptis, tena- |
cissime inhsrentes ad has dimittendas humanis mediis adigi haud «DE
poterant. Accedit, quod ex earnali suo corde, preconceptas ha- |
bebant opiniones de Messia ut Rege potentissimo , qui ipsos a nd
jugo Romanorum liberaret: hune ergo desiderabant et expecta-
bant, ac propterea a Christo humili et paupere necessario abhor- * TAA

- * - uin.

rebant.

3) Predicanda erat deinde christiana religio Gentilibus , qui j
in Latio præsertim et in Grecia artibus scientiisque apprime flo-
rebant; at quoad mores, ipsis ethnicis scriptoribus narrantibus,
valde illo tempore corrupti, deliciis voluptatibusque dediti erant, ! e
dc ideo prorsus inepti ad sublimem ae sanctam Christi religio- E
nem suscipiendam. Specimen eorum, tum intellectualis tum mo- À
ralis corruptionis, exhibuimus , asserentes necessitatem revela- p
tionis,

4) Maximum insuper erat obstaeulum, quod propagationi reli-
slonis christianæ opponebant sacerdotes gentilium; cum enim eo-
um auctoritas ac sustentatio ab idolorum cultu penderet, iis qui-
fu poterant mediis, populum a fide Christi suscipienda avertere
conabantur., Maximum etiam obstaculum proveniebat ex ethnicis b
philosophis; cum enim ex christianæ religionis mysteriis aliisque
veritatibus eorum mens offenderetur, et inania eorum systemata
"probarentur, verbis ac scriptis Christi religionem impetebant. -
Maxima denique erat oppositio ex parte Romanorum Imperato-
fus qui antiquam idololatriam cum prosperitate Imperii con-
Jinctam censentes, ac jus honoremque Sacerdotii sibi conservare
"Uplentes. nihi] intentatum relinquebant, ut Christi religionem
“Ferterent. Hinc crudelitate vix in hominibus credibili, atrocis-

www.obrascatolicas.com

e Ó A

238 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA. Am

simas persecutiones excitarunt, inhumana tormenta excogitarunt, -
que in amplissima sua dominatione adhibita, populos a fide Ol
sii suscipienda deterrerent, atque ad deficiendum a fide suscepta
impellerent. En, speciminis gratia, quee scribit Tacitus (Annal,
l. 15. S 44.): « Ergo abolendo rumori Nero subdidit reos, et qug.
sitissimis poenis affecit, quos per flagitia invisos vulgus Chri.
stianos adpellabat. Auctor nominis ejus Christus, Tiberio impe-
ritante, per procuratorem Pontium Pilatum supplicio adfectus
erat. Repressaque in praesens exitialis superstitio rursus erum-
pebat, non modo per Judeam , originem ejus mali, sed per Ur
bem etiam, quo cuncta undique atrocia aut pudenda confluunt,
celebranturque. Igitur primo correpti qui fatebantur, deinde, in-
dicio eorum, multitudo ingens, haud perinde in crimine incendii,
quam odio humani generis, convicti sunt (1). »

(1) Norunt omnes ex solo martyrio ohristiano novum ab Apologetis confici ar-
gementum ad divinam originem christiane religionis comprobandam. Et quidem
martyrium illud daplicem habet probandi vim: - Uti factum, quod nulla naturali
causa explicari potest; adeoque miraculum constituit in ordine morali - uti esti
monium, qucd non aliter existere potest, quam supposita veritate religionis, quam
testatur. Ut vero hanc duplicem probandi vim martyrinm obtineat, debet illud
considerari in omnibus suis adjunctis. Ac- 1) ingens est numerus martyrum: Sve- -
tonius, Plinius, Tacitus (l. sup. cit.) asserunt in sola persecutione Neronis = in-
gentem multitudinem > periisse; de persecutione Decii scribit Dionysius Alex. (ap.
Euseb. l. 7. c. 11.): «Nostros vero [martyres] superfinum est nominatim recensere,
cum et plurimi sint, etc. »; de persecutione Diocletiani scribit Lactantius (de morte
persecut, c. 16.): « Vexabatur ergo universe terra, et praeter Gallias ab Oriente
usque ad Occasum tres acerbissimae bestie saeviebant ~=. Cf. Ruinartium (Act.
Maityr.) - 2) Atrocia fuerunt tormenta: unde ecclesiae Viennensis et Lugdunensis
(ep. Euseb. 1. 5. c. 1.) scribebant: s Et gravitatem quidem ipsam aerumnarum, et
gentilium adversus sanctos furorem ac rabiem , queque et quanti beati martyres
perpessi Bunt, nec nos exprimere dicendo, nec qnisquam scribendo complecti accu
rate possit. Omni siquidem virium impetu in nos irruit adversarius »: idem ver?
de aliis dicendum esse, constat ex historia (cf. ex. gr. Lactantium, Divin. Instit.
1.5. c. 11.) - 3) Atrocior quandoque fuit pugna adversus carnem e! sanguinen:
« malorem violentiam, inquit S. Augustinus (Enarr. in Ps. XL VII. n. 12), habuerunt
oculi entium suorum, qnam persecutiones insectantium. Quam multos enim tene:
a! zd eris ? Quam multorum genibus prov-lvebantur uxores, i b
ibat Un iced 2 C o. : : E HAE omnis conditionis: ma S. pot
viros et A rudi iUc cte E C |

; ac Senes, puellas et anus, milites et privatos, eX Ome

ART. IV. DE PROPAG. ET CONSERV. RELIGIONIS CHRISTIAN. 239

5) Adde his omnibus :etatum omnium hereticos, qui acriter
pugnarunt contra Christi Ecclesiam, a qua defecerant; schisma-

ticos, qui christianam unitatem scindere aggressi, debilem eam
qc infirmam reddere conati sunt contra externos inimicos; Mahu-

medanos, quibus sanctum est ac meritorium christianos interfi-

cere; incredulos ac secretas societates, quæ ipsa christianæ reli-

denique hominum genere atque ætate, alios flugrorum verberibus, alios ferri acie,
alios ignibus in certamine superatis coronas retulisse »— b) Constanter hilariterque
tormenta sustinebant: unde Lactantius (l. b. c. 18.) dicit eos lacerationcs perferre
«inspirata patientia »; ac subdit: « Ecce sexus infirmus et fragilis aetas dilacerari
se toto corpore urique perpetitur, non necessitate, quia licet vitare si vellent, sed
voluntate, quia confidunt Deo ~. Et Tertullianus (Apolog. c. 1. n. 6.): « Si deno-
tator, gloriatur; si trahitur, non subsistit; si acousatur, non defendit; interrogatus
confitetur; damnatus gratias agit ». Imo cum multis virtutum exemplis, cum magna
in responsis sapientia, perfectam ostendebant animi tranquillitatem. — 6) Conside-
retur fructus martyrii. Tertullianus Romani imperii antistites alloquens (Apolog.
e 50. n. 116.) ait: Cruciate, torquete, damnate, atterite nos; probatio est enim
imocentit nostre iniquitas vestra..... Nec quidquam tamen profloit exquisitior
quaeque crudelitas vestra.... Plures efücimur quoties metimur a vobis: semen est
sanguis christianorum ». « Nam, observat Lactantius (l. b. c. 18.), cum videat vul-
gos dilacerari homines, et inter fatigatos carnifices invictam tenere patientiam,
existimant, id quod res est, nec consensum tam multorum, nec perseverantiam

ec ENG 0 Lm

morientium vanam esse, nec ipsam patientiam sine Deo cruciatus tantos posse
superare ».

His itaque perpensis evidenter apparet,- 1) nullam humanam causam parem esse
ad martyrium christianum explicandum. Unde iam saeculo II. Ecclesia Smyrnensis
in Epistola de martyrio sui sancti Episcopi Polyoarpi, soribebat: «Eorum [martyrum]
&renuitstem ac tolerantiam et erga Dominum caritatem quis non admiretur? Qui
flagris qnidem adeo lacerati, ut ad intimas usqne venas et arterias corporis com-
pago spectaretur, tamen sustinuerunt, ita ut etiam qui aderant miserarentur et
Pangerent: ipsi vero eo fortitudinis venerant, nt nemo illorum vel strideret vel
ingemisceret , omnibus ostendentes, martyres Christi se tunc dum torquerentur a
carne peregrinatos fuisse, aut potius Dominum ipsis adstitisse et cum ipsis ense
bersatum, — 2) Nisi ob religionis veritatem, non potuisse martyres testimonium tale
ei exhibere, Hine S. Hieronymus (Ep. 120. ad Hedibiam o. 10.) concludit: « Cum quis
viderit tanta perseverantia stare martyres atque torqueri, et in suis oruciatibus
gloriari, subit tacita cogitatio, quod nisi verum esset Evangelium, numguam san-
Jutne defenderetur. Neque enim delicata et divitiis studens ac secura confessio
est; sed in carceribas, in plagis, in persecutionibus, in fame, in nuditate et siti.
Hic triumphus est Dei». Cf. de hoo argumento praeclaram dissert. P, Harter S. I.
| Opusc. select, SS. PP, t. 4.).

EEES IBAI aro de 77s PLUR mA DAA tmo A

I ————— Ps

;
www.obrascatolicas.com -

940 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

gionis fundamenta concutere tentarunt; filios ipsos elatos, immo.
rigeros, rebelles qui contra matrem arma verterunt: et ie
num humana industria ac potentia potuerit Ecclesia htec omnia
superare ac vincere.

312. IV. Ex mediis naturaliter infirmis. Etenim—]) nonnisi
pauci Christi discipuli tantum opus aggressi sunt; iique ita erant
comparati, ut populos facilius a se avertere, quam Christo lų-
crari potuerint; erant enim rudes, illiterati, Judeei omnibus in-
visi. « Vere que stulta sunt», ita jam Apostolus (I. Cor. I, ?7 3T
scripsit, « elegit Deus, ut confundat sapientes; et infirma elegit
Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi et contemptibilia
elegit MP et ea que non sunt, ut ea quis sunt destrueret, »
Hine ait S. Ambrosius (in Lucam, 1. 5. n. 44.): « Adverte, cæ-
leste consilium; non sapientes aliquos, non divites, non nobiles,
sed piscatores et publicanos quos dirigeret elegit (Christus), ne
traduxisse prudentia, ne redemisse divitiis, ne potentis nobilita-
tisque auctoritate traxisse aliquos ad suam gratiam videretur,
ut veritatis ratio, non disputationis gratia preevaleret.» Et Eu-
sebius Ceesareensis (Demon. Evang. 1. 3.), relatis verbis Christi
ad discipulos « euntes docete omnes gentes », addit: « Quid? si
discipuli, ut fit, suo preeceptori respondissent, ac dixissent: quo
tandem modo istud a nobis fleri poterit? Quomodo Romanos ex.
gr. publice docebimus? Quomodo autem Algyptios alloquemur!
qua vero lingua, homines unam Syriacam vocem audire soliti,
apud Græcos utemur? qua apud Persas? Armenios? Chaldmos!
Sevthas? Indos? ac denique omnes quaseunique offendemus bar-
baricas gentes? Quomodo illis predicabimus ut Deos quidem pa-
trios deserant, unum vero omnium quaecumque sunt opificem
Deum colant? Qua porro dicendi vi freti, tantum facinus aggre-
diemur? Quz autem perficiendi spes aderit hominibus qui leges
figere audeant contrarias legibus quibuscumque omnes gentes de
patriis diis a condito svo servaverint? Quibus tandem copiis aut

qua vi nobis liceat isti audacia superesse ? Heec ne dicerent,
quemadmodum dieturos

Jesu discipuli, una
difficultate liberavi
tes futuros

fuisse credibile est, aut etiam cogitarent
verbi acjectione ipse preceptor illos omni
It, eum dixit, illos in nomine suo voti compo

. Non enim simpliciter , aut indefinite, ut docerent

WWW. obrascatoelicas.com

ART. 1V. DE PROPAG. ET CONSERV. RELIGIONIS CHRISTIANZE. 24]

omnes gentes imperavit, sed cum adjunctione necessaria: in no-
mino, inquit, 9160.»

9) Et quibus armis pugnare debebant Apostoli? « Arma mili-
qm nostr », inquit Paulus, «spiritualia sunt, non carnalia. »
Hino S. Jo. Chrysostomus (Hom. 23. alias 24.), seribit: «Ut di-
«ant (diseipuli) novam esse hane bellandi legem, et inauditum
iei modum, cum nudos mittat, una indutos tunica, sine cal-
eis, sine virga, sine cingulo vel pera, quos ali jubet ab exci-
pentibus; non hie finem dicendi facit; sed suam ostendens inef-
fabilem potentiam dicit: Sic abeuntes ovium mansuetudinem ex-
hibete, etiamsi contra lupos ituri, nec modo contra lupos, sed
etiam in medio luporum. Neque tantum ovium mansuetudinem
jubet habere, sed etiam simplicitatem columbe. Sie presertim
meam ostendam fortitudinem , cum oves lupos vicerint, etiamsi
in medio luporum sint, et innumeris morsibus lacerentur; nec
modo non deleantur, sed etiam lupos convertant, quod longe mi-
| Tabilius est, et majus quam si occiderent, si nempe illorum mu-
lent voluntatem, animumque transforment; ei hec eum illi duo-
decim essent tantum , et totus orbis lupis esset plenus.» Vide
etiam que, hac de re, ex S. Augustino indicavimus in tract. de
Virt. (a. 771.).

3) Ac dum ardua queque, ipsumque vitæ sacrificium , exige-
rent Apostoli, nonnisi futura, quee nempe parum allicere solent,
premia pollicebantur. « Hoc ipsum igitur », inquit S. Jo. Chryso-
stomus (in Ep. ad Cor.), «preter ea que dicta sunt, maxime
tendit, nullam in nostra dignitate esse fallaciam. Siquidem
omnia in hac vita difficilia, utilia autem post resurrectionem pro-
mittuntur. Hoc ipsum igitur, iterum enim dicam, divinum no-
sirum dogma plane ostendit. Et quamobrem nemo credentium di-
tit: non accedam , neque patiar; difficilia in hac vita minaris,
"ilia autem post resurrectionem pollieeris ? Unde constat resur-
'ectionem futuram ? Quis vita functus unquam reversus est ? Quis
‘paltus resurrexit? Quis eorum dixit, ullum premium post hujus
Qu Inigrationem futuram ? Sed cum nihil hujusmodi nossent, pro
“racifixo tamen vitam posuerunt. Idcirco hoc vel maxime fuit
Potentie, ut tam magnis de rebus, quas numquam antea audis-

“ent, certatim omnes fidem adhiberent, et persuaderi possent, ut

MAZZELLA. De Religione et Ecclesia 16

www.obrascatolicas.com

a STATO ac EAx da AL

e E ana

Y 7 e.

"E 2.7

t
1
1
:

EET oA Aa LL

s a— Ee o Pm m modes ul UR ám a TR am f PUR -.

> o ° | " L^ `
9. * y -- A mov ' »* * " 3 n " - " e - a A w Vr —7 DE — + —-

EL.

b: 949 DISP. Il. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

PF reipsa maximas subirent calamitates: premia autem in posterum
4 expectarent. Nam si deceptionibus uti voluissent, contra potius
| ny

fecissent. Preemia quidem hic essent polliciti, terribilia vero luec

B" m $ : siluissent. Hoc namque pacto deceptores et adulatores faciunt,
iv Yu nihil asperum , nihil molestum , nihil grave proponentes , sed o
: mS regione: hzc autem fallacia est. »
x 313. V. Ex ipso exitu, qui jam patet ex adductis testimoniis
E - ÉS | pro probatione secundas partis hujus propositionis. Ut tamen ola
M rius innotescat vis argument), notetur-l) effectum pre dicationis
: 3d Apostolice quin fuerit superticietenus, humanum potius genus in-
* time pervasisse, atque non modo hominem individuum, totam so-

cietatem humanam renovasse ; adeo ut hujus doctrins cultores
in deliciis haberent ea, a quibus antea abhorrebant, illa vero
quibus antea delectabantur, penitus detestarentur. Hinc S. Au-
gustinus (de morib. Ecclesie, c. 33.), religionem alloquens, aii:
«Tu pueriliter pueros, fortiter juvenes, quiete senes, prout cu-
jusque non corporis tantum, sed et animi ætas est, exerces et
doces; tu feminas viris suis, non ad explendam libidinem, sed
àd propagandam prolem , et ad rei familiaris societatem, casta
et fideli obedientia subjicis; tu viros conjugibus, non ad illuden-
dum imbecilliorem sexum , sed sinceri amoris legibus preficis;
tu parentibus filios libera quadam servitute subjungis; parentes
REI filiis pia dominatione przmponis; tu fratribus fratres religionis
Ds i vinculo firmiore quam sanguinis nectis ; tu omnem generis pro-
YT j | pinquitatem et affinitatis necessitatem, servatis nature volunta-
tisque nexibus, mutua charitate constringis; tu dominis servos,
non tam conditionis necessitate, quam officii delectatione doces
adhzrere; tu dominos servis summi Dei, communis domini con-
M sideratione placabiles et ad consulendum quam ad coercendum
propensiores facis; tu cives civibus, tu gentes gentibus, ac pror-
sus homines hominibus primorum parentum recordatione, non £0-
cietate tantum, sed quadam etiam fraternitate conjungis; docet
reges prospicere populis, mones populos se subdere regibus...
ostendens, quemadmodum et non omnihus omnia, et omnibus cha-

ritas et nulli debeatur injuria. » Et S. Justinus (Apolog. l. n. 1.)

«Qui olim Stupris gaudebamus, nune c
ctimur;

^
o
A
i
3
r

astimoniam unice comple
qui magicis etiam artibus utebamur, bono et ingenito nos

ART. IVe PE PROPAG. ET CONSERV. RELIGIONIS CHRISTIANZX. 243

consecravimus Deo; qui pecuniarum et possessionum vias orni-
bos antiquiores habebamus, nunc etiam ea qus habemus in com-
une conferimus, et cum indigentibus quibuscumque communica-

m
mos; qui mutuis odiis et cædibus pugnabamus, et cum iis qui
ribules nostri non essent communem forum ob diversa instituta

son habebamus, nunc, postquam Christus apparuit, convictores
sumus et pro inimicis rogamus.» Hinc etiam Tertullianus (Apo-
log. e. 44. n. 148.) confidenter provocat ad acta judiciaria im-
perii Romani, dicens: « Vestros jam contestamur actus, qui quo-
tidie judicandis custodiis preesidetis... de vestris semper æstuat
carcer; de vestris semper metalla suspirant ; de vestris semper
bestig saginantur; de vestris semper munerarii noxiorum greges
pascunt, Nemo illie christianus, nisi hoc tantum »; idest non pro-
pter aliud crimen, quam ob christianam professionem. Et. (1.1
ad nationes, c. 1.) refert idem Tertullianus admirationem genti-
lium, si quando audirent aliquem christianum esse fraudolentum,
immitem, etc.

Sed opus non est Apologetarum testimonia multiplicare; ipse
Plinius Secundus, Bithynise proconsul scribebat ad Trajanum
(1, 10. ep. 97.): « Affirmabant autem [christiani] hane fuisse sum-
mam vel culpe sus vel erroris, quod essent soliti stato die ante
latem convenire, carmenque Christo quasi Deo dicere secum in-
vicem, seque Sacramento non in scelus aliquod obstringere, sed
ne furta, ne latrocinia, ne adulteria committerent, ne fidem fal-
lerent, ne depositum adpellati abnegarent. » Atque Julianus Apo-
stata ita (apud Sozom.1. 5. c. 260.) de christianis loquitur: « Quid
caus est, cur non potius convertamus oculos ad ea, quibus chri-
stianorum religio crevit, idest ad benignitatem in peregrinos, ad
curam ab illis in mortuis sepeliendis positam, et ad sanctimo-
tiam, quam simulant. Non turpe profecto est, cum nemo ex Ju-
deis mendicet, et impii Galilei non suos modo, sed nostros quo-
que alant. »

2) Atque christianam doctrinam non rudibus tantum persuase-
"Unt Apostoli, sed viris doctrina, nobilitate, opibus florentibus.
Plures supra recensuimus ; addere illis possumus Polycarpum,
Ignatium, Irenssum, Justinum, Clementem, Ammonium, Origenem,
Aristidem , Apollinarem , Athenagoram, Quadratum, Apollo-

WWwW.Obraseatolicas.com.

38 e xe l Dtr
HUE: RR s
y A an

A -s
ray, ac y
e 3) LI »

"Los
¿e tø”
2. a

244 DISP. II, DE REVELATIONE CHRISTIANA,

nium, etc., ut posteriores omittamus; addimus Glabrionem , qui |
sub Trajano magistratum gesserat, Flavium Clementem ; virum |
consularem , Domitiani consobrinum , ejusque uxorem, Flaviam

Domitillam , Augusti sanguine natam; eos denique quos Tertul. -
lianus ex palatio, foro, senatu, quos omnts ordinis recenset Pli.

nius. Apposite Hieronymus (Præfat. in Catal. Seript. Ecel.):

« Discant, igitur», inquit, «Celsus, Porphyrius, et Julianus, ra- |
bidi adversus Christum canes, discant eorum sectatores» (qui
putant, Ecclesiam nullos philosophos et eloquentes, nullos ha.
buisse doctores), «quanti et quales viri eam fundaverint, extru-

arguere. Nonne jam publica existebat in urbe Alexandria schola
a primis Ecclesi» sæculis instituta, in qua viri doctissimi, Am.
monius, Panteenus, Clemens Alex., Origenes, ete. floruerunt, et

xerint; et desinant fidem nostram rustice tantum simplicitatis |
|

ad quam vel ipsi ethnici turmatim confluebant?» Atque addit
testimonium Eusebii. Et S. Joan. Chrysostomus sibi objecit: «Sed
servi fuerunt credentes, mulieres, nutrices, obstetrices, eunuchi.
Kespondet autem: «Imo, neque ab his solum ecclesia nobis con-
firmata est: et hoe plane constat omnibus. Quod si ab his con-
firmatam contenderis, hoc vel maxime admirabilem facit eorum
predicationem: quod que dogmata neque Plato, neque Platonici
aperte intelligere valuerunt, ea repente piscatores, omnium E
doctissimum hominum genus, persuadere potuerunt, ut suscipe-
rentur. Neque enim si sapientioribus tantum persuasissent, tan-
topere fuisset admirandum. Ex quo autem servos, nutrices, eunu-
chos in tantam allexerunt philosophiam , ut angelis semulos fa-
ceret, maximum divine inspirationis prebuit argumentum. Etenim
si vilia et abjecta precepissent, fortasse non sine ratione per-
suasionem illam in abjecte predicationis argumentum referri
potuisset. Quod si magna et profunda, et humanam fere naturam
excedentia, et quee perspicaci mente indigebant, philosophabad-
A: quanto eos qui persuasi sunt, stultiores ostendis, tanto eos $4
pientiores et divine gratis pleniores qui persuaserunt, ostendis. ?

3) Hujusmodi vero Apostolica preedicationis fructus non mo
mentaneus, sed perennis est.
Vim explicet, institui debet
preclar

—

Que animadversio, ut totam suam
comparatio inter hoc Dei opus atque
à 1

quelibet humana opera, Quid enim perfecerunt pr

= WWW.O

(RT. IV. DE PROPAG. ET CONSERV, RELIGIONIS CHRISTIANAE. 245

santissimi philosophi in tota antiquitate, qui vires omnes ad
humani generis reformationem contulerunt? Quid innumer: fere
scie ex christiana professione exorte, quarum plures tanta hu-
manorum mediorum copia erant instructe, ut viderentur perpe-
petuo duraturse ? Perpendas dissolutionem sectarum Protestan-
tium, et sterilitatem eorum missionum, etsi humanis mediis, di-
vitiis, eruditione, potentia abundent. Ipsi, uti Bucerus, (De regno
Christi, Basilee, 1551.) tum humanas causas prime sus propa-
sationis assignant, tum de tristibus reformationis fructibus que-
rantur. Hine Erasmus (Epist. ad Vulturium Neocomum) scripsit
confidenter: « Circumspice populum istum evangelicum et observa,
num minus illuc indulgetur luxui, libidini et pecunie, quam fa-
ciunt ii, quos detestamini. Profer mihi quem istud evangelium
ex eommessatore sobrium, ex feroci mansuetum, ex rapaci libe-
ralem, ex maledico benedicum, ex impudico reddiderit verecun-
dum. Ego multos tibi ostendo, qui facti sunt seipsis deterio-
res etc.» Unde in hodiernas etiam Novatorum missiones optime
quadrant que scribit Tertullianus (De Preescript. c. 17.): «Cum
hoc sit negotium illis, non ethnicos convertendi , sed. nostros
evertend?, hanc magis gloriam captant, si stantibus ruinam, non
sI jaeentibus elevationem operentur; quoniam et ipsum opus eo-
rum non de suo proprio «edificio venit, sed de veritatis destru-
ctione. Nostra suffodiunt, ut sua «edificent. » Cf. Perrone (par. 2.
prop. 10.). Merito igitur exclamat S. Jo. Chrysostomus (Or. post
Eutropium captum habita, n. 1.): « Nihil Ecclesie par est. Ne
mihi commemores muros et arma; muri enim deteruntur, Eccle-
sia vero nunquam senescit. Muros barbari demoliuntur, Eccle-
slam ne demones quidem vincunt. Quod hæc non sint jactantism
verba, res ips: testantur. Quot Ecclesiam oppugnarunt, ipsique
perierunt? Ecclesia vero cœlos transcendit. Talis est Ecclesiz
magnitudo, vincit impugnata, insidiis appetita superat, contume-
liis affecta splendidior evadit, vulnera excipit, nec ulceribus ca-
dit, agitata fluctibus non demergitur, procellis impetita naufra-
gium non patitur, luctatur nec prosternitur, pugilatu certat nec
Vineitur. » |

314. Quamobrem eloquentissimis ipsius S. Jo. Chrysostomi ver-
bis argumentum hoc concludere liceat. < Si dixerit », inquit (Quod

WWW.ODras catolicas.com

946 DISP. 11. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

Christus Deus, cc. l. et 17.), «gentilis: Unde manifestum est,
Christum esse Deum ?..... Non a colo demonstrationem petemus
neque ab aliis id genus. Nam si illi dixero: Colum ereavit, ter.
ram item vel mare, id ipse non feret; si dixero: Mortuos susci.
tavit, cæcos curavit, demones fugavit, neque hoe admittet; si
dixero: Regnum promisit et oeculta bona, si de resurrectione
verba fecero, hoc non modo non recipiet, sed etiam ridebit. Unde
igitur, maxime si idiota est, illum instituemus ? Unde, inquam,
nisi ex lis, que apud me et illum in confesso sunt, nee in du-
biam vocari possunt. Quenam igitur sunt ea, que ipsum fecisse
gentilis ipsi fatetur, neque negare potest ? Quod christianorum
genus ipse fundaverit, neque enim illud negaturus est, quod uni-
versas per orbem ecclesias condiderit. Hinc ejus potentis argu-
mentum ducemus, et ostendemus, ipsum vere Deum esse: dice-
musque, non esse puri hominis tantum orbem, terram, mare
tam brevi tempore pervadere et ad res tantas evocare: cum ma-
xime tam absurdis moribus assueti homines essent, et tot malis
irretiti. Et tamen potuit ille humanum genus ab his omnibus li-
berare, non Romanos tantum , sed Persas et omne barbarorum
genus. Hee porro fecit non armis usus, non sumptibus, nullis
exercitibus, non commissis preeliis; sed principio per undecim
viros, ignobiles, viles, ignaros, idiotas, pauperes, nudos, inermes,
calceis carentes, una tunica tectos. Quid dico fecit? Persuadere
potuit tot hominum gentibus, ut non de presentibus tantum, sed
etiam de futuris philosopharentur, utque patrias leges evellerent,
veteresque mores tanto tempore radicatos penitus tollerent, alios-
que substituerent, qui ab asguetis et facilibus ad difficiliora ejus

precepta tradueerent.... Cur non tecum hoc reputas: Nisi Deus

esset Deusque fortis quomodo cultores ejus vexati et exagitati
ita creverunt, qui autem illum crucifixerunt, ita dejecti sunt, ul
tota republica sua exciderent et vagi,

eant, nee quantumvis diuturno te
tum est? »

errones, profugi circum-
mpore alterutrum eorum muta-

SCHO » T:
KM dnos. LION. [L Vim prefati areumenti non assequi se osten-
esscheider (0. 1M ato

fausta Eccles; s. 8 9l. n. 1), ubi scripsit: « Neque
31& Propagatio et conservatio ; quod eadem et isla-

.COITI

ME O

ART. IV. DE PROPAG. ET CONSERV. RELIGIONIS CHRISTIAN. 247

nitiee religioni contigit, inter documenta veritatis atque originis

Jiving referri potest.» De discrimine inter propagationem ma-
| humedanismi et christianismi jarn disseruerat D. Thomas (c. g.
' [Le 6.) dicens: «Non armorum violentia, non voluptatum
| promissione, et quod est mirabilissimum inter persecutorum ty-

rannidem, innumerabilis turba non solum simplicium sed etiam
sapientissimorurn hominum ad fidem christianam convolavit; in
| qua omnem humanum intellectum excedentia predicantur, volu-
ptates carnis eohibentur, et omnia que in mundo sunt haberi
contemptui docentur. Quibus animos mortalium assentiri et ma-
ximum miraculum est, et manifestum diviasx inspirationis opus,
ut contemptis visibilibus sola invisibilia cupiantur. Hoc autem
non subito neque casu factum esse, manifestum est ex hoc, quod
hoc se facturum Deus multis ante prophetarum preedixit oracu-
lis... Hee autem tam mirabilis mundi conversio ad fidem chri-
stianam indieium certissimum est preteritorum signorum, ut ea

evidenter. Esset autem omnibus signis mirabilius si ad creden-
dum tam ardua et operandum tam difficilia et ad sperandum
tam alta, mundus absque mirabilibus signis inductus fuisset a
simplieibus et ignobilibus hominibus, quamvis non cesset Deus
etiam nostris temporibus ad confirmationem fidei per sanctos mi-
racula operari. Hi vero qui sectas erroneas introduxerunt, pro-
cesserunt via contraria , ut patet in Muhamete, qui carnalium
voluptatum promissis, ad quorum desiderium carnalis concupi-
sentia instigat , populus illexit. Precepta etiam tradidit pro-
missis eonformia, voluptati carnali habenas relnxans, quibus in
promptu est a carnalibus hominibus obediri. Documenta etiam
veritatis non attulit, nisi que de facile a quolibet mediocriter
sapiente, naturali ingenio cognosci possint; quin potius vera que
docuit multis fabulis et falsissimis doctrinis immiscuit. Signa
etiam non adhibuit supernaturaliter facta, quibus solum divine
Inspirationi conveniens testimonium adhibetur, dum operatio vi-
Sibilis que non potest esse nisi divina ostendit doctorem verita-
tis invisibiliter inspiratum ; sed dixit, se in armorum potentia
missum, quee signa etiam latronibus et tyrannis non desunt. Ei
etiam non aliquid sapientes in rebus divinis et de divinis et hu-

]
| ulterius iterari necesse non sit, quum in suo effectu appareant
i

PP o

A NA A n moo

E onm dis ll A DO

Www.Obrascatolicas.com |

IIA AA AAN —

— WWW.Obr

M SNO RFDAGETAR A de
SAA nam

" j 47.7 4 A L

E ORLE E SAE
k e o» > * ! s

tas EA

AA To .

4.9. ^ . B TY "i
$ - y

wood
< Ya 19
"i PF . qu
A mL y

248 DISP. lI. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

manis exercitati a principio crediderunt, sed homines bestiales
in desertis morantes, omnis doctrine divinse prorsus ignari, per
quorum multitudinem alios, armorum violentia in suam legem
coegit.» Hæc quidem sunt omnia, qur hic advertere opus est;
sed si quis pluribus eadem evolvere cupiat, cf. Hoocke (in Ap-
pendice, cap. 3.), et Bergier (Art. Mahometisme).

316. II. Plura eidem argumento opposuit Gibbon (History of
the decline and fall of the Roman Empire), quee recte perpen-
denti quz diximus, nihil omnino sunt. Ita ex. gr. celerrimam et
universalem propagationem christian:z religionis tribuit—1) con-
junctioni tot populorum sub una imperii romani auctoritate, —
Sed ampla hec Romani imperii dominatio, quod favente divina
providentia factum est, effecit quidem ut ad varias unius ejus-
demque imperii provincias facilius Apostolis pateret via; sed non
ideo minoris dificultatis erat, doctrinam mysteriis gravibusque
preeceptis refertam predicare ac suadere, precipue cum per tria
stecula imperatores ipsi non solum antiquo errori tenaciter inhe-
rerent, sed et religionem novam dire persequerentur.

2) Eamdem tribuit communioni bonorum , et mutus charitati
inter primos christianos conspicue, qua pauperibus de necessaria
sustentatione provisum erat.—Sed communio bonorum et mutua
caritas post propagationem factam, seu in jam fundatis Ecclesiis
christianis conspicua fuit, sed minime inservire poterat prim»
propagationi. Et aliunde si illa pauperes allieere potuit, divites
naturaliter absterrere debuit; his vero absentibus quomodo pau-
peres de necessaria sustentatione sibi blandiri poterant?

3) Item alii tribuunt Ecclesia catholiez conservationem prin-

cipio auctoritatis.—Sed dicimus nullatenus nos inficiari, precla-
ram esse eam constitutionem socialem, quam ab ipso Domino au-
ctore suo Ecclesia habuit; sed ex vigente principio auctoritatis
RET se solum ut naturali causa, consery
lieto explicari nequaquam posse. Eteni
nitatis pro sua parte concur
Stianam religionem ;
Susceptum alteque in
potest, ut sine virtut

ma proponenti ac pr

ationem Ecclesiæ catho-
m 4) ut principium aucto-
rere possit ad conservandam chri-
Seu Ecclesiam Christi ; supponi jam debet

fidelium animis repositum: fieri ne autem

e prorsus divina, eidem principio, difficillt-

ecipienti, humili fide et constanti obedientia

COIT

ART, IV. DE PROPAG. ET CONSERV. RELIGIONIS CHRISTIAN £. 249
adbereant homines, in magno numero, ex omnibus conditionibus,
patria, indole, educatione diversi? Presertim vero, cum adver-
riorum impetus in ipsam illam auctoritatem dirigantur, quin
porte inferi preevalere unquam possint ?—b) Periculum ruine Ec-
desig, uti ex historia presertim trium primorum sæculorum li-
quet, non in sola dissolutione vinculi socialis consistebat , sed
spe persecutiones ad completam Ecclesiz destructionem dirige-
bantur; ita ut nisi Deus singulari ratione suc Ecclesie auxilio
fuisset, sanguis martyrum non evasisset semen christianorum ,
sed ipsam Ecclesiam penitus exstinxisset, In his et aliis simili-
bus confunduntur medía quibus divina providentia usa est ad
adjuyandam Ecclesi? propagationem ac conservationem, cum cau-
s; que par sit ad mirabilem hunc effectum producendum —Cf. si
lubet, Spedalieri (contra Gibbon, sect.,6. p. l., ac presertim
eap. 3. ).

317. Sed post ea, quz preeclarissime a Patribus disputata au-
divimus, piget hec referre. Libet potius in memoriam revocare
judicium Gamalielis, cum Apostolis preciperent ne predicarent
Jesum ejusque doctrinam. « Surgens autem quidam, » (Act. V.
34. 35. 38. 39.), “in concilio Phariseus, nomine Gamaliel, legis
doctor honorabilis universe plebi, jussit foras ad breve homines
feri; dixitque ad illos: Viri Israelite, attendite vobis super ho-
minibus istis, quod acturi sitis.... Et nunc itaque dico vobis: Di-
scedite ab hominibus istis, et sinite illos, quoniam, s? est ex ho-
minibus consilium hoc aut opus, dissolvetur: si vero eo Deo est,
non poteritis dissolvere illud, ne forte et Deo repugnare inyenia-
mini. Consenserunt autem illi. »

p SA e A —

V
¿ae
F f Atp - "-2
€ - PA pa

. Www.obrascatolicas.com

A m y — m —

q
^ — DÀ Mu om o m Y" o

. -—" VI IJ ^78 "as YC LA "a E ua Y i o
Le » x h in As ^ B Doy os - [2 > " ura . R
ARO IA E

Ae $
. -9 »
r - PRAT >- RASAT AA io
— Tw ce E s ` " dr he Lx. IT " m Mw NE
. ` 4^ A O r / ^ te »- » "n. €. . e Cmm ] "Ata
o via d mo A NC , 1 2 "

250) DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

ARTICULUS QUINTUS

Utrum revelatio christiana contineatur solum in libris scriptig,
an etiam in sine soripto traditionibus.

gH.

Exponitur Status Quaestionis.

318. Demonstrata existentia atque divina origine revelationis
christiane, sponte suboritur queestio < ubinam ea inveniatur».
Cui questioni plenius satisfieret, si inquireremus medium a Chri-
sto institutum ad suam doctrinam propagandam, conservandam,
atque uti vere eredibilem proponendam. Verum hane investigatio-
nem pro viribus exegimus, agentes de regula fidei (de Virt. In-
fus. disp. 4. a. 1. seqq.); adeoque hie solum generatim inquirimus
fontes, ex quibus doctrina christiana hauriri potest. Imo nec de
omnibus hujusmodi fontibus agendum hie est; siquidem dogmati-
cas questiones pertinentes ad verbum Dei scriptum. absolvimus
in eodem tract. de Virt. Infusis (1. c.). Hic igitur solummodo
queritur « utrum preter verhura Dei seriptum, admittende sint
orales traditiones ».

319. Prestat autem genuinum imprimis traditionis conceptum
exhibere, atque verum questionis statum definire. Ac — 1) tra-

ditionis nomen, secundum latissimam quamdam acceptionem, si-

snificat quamlibet doctrinam aut institutum a majoribus acce-

ptum, atque ad posteros, sive seripto sive voce sive praxi, trans-
missum. Quo sensu dicitur (Exod. XV
numentum zm libro,

Thess. II. 14.) ait: «

II. 14.): « seribe hoc ob mo-
et trade auribus Josue »; et Apostolus (Il.
tenete traditiones , quas didicistis, sive per
PROIN slve per epistolam nostram ».
un considerari potest objective, et est
ke transmittitur sen communicatur :
ctuum i
dd a" uu os illa communicatur: comple tita S

20 simul eum mediis, quibus transmissum

Hujusmodi vero tradi-
ipsa doctrina, que poste-
actíve, et est complexus

com

a it uuo k - 24

E e
= PIN

ART. V. DE DIVINIS TRADITIONIPUS.

ast. Complexive, uti patet, accipi debet traditio, ut plenus is

conceptus habeatur.
2) Sensu minus lato, traditio importat quamlibet doctrinam

ant institutum a majoribus ad nos transmissum veluti de aure in
aurem seu sine seripto. Quo sensu seripsit Tertullianus (de Co-
ron. €. 4.): « Harum disciplinarum si legem expostules seriptura-
mm nullam invenies: traditio tibi pretenditur auctrix, consue-
tudo confirmatrix, et fides observatrix. » Hactenus tamen tradi-
tio abstrahit a sacra et profana, vera et falsa, pia et impia etc.

3) Stricto ac theologico sensu sumpta traditio, est doctrina aut
institutum ad religionem, seu ad fidem et mores spectans, non
seripto sed viva voce, quasi de aure in aurem transmissum, et ad
nos usque perveniens. Traditionis sie accepte objectum est sa-
crum, verum, pium; atque de ea nos hie agimus.

320. Multiplex autem est hujus traditionis partitio. Etenim —
l) ratione objecti traditio dispescitur in dogmaticam et mora-
lem: prima doctrinam exhibet non scriptam vel divina fide proprie
eredendam, uti est ex. gr. divinitas totius Sacre Scripturæ qua
catholica Ecclesia utitur, quaternarius numerus Evangeliorum, ete.;
vel eum fidei doctrina necessario connexam, aut etiam revelatam
sed nondum sufficienter propositam ad explicite credendam divina
üde. Altera vero exhibet doctrinam non scriptam ad Ecclesise
mores formandos pertinens: atque hzc vel est proprie morum,
quatenus præcise continet bonum faciendum aut malum vitandum;
vel est discipline, quatenus continet ea quee externum Ecclesise
et fidelium regimen spectat, uti est ex. gr. poenitentia publica; vel
est ritum, quatenus ea continet, que ad exteriorem Dei cultum
pertinent, uti sunt ex. or. rubrice servande in sacrificio altaris.

2) Ratione subjecti, traditio alia est universalis, alia parti-
cularis: prima respicit universam Ecclesiam , seu fideles omnes
ubique locorum, uti est ex. er. authentia quatuor Evangeliorum,
celebratio Paschatis, jejunium quadragesimale etc.; altera respi-
cit unam dumtaxat aut paucas partieulares Ecclesias: talis erat
“X. gr. jejunium, quod die Sabbati observabatur Rome, et de quo
S. Ambrosius, referente S. Augustino (ad Januar. ep. 118.) dicere
solebat: « eum Romam venio, jejuno Sabbato; cum hic [Mediolani]

sum, non jejuno ».

WWW. .obrasc catolicas. com

EN o

n - MS —— E E h "— —

E 3

—

m a LPS

A. T a DS mcm M ae

í
»
;
»
X

a a a c———— — 0 A AS

-e e o AA A

w ong

Y
=à F Se >. 4 o v ¡e v d,
A A *-f --— E a E

059 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

3) Ratione durationis, traditio dividitur in nennen et tem.
poraneam: prima illa dieitur, quas ab initio Instivuta Sui ut sem-
| per duraret in Ecclesia, quin ab ulla enu di mutari possit;
d uti sunt ex. gr. que ad materiam et formam Sacramentorum per-
| tinent, preceptum de aqua miscenda calici, de qua snips S. Cy-
prianus (l. 2. ep. 3.): » admonitos autem nos scias, ut in calice
Domini offerendo , Dominica traditio servetur, neque aliud fiat a
nobis, quam quod pro nobis Dominus prior fecit, ut calix, qui in
commemoratione ejus offertur, mixtus vino offeratur ». Altera ea
dicitur que vel ita instituta fuit, ui ad certum tempus duraret,
vel talis est nature ut ab Ecclesia mutari possit; talis ex. gr.
fuit traditio de abstinentia a suffocato, de baptismo per trinam
immersionem, de communione fidelium sub utraque specie, etc.

4) Ratione obligationis, distinguitur traditio necessaria et
libera: necessaria dicitur illa, que per modum precepti instituta,
servanda est; tales sunt ex. gr. imprimis traditiones dogmatice,
majorum aliquorum festorum observatio, tempus Paschatis cele-
brandi etc.: libera est illa que fidelibus quidem commendatur
aut proponitur per modum consilii, sed eorum arbitrio relicta est,
quatenus non est instituta per modum preecepti; talis est ex. gr.
usus signi crucis, aque lustralis etc.

] 921. At præcipua traditionis partitio, quee maxime usui esse
debet in præsenti controversia, est in divinam, apostolicam, et
ecclesiasticam. Hæc divisio sumitur ex parte auctoris: unde di-
vina dicitur traditio, que Deum habet auctorem; ac proinde est
doctrina aut institutum divinitus revelatum, atque a majoribus
ad posteros de ore in os transmissum; apostolica dicitur ea, que
apostolos habet auctores, atque simili medio ad nos usque per-
venit; ecclesiastica denique auctricem habet ecclesiam post Apo-
stolorum tempora. Divina autem traditio subdividitur in domi-
nicam et apostolicam; seu apostolica subdividitur in simpliciter
apostolicam et apostolico—divinam: cui divisioni fundamentum
præbet Cone. Tridentinum (sess. 4.),
veritatem et disciplinam contine
pto traditionibus, que

aut ab Apostolis Spir
ditæ ad

dicens: « omnem salutarem
ri in libris scriptis et sine scri-
tpsius Christi ore ab Apostolis accept?

it Sancto dictante, quasi per manus ira-

208 usque pervenerunt ». Dominica est traditio que Chri-

— Www.obrasc

rx »
Lbs SERMO
Tao qu V

S.COM

-
LI

"Sr E ` « ^ Cf -

[326221
AER E T

p 427 1^
-+ t e. ELA
e ng Ze o T. dA,
ES ea "»
Pus”
-

> t 4 -
vat A A
na > -— pa

ART. V. DE DIVINIS TRADITIONIBUS 253
sti ipsius ore proposita fuit; apastotica est, illa, quam apostoli a
spiritu Sancto acceperunt, et cujus ipsi fuerunt primi precones
| (of. de Virt, Infusis, n. 004. seq.). Pariter simpliciter apostolica
est traditio, que primo emanavit ab apostolis, qui non Dei sed
xo nomine illam proposuerunt; nempe tamquam JEcclesig recto-
res ac pastores, non vero tamquam divini eloquii praecones: hu-
jusmodi est quadragesime institutio, observatio diei dominice
loco Sabbati, Symbolum quod dicitur Apostolorum, ete. Divino—
apostolica autem est traditio, quam primitus apostoli proposue-
runt, sed nomine ipsius Dei, adeoque tamquam precones ejus:
hec igitur traditio vere est dZvina. Notari tamen debet, aposto-
licas ecclesiasticasque traditiones vocari quandoque a Patribus
divinas, vel quia pre auctoritate divinitus accepta, vel Spiritu
Sancto assistente institutee fuerunt: ac vicissim traditiones divi-
nas vocari quandoque apostolicas, aut ecclesiasticas, quia Apostoli
et Ecclesia illas promulgarunt atque ad nos transmiserunt. Cf.
Bellarminum (de ver. Dei, l. 4. c. 2.).
322. Porro traditionibus Dominicis ae divino—apostolicis par
inest vis, cum æque sint divinæ, et distinguantur solummodo ra-

— 1 n

tione primi preeconis visibilis; adeoque non est necessarium posse
semper illas discernere. Sed tantum abest, ut catholici eamdem
vim tribuant traditionibus divinis, et simpliciter apostolicis aut
ecclesiasticis, uti Novatores calumniantur, ut assignent accurate
regulas ad illas discernendas. Sane—1) traditionem aliquam esse
mere ecclesiasticam constare potest ex tardiori epocha qua in-
stituta fuit; ex documento a quo originem habet, et quod assi-
gnari potest; etc.: sed si dubium sit, utrum illa sit ecclesiastica
an apostolica, adhiberi potissimum debet regula tradita a S. Au-
süstino (cont. Donat. l. 1. c. 24.): « Quod universa tenet Ecclesia,
nee conciliis institutum, sed semper retentum, nonnisi auctoritate
apostolica traditum rectissime creditur ».

2) Ut vero discernatur, num ea sit simpliciter apostolica an
divina, — a) inspicienda est ipsa traditionis materia. Etenim si
est doctrina, quam universa Ecclesia tenet uti dogma fidei, et
lamen in scripturis non continetur; ea ad divinam traditionem re-
ferenda est: nec enim Ecclesia universa in his errare potest, nec
' divina fides est possibilis in objectum divinitus non revelatum:

f
l
Hi
l
|
i
H
4

seii o z N
n ER

u EL 1I ol

www.obrascatolicas.com
MSN

"a. ' |
SV W

REA a

^.
, - -

- $-

ES AA * an

t=.

954 DISP. IL DE REVELATIONE CHRISTIANA.

talis est ex. gr. perpetua virginitas D. Marie Virginis. Si institu.
tam tale sit, ut omnino requirat Does divinam, et tamen
in Seripturis non reperiatur; illud ad divinam traditionem refe
rendum est: exempla habentur in materiis et formis Sacramen-
torum, in confessione sacramentali premittenda sumptioni ey:
charistim, etc. — b} Inspici debet a quo ac quomodo proponatur
aliqua doctrina aut institutum. Etenim si plerique Patres ac Ee
clesise Doctores ita aliquid proponunt, ut contrarium damnent uti
hereticum, ceteris non eontradieentibus ; si cecumenicum Conci-
lium etc. aliquid eodem modo doceat; illud certe ad divinam tra-
ditionem pertinet: hujusmodi est ex. gr. traditio de cultu sancta-
rum imaginum. Si doctrina aut institutum custodiatur, tamquam
divinum, in ecclesia certe apostolica, rectissime divinum judica-
tur: exemplum habes in libris deuterocanonicis, in baptismo he-
reticorum, etc. S1 Eeclesia sua praxi ostendit se non posse insti-
tutum aliquod mutare, aut in eo dispensare; merito illud cense-
tur divinum.—c) Suprema autem ac tutissima regula est Eccle-
sie judicium: quod satis constat ex alibi disputatis de munere
Ecclesie in re fidei; et confirmabitur ex dicendis de infallibili
Ecclesize magisterio—Cf. Bellarminum (l. c. c. 9.).

323. His de traditionis natura et partitionibus preestitutis, sclen-
dum est questionem inter nos et Novatores hic proprie versari
circa traditiones divinas,sive dominicas sive divino—apostolicas—
circa traditiones dogmaticas seu fidei, et morales seu morum-—
circa traditiones non scriptas. Dicuntur autem hujusmodi tradi-
tones non seripte, ut distinguatur hic christianz revelationis

lons a Scriptura Sacra: quare non excluditur omnis scriptio

(possunt enim traditiones inveniri ex. gr. in scriptis Patrum); sed
excluditur seriptio divinitus inspirata. « Vocatur autem, inquit
Bellarminus (de Verbo Dei, l. 4. c.
ea que nusquam seripta est,
auctore [preecone
baptizandos,
invenitur ho

2.), doctrina non seripta, non
sed que non est seripta a primo
]: exemplo sit baptismus parvulorum. Parvulos
vocatur traditio Apostolica non scripta, quia non

€ scriptum in ullo Apostolico libro, tametsi scriptum

RA libris fere omnium veterum Patrum. »
24. Jamvero N gc
E O H . [4 . E m" Lg

vatores non negant, divinas traditiones, sl ex!

stant
; eamdem auctoritatem habere ac Scripturas; sed ex statuto

ART. V. DE DIVINIS TRADITIONIBUS 255

ab ipsis principio, quod Seriptura continet totum verbum Dei,
adeoque sit unica regula fidoi, negarunt imprimis existentiam ac
necessitatem cujuscumque divine traditionis. Legitur in Formu-
la Concordic (p. 570.): « Credimus unicam regulam et normam,
seeundum quam omnia dogmata omnesque doctores :estimari et
judicari oporteat, nullam omnino aliam esse, quam prophetica et
apostolica seripta cum V. tum N. T.» Et (Confess. helv. II. c. 2.):
«Non alium sustinemus in causa fidei judicem, quam ipsum Deum
per Scripturam S. pronunciantem , quid verum sit quid falsum,
quid sequendum sit quidve fugiendum ». Et (art. 6. Ecclesis Angli-
cane): « Scriptura Sacra omnia continet ad salutem necessaria;
iia ut quidquid ibi non legitur, nec possit per eam probari, non
debeat ab aliquo exigi, ut credatur veluti fidei articulus, aut cen-
seri necessarium ad salutem ».—Cf. Bellarminum (1. cit. e. 3.).

325. Posterius vero quidam mitigarunt hane doctrinam. Inye-
xerunt enim distinctionem traditionis ¿nhcesivwe et declarativa.
inhesivam vocarunt traditionem eam, que eadem omnino dogmata
exhibet, quee in Seripturis inveniuntur; hujusmodi ex. gr. dixe-
runt esse doctrinam de Christi Resurrectione, quam «seque refe-
runt Seripturz et communis sensus fidelium. Vocaverunt autem
declarativam eam traditionem , que disertius habet doctrinam,
quam Seripture brevius aut minus perspicue docent: hujusmodi
esse putarunt doctrinam de eucharistia parvulis non necessaria,
que coarctat verba Christi « Nisi manducaveritis etc.» (Jo. VI.)
ad solos adultos. Utramque hane traditionem agnoverunt; sed ne-
garunt semper traditiones exhibentes doctrinam in Scripturis mi-
lime contentam: unde nullam vim tribuerunt traditioni ut distin-
cie a Scriptura , quam retinuere uti unicam regulam fidei-—Cf.
Shuttelworth (Not Tradition, but Scripture).

920. Antithesim catholicam declaravit Concilium Tridentinum
(sess. 4.), docens, salutarem veritatem et morum disciplinam
* contineri in libris scriptis, et sine scripto traditionibus , que
ipsius Ohristi ore ab Apostolis accepte, aut ab ipsis Apostolis,
Spiritu Sancto dictatæ , quasi per manus traditæ ad nos usque
pervenerunt ». Addit, Scripturas «nec non traditiones ipsas, tum
ad fidem tum ad mores pertinentes, tanquam vel oretenus a Chri-
Sto, vel a Spiritu Sancto dictatas, et continua successione in Ec-

— a — TA

WWW.ODrasc atolicas.com

hdi l — ——————— PP

eo - om au oo a e

|
|
l
|
l

c^ ——— AO. t o

"^.

— WWW.Obr

M m^ z arra 2 > , -x
: qr TT.
4 u^ AA

956 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

clesia Catholica conservatas, pari pietatis affectu, A reverentia
suscipit [Sancta Synodus], et VSpnap&tun ». Concludit: « Si quis
autem..... traditiones predictas sciens et ponden contempserit,
anathema sit». Imo declarat S. Synodus oum Sonipat tum tra-
ditionibus usuram «in confirmandis dogmatibus, et instaurandis
in Ecclesia moribus»; et decernit, «ut nemo.... i eum sen-
sum quem tenuit et tenet Sancta Mater Ecclesia, cujus est judi-
care de vero sensu , et interpretatione Scripturarum Sanctarum,
aut etiam contra unanimem consensum Patrum ipsam Scriptu-
ram Sacram interpretari audeat » — Cf. Conc. Vat. (Const. Dei
Filius, cap. 2.).

327. Ex his documentis liquet—1) duos admitti fontes revela-
tionis divine, plane distinctos quoad modum, quo ea communi-
catur ac transmittitur, nempe Scripturam Sacram et oralem
traditionem; atque huic, etiam sejunctim a Scriptura, par vis as-
seritur—2) Admitti traditiones non modo ¿nhesivas aut decla-
rativas, sed etiam in verbo Dei scripto minime contentas: has
presertim negabant Novatores, adeoque easdem asseruit Conci-
lium; neque Patres Concilii, asserentes duplex fundamentum fidel,
Seripturam et traditionem, ignorabant, plura teneri in Ecclesia
qui sola traditione innituntur. Hujusmodi autem veritates si
quando theologi etiam ex Scripturis ostendere aggrediuntur, id
est quia ex Scripturis insinuantur, non quia apodictice demon-
Strantur: imo, ut videbimus, sunt alique quas Seripture nec in-
sinuant—3) Quare necessaria est traditio non modo ad adstruen-
das veritates in Seriptura contentas; verum etiam ad integrum
depositum revelationis habendum. Quod si quandoque dicuntur vré-
ritates omnes fidei et morum exhiberi in Seripturis; id intelligen-
dum est, quatenus alique immediate exhibentur in Scripturis,

alim vero nonnisi mediate, seu mediante traditione, quam ips?
Scripture admittendam predicant.

923. His igitur prienotatis—

—-— " "^w e SI

ART. V. DE DIVINIS TRADITIONIBUS. 251

8 II.

Solvitur Proposita Quaestio.

PROP. XV. Christiana revelatio non modo continetur in li-
is scriptis, l. sed etiam in sine scripto traditionibus, que .
ipsius Christi ore ab Apostolis accepto, aut ab ipsis Apostolis
Spiritu Sancto dictante quasi per manus tradita ad nos usque Aa
pervenerunt—2. Imo tanta est christiane traditionis amplitu-
do, ut tum dogmata exhibeat in Seripturis contenta, tum alio- ;
rum plurium fons unicus existat. Traditio igitur, spectato

ii - *

| comprehensionts ordine, latius patet quam Seriptura. |
329. Prob. 1™ pars. I. Ex «economía a Christo instituta —
1) Sane Christus Dominus viva voce suam doctrinam annuncia-

/—————— — C —

vit, nec quidquam scriptum reliquit. Apostolis munus injunxit,
ut docerent, preedicarent, testes essent; sed nullibi legitur in-
junctum, tamquam Apostolicum, munus scribendi: unde nec omnes /
Apostoli seripserunt, licet omnes recte functi sint suo munere—
Voluit autem, ut injunctum Apostolieum munus exerceretur ubi-
que terrarum, apud omnes gentes, usque ad consummationem se-
culi: munus ergo docendi, predicandi, testificandi, ex Christi in-
stitutione debet esse perpetuum. Sicut autem Christus, probata
sua divina missione, fidem exigebat; ita etiam voluit ut fides Apo-
stolorum predicationi adhiberetur, ita ut qui non crederent da-
Hnarentur. Hec omnia historice constant ex Evangeliis. MES à ^

2) Neque dici potest hanc ceconomiam duraturam tantum usque
ad Seripturam N. T., ac proinde cum Apostolis desiisse. Obstat
enim—a) ipsa perpetuitas instituti ministerii Apostolici—0) «Si
Christo et Apostolis, inquit Bellarminus (l. c. cap. 4.), fuisset pro-
positum verbum Dei coarctandi et restringendi ad Scripturam,
"primis rem tanti momenti [unicum medium propagandi suam do-
"irinam] Christus aperte preecepisset, et Apostoli alicubi testa-
rentar, se ex Domini mandato scribere quemadmodum ex Domini
Mandato in toto orbe docuerunt; at id nuspiam legimus. Deinde

ad Predicandum viva voce non expectarint Apostoli oblatam oc-
MAZzELLA. De Religione et Ecclesia 17

— cmm S P e ^o cu c o o oom e y

|
|
|
|
|

O ———À— À—M 0 o o o o ho — o— o

L2 dcl LLLI —————

WWwW.obraseaitolicas.com

ax
M M -* "m c ette LID en
"Tore, rs LAM S.
» q^ ut -

—

WWW.Obras €

938 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

casionem, vel necessitatem, sed sponte SUR et ex proprio insti-
tuto perrexerunt; at ad scribendum nonnisi necessitate quadam
coacti animum applicuerunt ».

3) Crescit vero argumentum, si mente recolamus, Christum vo-
luisse universalitatem ac unitatem fidel, que certe sola Scriptu-
rarum ope, traditione exclusa, obtineri nequeunt. Presertim vero
cum ipse Seripture ita sint comparate, SCORE UU ssepe sint ac
queestiones excitent; necessario exigunt aliud medium, quo do-
ctrina in ipsis contenta recte intelligatur, omnibus communice-
tur, atque una eademque apud omnes sit. Illud autem medium
est traditio. « Hanc predicationem, scribit S. Irenæus (c. hæres.
1.1. e. 10. n. 2.), cum acceperit et hane fidem, quemadmodum
prediximus, Eeclesia et quidem in universum mundum dissemi-
nata diligenter custodit quasi unam domum inhabitans; et simili-
ter credit lis, videlicet quasi unam animam habens et unum cor,
et constanter hsc predicat et docet et tradit, quasi unum possi-
dens os. Nam etsi in mundo loquele dissimiles sunt, sed tamen
virtus traditionis una et eadem est. »

4) Igitur quemadmodum tempore predicationis Christi et Apo-
stolorum doctrina christiana ex orali traditione hauriebatur; ita
etiam postquam Seripture N. T. complete sunt, plena vis manet
simul in orali traditione, tamquam christianse revelationis fon-
te. Hoe argumentum, plane insigne in presente controversia, vix
hie adumbravimus, quia secundum omnes ejus partes illud evol-
vimus in tract. de Virt. Infusis (disp. 4. art. 2. 3. 5.).

930. IL Ez antiqua, perenni, unanimi persuasione ac pro-
fessione prevalentis societatis christiane. Quod argumentum

multiplicem habet vim. Nam primo quenam sit doctrina ac con-

stitutio alicujus societatis, nequit melius cognosci quam ex 1p3a
societate; s

| sicut constitutionem ac leges, quibus regitur quodvis
Imperium, regnum aut quavis respublica, ab ipsis ediscimus—
secundo, si ipsis primis seculis societatis ehristiansz unanimiter
A publice admittebatur traditio,
nisi asserendo eam
proinde Christum n

Mum suam non cedi
VI. 94

non possumus illam negare,
societatem statim defecisse a suo instituto, aC
on fuisse prudentem architectum; siquidem do-
met Supra petram, sed super arenam (Matth.
quis posset sibi persuadere, medium propagan-

J—tertio,

ART. V. DE DIVINIS TRADITIONIBUS. 259

die doctrinte christiane melius cognosci seculo XVI. a Novato-
ribus, quam eognosceretur a Patribus, primis Ecclesie tempori-
pus? Huc faciunt que habet Tertullianus (de prescript. c. 28.):
«Age nunc oinnes erraverint; deceptus sit et Apostolus de testi-
monio reddendo; nullam [Ecclesiam] respexerit Spiritus Sanctus,
uti eam in veritatem deduceret, ad hoc missus a Christo, ad hoc
postulatus de Patre, ut esset doctor veritatis; neglexerit officium
Dei villicus, Christi vicarius, sinens ecclesias aliter interim in-
telligere, aliter credere, quod ipse per apostolos preedicabat:
ecquid verisimile est, ut tot ac tante in unam fidem errave-
rint 2.... Quoquo modo sit erratum , tamdiu utique regnavit
error, quamdiu hæreses non erant. ALIQUOS MARCIONITAS ET VA-
LENTINIANOS LIBERANDA VERITAS EXPECTABAT; 27erea perperam
evangelizabatur, perperam credebatur, eic. »—quarto denique
maxima est argumenti vis, supposita Ecclesiz infallibilitate, quam

——— Un a

suo loco demonstrabimus. Jamvero—

l) Patres generalia quadam principia statuunt, que suppo-
nunt aut adstruunt traditionem. Etenim—a) instituta, que ex
Scripturis probari non possunt, vocant Traditionem, Traditio-
nem Apostolicam, Traditionem Dominicam: ita Tertullianus (de
coron. c. 4.); S. Cyprianus (Ep. 63. ad Cecil.), S. Augustinus (de
Baptismo, 1. 2. c. 7.5; et 1. 5. e. 23.)—5) Distinguunt Scripturas a
traditionibus, ratione modi quo doctrina est propaganda: ita
S. Irenæus (1. 3. c. 4.); Tertullianus (de coron. c. 3.); Lirinensis
(common. n. 32.) — c) Simul jungunt traditionem et Seripturas,
tamquam duos fontes revelationis christians: ita S. Irenæus (l. 3.
6. 9. n. 1.5; Tertullianus (de Prescript. c. 19.); S. Basilius (de
Sp. Saneto, c. 27.); S. Jo. Chrysostomus (in II. Thess. hom. 4.
1.2.)J—d) Docent, Christi doctrinam hauriendam esse ab ecclesiis
apostolicis: ita Tertullianus (de Preescript. c. 21.)—6) Hortantur,
tt fidem discamus ab apostolorum successoribus: ita S. Irenæus
(l 4. e. 96. n. 2, 5.)—f/) Statuunt, predicationem ecclesiasticam
ésse normam, secundum quam revelata doctrina dijudicetur: ita
Ürigenes (de Princip. pref. n. 2.); Athanasius (Ep. ad Epictetum,
1.9.5 Lirinensis (Common. c. 29. 31.).

2) Patres diserte affirmant, veluti theoretice, traditiones esse
aimittendas. Ita sieculo I. S. Ignatius (apud Euseb. h. e. 1. 3.

|
|
l
|
|
|
|

—^———— ——— n ——— RR

pea.
O es MIRI a a a qm P a

—— ^ — e caa + n

WWwW.Obrasc a tolicas.com

T-—

AZ ARAS
cT an com a% J

www.obra

250 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.
Je

c. 36.) adhortabatur fideles, «ut sibi a pravis hereticorum Opi-
nionibus caverent... hortatusque est, ul apostolorum traditionibus
tenaciter inhsererent». Hegesippus (ib. l. 4. c. 29 apostolicas
traditiones quinque libris comprehendit. S. Polycarpus (ibid. 1. 4,
c. 14.) referebat verba, que a Christo prolata ipse ab apostolis
audierat, de virtutibus et doctrina ejus. Addi possunt Papias (ibid,
1. 4.); Dionysius (de Hierarch. Eccles. c. 1.)—II. S. Irenæus (ady.
hæres. 1. 3.) reprehendit Valentinianorum ac Gnosticorum vafri-
tiom, qui dum Scripturis premebantur, recurrebant ad Traditio-
nes, ac vicissim redirent ad Scripturas dum Traditionibus con-
stringebantur: qua occasione (c. 3.) scribit: « Traditionem itaque
Apostolorum in toto mundo manifestatam in omni Ecclesia adest
respicere omnibus qui recta velint videre »; tum (c. 4.) addii:
«Cui ordinationi assentiunt mulie gentes barbarorum, qui Chri-
stum credunt, sine charta et atramento scriptam habentes per
Spiritum Sanctum in cordibus salutem, et veterem traditionem
diligenter custodientes »; unde (c. 5.) concludit: « Traditione igi-
tur, que est ex Apostolis, sic se habente in Ecclesia et perma-
nente apud nos, revertamur ad eam que est ex Scripturis osten-
sionem ». Tertullianus multa disputat de hac re, ut omnes no-
runi: referemus que habet (de Przseript. c. 37.): «Si hec ita
se habent, ut veritas nobis adjudicetur, quicumque in ea regula
incedimus, quam Ecclesia ab Apostolis, Apostoli a Christo, Chri-
stus a Deo tradidit; constat ratio propositi nostri definientis, non
esse admittendos hereticos ad ineundam de Scripturis provocatio-
nem, quos sine Scripturis probamus ad Scripturas non pertine-
Te ».—1!II. Preter Tertullianum, qui etiam ad hoc seculum re-
ferri posset, habemus Clem. Alex. qui referri posset ad prece-

ime: hie (Strom. 1. 7. c. 16.) scribit: « Gloriz tenentur desiderio,
qui ea que conveniunt sermonibus d

ivinitus inspiratis, tradita 3
beatis

ic ER et magistris, Yoluntarie eludunt per ahis argu-
ai es, umanis doctrinis resistentes divinze traditioni, ut
vn constituant». Origenes (de Prine.1.1. n. 2.): «Cum multi
inii e trice qua Christi sunt, et nonnulli eoru
lio per SSH E WM servetur vero ecclesiastica preedica-
Sens in ecclesiis eek y apostolis tradita et usque ad præ-

Dens: illa sola credenda est veritas, qUe

ART. V. DE DIVINIS TRADITIONIBUS. 3961

in nullo ab ecclesiastica et apostolica discordat traditione ». Idem

radicant S. Cyprianus (ep. 63.); Serapion (apud Euseb. h. e. 1. 6.
e. 12.) — IV. Habemus Eusebium Ossariensem, S. Epiphanium,
s Basilium, S. Joan. Chrisostomum, Cyrillum Hierosol., S. Gre-
gr. Nazianz., quorum testimonia, et alia plurima refert Bellar-
minus (de Verbo Dei, 1. 4. c. 7.)—V. S. Hieronymus (Dialog. ad-
vers. Lucif. e. 4.): « Etiamsi Scripture auctoritas non subesset,
totius orbis in hane partem consensus instar precepti obtineret.
Nam et alia multa que per traditionem in Ecclesiis observantur,
auctoritatem sibi scripte legis usurparunt». S. Augustinus (ep.
118. ad Januar.): «Illa autem, quee non scripta, sed tradita cu-
stodimus, quee quidem toto terrarum orbe observantur, dantur
| intelligi, vel ab ipsis Apostolis, vel plenariis Conciliis , quorum
est in Ecclesia saluberrima auctoritas, commendata atque sta-
tuta retineri ». Cf. Walenburgicos (De testimoniis seu traditioni-
bus, c. 6.).

3) Patres practice asserunt eamdem doctrinam, subortis hæ-
resibus constanter opponentes non solum Scripturas, sed etiam
traditionem. Notetur imprimis, quod sicut preevalens christiana
scietas constanter traditionibus adhssit; ita heeretici, se sepa-
rantes ab illa societate, traditiones respuerunt: quod sane gra-
vissimum est prejudicium contra Nov. sec. XVI. Certe rebellan-
tibus Corinthiis traditionem opposuit S. Clemens Romanus (Ep. I.
ad Cor.) eandem Valentinianis opposuit S. Irenæus (l. 3. c. 3.
1.2); eodem medio confutavit Tertullianus Marcionem mutilan-
tem Seripturas (de Carne Christi, c. 2.); ope traditionis Serapion
rejecit Petri evangelium (apud Euseb. h. e. 1. 6. c. 12.); Schisma-
ticis S. Cyprianus (de Unit. Eccles.), Novatianis Pacianus (con-
tra Novat. ep. 3.) traditionem objecit; S. Athanasius disputans
cum Arianis, Nazianzenus cum apollinarianis (ad Cledon. ep. 2.),
Nyssenus cum eunomianis, S. Basilius cum pneumatomachis (de
3p. Sancto, c. 0. 25. 97.), Cyrillus eum Nestorianis (adv. orient.
defens. anath. 8.), Optatus cum Donatianis (Cont. Parmen.), S. Au-
Büstinus cum Pelagianis (cont. Julian.), Nicephorus cum Icono-
elastis (in apolog. min. pro SS. imaginib. n. 2.) ad traditionem
confugerant. Quapropter merito scribit Canus (de Loc. theol. 1. 3.
“-6.): «Cura traditiones non scriptas omnes saneti adversariis fi-

www.obraseatolicas.com `

amm. WWW.obr

282 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

dei catholice fidenter objecerint, earumque vi, perinde ac si fuis-
sent scripts, heereses sui quisque temporis deturbaverint; certe
non minori eficacia per hujusmodi traditiones nos hereticorum,
qui aut nunc sunt aut etiam sunt futuri, quecumque dogmata re-
fellere ac deturbare poterimus ».

4) Eamdem doctrinam eruunt Patres ex ipsis Scripturis.Nam—
a) scribit Apostolus (I. Cor. XI. 2.) «Laudo vos, Fratres, quod
per omnia mei memores estis, et sicut tradidi vobis, precepta
mea tenetis». In quem locum S. Basilius (de Sp. Sancto, c. 20.)
ait: « Apostolicum arbitror esse, etiam in non scriptis traditio-
nibus perseverare. Laudo, inquit [Apostolus] vos quod omnia mea
meministis, et quemadmodum tradidi vobis, traditiones contine-
tis». Eadem de hoc loco docent S. Jo. Chrys., Theophilactus,
S. Epiphanius (hæres. 61.), S. Joann. Damascenus (1. 4. c. 17.)—
b) Ipse Apostolus (II. Thess. II. 14.) scribit: « Itaque, fratres,
state, et tenete iraditiones, quas didicistis, sive per sermonem
siye per epistolam nostram ». In quem locum ait S. Joan. Chry-
sostomus: «Hine patet, quod non omnia per epistolas tradide-
rint, sed multa etiam sine literis. Eadem vero fide digna sunt
tam illa, quam ista». Atque iisdem verbis utuntur (Ecumenius
et Theophilactus, quibus aecedit Damascenus (l. 4. c. 17.), in-
quiens: « Quod plurima Apostoli tradiderint sine scripto, scribit
Paulus: ergo, fratres, state, et tenete traditiones, quas edocti
estis, sive per sermonem sive per epistolam » — c) Scribit idem
Apostolus (1. Tim. VI. 20.): «o Timothee, depositum custodi, de-
misas. profanas vocum novitates, et oppositiones falsi nominis
Scientia >; et (II. Tim. I. 13. 14.): «Formam habe sanorum ver-
borum, que a me audisti in fide; et in dilectione in Christo Jesu.

Bonum depositum custodi per Spiritum Sanctum, qui habitat in
nobis »; et (II. 1. 2.): «Tu ergo,

: | fili mi, confortare in gratia, qUe
est in Christo Jesu. Et que aud

i isti a me per multos testes, bc
9m ] 3 x E o
Brod delibue hominibus, qui idonei erunt et alios docere ».

H j
r verba per se satis clara, ita explicant S. Jo. Chrysost. et
pos ctus, ut comprehendant non solam Scripturam, sed in-
enti:
gentiam dogmatum, sensum Scripturarum, alia etiam dogma

ta, seu
DE "ias thesaurum doctrinm, quam per traditionem. pro-
at Apostolus. Atque ad hec alludit S. Irenæus (l-9:

SI v pu T i e "
ya Sul omes PR ks -D e ! : E M 4 nn? s Ta T | c ACE "" 4 " — o A Y
- . - AAR atm b 6 T T - ^ y . ^ : "y Jt H PA S z
hal d p q4 a? "sr 2 ea $ "bp. et > is 9 - nd sa? "dy m nis
P + — elt ZA "l4 j EA A pe^ EQ E. EA
ui . - DR v

| 2. Lut d l
" ° MATT" 2b verant. i Er .
4.» m ed TA mL "ETE a? - i i - T L
! k ` i * 1 9 " Sw "s." a d ° à P P . " "UT > qe e - e -F ” 1 y.
" Poke +! e 91 E ar? - AA 1 E "ARA -9 Ad are 7 ^) POP É fea t pa e^. Ae T. t P m A e £051
(mmy A : Mtn - y RATES fs A TAE * 4792 24m DIAC uie A
AS À "N'Y ! T M a "e 2 ^ E hp25T. 705 ^
má " Y E v uns Tl >?
gp -a nd
Fm

ART. V. DE DIVINIS TRADITIO NIBUS.

c, 4.) scribens: «Apostoli quasi in depositorium dives plenissime
in Ecclesia contulerunt omnia, quee sunt veritatis »; et (1. 4. c. 43.):
«Obaudire oportet Presbyteris Ecclesiz, qui successionem habent
ab Apostolis, qui cum Episcopatus successione charisma verita-
tia certum, secundum placitum Patris acceperunt ». Cf. Bellarmi-
num (l. e. c. 5.).

5) Eamdem denique doctrinam professa. est societas christia-
na in Synodis. S. Athanasius (de deer. Nic.) ait: « Hoc igitur
intellectu Patres, qui Nies convenerunt, istas voces [homou-
sion] usurpare voluerunt; ipsos porro non ex se, quod adversarii
objiciunt, hzec vocabula finxisse, sed ab aliis olim accepisse, age
in presentia declaremus ». Quod cum prestiterit, subdit: « Ecce
nos demonstramus istiusmodi sententiam a Patribus ad Patres
quasi per manus traditam esse. Vos autem novi Judsi et disci-
puli Caiphæ etc. »— Conc. Chalcedonense (Act. 2.): « Hæc est Pd-
trum fides; Apostoli omnes ita docuerunt; ita credimus: anathe-
ma qui ita non credit ». — Concilium Generale V. definitiones suas
sie concludit: «Cum igitur hsc ita recte confessi sumus, que
tradita nobis sunt tam a divinis Scripturis, quam a Sanctorum
Patrum doctrina, et ab his que definita sunt de una eademque
fide a predictis quatuor Conciliis etc. »—Conc. Generale VII., in
definitione fidei, ait: « Regiam viam incedentes et Sanctorum no-
strorum ae divinorum Patrum doctrine insistentes, et Catholice
Ecclesie, in qua Sanctus Spiritus inhabitat, traditionem obser-
vantes, definimus etc.»—His addi possunt Synodus Ariminensis et
seleuciensis (Ep. S: Anastasii de Synod. arim. et seleuc. n. 3-5.);
Synodus Sardicensis (Ep. ad Julium Rom. Pont., ep. ad Eccle-
siam Alex., et ad universas ecclesias); Conc. Const. I. (apud Theo-
dor. h. e. 1. 5. c. 9.); Synodus Ephesina (apud Lirinens. Common.
c. penultimo). Ex quibus manifestum est Conc. Trid. et Vatica-
Dum nihil innovasse, declarando oralem traditionem esse fontem
revelationis, sed antiquam Ecclesie doctrinam confirmasse.

331. III. Ex analogia et inductione. Sane—1) Nonnisi tradi-
tionibus ducebantur homines ad salutem ante legem scriptam.
Unde dicitur (Genes. XVIII. 19.): «Scio enim, quod Abraham præ-
“epturus sit filiis suis et domui sus post se, ut custodiant viam
Domini, et faciant judicium et justitiam »; et (Job. VIII. 8. 10.):

A y aem A PU »

UA, P e D m M —— ——— ——

TOCO mais VC AAA NO 77:255 mos Mr Rd

www.obrascatolicas.com

264 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

«Interroga generationem pristinam, et diligenter investiga pa-
trum memoriam: et ipsi docebunt te, loquentur tibi, et de corde
suo proferent eloquia »—2) Post legem etiam scriptam traditiones
obtinebant. Ita legitur (Ps. LXXVIII. 5. seqq.): « Quanta manda.
vit Patribus nostris nota faeere ea filiis suis, ut cognoscat gene.
ratio altera, filii qui nascentur, et exurgent, et narrabunt filiis
suis»; et (Eccle VIII. 11. seq.): «Non te pretereat narratio se-
niorum: ipsi enim didicerunt a Patribus suis: quoniam ab ipsis
disces intellectum, et in tempore necessitatis dare responsum»—
3) Eadem economia viguit in prima promulgatione Evangelii, ut
vidimus et omnes fatentur—4) Omnes human: respublica hahent
leges non scriptas, seu consuetudines: Pericles ex. gr. apud Thu-
cydidem partitur jus Athenarum in scriptum et non scriptum;
Aristoteles (1.3. Politic. c. 11.) statuit, civitatem esse regendam
non solis seriptis legibus, et (c. 4.) vocat arbitrium jus anima-
tum, ut indicet, preter illud extare jus scriptum, quod est ve-
luti mortuum; addi possunt quee refert Plutarchus de Lacedemo-
niis; que habet Tullius (de Leg. 1. 1.); quz de sapientibus Gal-
lorum scribit Cesar (de Bello Gall. 1. 6.); que denique leguntur
in Jure Civili (1. diuturna, ff. de legibus), et in Jure Canon. (dist.l.
can. Consuetudo), ubi eadera vis tribuitur legi scripts et consue-
tudini non scripte—3) Nonne potiori ratione admitti id debet in
Ecclesia Christi, in qua charisma infallibilitatis est custos tra-
ditionis immobilis? Cf. tract. de Virt. Infusis (n. 774. seq., e
912.). Hine mirum non est, si plures ex insignioribus Protestanti-
bus preedicaverint tandem traditionis existentiam ac necessitatem:

eorum testimonia fuse refert Benedictus Bachinius (in Epistolis,
polem., t. 1, ep. 2. S. 12.).

992. Prob. 94»

fr. pars. 1. Cum jam constet, extare divinas tra-
ditiones,

: ut ille coarctentur ad ea solum quee in Scripturis con-
em ita ut nihil exhibeant credendum preter id quod est
In Seripturis; id profecto debe

Strari null t demonstrari. Atqui id demon-
Ergo. Nó dotado potest; imo facile demonstratur contrarium.

Prob. min. Ac—1l) E

rre

E Natura rei nequit demonstrari, omniá

divina fid à
, AC J (| " ^ . * 1
regenda in Seripturia contineri. Nam ex natura rel

ART. V. DE DIVINIS TRADITIONIBUS. 265

id solum est in re presente necessarium, quod requiritur ad fide
credendum verbum Dei revelatum. Atqui ad id non est necessa-
rium us verbum revelatum sit scriptum; etenim—a) ad id neces-
garium dumtaxat est, ut verbum revelatum sufficienter propona-
tur ut prudenter divina fide credibile ac credendum: id vero, uti
per se patet, et uti demonstravimus in tract. de Virtut. Infusis
(n. 768. seqq., 927. seqq.) obtineri potest absque scriptura reve-
lationis—5) Antequam extarent Scripture, erat in mundo fides
divina; antequam extarent Scripture N. T., erat fides de iis que
propria erant, revelationis christian; ergo sine Scripturis possi-
bilis est fides divina. |

2) Nec ostenditur, traditionem non latius patere quam Seriptu-
ras ex ordinaria providentia Dei. Etenim—a) admittunt omnes,
com quibus res hic agitur, extitisse ab origine generis humani
revelationem. de Deo Creatore, Sanctificatore; de vita futura, de
angelis bonis ac malis; maxime vero de futuro reparatore (cf. de
Virtutibus Infusis, n. 561. seqq.): heec vero per traditionem,
non per Scripturam cognoscebantur. Renovata fuit et aucta re-
velatio in Patriarchis; at vidimus in preced. parte thesis, eam
transmittendam esse filiis a patribus sine Scriptura; nec enim
ulum fuit verbum Dei scriptum usque ad Moysen—b) In lege
seripta, multa per solam traditionem habebantur. Nam imprimis,
inquit, Suarez (de Legibus, 1. 9. c. 6: n. 21.) «Lex proprie sum-
pia non promittebat premia seterna... et nihilominus verissimum
eliam est, homines sub lege constitutos habuisse promissionem
vitæ æternæ et spiritualium bonorum, et fidem eorum... Hanc
promissionem non habuerunt Judei ex lege, sed ex Patribus, ut
ita dicam, utique per Traditionem eorum; nam a principio Ec-
desi& faeta est hominibus fidelibus, et in eis per Traditionem
permansit fides ejus, et in Abraham renovata est et expressior
facta... Sie ergo ad populum Israeliticum pervenit». Addit Bel-
larminus (1. c. cap. 4.) « tempore Testamenti veteris sine dubio
hon minus fæminæ, quam viri remedium aliquod habebant, quo à
Peccato originali purgarentur, et tamen pro masculis instituta
at circumcisio secundum multorum opinionem; quid, autem es- .
set pro feminis, nusquam habet Seriptura. Deinde eodem tem-
Pore non est ullo modo credibile, non fuisse remedium ullum pro

um o . a
LLLI iE PL

^o— — y ITEM

b ee

UDI emn AAA so —Á

Ln c rv A

ta! WOW CIR Po ose uo e "Pe Rp» s

de aC CT UO Ts dim.

www.obras$Seatolicas.com

L d s NE ML
C-— m T Pe a A

966 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

masculis morientibus ante octavum diem, quo solo poterant Cin
cumeidi; et tamen nihil extat de hac re in Scriptura. Tertio gen-
tiles multi salvari poterant, et salvabantur tempore Testamenti
veteris, et vere ad Ecclesiam pertinebant... et tamen nihil pror-
sus de eorum justificatione a peccato originali, aliisque peccatis
in Scriptura habetur»—c) Ecclesia Christiana in suo exordio omnia
credebat que Christus et Apostoli predicabant; ergo plura eredi.
dit qux nondum erant scripta usque ad obitum Apostolorum: de
quo tempore nec Protestantes ullam movent questionem.

3) Igitur si completis Scripturis N. T., nihil extra ipsas ex
sola Traditione esset amplius credendum; id profecto accideret
praeter ordinariam providentiam: hujusmodi autem eventus ad-
mitti nequit, nisi demonstretur. Sed iterum, undenam id proba-
tur? Num ez facto ipso quod verbum Dei fuit scriptum ? At—
a) Nonne potuit Deus duplex medium transmittende revelationis
instituere, Scripturam et Traditionem oralem?—b) Certe prece-
dentibus temporibus extabant Scripturse; et tamen plura minime
seripta erant objectum fidei—c) Si Scripturs sine traditione es-
sent sufficientes, id deberet intelligi vel de singulis aut aliquibus
libris, vel de toto canone Scripturarum. «Non potest dici, ait
Bellarminus (l. c.), quod singuli libri sint sufficientes; nam tum
falsum esset quod dieit Chemnitius, traditionis usum fuisse in Ec-
clesia usque ad complementum totius canonis Scripturarum. Pre-
terea videmus Evangelistas non singulos omnia continere [aliquos
quis certo designet $]... Ipsi aperte dicunt, totum canonem esse
necessarium ad hoc, ut sufficiens doctrina habeatur. At neque id
ene afirmari potest. Nam multi libri vere sacri et canonici pe-
rierunt: igitur non habemus... sufficientem doctrinam, si tota sita

est i ipturi | l |
t in Seripturis ». Denique Scriptura nec sufficit ad integrum
canonem certo determinandum.

4) Superest ergo, ut suum
Scripturis :
ordinaris p

assumptum probent Novatores ex

voluntas enim positiva Dei, statuens aliquid preter
rovidentis cursum, nequit r
revelati : i

relatione : revelatio autem, juxta No

Tradit; i i i i
'3

evera constare, nisl ex
vatores non habetur ex

statim. videbim ) ea esset contra ipsos, Uti
us 3 ergo no da S A
S anisi ex Seri

) turis possent assumptum
probare. Atqui. a) Scripture ien p p p

ate, presertim juxta Pa-

com

b bo e d =-
4

US
bÀ

i`
c

` e

» ig u - lv.
" MA mL vc 4 l
. à p». $49 ^ 4 "x Kr ut * Las Xs -e pa? o E " »1 " S es n , d Sy LPS - 4 AP - .-
A Ea A Gi r] -— * E Pe B pj" p9 " ° ez e q Ts? y " B ò j - . d o eat > A ^ - s >
F. 7 ves AO o naan " Ru m. . 477. TIPS b^. F Pens ei? de” e - E m o |
P "-— fog” - p E T E - o i "sd q. . * "d
ver fei p . E , Zh a ¿2 TPS] as PEE ua. ---
-. jo - 4T 2 am)
i S ^RUTP ITAY - >.
ARA A
" cd -

ART. V. DE DIVINIS TRADITIONIBUS. 267

trum interpretationom, contrarium docent—b) testimonia, quz
adversarii proferunt, rem minime evincunt, uti patebit in solu-
tione objectionum. Ergo.

333. II. Societas christiana, seu Ecclesia theoretice ac practice
semper proclamavit principium, esse aliquas veritates reyelatas,
eredendas et creditas, quee non sunt scripte. Reyera—1) adsunt
hac de re explicita testimonta. Eusebius, postquam dixerit, Chri-
stum in hominum mentibus descripsisse doctrinam suam, subdit
(Demonstr. Evangel. 1. 1. c. 8.): « Ejus vero discipuli... partim
litteris partim sine litteris quasi jure quodam non scripto, ser-
vanda commendarunt». S. Epiphanius (Heres. 71.): « Traditione
quoque opus est. Neque enim ex Scripturis peti possunt omnia.
Idcirco alia scripta, Traditione alia sanctissimi apostoli relique-
munt. Quod ipsum ita Paulus affirmat: quemadmodum tradidi vo-
bis». S. Basilius (de Sp. Sancto, c. 27. n. 66.): «Ex asservatis d
in Ecclesia Dogmatibus, alia quidem habemus e doctrina scripto
prodita, alía vero nobis in mysterio tradita recepimus ex Tra-
ditione apostolica: quorum utraque vim eamdem habent ad pie-
tatem ». S. Augustinus (Ep. 54. ad Januar.): «Illa autem que
non scripta, sed tradita custodimus, quæ quidem toto terrarum
orbe servantur, datur intelligi vel ab ipsis Apostolis... commen-
data, atque statuta retineri». Huc faciunt plura quæ dedimus su-
pra, et alia testimonia videri possunt apud Bellarminum (cit.
cap. 7.). Unde Conc. VII. (Act. 7.) habet: « Oriens et occidens et
aquilo et meridies Spiritus Saneti inspiratione consentimus in
unum... omnia recipientes, quecumque Sancta Catholica Ecclesia
antiquitus scripta et non scripta recepit». Conc. VIII. (Act. 10.
can. 1.) «Si quis Traditionem ecclesiasticam, sive scriptam sive
non scriptam irritam facit; anathema sit ». |

2) In pluribus dogmatibus adstruendis, Patres fatentur ea
nonnisi ex Traditione haberi. Ac—a) quoad canonem S. Seriptu-
rarum, res patet ex ipsa ejus demonstratione, quam omnes ad
unum tradunt (cf. de Virt. Infusis, n. 908. seqq.). Unde Sera-
pion (apud Euseb. h. e. 1. 6. c. 12.) obtrusum sibi Marcionis Evan-
gelium respiciens, ait: « Nos et Petrum et reliquos Apostolos per-
inde ac Christum ipsum suscipimus: sed quee nomen illorum falso
"scriptum preeferunt, ea nos utpote gnari ac periti repudiamus,

" wt. on, ap ud AR 9-— 9 bem -

l
|
|
|

REEL A LL XK MAN A AA m —

— " ^-^ -— P o —ÁÀ 0 e l 9$

atn cm HH t t s

- Edid nnn

www.obraseatolicas.com -

NE c.

208 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

us, ea nos a majoribus. minime
quippe et E fe etn f 25.): «Sicut Traditione accepi
TE ; : ced que sola in universa Dei Ecclesia citra
> pn »- ded oam » —b) Egun an baptis-
mum parvulorum. «Ecclesia, inquit Sigon (in Él MI, Ep, ad
Rom.), ab Apostolis traditióne accepit, ela a baptismum
dare ». Et S. Augustinus (de Gen. ad lit. 10. c. 25.): « Consue.
tudo matris Ecclesie in baptizandis parvulis nem aud Spernen-
da est, neque ullo modo superilua deputanda, nee omnino creden-
da nisi Apostolica esset traditio » —c) Ita etiam DS valo-
rem baptismi ab hsreticis collati. «Si non habent baptismum,
ait S. Augustinus (de Bapt. 1. 5. c. 22.4, qui de Deo prava sen-
tiunt, hoc posse et intus accidere, jam satis disputatum est. Apo-
stoli autem nihil quidem exinde preeceperunt [in Scripturis]; sed
consuetudo illa, que opponebatur Cypriano, ab eorum traditio-
ne exordium sumpsisse credenda est, sicut sunt multa, que
universa tenet Ecclesia, et ob hoc ab Apostolis precepta bene
creduntur, quamquam scripta non reperiantur». Et (de Uns
Eccles. e. 19.): « Hie forte dicis: lege mihi, quemadmodum Chri-
stus suscipl jusserit eos, qui ab hzreticis transire ad Ecclesiam
volunt. Hoe aperte atque evicenter neque ego lego, neque tu...
Cum hoc nusquam legatur; credendum est testimonium Ecclesie,
quam veracem esse Christus testatus est »—d) Tertullianus (de
Corona, e. 3. 4.) plura enumerat, sive ad fidem ac mores sive
ad disciplinam, pertinentia; ae deinde concludit: « Harum et alia-
rum hujusmodi disciplinarum, si legem expostules Seripturarum,
nullam invenies. Traditio tibi pretenditur auctrix ». Plura etiam

enumerat S. Basilius (de Sp. Sancto, c. 27. 29.). Cf. Becanum
(Manuale Controy. l. 1. c. 2.)

334. III. Uti possumus ¿pso

l) Plura dogmata nobiscum
bari

sunt,
nisi e

adversariorum testimonio. Nam—
admittunt, que ex Scripturis pro-
nequeunt. Sane—a) quí nondum in rationalismum prolapsi

agnoscunt divinitatem Scripturæ; at hec sicut canon non-
X Traditione habetur. Unde Brentius
traditionem admittit: et Chemnitius

at: « Hanc Traditionem, qua nobis i
Pture libri, reverenter accepimus »

(in Proleg.) hanc unam
(Exam. Cone. Trid. sess. 4-)
n manum dantur Sacre Seri-
— b) Admittunt baptismum

ART. V. DE DIVINIS TRADITIONIBUS. 269

parvulorum; at ipse Ghoniritind (in 5. gen.) ait: « Affirmant Ori-
genes et Augustinus, baptismum parvulorum esse Traditionem
Apostolicam. Hoc recipimus ». Anabaptiste a ceteris Protestan-
libus querebant, ut ex Seripturis demonstrarent, baptismum con-
ferendum. esse infantibus. Cum id efficere non yalerent, Lutherus
respondit, infantes per miraculum elicere actum fidei, adeoque
nullum esse infantem quoad baptismum suscipiendum. At hoc mi-
raculum ubinam legitur in Seripturis? Unde Krummacher, Con-
cionator regis Boroussis (an. 1855.) fassus est: « prorsus in con-
fesso est, baptismum infantium ex Scriptura non posse demon-
strari»—c) Pariter agnoscunt valorem baptismi ab heereticis col-
lati, celebrandum esse diem sequentem sabbati, licitum quandoque
esse jusjurandum, abstinentiam a sanguine et suffocato non esse
necessariam, etc. que omnia ex Scripturis non habentur.

2) Multa credunt contra fidem Ecclesie Catholice: hec certe
non eontinentur in Scripturis. Ita ex. gr. admittunt distinctionem
inter articulos fundamentales et non fundamentales: hanc pro-
bent ex Scripturis, atque ex ipsis definiant quinam sunt articuli
fundamentales. (Cf. de Virt. Infusis, n. 420. seqq.)— Admittunt
solam fidem, seu fiduciam quod Deus non respiciat peccata, ju-

stificare: id probent ex Seripturis. Certe Lutherus ut id efficeret,

corrupit Scripturas, ac presertim inseruit particulam solam (per

solam fidem) textui Apostoli (Rom. III. 28.); epistolam S. Jacobi,
expresse tradentem contrarium dogma, rejecit uti minime evan-

gelicam, non apostolicam, vere stramineam (cf. Bayle, Diction. V.
Luther not. O. P.)—Cf. Becanum (op. et 1. cit.).

S III.

Praecipuis objectionibus satisfit.

039. Preestat precipuis saltem objectionibus respondere, ut præ-
sertim ex solutione earum, quas ex Seripturis adversaril profe-
runt, evidens sit, eos nullo modo suam doctrinam ex Scripturis
Probare, Testimonia autem, quz objiciunt ad tres classes redu-
"Iiur:—]) Seripturs docent nihil esse addendum verbo Dei —

www.obrascatolicas.com

. w^ ro CR A anM

A e A

-= WWW.Obras

' "ert. Me PORTLAND ho « vi ~ a

270 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

2) expresse docent Scripturas esse suflicientes—3) aperte damnant
traditiones. Ac quoad l*9 classem—

336. Objiciunt—1) verba Deuter. (IV. 2.): « Non addetis ad
verbum, quod vobis loquor, nec auferetis ex eo » —2) Pariter ver.
ba (XII. 32.): «Quod precipio tibi, hoc tantum facito; nec addas
quidquam, nec minuas »—3) Verba denique Apocalypseos (XXII,
18. 19.): «Si quis apposuerit ad hsec, apponet Deus super illum
plagas; et si quis diminuerit, auferet Deus partem ejus de libro
viis».

Respondetur: Primum et alterum testimonium non sunt ad rem,
Nam imprimis agitur de verbo quod traditur viva voce (quod
loquor, quod precipio): sed, hoc etiam preetermisso, sensus ne-
quit esse, quod non liceat addere noya precepta; secus nec li-
cuisset addere precepta evangelica. Sensus igitur primi testim.
est, precepta Mosaica integre ac perfecte servanda fuisse, prout
mandata erant, sine corruptione aut falsa interpretatione. Merito
concludit Becanus (op. et l. cit. n. 47.), «testimonium Deutero-
nomii nihil ad rem facere, nisi velint [adversarii] sic argumen-
tari: Judei debebant perfecte et integre servare precepta Mo-
saica. Ergo Christiani non debent admittere Traditiones Aposto-
licas, sed sola Scriptura esse contenti. Que sane consequentia
absurda et ridicula est, ut omnes vident. Ut tamen res fiat cla-
rior, quero ab adversariis, an ipsi putent hoc testimonium per-
tinere ad solos Judzos, an etiam ad Christianos? Si pertinet ad
solos Judeos, eur adducitur eontra Christianos? Aut cur volunt
Lutherani et Calvinistee, ut nos ad illud servandum obligemur!
Si etiam pertinet ad Christianos, cur adversarii non servant pre-
cepta Mosaica? eur non cireumeidunt se? etc. » — Verus autem
GRE alterius testim., uti patet ex contextu, est: « Quando ve
neris in terram Palestinam, ad quam tendis, et obtuleris Domi-

no De T e }
Ges tuo sacrificium (de hoc enim præcepto hic agebatur),
non imitaberis gentiles, s

i ed hoc tant ræci-
pio tibi.» antum offeres, quod ego p

Quoad objectum test; j
estim. ex A 0) l . e e e t jl-
lud condemnare Lot pocal., rmprimis notari potest,

Prophetis ho; heranos, qui non solum diminuunt de verbis
bet, ne n ree totum libram rejiciunt—Certe non prohi-
Pocalypsim admittatur aliquid aliud; secus reji-

COIT

ART. V. DE DIVINIS TRADITIONIRUS. 271

ciendum esset Evangelium S. Joannis ipsius cum ejus epistolis—
census igitur est, Prophetiam illam non esse depravandam., ne-
que additione, aliquid nempe apponendo tamquam partem illius;
neque diminutione, aliquid nempe detrahendo quod ad illara per-
tineat.

337. Objiciunt presertim verba Apostoli (Gal. I. 8.): « Licet
nos aut angelus de ccelo evangelizet vobis preterquam quod evan-
gelizavimus vobis, anathema sit». Ergo, inquiunt, preter Evan-
gelium, non debent admitti traditiones.

Respondetur — 1) Apostolus docet nihil esse evangelizandum En.
preterquam quod Apostoli evangelizaverant; sed, ex demonstra- |
tis, omnia non evangelizaverunt Apostoli serzpto, sed partim scri-
| ptopartim viva voce. Ergo. Sane post ep. ad Galatas, S. Joan-
nes scripsit Apocal. et Evangelium suum: num hec etiam exclu-
duntur ab Ápostolo?—2) Illud preter in objecto loco, significat
contra; adeoque prohibet Apostolus ne dogmata ac precepta con-
traria iis, quee annunciabant Apostoli, proponerentur. Porro par-
ticula preter sepe apud Latinos vim habet contra: unde dicitur
aliquid esse preter (idest contra) spem, morem, legem, dignita-
tem. Eamdem vim sspe habet particula z«;z apud Grecos: exem-
pla habes (Act. XVIII. 13.; Rom. I. 26., IV. 18., XI. 24.). Unde
etiam versio Arabica et Ætiopica legit: «Si nos aut Angelus de
celo annuntiet vobis quidquam diversum ». Quod ipsum manife-
stum est ex contextu; legitur enim (v. 0.): « Miror quod sie tam
cito transferimini ab eo, qui vos vocavit in gratiam Christi, în
aliud Evangelium». Unde S. Augustinus (Tract. 08. in Jo.) ait:

«Propterea admonitio Apostoli de cordibus vestris non recedat;
si quis evangelizaverit preterquam quod accepistis etc. Non ait,
plusquam accepistis; nam si illud diceret, sibi ipsi prejudicaret,
quia cupiebat venire ad Thessalonicenses, ut suppleret que eo-
rum fidei defuerunt. Sed qui supplet, quod minus erat, addit;
| non quod inerat tollit: qui autem pretergreditur regulam fidei,
|

Lal o SL uu s ¡A

non accedit in via, sed recedit a via ». Consentiunt S. Ambrosius
e S. Hieronymus (in h. 1.), nec non S. Jo. Chrysostomus et (Ecu-
menius. Quod si Theophylactus observat, Apostolum non dixisse
si contraria; id est, ut doceat non solum eos anathematizari qui
aperte contraria toti doctrins docent, sed etiam eos qui vel obli-

(oae —— Pa a — P Ao AR

| www.obrasca tolicas.com

(n.
Roa.

i 0
A

pes e SO
dd

vs
€
-

* Li UE
T" Au^ Aur” E
[]

WWW.obr

o USO p LEA ás ? , e ` IA a n E
" - 4 SD ? — " —

Ert

972 — DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

que quidquam labefactant ex doctrina iria Revera $. Jo.
Chrys. (hom. l. ad Gal.) eujus Kerba aut regane auf in com-
pendio referre solet Theophylactus, ait: « Neque dixit, si contra.
ria annuntiaverint, aut totum subverterint Evangelium; verum si
yel paululum evangelizaverint preeter quod accepistis, etiamsi
quidvis labefactaverint, anathema sit». Contrarium ergo pro
totali destruente usurpatur.

338. Quoad 29:9 classem, objiciunt—1) verba Joannis (XX):
« multa quidem et alia signa fecit Jesus, qus non sunt scripta in
libro hoe: hec autem scripta sunt, ut credatis, quod Jesus est
Filius Dei, et ut credentes vitam habeatis in nomine ejus». Er-
go, inquiunt, que scripta non sunt seu traditiones non requirun-
tur ad vitam seternam—2) Verba Apostoli (II. Tim. III. 16. seq.):
«Omnis Seriptura divinitus inspirata utilis est ad docendum, ad
arguendum, ad corripiendum, ad erudiendum in justitia, ut per-
fectus sit homo Dei ad omne opus bonum instructus ». Ergo, ajunt,
traditiones sunt supervacanez.

Respondetur ad 1»»:—1) S. Joannes non loquitur de tota Seri-
ptura, sed de suo Evangelio, uti evidens est ex objectis verbis:
sl ergo vera esset interpretatio adversariorum, non solum tradi-
tiones, sed reliqui omnes libri sacri, preter Evangelium S. Joan-
Dis, essent rejiciendi—2) Loquitur S. Joannes non de doctrina,
sed de miraculis Christi; et dicit, ea miracula, quz ipse in suo
evangelio seripsit, sufficere ad persuadendum mundo, Chrisium
esse Filium Dei: quod quidem est unum ex iis, quz requiruntur
at consequamur vitam seternam, sed non totum. Etenim credentes
Christum esse Filium Dei, debemus credere omnia quee docuit,
atque implere omnia qua precepit: hec omnia vero, uti ex data
demonstratione patet, continentur in ver
ore tradito.

i m1) Valde probabile saltem est, Apostolum loqui de
solis Scripturis V. T..

i -5 Siquidem loquitur de sacris litteris quas
Timotheus ab infan

fa novit, uti ibidem dicitur: ergo superva-
Cines ess

ent non modo traditiones, sed
2) Laus, quam Paulus

latin lenti tr]
€ Scientium, tribu
ergo, Juxta int

bo Dei, tum scripto tum

etiam Scripture N. T.—
tribuit omni Seripture , judicio omnium
enda est singulis libris Sacra Scripture;
erpretationem adversariorum, assumpto uno libro,

com

ART. V. DE DIVINIS TRKADITIONIBUS.

cetori essont superv acanei—3) Quando Apostolus seripsit 242" ad
Tim. nondum extabant scripta S, Joannis, et fortasse nec 2da
y petri, Jacobi et Judas epistole; ergo in sententia adversariorum,
tec omnia scripta simul cum traditionibus essent rejicienda—
4) Apostolus docet, Scripturam esse utilem, ut perfectus sit ho-
mo Dei; et adversarii inferunt «ergo supervacanee sunt traditio-
| nes:» sed Apostolus (ibid. IV. 11.) ait: « Marcum assume, et ad-
due tecum: est enim mihi ws ad ministerium »: ergo, conclu-
| dendum esset, Timotheum, Titum, Onesimum, etc. esse superva-
| eaneos—D) Itaque Apostolus non dicit, solam Seripturam sufficere
id docendum, arguendum, etc.; sed ad hec omnia prodesse, et
| ese magni presidii: quod ultro concedimus, quin inde MR
exelusio traditionum.

339. Quoad 3**" classem, objiciunt illud Isaie (XXIX): « In
vanum colunt me, docentes mandata et doctrinas hominum »; et
(Matth. XV.): «Irritum fecistis mandatum Dei propter traditio-
nem vestram »; et (Gal. I.): « ZEmulator existens paternarum
mearum traditionum »; et (Coloss. IT.): « videte ne quis vos de-
eipiat per philosophiam et inanem fallaciam, secundum traditio-
nem hominum »; et (T. Pet. 1.): « Redempti estis de vana vestra
conversatione paterne traditionis »; etc. Unde, ajunt, sicut re-
prehenduntur traditiones, quas Judei jactabant se accepisse a
Moyse et Prophetis; ita reprehendende sunt traditiones, quas di-
cimas a Christo per Apostolos nos accepisse. |

Respondetur: uti liquet ex ipsis objectis testimoniis, non re-
prehenduntur traditiones, quas Judæi a Moyse et Prophetis ac-
ceperunt; sed vel traditiones a quibusdam recentioribus accepte,
quarum alique inanes, alique perniciossm et contra Scripturam
erant: (S. Hieronymus ep. ad Algas. q. 10. refert auctores ha-
mm traditionum); vel Judaice traditiones jam inutiles in lege
christiana ; vel instituta et corruptele Philosophorum gentilium.
Sed quid commune id habet cum veris traditionibus, que Deum
Mbent, auetorem ?—Cf. Bellarminum (de Verb. Dei, 1. 4. e. 10.).

340. Objiciunt plura ex Patribus. Ita, ajunt, juxta Origenem
(hom. 1. in Jer.) « sensus quippe nostri et enarrationes sine his
testibus [Scripturis] non habent fidem » — juxta 5. Athanasium
(ep. 39. de libris canon.) «in his [Scripturis] solis pietatis schola
MAzzELLA, De Religione et Ecclesia 18

ata e

c— AO DA om — o. DAA + $^ A E A Arama

DADA N A AO. VU e PAP A aa

www.obrasc atolicas.com

074^ DISP. lI. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

beate annuntiatur»—juxta S. Jo. Chrys. (hom. in Ps, ACV.) «si
quid dieitur absque Seripturi, &uditermu cogitatio cluudicat y—
juxta Cyrillum Hier. (Catech. 4.) «ne minimum quidem absque
Scriptura tradi debet »—juxta S. Irenzum (adv. hæres. 1. 2. C. 4T.)
«Scripture sunt perfecta » — juxta Tertullianum (cont. Hermog,
c. 92.) adorare debemus Seripture plenitudinem—juxta S. Atha.
nasium (in Or. cont. gentes) « sufficiunt per se sacre Scriptura
ad veritatis indicationem »— juxta Tertullianum iterum (de Carne
Chr.) «non recipio, quod extra Seripturam de tuo [Marcionem
alloquitur] infers » —juxta S. Hieronymum (in c. 22. Matth.) « quod
de Scriptura non habet auctoritatem, eadem facilitate contemni-
tur, qua probatur» — Videntur denique Patres usum traditionis
vituperare: Ita S. Irenæus (l. 3. c. 2.) de hereticis ait: « Cum
ex Scripturis arguantur, in accusationem Scripturarum conver-
iuntur, quasi ex his non possit inveniri veritas ab his qui ne-
sciunt traditionem »; et Cyrillus Hier. (Catech. 16.): « Dicemus
de Sp. Sancto ea tantum que scripta sunt: si quid autem sceri-
pium non est, non scrutabimur curiose ».

Respondetur: Ex adductis testimoniis in probatione thesis li-
quet, tam unanimiter ac perspicue admisisse Patres, tum theo-
retice tum practice, divinas traditiones, ut sine manifesta con-
tradictione non possint illas rejicere. Nisi ergo velimus Patres
traducere tamquam turpiter sibi contradicentes, impossibile est
adraittere adversariorum interpretationem in objectis testimoniis.
Revera, ut id positive constet, Origenes (hom. l. in Jer.) non
agit de omnibus dogmatibus, sed de singulari figura V. T. Chri-
sto applicanda; unde addit: «ut firmem verbum intellectus mei,
accipiam duos testes de veteri Testamento; accipiam tres de
Evangelio, de Propheta, de Apostolo: sie enim stabit omne ver-
bum»—S. Athanasius (ep. 39.) non exeludit traditiones divinas,

sed libros apocryphos ab heereticis obtrusos; unde epistolam il-
lam ita exorditur: «Qu

| andoquidem aggressi sunt aliqui descri-
bere sibi apocrypha, et

EEG. d vis inspirata Pigidgg Seriptura iie
E aun bua pu^ Chrys. (hom. in Ps. XCV.) non oppa
textus Jarit ut jns sed soli animi cogitationi, uti integer

situr— Cyril. Hiers. (Cat. 4.) non loquitur de omni dog-

mate, sed d
€ dogmate “omprehenso in Symbolo Apost., et exclu-

ITE ad

e, PAP

ART. V. DE DIVINIS TRADITIONIBUS. 975

git libros solum apoeryphos; unde ibidem ait: « Disce quoque stu-
diose ab Ecclesia quinam sint vet. Testamenti libri, qui vero no-
vi neque mihi legas quidquam apocryphorum »—S. Irenæus (1.2.
e, 47.) Seripturam dicit perfectam quoad Dei unitatem adstruen-
dam, et excludit Valentinianorum commenta Scripture repugnan-
tia—Tertullianus (c. Hermog. e. 22.) adorat Scripture plenitu-
dinem in ordine ad mundi exordium sine prejacente materia —
S` Athanasius (Or. c. g.) docet Scripturam sufflcere ad vanitatem
idolorum et divinitatem Christi ostendendam; et ibid. agnoscit
traditiones: «sufficiunt quidem, ait, per se tum Sacre Scripture
| ad veritatis ¿ndicationem, tum plurimi de ea re libri a sanctis-
| simis magistris conseripti, quos si quis evolvat, intelliget aliquo

modo Scripturarum mentem, et fortasse eam, quam eupit, cogni-

4
-

tionem adipiscetur »— Tertullianus (de Carne Chr.) rejicit tradi-

tiones contrarias Scripturis et apocryphaz, non veras traditiones; wO
unde reprehendit Marcionem <« originalia Christi instrumenta de-

lere ausum, et de suo inferre »—Similem sensum habet testimo- .
nium S. Hieronymi (in Matth. c. 23.); unde premittit: «alii Za-

chariam patrem Joannis intelligi volunt ex quibusdam apocry-

phorum somniis approbantes... quod quia de Seripturis non habet
auctoritatem etc.» — Vituperant Patres traditiones spurias, aut

usum illegitimum traditionis authentice: ita S. Irenæus (1. 3. c. 2.)

Impetit Valentinianos, qui exclusis traditionibus Apostolicis, suas i
obtradebant; unde prosequitur: « cum autem ad cam iterum tra-
ditionem, quæ est ab Apostolis, quæ per successiones Presbyte-

toram in Ecclesiis custoditur, provocamus eos, adversantur tra-

ditioni dicentes, so non solum presbyteris sed etiam Apostolis
existentes sapientiores, sinceram invenisse veritatem »— Cyrillus

(. 003.) rejieit solum inutiles quaestiones cirea modum divine
Seherationis, et circa nomina Sp. Saneti; quin tamen respuat uti-

lem ac rectum traditionum usum; multa enim minime scripta de

utroque mysterio ibid. profert. Cf. pro Cyrilli sententia, Tout-

e, editorem illius operum, disputantem contra Rivetum.

| 941. Ex his generales quzdam regule statui possunt ad recte
intelligenda et explicanda dicta Patrum, quoad apparentiam, re-
Pignantia assertee a nobis doctrine. Ac—1) frequenter opponunt

Patres Scripturas non divinis traditionibus, sed vel philosopho-

WS TE TA e a —

* MUA a "A DP AO rt

9 ri A mh d Ec
ra a A

www.obrasca tolicas.com

Bi.

P...
BE

"LA

2A Pe

27 DISP. Il. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

rum excogitationibus , que divine auctoritati substituebantur
(Tertall. de Preescript. c. 7.; S. Gregorius Naz. Or. 97.; ete.);
vel traditionibus, imo scriptis: apocryphis (S. Iren. l. 3, e, 9.
S. Hier. in Aggzi c. 1.; ete.)—2) Relinquunt traditiones, attenta
natura adversariorum qui non agnoscerent, nisi Scripturas, ex
quibus solis im suis erroribus convinci poterant: tales erant ex,
er. Ariani Christi divinitatem negantes; et sic intelliguntur ver-
ba Constantini (apud Theodoretum, h. e. l. 6.), in que tamen
plura advertit Bellarminus. Vel etiam certa quidam dogmata,
sed non omnia ex Seripturis adstrui posse contendunt—3) Phra-
ses negantes «quod scriptum non est» sepe usurpant de eo quod
est oppositum Seripturag; sicut phrases affirmantes « Scripturam
esse regulam fidei » nullatenus excludunt traditiones—4) Patres
affirmantes sufficientiam Scripturarum , eas non sejungunt a tra:
ditionibus et ab interpretatione vivi et authentici magisterii; sed
hee potius supponunt; quemadmodum etiam docent Scripturas

omnia continere, immediate vel mediate; exigunt enim ac docent `

à traditione per authenticum magisterium accipienda esse ea,
qui ipse immediate non exhibent. « Quamvis, inquit S. Augusti-
nus (c. Cresconium, l. 1. n. 39.), hujus rei [valoris baptismi ab
heretieis collati] certe de Scripturis canonicis non proferatur
exemplum, earumdem tamen Scripturarum etiam in hac re a no-
bis tenetur veritas, cum hoc facimus, quod universe jam placuit
Ecclesie, quam ipsarum Scripturarum commendat auctoritas; ut
quoniam S. Seriptura fallere non potest, quisquis falli metuit
hujus obseuritate quaestionis, eandem Ecclesiam de illa consulat,

quam sine ulla ambiguitate S. Scriptura demonstrat. »—Cf. pro
singulis object. Bellarminum (1. c. cap. 11.).

217

ARTICULUS SEXTUS

Utrum Seripta SS. Patrum sint media conservandi
ac cognoscendi divinas traditiones. j

Exponitur Status Quaestionis.

342. Cum jam constet christianam revelationem comprehendi
etiam traditionibus, jam inquirimus monumenta in quibus illæ
reperiuntur, et quorum ope tum conseryatæ sunt, tura possunt a
nobis cognosci. Neminem imprimis fugit eorum monumentorum
congruentia atque moralis necessitas. Etsi enim, ut innuimus
(n. 329.) et alibi fusius ostendimus, Christus- Dominus instituerit
authenticum, vivum ac perenne magisterium, tamquam medium
intrinsecum ac proprium conservande ac propagande sue doctri-
ne; nihilominus Apostoli ac Christi discipuli, data occasione,
Spiritu Sancto inspirante, ex parte illam scriptis consignarunt.
Simili ratione dum ab apostolica successione per juge magiste-
rium Christi doctrina et instituta propagarentur, pro re nata
monumentis etiam consignabantur. Neque, spectata Dei sapientia
ac providentia ordinaria, res aliter contingere poterat; ex una
parte enim promissa Spiritus Sancti assistentia Apostolico magi-
sterio humanorum mediorum subsidium minime excludit; ex al-
tera vero parte in societate christiana, que hominum societas
est, non poterant deesse circumstantise, in quibus ederentur pu-
blice fidei professiones, solemnia Ecclesi» docentis judicia, vin-
dicic impugnatze doctrine, catecheses ad instructionem populo-
Tum, declarationes ad pleniorem doctrinae intelligentiam, etc.:
que omnia et similia sunt monumenta nobis relicta, ex quibus
cognoscere licet, quanam fuerit christiana fides ac disciplina tem-
Poribus anteactis; quemadmodum ipsi magisterio semper viventi
sunt connaturale subsidium conservande traditionis, et instrumen-
ta doctrinz,

943. Jamvero hujusmodi monumentn, uti per se patet, multi-
Plicis generis esse possunt; sed prsecipue dividuntur in scripta et

-—————— —— —

— Qe — T — s tam -————— LO

A—À — M 0 o m m mm

www.obrascatolicas.com
- |

w.obra

AO A + * Fal

DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.
278 SN

non seripta. Certe ars UE xe a RS E multa
exhibet monumenta sculpta, picta, audistromen In Cry ptis, sacra-
AR itam, fidem, disciplinam ecclesiasticam

riis, cathedris etc.; que v s | usen |
illorum temporum oculis subjiciunt. Cujus Io tes TA habes
in insigni ac eruditissimo opere ENTERO Saree J. (Sto-
ria dell arte cristiana «del primi Jd. secoli). S DEUS tamen
sunt monumenta scripta, cum distinctius i n ir ac
doctrinas referre possint— Cf. Card. Franzelin (de Traditione etc,
th. 13.). jut. |

344. Inter scripta vero monumenta pEIGOiBone lacum obtinent
definitiones ac judicia, quæ directe emanant ab ipso vivo et s
thentico magisterio, sub assistentia Spiritus ad sed de p.
nihil hie dicendum est, siquidem inferius statuemus infallibilita-
tem Eeclesie docentis. Hic igitur inquirimus SS. Patrum aucto-
ritatem, prout doetores sunt ac testes traditionis, quigus uis:
rentes, uti loquitur Concilium VII. (in defin. de pior imagini
viam regiam sequimur. De illis, nomine grecorum, acrabiug, pas
silius (Hom. 29.): « Patrum fidem prosequor. In hac certitudine
etiam ipsi martyres, qui heic siti sunt, adepti sunt coronas
itaque nomine me accusa»; et nomine latinorum, dicit S. Hieng
nymus (in epitaph. Paule): «Doceo quod didici, non a me ipso,
id est, a præsumptione pessimo præceptore, sed ab illustribus
Ecclesiæ viris. »

34d. Sed imprimis, quid venit nomine Ecclesie Patris? Hmc
appellatio originem habet ex analogia dueta ex paternitate pr
rali; quemadmodum enim in ordine nature ille dicitur pater qui
alum genuit, et cui consequenter incumbit cura recte illius,
quem genuit, institutionis; ita Pater Ecclesie dicitur, qui fiios
Ecclesie. genuit, eosque recte Instituit. Cum vero filii hujusmodi
recta institutio precipue postulet doctri-
cile intelligitur cur eminens doetrina ingredia-
tur preecipuo quodam modo conceptum Patris Ecclesise. Hanc ideam
exhibet Apostolus. qui Corinthios a se primum in Evangelio in-

Stituios appellat (I. Cor. IV. 14.) «filios meos carissimos »; nam,
addit (15.) « in Christo
Quam ipsam ideam incu

lioli mei,

per fidem gignantur, et
nam salutarem; fa

lesu per Evangelium ero vos genul».
leat seribens ad Galatas (IV. 19.): « Fi-
1993 iterum parturio, donec formetur Christus in vc-

ART. VI. DE AUCTORITATE $8. PATRUM. 270

pis», Hec eadem pulchre enueleavit S. Irenæus (e. hær. l. 4.
«Al. n. 2.), dicens: «Quum igitur à Deo omnia facta sunt, et
iabolus sibimetipsi factus est ubscessionis eausa, juste Scriptura
eos, qui in abscessione perseverant, semper filios diaboli et an-
velos dixit maligni. Filius enim, quemadmodum et quidam ante
d dixit, dupliciter intelligitur: alius quidem secundum naturam,
alius autem secundum id, quod factus est, reputatur fllius, licet
sit differentia inter natum et factum. Quoniam ille quidem ex eo
natus est, ille autem ab ipso factus est, sive secundum conditio-
pem, sive secundum doctrinz magisterium. Qui enim ab alio edo-
etus est verbo, filius docentis dicitur, et ille ejus pater». Similia
habet Clemens Alex. (Strom. 1. n. 1.); S. Augustinus (cont. Julian.
|. 1. e. 7. n. 31.5; S. Hieronymus (ad Principiam, ep. 140. al. 65.).

340. Hactenus tamen conceptus Patris Ecclesiw nondum est
plene definitus; siquidem, juxta hactenus exposita, omnes chri-
stiani seriptores doctrina conspicui vocari possent Patres, cum
tales revera minime habeantur. Quare, ut strictius rem definia-
mus, usurpare possumus descriptionem Mabillonii, qui dicit (Pref.
ad op. S. Bernardi, S 2. n. 23.): «Patres vocat [Ecclesia] eos,
quos sanctitas, doctrina et antiquitas commendat; doctrina, in-

quam Seripture et traditioni potius quam rationibus philosophi-

cis inhseerens »; vel etiam plenius dici potest, Patres Ecclesie
esse « viros, qui doctrina eminent, sanctitate florent, antiquitate

vigent, qui expressa vel tacita Ecclesi: designatione gaudent ».
Hanc descriptionem per partes declarantes, perspicuum ac plenum
Patrum Ecclesiæ conceptum exhibebimus. Unde:

l) Dicuntur Patres viri, qui doctrina eminent; nomen enim
patris, nomen est excellenti: et auctoritatis; adeoque non conve-
nit omnibus uteumque docentibus, sed iis tantum qui in eo mu-
nere excellentes, auctoritatem sibi conciliant. Intelligitur autem,
quod proprie hie agitur de doctrina christiana, quam ab Aposto-
lis vel eorum successoribus acceperunt, cujus fuerunt solliciti cu-
stodes, invicti propugnatores, fideles expositores, preclari prædi-
catores. Quod non semper ex eorum operum amplitudine et eru-
ditione dijudicandum est, sed quandoque ex simpliei et orthodoxa
doctrina eonjuneta eum vetustate; sicut accidit ex. gr. in scriptis
»omüllorum Patrum Apostolicorum, et Apologetarum.

www.obrasecatolicas.com

Fw saad dn PA

Pda e a Ld ADO "A aa

EAS TO A, q aÍ M AT WE APRA ps Di IES ZA

Tec

— WWW.Obra

280 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

2) Dicuntur Patres viri, que Iueitiate florent; quod utique sup-
ponit ac comprehendit etiam communionem ad finem usque cum
Ecclesia catholica. Revera quemadmodum carnalis patris est li-
beros recte instituere non solum verbo, sed etiam exemplo; ita
Patrum Ecclesie est, doctrina et exemplo gignere ac instituere
filios Jesu Christo. Verum quidem est eminentiam doctrina se-
parari posse a sanctitate; at sublimis fidei doctrina vix "obtineri
potest absque sanctitate; hzc enim intimius conjungit cum Deo,
omnis sapientie fonte; uttentiores reddit in consideratione fidei
ac discipline; ardentem ingerit Ecclesise ac sincere doctrine
amorem: hinc tantam conciliat auctoritatem ipsi doctrinsz, quanta
eerte non competit homini sanetitate destituto.

3) Dieuntur Patres viri, qui antiquitate vigent. Idea quidem

atris quamdam prioritate:m continet; ea autem pro ordinum va-
rietate, diversa erit; unde vel prestans, vel relativa quedam an-
tiquitas est necessaria, ut quis Pater habeatur. Id etiam suadet
D. Tliomas (in e. 4. I. ad Cor. lect. 3.), expendens illud Apo-
stoli « Et si decem millia pedagogorum habeatis in Christo, sed
non multos Patres »; ubi ait S. Doctor: « Pater est, qui primo ge-
nerat, Pedagogus vero, qui jam natum nutrit, et erudit », et do-
cet, Apostolum «se patrem eorum [dicere], quia eis primo Eyan-
gelium predieavit ». Nune temporis fere communiter censent el-
tremum limitem periodi Patrum esse seculum duodecimum, ac
consensu fere unanimi vocant S. Bernardum ultimum inter Pa-
tres. Veteres tamen nomine Patris appellabant omnes suos an-
tecessores, fidei integritate, doctrina et sanctitate insignes (ef.
Conc. Ephes. Act. 1.); imo non defuerunt qui paucis annis post
obitum eo nomine condecorati sunt (cf. Conc. Chalcedon. Aet. 2.
et 4.): ita certe S. Cyrillus Alex. vita functus an. 444., Patribus
annumeratus est an. 451.

ie Dicuntur Patres viri, qui espressa vel tacita Ecclesie de-
"ignatone gaudent; Ecclesim enim commissum est integrum re-

velationi i j )
ationis depositam sancte custodiendum; ergo sicut ad ipsam
Pertinet certum fixum
ita ipsius ins :

E PSIUS Jus ae munus est designare idoneos testes, tutosque mi-
"Islros divi EE oi

E s divine traditionis designare. Unde Ecclesia semper hot

jure usa ext. ~ a o
tum in solemnibus actibus ac definitionibus aliquo?

que canonem librorum sacrorum declarare,

com

i , 4 . "
e * " E c . we. ,
y .
14,,* 42 ^ , P " , ! g a.” "f ' Lr
Trt: "Es Aer f 4 ^ D> fo TN
" T e” L4 E B a y E wh E ATT rtu E
-* + eA í "B a " 5 + d
c p- Ò " o 4» . k ^ d a AAT
» d rs e "da de +. »" " - P" <á . MAA IÓ
LI >

ART. VI. DE AUCTOHITATE 88. PATRUM.

uti S. Patres consulendo, aut eorum uti talium auctoritatem af-
ferendo, aut ctiam expresse appellando Patres probabiles seu ap-
probatos (ef. S. Hormisde ep. 70. ad Possessorem Episcop.; Cone.
Eph. Act. [.;Chalced, Act. I.; Const. IIT. Act. X.; Niczen. II. Act. IV.
et VI.) tum scriptores christianos, antiquitate ae doctrina insi-
goes, iu censu Patrum nunquam referendo, qui propterea numquam
Patres habiti sunt; tura horum unum vol alterum expresse reji-
ciendo tamguam Patrem: uti Tertullianum et Lactantium (Ge-
lasii P. Decret. in Synod. Rom. an. 494.), necnon Eusebium Cæsa-
riensem (Cone. Niceen. II. Act. V.). Diximus autem espressa vel
tacita, quia revera diversis modis haberi potest Ecclesiæ desi-
gnatio. Unde Patres habendi sunt, qui uti tales allegantur in
Conciliis eecumenicis; qui a Summis Pontificibus, uti tales agniti
aut propositi sunt in publicis monumentis; quorum scripta publice
olin post S. Seripturam legi consueverunt, quod ex. gr. constat
de S. Clemente Rom. (cf. Euseb. h. e. 1. 3. c. 16.), de S. Polycarpo
(cf. S. Hieronym. de viris illustr. c. 17.), de S. Ephrem Syro
(S. Hier. 1. c. e. 115.); qui ab insigni aliquo Patre, in disquisi-
üone dogmatica, inter S..Patres recensentur ad fidei doctrinam
manifestandam; etc.—Cf. Fessler (Inst. Patrol. t. 1. cap.1.S. 12.) (1).

347. Igitur nobis constat, aliquem esse S. Ecclesie Patrem ex
espressa vel tacita Ecclesie designatione; Ecclesia vero, ut usu
fit manifestum, ad hane designationem postulat primas tres qua-
litates, quas descripsimus. Ex his autem facile desumitur speci-
fica notio Scriptoris Ecclesiastici, et Doctoris Ecclesia ; prout
enim deficiunt ab una vel altera ex predictis conditionibus re-
quisitis ad Patrem constituendum ceteras retinentes, Doctores
sunt aut Seriptores Ecclesiastici. Ita qui doctrina et antiquitate
insignes, vel non perseveraverunt in communione Ecclesise, vel
perfectiorem sanctitatis formam non sunt assecuti, non Patres,

(1) Ipse el. Auctor (S. 11.) animadvertit: «Ceterum per so patet, in S. Patre non
"quii, ut sit Episcopus vel Presbyter, quamvis plerique in hoo ordine reperian-
tur, cum his docendi in Ecclesia munus a Christo proprie commissum fuerit. Ast
t" nec laici a munere docendi penitus excludantur, et Spiritus Sanotos nonnun-
quam et in laicos abunde descendat, etiam laici, ex judicio totius Ecolesis egregie
docentes, ceterisque S. Patris dotibus instructi, inter S. Patres referri possunt,

"Y. gr. S. Prosper Aquitamns. ^

WWW.obrascatolicas.com

uu A j "-

hara Dat. ANE PPM

mile. m oa alam

P———— t Á- y M

45.4

e —É'

caue —>

WW.obr

y^
ied NR PTT
- ye AA CES MA

ON DISP. Il. DE REYELATIONE CHRISTIANA.
~-i

sed Scriptores Ecclesiastici proprie vocantur. Una vel altera pa.
tione in hoc numero computantur 'Patianus, Tertullianus, Orige.
nes, Arnobius, Lactantius, Eusebius, Rufinus, aliique. « Magna pro-
fecto res, inquit Lirinensis (Com. o. 17.), et ad discendum utilis,
et ad recolendum necessaria, quam etiam atque etiam exemplorum
molibus illustrare atque inculcare debemus, ut omnes vere ca-
tholici noverint, se cum Ecclesia doctores recipere, non cum do-
ctoribus poches fidem deserere debere ». Doctores vero Eccle-
sig ii audiunt, qui insignes quidem sunt doctrina et sanctitate,
sed quibus deest antiquitas. Notari hic debet, titulum Doctoris
excellentiorem amplioremque doctrinam exigere, quam nomen Pa-
tris: hinc non omnes Patres condecoravit Ecclesia prerogativa
Doctoris. Publico Ecclesise suffragio Doctores Zeclesiw habentur
S. Ambrosius, S. Augustinus, S. Hieronymus, S. Gregorius M. (hi
etiam dicuntur magn: doctores ecclesie occidentalis, secundum
numerum quatuor Evangelistarum), S. Athanasius, S. Basilius,
S. Gregorius Nazianzenus, S. Joannes Chrysostomus (hi sunt qua-
tuor magni doctores ecclesie orientalis), S. Leo M., S. Petrus
Chrysologus, S. Isidorus Hispalensis, S. Petrus Damianus, S. Il-
defonsus Toletanus, S. Anselmus Cantuariensis, S. Bernardus,
S. Thomas Aquinas, S. Bonaventura, S. Hilarius Pictaviensis,
S. Alphonsus Ligorius, S. Franciscus Salesius.

948. His, pro rei intelligentia , prestitutis de notione Patris
Ecclesie, antequam questionem proponamus de eorum auctori-
tate, oportet distinguere duplex doctrine genus in eorum scri-
pus, doctrinam nempe profanam, que ad humanas scientias aut
artes refertur, et doctrinam sacram, pertinentem ad fidem et mo-
res. Doctrina autem tidei et morum non ea solum comprehen-
dit, quee proprie revelata sunt ac proinde divina fide credenda;
sed ea etiam, que propter necessarium nexum cum revelatis,
constituunt veritates Theologieas. Porro omnes admittunt regu-

lam quam tradit Canus (de Locis, 1. 7. c. 2. n. 2.), quoad primum
doctrine genus: « sanctorum
rium, eum ad eas
nentur, cert

auctoritas, sive paucorum sive plu-
facultates affertur, que naturali lumine conti-

* argumenta non suppedit
um ratio natur consenta
štio de

at; sed tantum pollet, quan-
nea persuaserit ». Quapropter que-

auetorm v? z
itate Patrum respicit solum doctrinam sacram, sive

AS.COM

l TS A. ad”
l CETTE TN
ut Tes
ve. fa Y 1
> " Z
OA e di

ART. VI. DE AUCTORITATE 88. PATRUM, 283

llam tradiderint interpretando Scripturas, sive fidem impugnatam
vindicando, sive populum instruendo in credendis et agendis,
349, Quenam igitur est hsec auctoritas? Duo sunt hie exces-
sus; nam—1) Lutherus ejusque sectatores, traditionem negando,
locei faciunt auctoritatem Patrum. « Ita fit, inquit Lutherus (in
lib. cont. Regem Angliæ), ut ego clamem Evangelium, Evangelium,
Christus, Christus; ipsi respondent: Patres, Patres, usus, usus, sta-
tuta, statuta. Ubi vero dico, Patres, usum, statuta sepius erras-
se, oportere ejusmodi firmiore, et certiore auctoritate munire,
Christum vero non posse errare. Hic piscibus magis muti.... ut :
Seriptura dieit: sicut aspides surde obturant aures, ne audiant vo- !
cem incantantis. Aut hoe denuo, quod semper in summa natat sa-
liva, mihi reddunt: Ambrosius sic dicit; tune doctior es Ambro-
sio?» etc. Apud nonnullos autem Protestantes honori haberi cœ-
perunt Patres, praesertim priorum quatuor seculorum; quod qui-

"
- -

L
`
|
1
3

dem plures eorum seriptores diserte affirmant, alii adhibendo Pa-
trum testimonia , satis ostendunt — 2) Janseniste e contra tanti
faeere visi sunt auctoritatem vel unius Patris, presertim Augusti
ii, t eam preferrent auctoritati ipsius Ecclesise. Unde prop. XXX.
damnata ab Alexandro VIII. (7. Dec. 1690.): « Ubi quis invene-
rit doctrinam in Augustino clare fundatam, illam absolute potest
tenere et docere, non respiciendo ad ullam Pontificis Bullam >».
Contradictoriam doctrinam jam statuerat D. Thomas (2. 2. q. 10.
art. 12.) dicens: « ipsa doetrina catholicorum Doctorum ab Ec-
clesia auctoritatem habet; unde magis standum est auctoritati Ec-
dlesise, quam auctoritati vel Augustini, vel Hieronymi, vel cu-
Jiscumque Doctoris ».

000. His excessibus rejectis, ut vera doctrina de auctoritate
Patrum quoad sacram doctrinam (1) statuatur, juvat diversas

(1) «Quod vero ejusmodi [pertinens ad doctrinam sacram] sit neo ne, reote
ddvertit Sehrader (de theolog. testium fonte, pag. 290.), judicari non contra men-
tem Patrum, sed, quantum fleri potest, etiam secundum eorum dootrinam senten-
liamye plane debet. Atque hæc cautio est, qua castigari regule vel conclusiones
debent, quas Melohior Canns (de loc. theol. 1. 7. c. 3.) ad Patrum auctoritatem de-
Soiendam statuit. Quibus autem ab ipso confutatur conclusione quinta Cajetunus,

hens patribus circa sensum Scripture conspirantibus, his similiter emendan-
dus ipse, detrahens conclusione prima patribus circa philosoyhiw dogmata, ut ait,

AD A Do etus A Doa —— d C— PR" See US a P ur Tt LTD TA

PA aa — t rt

www.obrascatolicas.com

234 DISP. 11. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

hypotheses hic proponere. psi Sn Aaa possumus sen-
tentiam unius vel alterius Patris, se)unctim a as ^ a tune
« venerationem quidem merentur tantam quanta uniuscujusque
eorum antiquitas, doctrina ac sanctitas exposelt; talis netos
nus non est illorum auctoritas; ut, sí graves praesertim ratio-
nes id postulent, piaculum sit, debita samt Pun reverentia,
ab eorum placitís discedere ». Sane neque singulis Patribus pro-
missa est infallibilitas, neque cum singuli seorsim a consensu spe-
ctantur, induti veluti apparent infallibilitate Ecclesise: unde facto
ipso constat, aliquem quandoque errasse (cf. 5. Aug. de S. Cypriano,
de Bapt. 1. 1. e. 18.). Neque aliter senserunt ipsi Patres. ita S. Au-
gustinus (ep. 148. ad Fortunat. n. 15.) scribit: « Neque enim quo-
rumlibet disputationes, quamvis catholicorum et laudatorum ho-
minum, velut Scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non
liceat, salva honorificentia que illis debetur hominibus, aliquid
in eorum scriptis improbare atque respuere, si forte noverimus
quod aliter senserint quam veritas habet, divino adjutorio vel ab
aliis intellecta vel a nobis. Talis ego sum in scriptis aliorum,
tales volo esse intellectores meorum ». Et (de Trin. 1. 3. Prooem.):
«Sane cum in omnibus litteris meis non solum pium lectorem,
sed etiam liberum correctorem desiderem, multo maxime in his,
ubi ipsa magnitudo questionis utinam tam multos inventores ha-
bere posset, quam multos contradictores habet. Verumtamen, sicut
lectorem meum nolo mihi esse deditum, ita eorrectorem nolo sihi.
Ille me non amet amplius, quam catholicam veritatem. Sicut illi
dico, noli meis litteris quasi Scripturis canonicis inservire; sed in
illis, et quod non credebas, cum inveneris incunctanter crede; in
istis autem, quod certum non habebas, nisi certum intellexeris,

consentientibus, quam indubitate talia habeantur philosophiæ dogmata, sine quibua

ipsa dogmata theologim , circa que Patrum anctoritatem ipse tuetur, conservari

defendique, nti oportet, non possint; hinc emendandns idem detrahens Patribus circa
indolem qualitatemque rernm judicantibus,
seu philosophiam refert; et emendandus
Virginis conceptionem seri
fidel declarari n
dissensionesque

i > Communi aliorum doctrina afirmat ». Cf. etiam Card. Franzelin
Cata pag. 182. seq., Romi 1875.).

quas ad fidem illi, ipse ad rationem
quoque, dum levius negat, immaculatam
ptaris et traditione apostolica doceri, adeoque ut dcgms
“R posse ; dumque facilins aliqnot veterum ecolesiæ Auctorum lapsus

Vogue DI IIA E P

PAS V , 2 UR iE ELE

E >

ART. VI. DE AUCTORITATE 83. PATRUM. 285

poli firmiter retinore : ita illi dico, noli meas litteras ex tua opi-
nione, vel contentione, sed ex divina lectione, vel inconcussa ra-
tione corrigere ». Et, ecteris omissis (ep. 82. ad Hier. n. 3.): «Alios
preter Seripturarum libros ita lego, ut quantalibet sanctitate do-
etrinaque praepolleant, non ideo verum putem, quia ipsi ita sen-
serunt; sed quia mihi vel per illos auctores canonicos, vel pro-
babili ratione, quod a veritate non abhorreant, persuadere potue-
mnt». Similia saepe habet S. Hieronymus; et D. Thomas (1. p.
q. 1. a. 8. ad 2.) hac eadem ratione seribit: « Àuctoriiatibus au-
tem eanonieze Seripture utitur [theologia] proprie ex necessitate
argumentando. Auctoritatibus autem aliorum Doctorum Eeclesis,
quasi arguendo ex propriis,sed probabiliter. Innititur enim fides
nostra Tevelationi Apostolis et Prophetis facte, qui canonicos li-
bros scripserunt, non autem revelationi, si qua fuit, aliis docto-
ribus facta».

391. Considerare secundo possumus hypothesim, in qua plures
Patres aliquid affirmant aut negant, reliquis reclamantibus: tune
potest esse major vel minor probabilitas pro una vel altera parte,
sed ex neutra desumi potest irrefragabile argumentum, quantum
est ex auetoritate Patrum. Dicimus quantum est ex auctoritate
Patrum; quia post dissensum, eliquata questione, accedere pos-
st Eeclesiw definitio et subsequens consensus; quo in casu jam
de veritate certo constaret (cf. de Virt. Infusis, n. 589. seqq.;
010. seqq.). Res ita intellecta est per se evidens. Solum adnotari
hie debet, non facile admittendum esse dissensum inter Patres;
sed pro auctoritate quee ipsi inest, atque reverentia que ipsis
debetur, satagere debemus, quantum possibile est, eos conciliare.
Quod ipsi Patres verbis et exemplo docuere. Ita S. Ambrosius
(ep. 48. n. 4.) ait: « Verbum si offenderit, virtutem professionis
interrogato.... etiam sermonem dubium mens non dubia obumbrat
et defendit a lapsu». Et S. Augustinus, ut defenderet S. Hilarium,
*ripsit (de Trin. 1. 6. c. 10. n. 11.): «Quidam cum vellet brevis-
sime singularum in Trinitate personarum insinuare propria; ae-
ternitas , inquit, in Patre, Species in Imagine, Usus in Munere.
Ft quia non medioeris auctoritatis, in tractatione Scripturarum
et assertione fidei vir extitit, Hilarius enim hoc in libris suis po-
Sut: horum verborum... abditam serutatus intelligentiam quan-

www.obrascatolicas.com

AÑO,

Tat

De T o n

ZA -* d y
"(Ty - ed » yet

Di RUP ppm YAA AAA RUE t mont m

—. ai a m C de Pru ee rt ds us

986 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

tum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis vocabulo,
nisi quod Pater non habet Patrem [principium] de quo sit». Idem
præstitit S. Athanasius quoad Dionysium Alex., S. Basilius quoad
Gregorium Thaumaturgum, ete, : de his exempla occurrunt in plu-
ribus specialibus questionibus in theologia.

352. Considerare possumus tertio Patres consentientes in aliqua
re ad sacram doctrinam pertinente; et tunc eorum auctoritas est
irrefragabilis. Cum hoc sit precipuum in re de qua agimus, adeo-
que diserte asserendum, juverit idipsum accurate definire. Patrum
omnium consensus seu unanimis consensus, non mathematice
sed moraliter accipi debet. « Func, inquit Card. Perronius (Resp.
ad Rezem Angl., unanimis Patrum consensus cumulate probatus
sustineri debet, eum singularum nationum em?nentissimi in ali-
cujus rei assertione conveniunt: ita ut inter illos nemo, qui sem-
per orthodoxus semperque orthodoxis adheesit dissentiat ».. Pot-
est tamen res ipsa paulo enucleatius ita proponi: consensus Pa-
irum cognosci ae demonstrari potest directe et immediate, vel
indirecte ac per illationem. Primo modo ostenditur si ex scriptis
eorum, moraliter omnium , diserta proferantur testimonia, ut
inde constet unam iis de aliqua re inheesisse sententiam. Sed heee
methodus difficiliorem reddit Patrum usum; unde est alter modus,
quo ex aliquorum testimoniis prolatis legitime infertur reliquorum
consensus. Id autem tripliciter contingit:—1) si plures insignes in
idem consentiunt, ceteris non reclamantibus, presertim si diversis
in locis, diversisque statibus seripserint —2) Imo quandoque irre-
fragabile est testimonium etiam paucorum Patrum, si nempe ex
omnibus adjunctis certo constat, illos referre communem Ecclesie
fidem — 3) Denique sufficit etiam consensus exploratus occidenta-

lium tantum, etsi quando hic habetur, uti historice etiam constat,
numquam adest talis orientalium dis

mare. Hxc igitur, ad Patrum
stranda aggredimur.

sensus, qui possit illum infir-
auctoritatem vindicandam, demon-

ART. VI. DE AUCTORITATE SS. PATRUM. ORT

| S II.
Solvitur Proposita Quaestio.

Prop. XVI. —1. Consensus Patrum moraliter unanimis in re-
bus fidei et morum, irrefragabile exhibet divine traditionis
lestimonium. Neque necesse est, ut consensus ille directe ac
immediate semper demonstretur; sed optime infertur—2. ex ex-
plorato occidentalium omnium suffragio —3. ex testimonio plu-
rium doctrina ac fama insignium, qui diversis aetatibus florue-
re, ceteris non reclamantibus-—4. imo ex paucorum etiam testi-
monio, si in dis rerum adjunctis feratur, ut evidens sit, illud
comnunem Ecclesie fidem referre.

353. Probatur l"* pars. I. Supponimus hic, quod suo loco di-
serte demonstrabimus , juxta Christi promissiones, ex perenni
S.Sancti assistentia, adesse in Ecclesia eharisma infallibilitatis,
tum active in Ecclesia docente, tum passivo in universa Eccle-
sia. Atqui si unanime Patrum suffragium in rebus fidei et morum
posset esse falsum, duplex illa infallibilitas deficeret. Ergo.

Prob. min. 1) Ecclesia magisterium suum extendit ad fideles
presertim opera Patrum; si ergo omnes Patres falsum docerent,
videretur ipsa Ecclesia docens nos in errorem inducere—Saltem
Ecclesia non posset non cognoscere Patres omnes errorem docere;
si ilum non emendaret, profecto deficeret in munere custodiendi
depositum—Intelligi quidem potest, quod unus vel alter ex Patri-
hus erret, et tamen Ecclesia eorum errorem nondum reprehendat;
ad aliis enim fideles edocerentur, et nunquam esset error univer-
salis in Ecclesia: at si omnes errent, et Ecclesia non eontradicat,
omnes in errorem facile inducuntur — przsertim vero si Patres
testes se exhibeant doctrine ipsius Ecclesi. Quare seite animad-
vertit Card. Franzelin (de Trad. etc. th. 14.): «Hoc [consensus de
quo agimus] sane idem est ac si universa ecclesia cum omnibus
suis Pastoribus et doctoribus, martyribus ac populo fideli in sua
connexione eum Apostolis, et per Apostolos cum predicatione
Christi ipsius, per seeculorum decursum, homogeneo semper pro-
Sressu, coram sisteretur, testans suam fidem, fideique intellectum».

2) Ex his intelligitur perire etiam infallibilitatem passivam in

a o we Po e «e A — - U^ o A o te | P s

www.obrascatelicas.com

SS DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

Ecclesia, seu Ecclesiam deficere a fide, si Patres unanimiter docere
possint errorem. Principium enim, a quo infallibilitas passiva
procedit, juxta Christi institutionem, est Ecclesia docens activa
infaliibilitate preedita; ergo si heec deficiat, et illa deficiat ne-
cesse est. Revera populus fidelis instructionem accipit a præci-
puis doctoribus, quales sunt Patres; si ergo aliquid erroneum hi
unanimiter docerent, Ecclesia non contradicente, induceretur in
erroren.

3) Hxc confirmantur ex divine providentise dispositione, que
per temporum necessitates dedit precipua luminaria, que lucem
in Ecclesia diffunderent. De hac Dei dispositione loquitur S. Au-
eustinus (c. Julian. 1. 2. e. 10. n. 37.), dicens: « Fideles et multis
excellentiores paucos dispensatores suos Deus per diversas eta-
tes, temporum locorumque distantias, sicut ei placet atque expe-
dire judicat, ipse dispensat». Et (n. 35.) dixerat: « Usque adeo
tenebre lux, et lux tenebre esse dicuntur, ut videant Pelagius,
Ceolestius, Julianus, et creci sint Hilarius, Gregorius, Ambrosius?
Sed qualiseumque homo sis, tamen quia homo es, videre mihi vi-
deor verecundiam tuam (si tamen non in te spes est omnis emor-
tna sanitatis), et quodam modo audio vocem tuam. Respondes,
absit, ut audeam cocos istos viros vel cogitare vel dicere. Eorum
ergo appende sententias». Et Leontius byz. (c. Nestor. 1. 1. 35.):
«Post Apostolos et Prophetas, Deus in Ecclesia doctores posuit
seeundum providentiam Spiritus Sancti incomprehensam in opus
ministerii ad edificationem corporis Christi. Quare qui Patres
illos non recipit, qui in Ecclesia clari et celebres sunt, plane or-

dinationi et constitutioni Dei resistit ». Similia habet S. Hieron.
(in Ep. ad Eph. 1. 2. c. 4.).

394. IT. Societas christiana, sive theoretice sive praetice, sem-

per asseruit unanimi Patrum consensui illam auctoritatem, quam

id vindieamus. Nam eo usa est ad fidei quiestiones dirimendas;

Pay peremptoriam ejus vim affirmavit; anathemate indicto san-

MOM né quis a communi Patrum sententia deflectat. S. Athana-

stus testatur (Ep. ad Afros. n. 'oneili {i hi-

buisse vocem ND certus M nd
$ atrum fretum »— Concili

Ephesi —
puesinum (Aet, L) Inquit: « Divinitus placuit, nihil aliud po

steris creden
dum decernere, nisi quod sacra sibi consentiens Sam

ART. VI. DE AUCTORITATE S5. PATRUM. 280

eorum Patrum tenuerit antiquitas » — Concilium Chalcedonense
(Aet. V.) fidei deflnitionem edidit «sequens Sanctos Patres»; et
(Allocut. Conc. ad Marcion. Imp.) dicuntur Episcopi persuasi « li-
cere, ambiguitate questionis exorta, Patrum interpretationibus...
accomodare confessionem, ac docere quod in nullo discordem in-
telligentiso eorum detulerimus animum, sed his utamur testibus,
ad nostre fidei confirmationem »; et additur, eum «qui Patrum
depravat intelligentiam preeyaricationis existere reum» — Conc.
Constantinop. II. (Collat. IIT.) declarat, se tenere fidem « quam
Sancti Patres confessi sunt et explanaverunt » — Conc. Constan-
ünop. III. (Act. XVIIT.) «Sanctorum ac probabilium [approbato-
um] Patrum inoffense recto tramite iter consecutum, iisque con-
sonanter definiens, confitetur » rectam fidem — Conc. Nicænum II.
(Aet, I.) hune anathematismum Basilio ponitenti pronuntiandum
praescribit: « Qui doctrinas Sanctorum Patrum et Ecclesie Catho-
liege traditionem contemnunt, quique causantur, et voces Arii,
Nestorii, Eutychis et Dioscori jactant dicentes, quod nisi satis
ex V. et N. Testamento instructi essemus, Sanctorum Patrum et
Ecelesiæ catholicæ traditiones non sequeremur; anathema »—Conc.
Constantinop. IV. (can. I.) ait: «ut rectam regiamque divin: ju-
stitise viam sine erroris offensa teneamus, SS. Patrum decreta,
veluti inextincte | qusedam semperque lucentes faces, sequenda
sunt» — Cone. Lateranense sub Martino I. (Consult. V.) definit
«condemnatum esse et alienum sancte Dei Ecclesis, quisquis non
"ceperit yerbo et mente Venerabiles Patres, cunctaque, que ab
illis pro fide orthodoxa exposita sunt» — Conc. Lugdunense II.
(can. 1.) et Florentinum (Definit. Fidei) « prolatis testimoniis ex
divinis Scripturis, plurimisque auctoritatibus SS. Doctorum Orien-
talium et Occidentalium, in eandem denique sententiam unanimi-

‘er concordarunt et consenserunt »—Conc. Tridentinum (Procm.
Ress.

VIL) «veram et sanam doctrinam, quam Jesus Ohristus,
ldéi nostre auctor et consummator docuit, Apostoli tradiderunt,
et Catholica Ecclesia, Spiritu S. suggerente, perpetuo retinuit,
Patrum consensui inhserendo statuit»; et (sess. IV.), ut vidimus,
P'ohibet « ne quis Seripturam Sacram contra unanimem SS. Pa-
mam sensum interpretari audeat»: quod ipsum renovavit Conc.
Vat.—Hine merito Pius IX. notavit in libris Guntheri (Breve ad
MAZLELLA. De Religione et Ecclesia Sa

www.obrascatolicas.com .

o CLE
E
P
wh
el
200 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA, |
E B « : “a 2
Card. Archiep. Colon. 1857.), quod ille «ea Sanetos Patres ro.
verentia non habuit, quam Couciliorum canones prescribunt,
G t
quanique splendidissima Ecelesite lumina omnino promerentur y;
et (Br. ad Ep. Wratislav. 30. Mart. 1857.) notavit, quod Gunthe.
rus «neque satis intellexit, quantopere deferendum sit venerande

sanetissimorum patrum auctoritati, et quo studio cavendum, ne

9 > -
mua o— AA ni s ie - è
i

profane novitatis amore, tuta illorum vestigia deserantur, et gra.
vissimi diffundantur errores ».

355. IH. Supra jam indicavimus, ipsos Patres maximi fecisse
praecedentium Patrum consensum, eumque invocasse ad hæreses
profligandas. Hic igitur ad rem confirmandam unum vel alterum te-
stimonium subjiciemus. S. Augustinus (c. Julian. 1. 2. c. 10. n. 37.)
scribit: «Isti episcopi sunt, docti, graves, sancti, veritatis acer-
rimi defensores adversus garrulas vanitates, in quorum ratione,
eruditione, libertate, que tria bono judiei tribuisti, non potes
invenire quod spernas. Si episcopalis Synodus ex toto orbe con-
gregaretur, mirum si tales possent illic facile tot sedere. Quia
nec isti uno tempore fuerunt, sed fideles et multis excellentiores
paucos dispensatores suos Deus per diversas states temporum lo-
corumque distantias, sieut ei placet atque expedire judicat, ipse
dispensat. Hos itaque de aliis atque aliis temporibus atque re-
glonibus, ab Oriente et Occidente congregatos vides, non in loco
quo navigare cogantur homines, sed in libro qui navigare possit
ad homines. Quanto tibi essent isti judices optabiliores, si tene-
res catholicam fidem, tanto tibi sunt terribiliores, quia oppugnas
catholicam fidem, quam in lacte suxerunt, quam in cibo sumpse-
UE runt, eujus lac et cibum parvis magnisque ministraverunt, quam
AP contra inimicos etiam vos tunc nondum natos, unde nunc reve
ie lamini, apertissime et fortissime defenderunt. Talibus post Apo-
la stolos sancta Ecclesia plantatoribus, rigatoribus, sedificatoribus,

pastoribus, nutritoribus crevit. Ideo profanas voces vestræ novi-
tatis expavit... insidias vestri dogmatis subrepentis exhorruit, et
tanquam caput colubri caleavit, obtrivit, abjecit» — Lirinensis

i e Y. S ars i i j i i
T (Com. c, 2.): « Antiquitatem sequemur ita, si ab his sensibus i
latenus recedamus,

brasse manifestum
duorum aut trium

quos sanctos majores ac patres nostros cele
est»; et (c. 3.): «Quid si in ipsa vetustate:
hominum, vel certe eivitatis unius aut etiam

. F * 1 x
t y J : 1 -
" t i Ad Y : *
ede TO v =I IRAVIDIDS EL v, ITI yg
Fx mE TA
s mu úl "

ART. VI. DE AUCTORITATE 88. PATRUM.

provincite alicujus error üep Polemo ! Tune omnino curabit, ut
paucorum temeritati vel inscitiæ, si qua sunt, universaliter an-
(quitus, Ecclesiie decreta preeponat. Quid si tale aliquid emer-
gat, ut nihil ejusmodi reperiatur? Tunc operam dabit, ut colla-
tas inter se Majorum consulat interrogetque sententias, eorum
dumtaxat, qui diversis lieet temporibus et locis, in unius tamen
Ecclesie Catholice communione et fide permanentes, magistri
probabiles exstiterunt; et quidquid non unus aut duo tantum, sed
omnes pariter uno eodemque consensu... seripsisse, docuisse co-
enoverit, id sibi quoque intelligat absque ulla dubitatione cre-
dendum »—S. Basilius (ep. 52. n. 1.) « Patrum vestigiis non in-
sistere, nec sua sententia vocem illorum potiorem ducere, res est
reprehensione digna, ut plena arrogantie»—Ut vis ac methodus
hujus ac precedentis argumenti percipiatur, recolantur animad-
versiones, quas preemisimus secundo argumento thes. przced.

(n. 330.).

3990. Prob. 24 pars. I. Solidum est fundamentum inferendi ex
consensu Patrum. Occidentalium etiam consensum Patrum Orien-
alium. Atqui, ex probatis, unanimis Patrum consensus suppedi-
tat irrefragabile argumentum existentis divine traditionis. Ergo.

Prob.maj.—1) historice constat, in rebus fidei et morum con-
venire Patres Orientales cum Occidentalibus; ergo, si in aliqua
questione, demonstratur consensus Occidentalium , merito infer-
tur consensus et Orientalium. Ad declarationem antec. faciunt
imprimis verba S. Gregorii M. (Epp. 1. 10. ep. 35. ad Eulogium
álex.): «Cui ergo ante longum tempus, quam vestra scripta su-
selperem , contra eandem heeresim [agnoetarum] respondi, quee
postmodum in epistola vestree sanctitatis inveni, atque Omnipo-
tenti Deo magnas gratias retuli, quia de cunctis inquisitionibus
romanorum [quos occidentales dicit] atque greecorum patres, quo-
"UM nos sequaces sumus, uno spiritu sunt locuti. Iu multis enim
eandem vestram epistolam ita reperi, ac si contra predictam
hæresim scripta latinorum patrum legerem ». Huie.addi possent
TU? habet Cælestinus P. (ep. 13. ad Maximian. Episc.); Felix III.
(ep. synodic. ad univ. presbyt. Constantinop. et Bythinise); Aga-
tho (ep. ad Imper. cont. monothel.; extat in Conc. VI. Act. IV.);

www.obrascatolicas.com |

a . » a s. i i OA. pun rmm Bt s ee ~ Wen A ke C E » . ai ext FL :
x zt OLI PI DAI DIT v 7 Ui Mugs AS AS VE mL T ^ , L3 x E ds
AS AA a A E 2%
M "ME A e s q "o
ra
s i
p b 2 "
S 392 DISP. 11. DE REVELATIONE CHRISTIANA.
| ib 4 : E E E UM A i b rp ,
an Gregorius II. ad Leon. Isauric.; etc.—Cf. Habert (Theol. grecor, ^
| de gratia, l. l. c. l. n. 4.). 4

2) Orientalis et Occidentalis Ecclesia unam constituebant Ec-
clesiam; atqui Ecclesia est una, preesertim unitate fidei; ergo
unam habebant fidem. Atqui si Occidentalibus omnibus aliquid
asserentibus in re fidei et morum repugnassent communiter Orien-
tales Patres, defuisset hee unitas fidel. Ergo.

3) In Occidente est principium ae centrum unitatis, nempe Pe-

E
——

tri successor, sub cujus cura ac vigilantia magis immediate erant. |
Occidentales Patres. Atqui incredibile omnino est, ut, si Patres e
€ aliquid assererent contra fidem aut mores, cum periculum esset. J
¿ ne error Occidentales omnes imprimis pervaderet, principium ^
centrum unitatis non resisteret. | 1

357. III. Hee ipsa auctoritate confirmari possunt. S. Augusti-
nus (c. Julian. l. l. e. 4. n. 12.) ait imprimis: «Iterum te ad-
moneo, iterum rogo, aspice tot nc tales Ecclesie Catholice de- —
fensores atque doctores: vide quibus tam gravem tamque nefa-
riam irrogaris injuriam ». Deinde (n. 13.) subdit: «An Ideo con-
temnendos putas, quia Occidentalis Ecclesie sunt omnes, nec ullus
est in eis commemoraius a nobis orientis episcopus? Quid ergo
faciemus, cum illi greci sint, non latini? Puto tibi eam partem —
orbis sufficere debere, in qua primum Apostolorum suorum vo- —
luit Dominus gloriosissimo martyrio coronare. Cui Ecclesi præ-
sidentem D. Innocentium si audire voluisses, jam tune periculosam
| 1% juventutem tuam pelagianis laqueis exuisses. Quid enim potuit |

Mea is ve EH
EA A dr pla A a
YA:

"P ie

Dh pi DN E ile vir sanctus africanis respondere coneiliis, nisi quod antiqui-
er i EV tus apostolica Sedes et romana cum ceteris [orientalibus et oc —
por ud BA. b: cidentalibus] tenet perseveranter ecclesia?» Et (n. 14.) addit: «Non
n a E 2 | est ergo eur provoces ad orientis antistites, quia et ipsi utique —
E 4 HE a e od Lil et utriusque partis terrarum fides ista una est, —
UM. pe và et fides ista christiana est». Bessarion in Florentino Con-
HESS S Et ^ P OF: iA €. 4.) idem asseruit: « Et meo quidem judicio |
TY Ie qu ee á m. yi diat tum B Dies patres clare manifestoque locuti
| A: 2 iA NA i itatern fidei nobis tradiderunt. Et facile quis posset
Ext ect 5 F con "RANT ibus usus, per eas dumtaxat propositam
q MSS babirus, ¡ri mon punto post; si Deus. concedefaiti
rad "Erie amen non ita clare, nec ita expresse orien-
Dr k

i ^

d
P

- g , m ' SUP OE £6
i : - USARA Len TIA s a TC
t3 j £ mE

3 p e i e e $ ^ `-

a A f PASEAR j^^ PEL. apo ic | y Y K *] ud 4 = d f AP } F. IAE

AS A RAI A A
ART. YI, DE AUCTORITATE 83, PATRUM. 293

tales locutos fuisse de Spiritus S. ex Filio processione, quemad-
modum occidentales: quid igitur faciendum est? Nempe nihil aliud,
nisi quum occidentales Patres apertissime hanc predicaverint
fidem, orientales quoque putandum hoc idem dicere.:. Qui enim
in illis, idem et in his locutus est Spiritus ». Rem probavit Georg.
Seholarius in orationibus habitis in eodem Concilio, et Josephus
Methonensis Episcop. in refutatione Marci Ephesini—Cf. Card. du
Perron (Resp. ad Regem mag. Britan. tom. 3. pag. 648.): et de
Rubeis (de Pece. Orig. c. 20. n. 4.).

398. Prob. 3'^ pars. I. Ex rei veluti natura. Nam—1) incre-
dibile videtur ut plures doctores, doctrina ac sanctitate insignes,
per diversas states diversaque loca unum idemque sentiant, nisi
illud vere pertineat ad sacram doctrinam. Huc faciuut illa S. Au-
gustini (e. Julian. 1. 1. e. 6. n. 22.): «Alia sunt, in quibus inter
se aliquando etiam doctissimi atque optimi regule catholicæ de-
fensores, salva fidei compage, non consonant, et alius alio de una
re melius aliquid dicit, et verius. Hoc autem, unde nunc agimus,
ad ipsa fidei pertinet fundamenta ».

2) Imo impossibile est, ut Patres numero plures, presertim si
insignes sint, aliquid ad fidem aut mores pertinens asserant, ce-
teris non reclamantibus, quin fideles omnes in errorem inducan-
"r, et Pastores ipsi omnino deficiant in munere custodiendi de-
positum. Atqui hoc impossibile est. Ergo. — Historia ipsa testis
est, ceteros reclamasse, semper ac aliquis insignis Doctor erro-
rem docuit; ut constat ex. gr. in casu S. Cypriani; sicut constat
eos reclamasse semper ac novitas exorta est. Quare Lirinensis
ait (Com. 1. n. 9.): « Annuntiare ergo aliquid christianis catho-
licis, praeter id, quod acceperunt, numquam licuit, nusquam licet,
nunquam licebit».

399. II. Auctoritate idipsum confirmari potest. Lirinensis (Com.
n. 20.) exhibet regulam, quam sequuti sunt Ephesini Patres: « Ex-
"nplum adhibuimus Saneti Concilii, quod ante triennium ferme
In Asia apud Ephesum celebratum est... ubi quum de faciendis fi-

del regulis disceptaretur, ne qua illic forsitan profana novitas in
modum perfidie ariminensis obreperet, universis sacerdotibus, qui
illo ducenti fere numero convenerant, hoc catholicissimum, fide-

:
o

|
|
p"
g

www.obrascatolicas.com

(o we—

e E o ST POCO ATAN
cni NETUS ral er TED EET MR VOU NEST
- e FR
: -
204 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA. |

lissimum, atque optimum factu visum est ut in medium SS. Pa.
trum sententim proferrentur». Refert autem (n. 30.) nomina eo-
rum Patrum, quorum testimonia recitata sunt; et concludit: «Hi
sunt igitur omnes apud Ephesum sacrato decalogi numero magi-
stri, consiliarii, testes judicesque producti, quorum beata illa Sy-
nodus doctrinam tenens, consilium sequens, credens testimonio,
obediens judicio, absque teedio, presumptione et gratia de fidei
regulis pronuntiavit. Quamquam multo amplior majorum nume-
rus adhiberi potuerit; sed necesse non fuit, quia neque multitu-
dine testium etc. »—S. Augustinus (c. Julian. l. 1. e. l. n. 3.):
«Non quidem omnium de hac re sententias, nec oinnes eorum,
(uos commemorabo, me congregaturum esse polliceor, quia nimis
longum est, et necesse esse non arbitror; sed ponam pauca pau-
corum, quibus tamen nostri eontradictores cogantur erubescere
et cedere, si ullus in eis vel Dei timor, vel hominum pudor tan-
tum malum pervicacis superavit». Adductis deinde quorumdam
Patrum testimoniis, ait (c. 5. n. 20.): « Tantumne apud te pos-
sunt Pelagius et Ccelestius, ut a solis ortu usque ad occasum tot
(non sunt omnes) ae tantos catholic: fidei doctores et defensores,
antiquos et nostre ætati contiguos, dormientes et manentes, non
solum deserere, verum etiam manichzos audeas appellare? Miror,
si hoc aliquando ex tuo poterit ore procedere, quod te tamen
clamare pravitas tui compellit erroris. Sed mirum, si in facie ho-
minis tantum intervallum est inter frontem et linguam, ut in hac

causa frons non comprimat linguam ». Cf. etiam que habet S. Do-
ctor (1. 3. c. 17. n. 32.). (1)

(1) Ex bis evidens est, immerito omnino quosdam protestantes contendere, dogmata
con*roversa probanda esse ex primorum sæculorum Patrum testimoniis. Hunc errorem
diserte persequitur Petavins, qui provocans ad Conc. Ephesinum, Cyprianum re-
ferens, inter reliquos tempore primum ; 2d adstruendum dogma de Deo nato ex
Virgine, subdit (de Incar. 1. 14. c. 16.): « Nunc illad velim, nt mihi respondeant

&dversarii, utrum existiment synodum illam, quia nullos priorum seculorum guf-
fragatores decreti gni proferre pote

advocasse, an cum alios antiqnio
fuisge contentam. Horum ntrum
deteriorem facient suam. Nam ai
quí catholico de Christi divinitate
illud Oportuerit, frustra nobia inyi

rat, recentiores et paucis ante se annis mortuos
res nominare posset, novis istis utpote idoneis
dixerint, tam causam nostram adioyabont, tam
nemo fuit Ecclesie Doctor primis illis gieculis,
dogmati fidem faceret, ut ex nuperis afirman
diam ex antiquissimorum illorum temporum sl:

ART. VI. DE AUCTORITATE 88, PATRUM. 205

380. Prob. 4% pars. I. Ex dietis satis constat, quod si pauci
paires vere referant fidetn totius Ecclesise, recte infertur Patrum
eonsensus. Unde demonstrari potius debet existere posse et exi-
stere ea rerum adjuncta, ex quibus dijudicari merito debeat, pau-
eos illos rererre Ecclesise fidem. Id autem certe accidit

1) Si in aliqua fidei controversia contra insurgentem heresim,

spectu totius Ecclesie aliquod doctrine caput, uti ad fidem per-
tinens, vindicet, nemine reclamante, imo quandoque omnibus plau-
dentibus, Talis ex. gr. fuit conditio, in qua decertabant S. Atha-
nasius, S. Hilarius, S. Augustinus, S. Basilius pro mysterio SSñz
Trinitatis; Cyrillus Alex., Sophronius, S. Leo M. pro mysterio
Incarnationis D. N. Jesu Christi; S. Augustinus, S. Prosper, S. Ful-
ventius pro divina Christi gratia (cf. de Gratia, n. 41. seqq.).
2) Si Patres vel pauciores, sed quorum magna semper fuit au-
ctoritas 1n Ecclesia, aliquid fidenter doceant tamquam ad fidem
pertinens, aut testentur communi fide teneri; idque publice præ-
stent, ita ut eorum doctrina aut testimonium potuerit facile in-
notescere, quin tamen ullus unquam reclamaverit in Ecclesia;
Patres illi merito censentur communem Ecclesise fidem referre.
3) Si scripta quzeedam ab uno quidem Patre processerint, sed
ab aliis approbata uti orthodoxa, vel etiam tamquam propria
adoptata fuere; ex sententia illius Patris merito infertur reliquo-
mm consensus. Hujusmodi sunt ex. gr. plures epistole S. Basi-
ii, S. Augustini, S. Leonis M.; liber de S. Sancto a S. Basilio
"Scriptus; opus S. Procli de Fide ad Armenos; liber S. Ful-
sentii de Incarnatione et Gratia ad Petrum Diaconum; etc. A

aliquis insignis e Patribus, veluti dux aciem ducat, ac in con-

RAT comparare student. Quod si extabant aliqui primis illis seculis, sed consulto
: antepositi sunt qui proxime preecesserant, nihilo nos magis accusare deberent,
ll in appellandis novissimis illorum exempla sequeremur..... Sic etiam Chalcedo-
mse Concilium auctores inscribit sibi vix toto ssculo anteriores; unum etiam
Prime h. e. ante sex annos vita functum , Cyrillum Alex. ». Idipsum confirmat
"Me aliornm Concilioram ac Patrum auctoritate. Sane cum nullo tempore Eo-
tlesia deficere possit in flde, si probetur consensus pro uno tempore, licet recentiore

t aliqno dogmate, illud solide statuitur. Hino merito Bossuet (Défense de la
vadit. de SS, Pères, 1, 8, o. 1.) inter principia, que statuit ex S. Augustino, hoc
Várto loco ponit: « Quatrième et dernier principe: Le sentiment unanime de
"Eglise Présente suffit pour ne point douter de l'Eglise ancienne ».

|
|
|
|

D 1nn0n0nQQQOg-K-«X "CI ncc ————— 080 11 eun un — —

www.obrascatolicas.com
prr. N

T va MA REL >: 4 e^

21 » P AA e Lx E . TA" a - < " ° . a Y & 9 "day n e Yrs ^ + ael BOT
nen EG E EI ET dS A A IA A AL A NA eS Wes e d o, c Peg EE
AUS SAES Mes TR cA PRAE AS tr EI Ie e A I RO (ORAN "UO E beer Eve
A aS s - ê - EAn bs e i p Y

- Ao a” »— Ta ama n ww 3 » > "
- "
" ra
a]
296 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

fortiori id valet, si seriptum approbatum aut receptum fuerit
tamquam regula fidel in aliquo Concilio; uti Epistola S. Cyrilli
Alexand. ad Nestorium (ep. 4.), et ad Joannem Antiochenum
(ep. 34.); etc.

361. II. Idipsum auetoritate et usu confirmari potest, S. ys
rillus Alex. (ep. 1. ad monachos) affirmat de S. Athanasio: «Sane
idoneus est hic vir apprimeque dignus, cui tuto fidem adjungere
licet, ut qui nil protulisset, quod a divinis litteris esset alienum.

À
J

LL A

Quo enim pacto illustris ille, celebratusque pater, qui in sacra

illa magnaque Synodo Nicena in tanta omnium admiratione |
habitus est, a ceritatis tramite aberraret ?—S. Augustinus non 1
semel disputat e. Julianum, innixus auctoritate unius S. Grego- |
rii Nazianzeni; et (l. 1. n. 16.) ait: « Est tanta persona, ut neque
ille hoc nisi ex fide christiana omnibus notissima diceret, nec illi.
(episcopi suse regionis ac statis) eum tam clarum haberent atque
venerandum, nisi hzc ab illo dicta ex regula notissime veritatis
cognoscerent ». Et idem S. Doctor, ut probet S. Jo. Chrysosto-
mum cum aliis sentire in dogmate de peccato originali, ait (ibid.
n. 22.): « absit, ut tu [Joannes] aliud saperes, et in ea [Ecclesia] |
tam preecipuus emineres » — S. Leo (ad Julian. ep. 117. al. 88.
c. 3.): «Que [rebellis imperitia] si de nostra putat ambigendum |
esse doctrina, saltem beate memoris Athanasii, Theophili et Cy-
rilli Alexandrie sacerdotum scripta non renuat; cum quibus ita
fidei nostre forma concordat, ut in nullo a nobis discrepet qui
se illis consentire profitetur » —Cf. etiam Scholarium in oratione
coram Florentinis Patribus (apud Harduin. t. 9. p. 448.) et Bes-
sarion. in oratione dogmatica (c. 7. apud Harduin. ibid. p. 356.).

° I" 4 o " - - y ¿O > F , E " PF . ya 4 ear
ETC i$ A S 5. ' he j 4 4x24 Yat * ze LS ¿AS ri p> LEU (^ ^y o d L o
a af. e F y & 4 ! "P a ^"- P ^ ^ en Y a A
fa A io 7 Pé ) e, 7 < A 10, på Pise o Y > LA an. ^. t 2
vot *- T ns < 9 Tu e PH A rar Da 2X. " e
b DAR d KS La OT de r* NU up e DEV si
-O utu aa ii a. UA, dr ARAS
ga”

a m

—r"ari-, | Lr
— nr T RE
h ~y b

y A

E y ! 2 (7^ T. *
PT ya” am - . J =

= D: ^ ¿US y "4 - T =’
IAS FS TAS
? EA vuv P- à Lr ICT e den qe tei

ARTICULUS SEPTIMUS

Utrum Theologorum consensus, ac Fidelium sensus certum
exhibeant divine Traditionis Testimonium.

5 I.

Exponitur Status Quaestionis.

362. Duas quæstiones simul complectimur in hoc articulo; cum M
enim earum solutio iisdem fere principiis nitatur ac Patrum au- 4
ctoritas, post ea que de hac disputavimus, facile est illas bre-
vius expedire. At imprimis pauca preenotemus oportet ad utrius-
que intelligentiam.

363. I. Ac quoad 13", diximus (n. 346.) periodum Patrum clau-
| diseculo XIL; post quod tempus sequuta est Scholæ institutio,
eujus est doctrinam a Patribus acceptam nova ac pressiori me-
thodo proponere ac docere. Hinc Scholastici Doctores subrogati
= sunt in Patrum loco; et huc faciunt que scribit S. Gregorius
| Moral. 1. 36. c. 17.): « eum annosa arbusta succiduntur, in eo-
J rum robore tenera virgulta sucerescunt». Verum est, ut inquit
Canus (l. 8. c. 1.) « fuisse in schola quosdam theologos ascripti-
tios, qui universas queestiones theologicas frivolis argumentis ab-
solverint, et vanis invalidisque ratiunculis magnum pondus rebus
gravissimis detrahentes, ediderint in theologiam commentaria vix
digna lucubratione anicularum. Et cum in his Sacrorum Biblio-
rum testimonia rarissima sint, Conciliorum mentio nulla, nihil
ex antiquis Sanctis oleant, nihil ne ex gravi philosophia quidem,
sed fere e puerilibus disciplinis, scholastici tamen, si superis
placet, theologi vocantur: nec scholastici sunt, nedum theologi,
qui sophismatum fæces in scholam inferentes, et ad risum viros

doctos incitant, et delicatiores ad contemptum ».
364. Verum quorumdam defectus non debent in ipsam Scholam
transferri. Quare eos theologos hic consideramus, qui recte im-
plent Ipsius scholasticee Theologis munera. Hec vero ad iria re-

pem

-a ——PRe- «R4 4 3 -—— A aM Hc o

www.obraseatolicas.com :

ee a -—— Ad re o c -

e pr

— SE . ".
era, > . NS A 3

. ` - .& y.

- E ej. .- Dars e» => o

"acm

^w
T.

- .
. a Las v

V WWW. obra

erara =-

LE Tos P ya n E SEES prd = E CIS
Pa . "4 ` MOT Y» INN ERE o

SOS DISP. Il. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

vocat idem Canus (l. c. cap. 2.): « primum est, ut que in sacris
litteris et Apostolorum traditionibus abdita continentur, ea in
lucem quasi e tenebris eruantur. Colligit enim theologus ex prin-
cipiis fidei a Deo revelatis conclusiones suas, atque in principiis
ipsis implicitas per argumentationem naturse consentaneam expli-
cat... Habet rursum hsc disserendi in schola facultas alium pro.
positum scopum, fidei nostre adversus hæreticos defendendee....
Quod si schole doctor non possit docere fideles doctrinam sanam,
et eos, qui sanam non habent, redarguere, apud vulgus theologus
esse aliquando poterit, revera numquam erit... Spectat denique
ad scholasticorum functionem Christi Ecclesiseque doctrinam,
quantum fieri potest, ex disciplinis humanis aut illustrare, aut
etiam confirmare >». Quæ omnia scholasticus theologus prestat
apta methodo, res accurate definiendo, distincte partiendo, solide
probando.

960. Hec quidem est germana idea theologorum scholastico-
rum. Nunc ad eorum auctoritatem statuendam, recolende sunt
distinctiones adhibite ad Patrum auctoritatem definiendam. Ac
primo non agitur hic-de doctrina mere humana, sed de doctrina
sacra; ad quam tamen pertinent non modo ea, quee theologi do-
cent tamquam de fide, sed etiam ea que docent tamquam theo-
logice vera, quatenus etsi proprie revelata non sint, ex revela-
tis tamen inferuntur, ac cum illis sunt intime connexa. Patet
autem non eamdem notam mereri propositionem oppositam do-
ctrinse, quam theologi communiter tradunt tamquam de fide, el
aliam oppositam doctrine, que communiter traditur tamquam
theologice vera: de qua re cf. que diximus in tract. de Virt.
Infusis (n. 526. seqq.).

260. Nec acitur de sententia unius vel alterius, aut etiam plu-
rium theologorum, ceteris contradicentibus. Tunc enim obtinet
quod profert Canus (l. e. cap. 4.): « Theologorum scholasticorum
etiam multorum, si alii contra pugnant viri docti, non plus va-
‘et ad faciendam fidem, quam vel ratio ipsorum, vel gravior et-
Reus peter Videlicet in scholastica disputan
o, ds s Obruere theologum non debet; sed si pauca

abeat, poterit sane adversum plurimos
æc judicantur, sed pondere... Quo loco

aves secum h
Stare. Non enim numero h

i1 ert ] 4 » das ds el es
IRA TESI S S SUM. E e: T -
P : GIA > Y Mix "oc. "Di

ART. VIL DE CONSENSU THEOLOGOR. ET FIDELIUM. 209 ;

| arguendi sunt scholastici nonnulli, qui ex opinionum, quas in
^ chola acceperunt, prejudiciis, viros alios catholicos notis gra-
— f wioribus inurunt... Alia sunt scholm placita, de quibus mox di-
— | uri sumus [quce communi consensu traduntur]; alia sunt præ-
cepta sectz, de quibus modo loquimur. Que ab illis dissident,
e» notum habent; que ab his, non habent. Nec enim si quid aut
Scoticis aut Thomisticis pronuntiatis contrarium est, error illico
est. » (1)
| 867. Queritur igitur de auctoritate Theologorum, quando una-
| nimi consensu aliquid docent, non ut opinionem, sed uti certam
sententiam vel de fide, vel theologice certam. Certe hujusmodi
auctoritas non est contemnenda eo pretextu, quod doctores illi y
recentiores sunt; ut enim optime advertit Canus (l. c. cap. 4.): >
«Quemadmodum qui theologos Christo succedentes contemnebat,
Christum is etiam Dominum contemnebat; ita qui theologos ju-
niores antiquis succedentes despicit, hic Christum quoque ipsum at
despiciat necesse est. Unde Chrysost., sive quis alius fuerit, in
Commentariis super Mattheum Imperfectis, hom. 42.: ‘Cum au-
diris, inquit, aliquem beatificantem antiquos doctores, proba
qualis est circa suos doctores. Si enim illos, cum quibus vivit,
sustinet et honorat, sine dubio illos, si cum illis vixisset, hono-
rasset. Si autem suos contemnit, si cum illis vixisset, illos con-
tempsisset'.... Nimirum phariseorum instar heretici ratiocinan-
tur. Si essent scholastici doctores, quales erant Hilarius, Hiero-
Iymus, Basilius, sequeremur eos; si in diebus Augustini, Ambrosii,

|
|

^ TINO o p age um Tus 7 om IP Uma SP m

ire.
— À— m

(1) Recte tamen advertit Card. Franzelin (de Traditione etc. th. 17. pag. 212.),
quod in his que ambigua manent, quantum est ex auctoritate theologorum, non
tatim negligenda eat questio, nec principum theologie auctoritas contemnenda ;
ed rationum inquisitio est institnenda. « Hoc autem examine rite instituto, per-
ljicuum flet, doctrinam principum schole, Lombardi, Halensis, S. Bonaventurz et
marime S. Thom: in sententiis quidem constantibus ao communibus nonnisi com-

dla E

—— ÉÀ] À— an

Indium esse ac summam doctrines Patrum, et preedicationis ecclesiastice; tum vero
21 etiam capitibus, que magis ambigua sunt et in opinione posita, congruen-
tiam et nexnm magis minusve arctam cum eadem preedicatione eoclesiastica non

deense... Propter hanc intimam connexionem cum doctrina Patrum et cum intel-
et pre ceteris S. Thome,

lectu catholico universim, auctoritas principum schole,
per ze sola non quidem irrefragabilis est, veneranda tamen et iuter privatos doctores
H2cipua »,

,
e rm
dil S o. CL A A

rop A

www.obrascatolicas.com :

d E LL

ros ^um a) 6 up am led 9o

F T. dbi T
LES 'à 7 ^ e Q^ .
- en = - E D 14 pam
> pa Pais e in 19 CR
RE v EE
"*. ^4 «E rd ^ LI -
A " L^ *i-^ A. A duis

300 DISP. It. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

Hieronymi fuissemus, non essemus socii Maniche, Novati, Vigi- |
lantii, Pelagii, Joviniani. Itaque testimonio sunt, quod filii sunt
eorum, qui sanctos antiquos contempserunt, cum juniores scholm
theologos pro nihilo putant.... Quamdiu igitur Christi corpus, hoe
est, Ecclesia fuerit, ad divinam procurationem pertinebit, ut i, |
qui in Ecclesia sacre doctrine doctores habentur, tamquam a
Deo dati veritatem in fide teneant, ne populus parvulorum more
circumferatur ».

368. Quoad 29:5 questionem, duo monenda sunt. Primum est,
communem fidelium sensum in rebus fidei et morum, non solum
manifestari explicitis theoreticis sententiis; sed etiam implicite
usibus, ritibus, precibus, externis quibuscumque actionibus, que
utpote revelatis veritatibus innixæ, eas supponunt, easdemque
manifestant. Alterum exponemus verbis Cani (l. 4. e. 6. ad 14's):
«Dno sunt rerum genera, ut alias dictum est, que ab Ecclesia
creduntur. Unum est earum, que ad omnes seque pertinent... et
in hoe genere non est valde difficile omnium fidem sensumque co-
gnoscere... Alterum est genus earum rerum, quas cognoscere non
rudium et imperitorum in Ecclesia, sed majorum et sapientium
interest... Quo in genere, si vulgarem plebis sententiam roges,
perinde erit, ut si a ceco sensum colorum postulares. Caute igi-
tur atque prudenter, cum hujusmodi fortasse res in sermonem
popularem incidunt, qui in vulgo paulo modestiores sunt, nihil
omnino afirmate asseveranterque pronuntiant; sed id se credere
ac sentire in hisce rebus profitentur, quod Ecclesia credit ac sen-
tit... Nune illud dicimus, in communi omnium controversia cer-
tum argumentum ex communi fidelium sensu depromi.... In fide
autem earum rerum, quee proprie sunt doctorum atque sapien-

tum, solam horum sententiam expetendam, vulgi ne expectandam
quidem »,

369. His itaque adnotatis —

g II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Prop. XVII.—1. Concors theologorum doctrina de re ad fi-
jm aut mores pertinente, legitimum ac certum criterium est
diving traditionis —2. Atque idipsum tribuendum est catholico
sensui ac consensui totius populi christiani, sive ille expli-

cita professione declaretur, sive implicite factis ac praxi con-

tineatur.

370. Prob. 1w= pars. I. Concors Theologorum sententia in re ad
idem aut mores pertinente æquivalet, singulis ætatibus, ipsius

Eedlesim doctrine. Atqui Ecclesia neque in docendo, neque in

credendo errare unquam potest in rebus ad fidem ac mores per-
ünentibus. Ergo neque concors illa ac certa theologorum senten-
tia falsa potest inveniri.

Prob. maj.—1) Schol; catholicse, sed precipue theologice, jure
semper sunt sub tutela Ecclesie, a qua debent institui, dirigi ac
rubernari. Licet hoc jus, recentioribus temporibus alicubi fuerit
violatum; inde tamen a sec. XII. usque ad XVIII., schole et
academise theologies «nonnisi auctoritate Sedis Apostoliez erant
et censebantur lesitime. Pontificis diplomate erecte ac munite,
sub continua ipsius Sedis Apostolice vigilantia constitute, Jus
sum omne, sua privilegia, suam in docendo auctoritatem deri-
vabant ab Ecclesia »—Recentiori etiam setate, semper ac aliqui
e doctoribus ad perieulosas doctrinas inclinare videbantur, sive
ib Academiis, sive ab Episcopis, sive denique ab ipso 5. Ponti-
lee coercebantur—Si qua ergo doctrina, ad fidem aut mores per-
tinens, traditur non ab uno vel altero doctore, sed communi scho-
larum consensu, quin custodes depositi reclamaverint unquam;
lone merito censetur eam esse doctrinam ipsius Ecclesia?

2) «Sive qui confessiones audiunt, inquit Canus (1. c.), sive qui
id populum habent conciones, utrique plebem instituunt, ut a
theologis acceperunt». Addi potest, S. Pontifices ac Concilia Aca-
demias ae doctores in consilium adhibere. «Ita fit, prosequitur

——C

O nl amb s^

sus I. he 24 e

E
>
ha”
Mt
y

L]
^
M

n
p Uu
n Ly
> $
3
i

- Š "o
A d S
me cos —

309 DISP. ll. DE REVELATIONE CHRISTIANA, A

Canus, ut Ecclesia eorum in fidem communem errorem dissimp.
lando, Christi fideles suo silentio deciperet. *Error enim, cui ton
resistitur, approbatur; veritas cum non defenditur, opprimitur,
ut Innocentius ait dist. S3. c. Error: atque Deus ipse, si theo-
logorum omnium error non aperiret, in necessariis christiano po-
pulo deesset. Quid enim facturus est populus imperitus, nisi eog
sequi, quos pro illo tempore ecclesiastice doctrins magistros
accepit ? ».

3) Imo theologorum auetoritate plurima Ecclesia definivit. «Quip.
pe trecentos abhine annos (tempore Cani), si quas Ecclesia hære-
ses condemnavit, si que de fide et moribus decreta tulit, in utris.
que Scholasticorum subsidio et diligentia vehementer adjuta est,
Id quoniam constat inter omnes, quibus vel conciliorum gesta,
vel negotia cognitionis fidei sunt cognita, fateamur necesse est,
doctores scholasticos simul omnes in fide et moribus errare non
posse ».

1) Experientia denique constat, tum nihil unquam unanimiter
docuisse theologos, tamquam ad fidem ac mores pertinens, quod
falsum deinde fuerit inventum; tum Patrum ac Ecclesise ipsius
auctoritatem denique despexisse, qui communem initio theologo-
ruin consensum contempsere. « Nullum dogma, inquit Canus (cap.4.)
reperietur, quod eadem mente oreque scholastici omnes certe ae
firmiter asseruerint, quin idem in universum Ecclesia teneat...
Si aliquid invenire heretici possunt, proferant, et tacebimus».
Et (cap. 1.): « Lutherani omnes ad unum scholz nostre auctori-
tatem et mirifice contemnunt, et inimice insectantur. Atque hine
fortasse, tamquam ex primo fonte, reliqu: istorum heereses de-
rivatz sunt. Principio namque, quod erat facile, schole auctori-
bus contemptis, schole quoque judicia contempserunt. His negle-
ctis, mox necesse erat, ut Hieronymus, Augustinus, Gregorius,
Ambrosius, Basilius negligerentur, quos theologi recentes dogma-
tum suorum auetores habebant. At antiquis Sanctis posthabitis,
despectui quoque habita sunt eorum Concilia. Unde consecutum
est, ut et libros quosdam e

tem Lui :
Lutherani conciderent. . --. Connexe quippe sunt, ac fuere

Semper 8
PET, post ortam scholam , schola contemptio et haresum
pestes. »

anonicos, et ecclesiasticam auctorita-

i t A A LM pa, 5 y 4 47 23 Lx MARISE di 5 q AS +17 1 "(22s mou -
a A Ed LS > TAI RIN IAS, A
~ ad hah MY AINT . RPTE E d 150742 e m zo 4 dr Ser fi
4*4 ip é *.. t v 4*2 6s ^ e d E E»: AC 3 ole! e p-
E v hc E "
E E ES É * i "r5 a e
A A
. A
` Q T e r 4 w

ART. VII. DE CONSENSU THEOLOGOR. ET FIDELIUM. 203 ed
T

31]. II. Hæc eadem auctoritate confirmari possunt, Etenim Mar-
tipus V. (Inter cunctas) hane Wicleffi propositionem proscripsit:
A «Universitates , studia, collegia, graduationes, et magisteria in
d iisdem sunt vana gentilitate introducta; tantum prosunt ecclesiæ, í
| | sicut diabolus »—Plus VI. (Auctorem fidei) has notavit Pistorien-
1 sium propositiones: « Insectatio, qua synodus scholasticam exa-
gitat velut eam, que viam aperuit inveniendis novis et inter se
discordantibus systematibus quoad veritates majoris pretii... qua-
tenus in scholasticam rejicit privatorum vitia, qui abuti ea po-
tuerunt, aut abusi sunt: falsa, temeraria, in sanctissimos viros e
et doctores, qui magno catholiez religionis bono scholasticam ex- Em
coluere, injuriosa, favens infestis in eam heereticorum convielis »—

| Ei: «Adsertio, quee conviciis et contumeliis insectatur sententias

f
-
,

in scholis catholicis agitatas, et de quibus apostolica Sedes nihil
adhuc definiendum aut pronuntiandum censuit: falsa, temeraria,
in scholas catholicas injuriosa, debite apostolicis constitutioni-
bus obedientie derogans »—Gregorius XVI. prohibuit opera Her-
mesii, etiam quia continent propositiones «in catholicas scholas
injuriosas »— Proposita fuit D. Bonnetty subscribenda hsc propo-
sitio: « Methodus, qua usi sunt D. Thomas, D. Bonaventura et
alii post ipsos scholastici non ad rationalismum ducit, neque cau-
sa fuit, cur apud scholas hodiernas philosophia in naturalismum
et pantheismum impingeret. Proinde non licet in crimen doctori-
bus et magistris illis vertere, quod methodum hane, presertim
adprobante, vel saltem tacente ecclesia, usurpaverint» — Et ki
Pius IX. de libris Guntheri notavit, quod «ab iis in catholicas
scholas dieteriis non abstinuerit, que recolendse memoriæ Pius VI.
decessor noster solemniter damnavit»—Idem S. Pontifex de con-
rentibus theologorum Germanis scribit: « Neque ignorabamus, in
Germania etiam falsam invaluisse opinionem adversus veterunt
scholam, et adversus doctrinam summorum illorum doctorum,
quos propter admirabilem eorum sapientiam et vitæ sanctitatem
universalis veneratur ecclesia..... Qua falsa opinione, ipsius ec-
cesi auctoritas in discrimen vocatur, quandoquidem ipsa ec-
clesia non solum per tot continentia secula permisit, ut ex eo-
Tumdem doctorum methodo et ex principiis communi omnium
catholicarum scholarum consensu sancitis theologica excoleretur

y
*
A

A t A o

www .obrascatolicas.com

A A v. i
y”, .

WWW. obras

M ACIDS i

304 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

scientia, verum etiam seepissime Aubimus TA SAD theologicam eis
rum doctrinam extulit, illamque yen cons oa fidei propu-
gnaculum, et formidanda contra NUOR ea: TM vehementer
commendavit ». Cf. Denzinger (Enchir. nn. 505. 1439. 1442, 1487,
1508. 1511. 1532.) — Hec quidem honorem scholæ, et generatim
ejus auctoritatem vindicant. Sed A rem presentem e fa-
ciunt quee scripsit Pius IX. ad Archiep. Qd ios ale 1363.):
«Etiamsi ageretur de illa subjectione, quee fidel divine actu est
prestanda, limitanda tamen non esset ad ea, ques expressis œeu-
menicorum Conciliorum aut Rom. Pontificum hujusque Apostoli-
cæ Sedis decretis definita sunt; sed ad ea quoque extendenda,
quæ ordinario totius Ecclesi$ per orbem disperse SU
tamquam divinitus revelata traduntur, ideoque universal: et con-
stanti consensu a catholicis theologis ad fidem pertinere reti-
nentur ».

42. III. Idipsum inde etiam suaderi potest, quod in quacum-
que arte peritis credendum est; nec gravi morbo laborans medi-
corum omnium consilium sine temeritate rejiceret. Quem pruden-
tem agendi modum exemplo confirmant Patres Conc. Viennensis
(Clem. unie. de sum. Trinit.), dicentes: « Opinionem illam, que
dicit tam parvulis quam adultis conferri in baptismo informan-
tem gratiam et virtutes, tamquam probabiliorem et doctorum
modernorum theologi: magis consonam et concordem, fore a ca-
tholicis eligendam » (cf. de Virt. Infusis, n. 97.). In que merito
advertit Canus (l. e. cap. 4.): «Si ergo in re, que olim inter
1psos etiam scholasticos theologos controversa fuerat, opinio con-
cors juniorum tanti apud Patres in concilio fuit; quanto magis
nos res omni tempore ab schola prescriptas tenere ac reyererl
debemus? Et si opinatio i ipsa theologorum recentiorum communis
fidem facit concilio, illudque inclinat, ut definiat hujusmodi opi-
nationem esse tenendam; quid si non ex opinione, sed ex certo e

minime eircumduetili animo quidquam theologi omnes prefinie-
rint? »

S13. Prob,
tuit CEDE. ini
1p3a Conser

a pars. I. Ex rei veluti natura.—1) Ideo insti-
allibilem magisterium in Eeclesia, ut integra in
varetur fides: id patet ex iis que indicavimus (n.329. )

ART. VII. DE CONSENSU THEOLOGOR. ET FIDELIUM. 305 $

et clarius patebit ex dicendis de Ecclesi: infallibilitate in docen-
jo, Ergo quemadmodum hæc infallibilitas deficere numquam pot- pz
ost in Ecclesia; ita nec infallibilitas in credendo in toto populo

christiano: quod fieret si communi sensu ac consensu erraret in ER
doctrina ad fidem et mores pertinente—2) Ita Christus Ecclesiam
constituit, ut ea semper futura sit indefectibilis. Atqui deficeret
Christi Ecclesia, si omnes in ea errarent circa res fidei et mo-
sum: preecipuum enim vinculum, ceterorum fundamentum, quo fi-
deles in Ecclesia continentur, est vinculum fidei. Ergo. Unde di- E
citar (Eph. IV. 11-13.): « Ipse dedit quosdam quidem Apostolos...
alios autem pastores et doctores.... donec occurramus omnes in
nitatem fidei»; et (Matth. XVI. 18.) tum dicuntur porte inferi
non esse prevaliturc contra Ecclesiam, tum id effici dicitur per
ejus edificationem supra petram.

374. II. Ex auctoritate. S. Hieronymus utitur hoc criterio con-
tra Vigilantium, “scribens: (n. 5.): « Quis, o insanum caput, ali- !
quando martyres adoravit ? Quis hominem putavit Deum ?... Ergo
sacrilegi sumus, quando Apostolorum basilicas ingredimur ? Sa-
crilegus fuit Constantius imperator, qui sanctas reliquias Andreæ,

| Luce et Timothei transtulit Constantinopolim ?... Sacrilegus nunc

| Arcadius qui ossa beati Samuelis longo post tempore de Judea

| transtulit in Thraciam ?... Omnes episcopi fatui judicandi ?....
Stulti omnium ecclesiarum populi, qui oecurrerent sanctis reli- |
quis? etc, »—Simili modo ratiocinatur Lirinensis (Com. ec. 24.):
«Qu» [novitates] si recipiantur, necesse est, ut fides beatorum
patrum aut tota aut certe magna ex parte violetur; necesse est,
ut omnes omnium setatum fideles, omnes sancti, omnes casti, con-
| "nentes, virgines, omnes clerici, leyitee et sacerdotes, tanta con-
fssorum millia, tanti martyrum exercitus, tanta urbium, tanta
Populorum celebritas et multitudo, tot insule, provincie, reges,
gentes, regna, nationes, totus postremo jam terrarum orbis, per
tatholicam fidem Christo Capiti incorporatus, tanto sæculorum

| actu ignorasse, errasse, blasphemasse, nescivisse quid crederet,
Pronuncietur » — Cassianus (de Incarn. 1. 1. e. 6.): « Hanc ergo
qus [Leporii] confessionem, id est catholicorum omnium fidem,

| omnes africani episcopi, unde scribebat, el omnes gallicani ad
1108 seribebat, comprobaverunt.... Sufficere ergo solus nunc ad
MAZELLA, De Religione et Ecclesia 2

ja api e aca D n CR Dm Py ram

.—-

www.obrascatolicas.com

“DA 4. CR
* e

Mo +

fool. e
AULA LL Afi
- A -

B e
~ + $ Y
s

* a =

sr.

WW.Obr

- - 3
^. pay- —
— Ma Tc FAT . ,

306 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

confutandam hæresim deberet consensus omnium, quia indubitata
veritatis manifestatio est auctoritas universorum, et perfecta ra-
tio facta est ubi nemo dissentit» — S. Basilius (advers. Eunon.
]. 3. n. 1.): «Quod quidem non putet oportere in simplici ac ny-
da multorum fide permanere, sed artificiosis quibusdam captio-
sisque rationibus veritatem rursus ad id, quod sibi videtur, de-
trudere, satis ex iis, quee protulit, verbis ostendit. Nam multorum
opinione contempta, qua S. Sanctum glorificant, simulat se san-
ctorum tenere doctrinam» — S. Augustinus sepe utitur eodem
criterio; ita ex. gr. scribit (c. Julian. l. 1. ce. 7. n. 31.): «Non
tibi, sicut calumniaris, solum populi murmur opponimus: quam-
quam et ipse populus adversus vos propterea murmuret, quia
non est talis questio, que possit etiam cognitionem fugere popu-
lorum. Divites et pauperes, excelsi atque infirmi, docti et indo-
cti, mares et femine noverunt, quid cuique stati in baptismate
remittatur. Unde etiam matres quotidie toto orbe terrarum non
ad Christum tantum, id est, ad unctum, sed ad Christum Jesum,
id est, Salvatorem cum parvulis currunt ». Et (ep. 55. al. 119.
n. 99.) rationem indicat: « Ecclesia enim Dei, inquit, inter mul-
tam paleam multaque zizania constituta, multa tolerat; et tamen
quie sunt contra fidem vel bonam vitam non approbat, nec tacet,
nec facit »—Similia invenies apud S. Athanasium (de Synod. n.4.)
Tertullianum (Prescript. c. 20.); S. Gregorium Nazianz. (ep. 2.
ad Cledon.)—Hine Ecclesia ipsa ante suas definitiones, investigat
quandoque fidelium sensum; sicut Pius IX. ante definitionem Im-
maculate Conceptionis petiit ab Episcopis, ut indicarent «que
esset suorum fidelium erga Immaculatam Deiparz Conceptionem
pietas et devotio ». In Bulla vero Ineffabilis , inter divine ir

ditionis eriteria, numerat « singularem catholicorum Antistitum
ac fidelium conspirationem ».

SE SCHOLION. Contra statutam auctoritatem consensus doctorum
objicere solent, plures sententias olim communiter receptas fuis-
ge in Schola, que deinde vel false invente sunt, vel saltem n
XE revocate — Quam assertionem tribus precipue exemplis
Ae Lu Bempe:—1) Communiter Scholse docebant ordi-

i "3 vera esse sacramenta: hzc doctrina 2 plut*

com

"2
da 1
A 4
v)

A
xi "E

d Uu -

e) e o
Fa

i ART. VIL DE CONSENSU THEOLOGOR. ET FIDELIUM. 207
bus nune tuto rejicitur—2) Communiter etiam docebant traditio-
nem instrumentorum esse materiam sacramenti ordinis: post in-
vestigationes Morini, Martenii, aliorumque, ea nunc reponitur in
sola manuum impositione—3) Comrauniter denique docebant, pæ-
nitentem debere accedere contritum ad Sacramentum pænitentiæ,
ita ut solus Deus absolvat a culpa, et Sacerdos seu minister ab-
solvat a poena vel ostendat eum absolutum. «Ipse [Deus] enim,
inquit Magister Sentent. (4. dist. 18.) per se tantum dimittit pec-
catum, quia et animam mundat ab interiori macula, et a debito
eterne mortis solvit. Non autem hoc sacerdotibus concessit, qui-
bus tamen tribuit potestatem solvendi et ligandi, Zdest osten-
dendi homines ligatos vel solutos»: que sententia, presertim
post Concilium Trid., falsa habetur.

Respondetur: Recte scripsit Canus (1. 8. c. 4.): « Nullum dog-
ma reperietur, quod eadem mente oreque Scholastici omnes certo
ac firmiter asseruerint.... Si aliquod invenire.... possunt, profe-
rant, et tacebimus. Quod si nullum proferri potest, sine dubio,
velint nolint, id, quod scholæ totius auctoritate firmatur, verum
est, si ad fidem, ut dixi, moresque pertineat ». Quoad tres casus
allegatos, nullum fuisse universalem consensum, tamquam de re
certo pertinente ad fidem vel mores, vel inde patet, quod si se-
mel extitisset, numquam deinde cessare potuisset—nec profecto
desivisset absque reclamatione Ecclesiæ, aliorumque doctorum.
at quando, re melius perpensa, graves doctores in contrarias cœ-
perunt abire sententias, numquam violatæ fidei aut erroris rei
habiti sunt. Sed ut directe id pateat de singulis objectis doctri-
ne capitibus, respondemus

Ad l": Hugo a S. Victore, Petrus Lombardus, Gratianus, jam
ante tatem D. Thome, docuerant « Ecclesiam sibi constituisse»
ordines minores, nec illos fuisse a Christo institutos: qua eccle-
siastica institutione asserta, satis indicabant, illos non esse vera
sacramenta. Sed ipse D. Thomas (in 4. dist. 24. q. 1. a. 2. sol. 2.)
ita de hae re loquitur: «Circa hoe fuit £riplec opinio. Quidam
enim dixerunt, quod in solo ordine Sacerdotii character imprimi-
tur. Sed hoc non videtur verum... alii dixerunt, quod in sacris
ordinibus imprimitur character, non autem in minoribus... Cum
character sit signum distinctivum ab aliis, oportet quod in omni-

)

-— um ia Doe. =| ië . a a

www.obrascatolicas.com

308 DISP. 11. DE REVELATIONE CHRISTIANA, .

bus character imprimatur... et hee est ¿ertia opinio, que com.
munior est». Ubi est igitur wnanimis consensus de ro certat
Agitur de opinione tunc communion. Inter alios plures utem,
qui hane sententiam, olim comm uniorem, reliquerunt, sunt Caje..
tanus, et Domiuieus Soto: hie imo putat, D. Thomam mutatu-
ram sententiam, si in Summa theologica ad hune loeum perve.
nisset.

Ad 2499 Conceditur, sententiam objectam de materia sacra.
menti ordinis olim fuisse communiorem; etiam nune a pluribus
defendi; imo in praxi et usu eam esse tenendam. At negatur, eam
traditam fuisse unanimi consensu, tamquam exploratam omnino
ac certam. Testis sufficiat S. Bonaventura, qui defendit, essentia-
lem materiam ordinis esse solam manuum impositionem. Nam
(4. dist. 24, p. 2. a. 1. q. 4.) ait: « Sicut omne instrumentum sive
armatura in virtute manus est, sic etiam per impositionem ma-
nuum, ubi deessent talia [instrumenta], possunt signari; unde...
in impositione manuum in Ecclesia primitiva ceteri ordines im-
plicabantur ». Imo ex iis que habet D. Thomas (4. dist. 24. q. 2.
a. 3.) satis liquet, alios aliis modis rem explicare.

Ad 3""*: Eadem est responsio. Sane Richardus a S. Victore,
cosevus Lombardo ita scribit (Tract. de pot. ligandi et solvendi,
c. 12. «Extat quorumdam [non ergo omnium] de potestate li-
gandi atque solvendi sententia tam frivola, ut ridenda videatur
potius quam refellenda. Putant enim et praedicant, sacerdotes non
habere potestatem ligandi atque solvendi, sed ostendendi homines
esse solutos sive ligatos... Dicunt, apostolicos viros peccata Te-
mittendi vel retinendi potestatem non habere, cum Dominus hoc
dicat; dieunt, eos tantummodo habere potestatem utrumque osten-
dendi, cum Dominus hoe non dicat ». Et D. Thomas (in 4. dist. 18.
q. l. a. 2. sol. 1. ad 1.) conatur explicare in bonam partem sen-
tentiam Magistri; nam ait: «Sicut Magister dicit in littera, $4-
cerdotibus commissa est potestas remittendi peccata, non ut pro-
pua. virtute remittant, quia hoc Dei est; sed ut operationem Dei
hi ti ostendant tamquam ministri. Sed hoc contingit tribus
En

E. Lr. NOR veteris legis operationem Dei

ut significent presentem et nihil operem

E mf "a. Ro P»
CU Pone ah
uper ¿eps po

ART. VII. DE USU SCRIPT. ET TRADIT. IN THEOLOGIA. 309

dar ad eam; et sic quidam dicunt quod sacramenta nove legis
| signifleant collationem. gratis... Tertio modo ut significent divi-
| nam operationem in remissionem culpe presentem, et ad ipsam
aliquid dispositive et instrumentaliter operentur: et sic secundum
aliam opinionem, que sustinetur communtus, Sacramenta noye
legis emundationem ostendunt divinitus factam; et hoe modo et-
iam sacerdos N. T. ostendit absolutos a culpa». — Hæc ad rem
nostram sufficiunt; doctrina enim ipsa, quam tangunt proposite
dificultates, suis locis exponitur.

ARTICULUS OCTAVUS

o —À— À LÀ I —ÁÀ Bm TOA a A A AO Ga AL AA De DAD em

LRL

Quinam sit usus Scriptura et Traditionis in Theologia.

— de >

376. Theologia christiana, quam alii vocant theologiam super-
naturalem, alii theologiam fidei, proprie est « quzedam ex prin-
eipiis revelatis et fide divina creditis discursiva scientia». « Di-
cendum, inquit D. Thomas (1. p. q. 1. a. 2.), sacram doctrinam
esse scientiam. Sed sciendum est, quod duplex est scientiarum
genus. Quedam enim sunt, que procedunt ex principiis notis lu-
mine naturali intellectus... Quadam vero sunt, que procedunt ex
principiis notis lumine: superioris scientie; sicut Perspectiva pro-
cedit ex principiis notificatis per Geometriam... Et hoc modo
sacra doctrina est scientia, quia procedit ex principiis notis lu-
mine superioris scientise, quee scilicet est scientia Dei.»

Jii. Hine proprium theologiv€ munus est inquirere ac demon-
strare, an et quomodo veritates contineantur in divina revelatio-
ne; eas simul conferre, ut mutuus earum nexus introspiciatur;
anam ab alia inferre, aut etiam a veritatibus revelatis per illa-
tionem alias veritates statuere; eas denique omnes expolire, tueri
“e vindicare, si impugnentur. «Dicendum, ait idem Angelicus
Doctor (a. 8.), quod sicut aliæ scienti? non argumentantur ad
sua Principia probanda, sed ex principiis argumentatur ad osten-
dendum alia in ipsis scientiis; ita hsec doctrina non argumenta-
urad sua principia probanda, quæ sunt articuli fidei, sed ex eis
Procedit aq aliquid ostendendum: sicut Apostolus I. Cor. 15. ex

Í- a t_eu I H PL dm ———— A —— Y

c "-— — Amo o9

satolicas.com | A

www.obras

sp =a gy0
<

t "T
EZ
TIS
AMT i
det M
2.6
"m r^ a
A A
VT «s, T
A REI
A EE
XM pt]
ce TE
, M.
e |
Ps E
ES
nt
$

310 DISP. 11. DE REVELATIONE CHRISTIANA.

resurrectione Christi argumentatur ad resurrectionem communem
probandam ». Advertit tamen, quod sicut suprema humana scien-
tia quodammodo disputat contra negantem sua principia; ita theo-
logia «cum non habeat superiorem, disputat cum negante sua
principia, argumentando quidem, si adversarius aliquid concedat
eorum, qus per divinam revelationem habentur; sicut per aucto-
ritates sacre doctrine disputamus contra hzreticos, et per unum
articulum contra negantes alium. Si vero adversarius nihil cre-
dit eorum, que divinitus revelantur, non remanet amplius via ad
probandum articulos fidei per rationes, sed ad solvendum ratio-
nes, si quas inducit contra fidem ». Supponitur hic theologia apo-
logetica, que ex motivis credibilitatis ostendit existentiam reye-
lationis christiane, et quam hactenus exegimus. Ea tamen, uü
notat Card. Franzelin (De Deo Uno, pag. 15., ed. 1876.) «non
meretur nomen ?Aeologig christianc, nisi quatenus nititur ut suo
fundamento primitivee persuasioni supernaturali ex lumine fidei;
hic enim nexus cum persuasione supernaturali si desit, poterit
esse philosophia propedeutica ad theologiam christianam, theo-
logia christiana proprio sensu non erit».

918. Ex his sequitur—1) theologiam, sicut ceteras scientias,
habere fontes, ex quibus sua argumenta ducat. Fontes illi dicun-
tur foci theologici; uti enim dicit Aristoteles (Rethoric. 1. 1. c. 2.
n. 7.), « Loci dicuntur iij qui communiter de rebus, que ad mo-
res et ad naturam et ad scientiam civilem maltaque alia specie
ab invicem differentia spectant, argumenta continent»: Aristoteli
igitur Locus est id, unde philosophus aut rethor rationum mo-
menta ducit. Neque aliter docet Tullius, qui ait:« Itaque licet de-
finire locum esse argumenti sedem ».

2) Sequitur, locos proprios theologis contineri principiis reve
latis, seu divina revelatione; etsi ea non respuat humanarum
quancoque scientiaram adjumentum. «Dicendum, ait D. Thomas
(1. p. q. 1. a. 5. ad 2.), quod hsc scientia [theologia] accipere
potest aliquid a philosophicis disciplinis, non quod ex necessitate |

eis indigeat ] | |
en geat, sed ad majorem manifestationem eorum, quie in ha
scientia traduntur. Non

t enim accipit sua principia ab aliis scien-
£o per revelationem. Et ideo non accipit

"am a superioribus, sed utitur eis tam-

H3, Sed immediate a D
ab alis scientiis tamq

S. COM

.
.

31]

quam inferioribus et ancillis... Et hoc ipsurm quod sic utitur eis,
non est propter defectum, vel insuffleientiam ejus, sed propter
defectum intellectus nostri; qui ex his, qué per naturalem ratio-
jm (ex qua procedunt alie) cognoscuntur, facilius manuducitur
ip ea, quee sunt supra rationem, que in liae scientia traduntur ».

ART. VIII. DE USU SCRIPT. ET TRADIT. IN THEOLOGIA

Et (a. 8. ad 2.): « argumentari ex auctoritate est maxime pro-
prium hujus doctrine, eo quod principia hujus doctrins per re-
velationem habentur... Utitur tamen saera doctrina etiam ratio-
ne humana, non quidem ad probandam fidem.... sed ad manife-
standum aliqua alia, que traduntur in hae doctrina. Cum igitur
gratia non tollat naturam, sed perficiat; oportet quod naturalis
ratio subserviat fidei: sicut et naturalis inclinatio voluntatis ob-
sequitur charitati... Sed tamen sacra doctrina hujusmodi aucto-
ritatibus utitur quasi extraneis argumentis ».

379. Jamvero usus rationis seu humanarum scientiarum in re
theologica satis colligitur ex iis que disseruimus de munere ra-
tionis in re fidei (de Vert. Infusis, disp. 4. art. 7. seqq.)—Di-
vinam Scripturarum auctoritatem vindicavimus (ibid. art. 4.) —
Existentiam divinarum traditionum paulo supra ostendimus, et
simul indicavimus precipua monumenta quibus conservantur. Ex
his igitur jam statuti sunt Loc? theologici. Superest solum, ut
regulas prescribamus ad rectum eorum usum in theologia: quod,
post ea quz disputata sunt, licet paucis expedire.

380. I. Regul: que assignantur ad rectum Scripturarum usum,
ilie respiciunt Scripturam ipsam, alive ejus sensum. Quoad il-
las, certum est—1) argumentum rite desumptum vel ex uno
Scripture loco, irrefragabile omnino esse; est enim verbum
Dei—2) Locus autem desumi debet ex Scripturis canonicis, de
quarum solum auctoritate constat: Scripturarum canonem statui-
mus (de Virt. Infusis, disp. 4. art. 2.)—3) Imo, ut efficax sit
argumentum , textus S. Scripturs depromi debet ex authentica
ejus editione; adeoque imprimis ex Vulgata latina editione, de
cujus authentia habetur explicitum ac solemne Ecclesiæ judicium
—4) Cum tamen, quoad rei summam, manserit in textu hebraico
pro V. T. et in textu græco pro N. T. ea authentia, qua jam
ftuebantur ante decretum Conc. Tridentini, licet ad eos textus
originales recurrere—5) Imo expedit ad eos recurrere in casibus,

=e -ao O tr pt -—= . pes.

i A a a x. : ] 1 Wean ; 9 ^^ y " a. pa SA Ut mu itt :
preson: TW P LE a mI DALIA 17 yl q wd -
T. - -Á * o» q y +A T» 254 i » 2. E

312 DISP. II, DE REVELATIONE CHRISTIANA,

quos adnotavimus in tract. de Firt. Infusis (n. 680.)—0) Si vero
aliquis textus legatur tum in Vulgata latina editione tum in textu
originali, sensus tamen sit in una vel alio ambiguus, prevalere
debei sensus clarus, si in una vel alio talis inveniatur—7) Sup.
intelligitur autem, retinendum semper esse sensum, quem vel Ec.
clesia vel unanimis Patrum interpretatio declaraverit — Cf. de
Virt. Infusis (disp. 4. art. 6. ac 3.).

381. Quoad regulas vero respicientes sensum S. Scripture, ne-
cesse est imprimis advertere, plures in ea sensus distingui. Nam—
l) est sensus literalis seu historicus, quem verba immediate pre.
seferunt; et sensus spiritualis seu mysticus, qui alio refertur
quam ad id quod verba immediate significant. Cujus duplicis sen-
sum rationem ita reddit D. Thomas (1. p. q. 1. a. 10.): « Auctor
enim S. Seripturge est Deus, in cujus potestate est, ut non solum
voces ad significandum accomodet (quod etiam homo facere pot-
est), sed etiam res ipsas. Et ideo cum in omnibus scientiis voces
significent, hoc habet proprium ista scientia, quod ipsæ res si-
gnificat per voces etiam significant aliquid. Illa ergo prima si-
gnificatio, qua voces significant res, pertinet ad primum sensum,
qui est sensus historicus vel literalis. Illa vero significatio, qua
res significate per voces iterum res alias significant, dicitur sen-
sus spiritualis, quia super literalem fundatur et eum supponit».

2) Sensus literalis bifariam dispescitur. Alius enim est proprius,
ille nempe qui exurgit immediate ex verbis secundum propriam
acceptionem: sieut ex. er. in illo « Diliges Dominum Deum tuum»;
alius est fguratus, qui nempe immediate exurgit ex verbis à
propria in alienam signifieationem translatis: sicut in illo « alias
oves habeo, que non sunt ex hoc ovili». Cf. S. Augustinum (de
Doctrina Christiana, 1. 3.). Notari hie debet cum D. Thoma (l.c.),
quod non est « literalis sensus ipsa figura; sed id quod est figu-
ratum. Non enim cum Seriptura nominat Dei brachium, est li-
teralis sensus, quod in Deo sit membrum hujusmodi corporale;

sed id quod per hoe membrum significatur, scilicet virtus opt-
ràtiva ».

st T "
nempe allegoricus, si verha S. Scripture, preter literalem

|
sensus item mysticus triplex a recentioribus distinguitur.
|
sensum i

. ad Christum vel Ecclesiam |

, Siguificant aliquid in N. T

¿e

AA AAA
» t r AA Q
ne - -

ma^ * y ea”
- ri -—
s 2? aI

ART. VII. DE USU SCRIPT. ET TRADIT. IN THEOLOGIA 318

pertinens: Ita literaliter verum est, Abraham habuisse duas uxo-
res, unam liberam aliam ancillam, ct duos filios, Isaac et Ismael:
pec vero, teste Apostolo (Gal. IV.) significant Deum auctorem
quorum Testamentorum, et Patrem duorum populorum. Est in-
super Sensus spiritualis tropologzcus, cum verba aut facta refe-
mntur ad significandum aliquid pertinens ad mores. Ita illud
(Deuter. XXV.) « Non alligabis os bovi trituranti», teste Apo-
stolo (I. Cor. IX.), mystice significat, non esse prohibendum pre-
dieatoribus, quin victum accipiant a populo. Est denique sensus
anagogicus, qui habetur quando verba vel faeta referuntur ad
significandam vitam «eternam. Ita illud (Ps. XCIV.) « Quibus ju-
ravi in ira mea, si introibunt in requiem meam » intelligitur li-
teraliter de terra promissionis, sed teste, Apostolo (Heb. IV.),
spiritualiter significat etiam vitam eternam. Cujus triplicis sen-
sus rationem etiam reddit D. Thomas, inquiens: « Lex vetus fi-

E ÉL ML

gura est noyæ legis; et ipsa nova lex, ut dicit Dionysius Eccles.
Hierarch. p. 1. c. 5. est figura future glorie. In nova etiam lege,
ea quee in capite sunt gesta sunt signa eorum quz nos agere de-
bemus»—Cf. Bellarminum (de Verbo Dei, l. 3. c. 3.).

4) Addi potest alius sensus, quem vocant accomodatitium, seu
per accomodationem, cum verba S. Scripture rem aliquam signi-
ficantia usurpantur ad aliam significandam, ex convenientia, quam
usurpans judicat existere inter utramque rem: exempla passim
habes in textibus, quos Sacri Oratores applicant ad sanctos, quo-
tum laudes celebrant.

982. His expositis—1) ex sensu literali semper desumi potest
argumentum certum; ex sensu mystico aliquando, quando nempe
certo de eo constat ex Scriptura vel ex interpretatione Ecclesie,
aut unanimi SS. Patrum; ex sensu vero accomodatitio numquam.
Ratio est evidens: sensus enim literalis , et mysticus, quando de
*0 constat, est intentus a Spiritu Sancto, et habet infallibilem
veritatem: secus autem sensus accomodatitius—2) verba S. Scri-
| Pur» sumenda sunt sensu proprio, nisi necessitas cogat ea su-

mere sensu improprio, juxta regulam S. Augustini (de Genes. ad
lit. 1. 8, e, 7.). Necessitas cogeret, si ex verbis proprio sensu ac-
ceptis sequeretur aliquod absurdum, aliquid contra fidem, contra
llores, ete.: ita ex. gr. absurdum sequeretur, si sensu proprio

TO DD Doa — e mme: te -

EN sU RFP ——"

www.obrascatolicas.com
ya

Pv
| aie
(E.
A -
ls
<

|
der

X
—£$7
d

314 DISP. ll. DE REVELATIONE CHRISTIANA.*

acciperentur testimonia, quee videntur Deo tribuere humana mem-
bra; aliquid contra morum honestatem sequeretur, si sensu pro-
prio acciperentur verba illa (Matth. XVII. 8.) «si manus tua vel
pes tuus scandalizat te, abscinde eum, et projice abs te »; et (9.)
«si oculus tuus scandalizat te, erue eum, et projice abs te» ete.
3) Ad verum ac genuinum sensum assequendum faciunt regule,
quas suppeditat hermeneutica, et quas hie supponimus: unde sæpe
opus est perpendere vim verborum, contextum, scopum, etc. ut
inde eruatur sensus ille—4) Norma tamen princeps semper erit
judicium Ecelesie, et unanimis Patrum sensus, si extet.

383. Animadverti hic debet, in locis S. Seripture discernen-
dum esse id quod ipsi sacri Scriptores dicunt, ab eo quod ipsi
referunt tamquam dictum ab aliis. Illud semper habet infallibilem
veritatem, siquidem est sententia divinitus inspirata; de hoc, pari
ratione, semper verum est, quod ¿ta dictum est ab alio, sicut
refertur. Num vero sententia ab alio prolata et a Scriptore Sa-
cro relata veritatem contineat, si approbata ab eo non sit, de-
bet desumi ex persona et auctoritate illius, cujus est illa senten-
tia. Ita si referatur aliquid dictum a Deo ipso, a Prophetis, ab
alio Seriptore inspirato, illud habet infallibilem veritatem. Si au-
tem referatur aliquid dictum ab homine sibi relicto; illud habet
humanam ac fallibilem auctoritatem; sicut ex. gr. verba illa Ju-
deorum (Jo. II. 20.): « Quadraginta sex annis zdificatum est tem-
plum hoe ». Quandoque etiam sententia veraciter relata potest
e falsa; sieut ex. gr. verba ccci nati (Jo. IX. 31.): «Scimus
qua peccatores Deus non audit»; vel verba insipientis (Ps. LII.
m « Non est Deus »; vel verba Satan (Job. II. 5.): « Tunc vide-
bis quod in faciem benedicat tibi etc. ».

384. Hæc quidem de regulis pertinentibus ad usum Scriptura-
rum in theologia.

Nune exponamus oportet regulas respicientes
usum Traditionis.

Ac notetur imprimis, traditionem, sicut Seri-
Toe duplieem habere auctoritatem (n. 252.), historicam seu
anam, et divin istori il

natura irs NE Sis y an

historicam orien P | question1s; sicut a $

originem revelationis cs vangeliorum ad probandam divinam

ditionis (n. 930.) ad > Christians, et auctoritatem historicam tra-
7 ac probandam ejus divinam auctoritatem. Histo-

ART. VIII. DE USU SCRIPT. ET TRADIT. IN THEOLOGIA. 315

uctoritate supposita, quíe est communis ceteris humanis te-

rica à
iisdem vestitis, ut ajunt, conditionibus; nos, uti argu-

stimoniis,
menta perpendenti liquet, adstruximus divinam, que est criterium
et effectus charismatis veritatis,residentis in Ecclesia ex perenni Sp.
Sancti assistentia. Atque bæc divina auctoritas usui est in theolo-
gia, quando hiec ec propriis res adstruit fidel et morum. Ut au-
iem plenam habeat vim probandi, debet certo constare existen-
tia traditionis ejusque vera indoles. Quapropter huc faciunt re-
gulee, quas tradidimus (n. 322.) ad dignoscendas traditiones vere
divinas, sive ille sint Dominice sive Apostolzco-divinc. Nihilo-
minus, quemadmodum potuerunt exurgere questiones circa cano-
pem Scripturarum, et exurgere possunt alie circa genuinum ea-
rum sensum; ita exurgere etiam possunt cirea existentiam, natu-
ram ac sensum traditionis. In his dubiis, sicut pro Scriptura ita
pro traditione, norma princeps quz valeat rem authentice defi-
nire, modo etiam omnibus accomodato, est judicium vivi et au-
thentici magisterii, ex Christi institutione, semper in Ecclesia
existentis—Cf. Valentia (de Fide, disp. 1. q. 1. p. 7. S. 12.).

385: Inter monumenta vero quz traditiones conservant ac exi-
bent, precipua, ut diximus (n. 344.), sunt ea, que continent Ec-
clesie. docentis judicia ac definitiones. Vel unum ex his judiciis,
in rebus fidei et morum, rem plene conficit; siquidem, ut hic sup-
ponimus, latum illud est ex infallibili assistentia Sp. Sancti. Ve-
rum sequentia sunt animadvertenda:—1) si de fide credendis aga-
tur, certo constare debet ea monumenta continere fidei definitio-
nem. Certe hujusmodi non sunt, si « verbis opinandi utuntur ju-
dices, aut responsa non ad totam universalem Ecclesiam, sed ad
privatas Ecclesias et Episcopos referuntur. Intelligendi sunt enim
eo tantum casu de fide pronuntiare, ubi judicium in omnes Chri-
stifideles spectat, omnes ligat. Certitudo quippe fidei judicibus
à Deo constitutis, non propter Ecclesias privatas promissa et con-
cessa est, quee singulw errare possunt, sed propter Ecclesiam uni-
versalem, quæ errare non potest. Itaque summorum Pontificum
Conciliorumque doctrina, si toti Ecclesie proponatur, si cum obli-
gatione etiam credendi proponatur, tum vero de fidei causa judi-
cium est »—2) Etiam quando constat monumentum aliquod exhi-
bere fidei definitionem, notari debet: « que in Conciliorum vel

WWW.Obras

olicas.com

316 DISP. II. DE REVELATIONE CHRISTIANA,

Pontificum decretis, vel explicandi gratia inducuntur, vel ut gy,
jectioni respondeatur, vel etiam goiser et in trascursu preter in-
stitutum præcipuum, de quo erat potissimun contro venii ea non
pertinent ad fidem; hoe est non sunt sphhgupn fidei Judicia. > —
3) Caveas tamen ne hse et HRNO SO RDAL, qua Bd fidei judicium
pertinere negavimus, illico censeas omni auctoritate destituta;
de qua re plura disseruimus in tract. de Virt. infusis (n.508. seqq.)
et aliquid infra attingemus—4) Ut vero fidei iudicia internosei
queant, sequentes assignantur notze: prima, si contrarium asseren-
tes, pro haretieis judicentur; altera, si hsec formula adhibea-
tur «Si quis hoc aut illud senserit, anathema sit »; tertia, siin
eos qui contradixerint, excommunicationis sententia ipso jure fe-
ratur: quarta, si quidquam expresse a fidelibus firmiter creden-
dum, aut tamquam dogma fidei catholice accipiendum dicatur, vel
alis similibus verbis aliquid esse Evangelio doctrinseve Aposto-
lorum contrarium, utique non opinando sed certo ac firmo judi-
cio. Cf. Canum (de Locis, 1.5.c.5.)—9) Si his notis adhibitis, adhuc
supersit dubitatio; « in hac re djiudicanda, inquit Tanner (de Fide,
q. 4. dub. 6. n. 262.), multum valere tum virorum sapientum ju-
dicium, tum (multo magis) Ecclesie sensum et consensum».
386. Monumenta traditionis, que dignitate proxime sequuntur
Ecclesiz definitiones, sunt scripta SS. Patrum. « In ipsa vetustate,
inquit Lirinensis (Com. c. 38.), unius sive paucissimorum temeri-
tati primum omnium generalia, si qua sunt, universalis Concilii
decreta preponent [filii Ecclesiæ]; tunc deinde, sequantur, quod
proximum est, multorum atque magnorum consentientes sibi sen-
tentias magistrorum ». Jamvero diximus, ¿rrefragabilem esse au-
ctoritatem Patrum, quando consensu moraliter unanimi aliquid
docent (n. 352.); illudque pertinet ad sacram doctrinam (n. 348.).
Quandonam autem censeri debeat, adesse unanimem consensum,
plane innotescit ex disputatis (n. 353, seqq.); superest ergo, ut
regule assignentur ad digznoscendum , num quod Patres docent
pertineat ad sacram doctrinam. Ac—1) generatim si aliquid tra-

dan S imi. i
ant consensu vere unanimi, 1d censeri generatim potest perti-
nens ad sacram doetrinam;

2) Certa nota est rei,
tis, a Patribus tradit

in aliis enim discrepare solent —
tamquam ad sacram doctrinam pertinen-
æ, 51 verba adhibeant fidei professionem ex-

ART. VIII. DE USU SCRIPT. ET TRADIT. IN THEOLOGIA 317

primentia: si dicant ex. gr. « Credimus, confitemur, edocti sumus,
Christus dixit vel jussit, credit vel tenet Ecclesia, ete, —3) Si vix
exorta nova sententia, in eam Patres insurrexerunt, tamquam in
rem a fide Ecclesie catholice alienam, adversantem Ecclesise
fidei, vel ejus auctorem insectati sunt, uti novatorem, hæreti-
cum, ete.—4) Si in eatechesibus aut sermonibus ad catechume-
nos vel ad neophytos, illam proposuere tamquam credendam, aut
precepere agendam—5) Quoad seripturarum interpretationem, « il-
lud etiam, inquit Fessler (Instit. Patrolog. cap. 1. $. 20.), silentio
laud est pretermittendum , non tam opera Patrum ecegetica,
in quibus genio sui evi tndulgentes allegoriis captandis nimium
quandoque intendebant; sed opera dogmatica, moralia et polemi-
ca, in quibus sat frequenter Scripture loca, ex quibus dogmata
fidei morumque probantur, luculenter tractant, et solide expo-
nunt.... Sie S. Cyrillus Alex., si ex Commentariis ipsius judicium
erit ferendum, inferioris subsellii censebitur interpres; si autem
ex operibus dogmaticis et polemicis eum sstimemus, in vero et
literali Seripture sensu inveniendo et exponendo versatissimus
est, primoque loco habendus. »

387. Hæc ipsa cum proportione servanda sunt in usu auctoritatis.
Theologorum.Quoad sensum fidelium vero,prster dicta (n.368.), hxc
adnotabimus: 1) Sensus ille ac consensus non est unicum, sed unum
ex criteriis dijudicandi de existentia traditionis; adeoque adhiberi
quidem potest, sed non est semper necessario adhibendus: suppe-
tunt enim alia criteria—2) Si sensus ille communis deprehendatur
vel ante exortam questionem, vel praesenti tempore, «que valet
ad certo probandam existentiam divinz traditionis; nullo enim tem-
pore potest Ecclesia universa errare in rebus fidei et morum. Unde
debemus sequi vel antiquitatem vel universitatem (cf. de Virt.
Infusis, n. 610.)—3) Potest quidem fieri ut aliquo tempore non
appareat communis ille sensus quoad rem, de qua posterior? tem-
pore habetur (cf, ibid. n. 584.); at si semel inyaluerit communis
llle sensus in Eeclesia, dissensus tempore posteriori nunquam pot-
est esse universalis: secus enim utrove tempore erraret Ecclesia.

www.obtaácatolicas.com ;

l| ——T-— gm —

€¿*.. e Ue + te — -— 9

e s c

cA — —Po o ———
- AGE uu a - C0 Bee cm - LI iid. > = a E -—— wmn e: em e U

"Á€— anme HM

318

SERIES ROMANOR

E MiGN
N. NOMINA ANN, Pim
LAT.
Saeculo I.
popuU mn t "——— OM 49
y AA EA E a VN. 67
A MA o ia aa 78
HO EITCAS La w— . 2n... 91 139
Saeculo II.
MA AAA AA 101 130
A ES US A e 110 130
AAA A A uio. 119 130
a IA CP E de 130 130
9 |S.Telephorus . . . .... . . . . . ] 140| 130
Ho. c.l E cto pne MM E 152 | 130
MEE AN 156 130
Di 1
IR a : 165 130
nro] Se £Isty DECOR LN 173 130
14 | S. Eleutherius .. . ..... 177 130
EC WANN X
Ms fupe A a a n 192 | 130
Saeeulo III.
16 | S. Zephyrinus .. .... 2 3
Ss Eo i i n 130
DAS. T E 224 130
ua ES annk AM o7 ees 231 | 130
20 A o TM Ive »if 295 130
2 de PIC T QE .| 236 | 130
22 a A 551 3
a AS AN se 3
tates ipo MRS NEU 2090
T .etephanus Bi.. o.. 255 3
A e C ONSE D 5
Sn MN S. GOL A bio o 201 2
E S. Dionysius . . . ,. . 25S 5
MAA A A 2| 5
e Umm e. 7t" 275 9
p TE E PERENE- ai mt vov 983 5
>. Marcellinus . . . Eom . l 296 6
ALT Saeculo IV.
Marcellus .
32 S seh. BED Ee ILI 304 6
i. S. Melchiades NND Lux a 309 6
AS A E e a AL p
e RAIN 314 8

EX 0120 adaa ant t PE "ONT, Anai
SERIES ROMANORUM PONTIFICUM. 319
g'i ooa aeea a EO epe
MIGNE
NOMINA ANN. |PATROL.
LAT.
em a o a a ASA, —
SEMHITCUSALU v a RENTRER 320 8
SUmmitüssIee Ce ur E RN a 337 g
Tüerliss ttl anana a IM 392 3
SAT 5.5.2 e ERR 35D | 13
aU DAmasus Iiis... 1202205 0p RENE 367 | 13,23
QCSNICIUSTOS e A NEN 385 13
GivETastasius LA NE 398 20
Saeculo V.
Si nmocentius I... ds e 402 | 20,33 ;
SETOSUS e M 4 PVC mer 417 20
SUBOonmitacios, I. 1... 418 2)
Sheaelestinusslo.- EA IE 423 50
Siruxtus Ii. o 20-43 A 422 DRE 432. 50
SAL eo L Magnus. AE | 440 | 54,6
S'rEBarius. 0... m a 461 58
S4Smiplicius A 467 | 58
SFC TE... IA 483 58
SiGelisius Te A 492 59,74
SAAnastasiUs TIA IA 496
SiSjmmachus -gase e $2 c ORE 498 | 62
Saeculo VI.
SALE OE MISdaS 1 9 9922 2 B OE 514 63
S. Joannes Ix- a A NS 923
SUBelxlV. E A 526 05
Bonifaciusill.-.- VPE 530 65
S Koanness»IIs A A LEE 532 66
S Agapetus, Linge A A . 535 | 66
SSIbverlus^ ..4 36.0222 2 B ES 536 66 ;
Vatiiuso polsce 7*1 2 M RD 538 | 69 ,
Belagius?Ie |: 22.2 5 ce SIE 505 | 69
Joannes, TEE . 2.209504 AA 961 72
Benedictus Ii $22. A AAA 575 T2
BBlagins LE ssa a 5079 | 72
S. Gregorius I. Magnus. . . . . - . - 590 | 75,79
Saeculo VII.
SabinianuSss a 01 29 2.0 29 2IP EE 604
Bonifacius III... . TEMAS 607
S: Bonifacius IVa A 608 80
S. Deusdedit na- e AT Mu PE 616 80
Bonifdcius, Vire IAS a y 610 80
Honor e OQ NENRCE 626 80
Severinus; ;/. 5.16.42 48202 9 20 640

www.obf&scatolicas.com `

320
SERIES ROMANORUM PONTIFICUM
O 0 2 ol 235
—— ANN PONE
dota ATROL.
14 Joannes IV. - ES
En A TRES ERR v
16 | S. Minh I. e haci citas o4; 80
A 5. Eugenius I. S ÓN 049 87
i D. Vitalianus A Y 654 97
EE LLL 657
S0 COCOS Ie E 679 87
o 677 87
z AN MET 678 2
83 |S. Benedictus 1... o. 689 S7
94 Joannes > n >> | d 06
So Coca c OTROS i 23 96
86 DOOD S ERE EO d 96
87 Saeoulo VIII NR 688 | 89
28 Joannes VI. . .
20 Joannes i tog MM P cete 702
00 Soana A 705 89
01 AERE 709 | 89
00577 o i07
7 regorius I e". e
DEG HU E 708 | 89
0 recorius [III OFE 3 cR
> A adi Ex 89
Mene TO: 731 | 89,98
o6 S. Paulus I. . EE AV (duo —— e 89,98
97 EE (92 | 89,98
08 EUREUE ens su 204 89,98
5o 6/5: EOS E LR od 89,08
CUUES O 2 | 96,98
"ELLE C 795 3
Sae 5 | 98,102
HE Stephanus IV ep PEN.
101 SPA Es 77777
102 osse ÓN DL. 816 | 102,129
103 tole su E E 817 |102,6,29
104 e CS IV. I p PME i 3 Ez 105,129
106 d Y. A ES on | 523 100,199
106 | Benedietas I. |... M rum 844 | 100,129
108 | . Nicolaus I. INE CL Lll. 847 | 115
109 MuR ccr vm. .| 855 | 115,129
VOI S LATI E 858 | 119
10 COITEDÉ AC M EE Eden A D
A os 72 | 126
lll MALUS IH e! RC ub TA,
112 A cU 9
EE Pi il Mcr deo
BEEN LLL o£" 884 | 126
Ao 885 | 129

SERIES ROMANORUM PONTIFICUM. 321
_—__ uu ÍA <A>
l NOMINA .|p 1

Hórmosus 4.7220: A
114 Bonifacius VI
115 Stephanus VI

www.obf&Scatolicas.com

13
nt "3
SN!

| "o
z T
3E

P
€
$
' E -
- i. : ; Ty di Ad
» X

rs E
$" Y s T
] I". " E
E]
A EO
"^ v
AA
Tr
. 2 z « y
AEN
e, la
E y i
~ A f
pa "Er
A A A
ai. a »
e D». Y i
; MX
"2t hg.
3*1 ^2" Ma
V ia Y Y
Ü b b PEGA,
t A
l ; ,
"4 EN
Tx d
a e
x RETA
Ne " CA
" e pv
3
¡e ICA
e *3
4 413
i a ”
m 4
Aid ye

+ e
e
Te A SJ €
.

322 SERIES ROMANORUM PONTIFICUM,
WA NOMINA MES
N. NO? ANN. |PaTRor,
LAT,
Bec
149 Dolum ACTORUM 1045 | 149
15 A at QNS 1046 | 142
151 E EE a v. 1048
IA AAA 1049 | 143
153 AAA T 1053 | 143
IN rA 2.-7...2.-- 1057 | 143
Benedictus X.. . .. ( Pseudo)
155 Dogg gt dI T RN 1059 | 143
156 A gd X m NEM 1061 | 146
Doris dej. 21 MN 1073 | 148
158 YA IN A 1087 | 149
159 AA A 1k 1088 15
160 To Aage IM EMIT 1099 | 163
Saeculo XII.
161 CO cer c VM a
162 Sorel dtp IA E NOS im
163 A A SL. s. c vit. 1128 | 166
164 AMocEHERSIELT-. .... 1130 | 179
165 BESISSEDUPEIPIT T oio... XX uuu 1143 | 179
166 I ucc e 1144 | 179
167 LI S 1145 | 180
168 LM cr. CE. 7 1153 | 188
169 HOME A lu Iud 1154 | 188
170 A 1159 | 188
171 A A 1181 | 201
172 codo AA E 1185 202
173 4 NI 1 uou 1187 202
14 ETE ODD EOM 204
15e AAA 2.4, . Taf a 1187 | 204
Ó Caelestinus III.. 2
176 Innocentius II. .. .. ut 3h-
Saeculo XIII.
iT Honorius IJI.. . .
l 18 05 ara A A b e
179 HSA IS 25; 1
180 bmodeüüue dV. 07 Md
181 Li A y morcs e
189 A A A 1254
183 a or nO RM EUM us 1261
181 E ns SE pui Y 1265
185 Imnorenüng Y... 77707 7007 Pd
cs os c HE A
Joannes XX. sel yyr ^ ^"^^ x
en O o xut MO
1277

189
100
191
192
198

104
195
196
197
198
109
200
201
202

203

| 210

| 21
o] s»
213
214
215
216

217
218
219

-—-

NOMINA

Martinus IV.
Honorius IV.
Nicolaus IV. . .

Saeculo XIV.

Dh Benedictus XD; M VEL E
* Olemens V.

e LÀ e

Saeculo XV.
y Innocenti V Iyane P DNE
mp Gregorius Xll. 520-5 9 2 0E
ESA E ( Pseudo)
T Joamnes XXIII. . . . . . ( Pseudo)

Saeculo XVI.

Pius III
Julius II
Leo X

AA AS i9* iei Me, A AA "BET BEEN.
94 a9 E o Ta s Bu FN ANTA EE

"e 7 d o9 E CTS A se

NOTAE

x *
, Pontifices que Avenione degerunt.

1281
1285
1288
1204
1294

1303
1305
1316
1334
1342
1352
1362
1370
1378
1378
1389
1394

1404

! ¿Míifices qui durante Schismate Occidentali
omae degebant.

MIGNE
ANN. |PATROL.
LAT.
——

99 MO

NV oog

SERIE S ROMANORUM TONTIFICUM.

NOMINA

Poo e __ ——

; da

A E

a ARAN

pos.

-— *
Á

no»

y
*
| a^,
P

A WES. Ls
A AP
AA e SETT
"aide A A A
MUS DL e AA
Sa JA A
A E AAA

Gregorius XIII. . ........
A a o E
a AA AE
GreromussXIV. cc. 5.0 a
muüdeentus O 0. 67s. I
A VATI o A

Saeoulo XVII.

irconrdE NO CR DLE
MA YI AAA
la E EIIT.':£:-.-—e;
Ad AA lit l 0$»
DISCE Or AN Lh AL
armensw WA vov s re a
A UG L..-Lwlu sss
Alexander VIII

Saeculo XVIII.
Mb oacnpo3. MER
Innocentius XIII
Benedictus XIII
Clemens XII

èe e >ù "Ce. òo a o s bò e.
Salles mr Ar
e A s.s les e" ^ sS. ++...

Clemens XIII
Clemens XIV
Pius VI

Gregorius XVI. ; ; "EOI
Put co JUD Or EE
Vu LN 3172 A dos LM.

9? e A
q4ue- mo TIEFE

CONCILIA OECUMENICA

PATRES
Orientalia
Nicenumtle is 4 09 5 318 Episcop:
Constantinopolitanum[I. . . . 150
Epbesinum. < A 200
Chaleedonense. . . . . . . . 636

Constantinopolitanum II. . . 165
Constantinopolitanum III. . ~. 160

Nico 2 PS 350
Constantinopolitanum IV. . 102
Occidentalia

Lateranensel. . . . . . . . $ e EDI Cop
Lateranense II. . . . ... ~ 1000
Lateranense III. . . . . . . SOT
Lateranense IV. . . . . . . ; Son NE
Lugdunense IL. . . . . . . . 140 M
Lugdunense ML... . . . . . ; CO e
IVientense si a A 300
Constantiense (a sess. XLI.) .
Basileense(asess.I.ad XX V.).

Florentinum. d m 150
Lateranense V. ...... 100
[5identinum- s e ; d ED

Vaticanum. e a a ra o e e o

www .obrascatoll

ww UU

DIS A A A E a

O 23 0 Ot a C2

- P ~
LI
©. — —— — m o a ume o esc » om ue — "o", m — A o - - mm - -— o - -—

|
|
|
|
|

" è 2 n E
— LI

320
ELENCHUS SCRIPTORUM ECCLESIASTICORUM

—LALALLLUUU—————————À

NOMINA Mort. | | MIGNE
PATROL.
—— M
Saeculo I.

S. Barnabas. .. err +. nn en p
Achaiae Presbyterl. 4|... .«.. . . G. 2
3'o AI A CER NCRERCNER : o5 1G. 9

S. Dionysius Areopagita (2). . . . . . . 95 | G. 34

S. Clemens Romanus . . . . . . . . . N 101 | G. 1

Saeculo II.

A A A 107 | G. 5

So e E C NCC. : 166 | G. 5

S-Jusdnus.Tattladus;. . 0 0.75.4. i 167 | G. 6
MENA COTAS UM dsl Rr 117 | G. 6

S. Theophilus Antiochenus. . . . . . . . : 1581 | G. 6
IE A A A AE 181 | G. 6
A AAN AA G. 6

S odo 4^Gner Q0 ARA CEDE : 202 | G. 7

Saeeulo III.
MONDE T $.-.-.1.:au.5 : 209 | L. 3
Clemens Alexandrinus. . . . . . . . . : 217 | G. 9
Julius Africanus. . . . . . . . . 22] | G. 10

A A A d : 222 | G. 10
A a a a , 245 | L. 1,3
Mi A 254 | G. 11,17

A ce 258 | L. 4

S. Dionysius Alexandrinus. . . . . . ... .| 205 | G. 10

S. Gregorius Thaumaturgeus. . . . . . . . 270 | G. 10

S. Pamphilus. . . . . , TIL RF ir az ov ic20 40 EGERIT

Saeculo IV.

Loa oc c 319 | G. 18
MUI MEER ILT. . i 320 L. 5
LR AA : 395 Ys 6,1
Aaaa DEE A 330 | L. 19
Constantinus Tc AO ; y or 336 L. 8
Firmieus Maternus. . . . . . D bo Soler JU.

S. suene AS 20... Ca 338 L. 12

üsebius Caesareensis. . . . . . . . — .| 340 | G. 19,24

(1) Secundum aliam a

ententi ES i :
(2) Sed opera sub ej am, frater Pii I, adeoque pertinens ad saec. I!

95 nomine ab aliis referuntur ad saec. V. vel VI.

NOMINA

A 2 ———— ——

Marcellus ANCY . oon n n n s
Eustathius Antiochenus. . . . . . .
Paehomius. +... +... o ont nt n
.Jacobus Nisib. ... css
Antonius Abbas. . . . + HE c
.Diadochus. . . . - DL a
. Hilarius Pictaviensis *. . . . . - . .
Victorinus Marius. . . . . s 0... a
Lucifer Calaritanus s. =. . .......
ALNAN aS LUS Rr. oo oe UTE
INIA us MEME
EAS E oho t. ede AAA a
ZengWVeroneHsis,.-.— ld eoe
Optatus Milevitanus. . . . e. sna
Cyrillus Hierosolymitanus . . . . . . .
. Gregorius Nazianzenus *. .. a aasa.
WENDEDAdIUS A y EA IA E
RESCIIDUsHC ee rij. Vom NUUS AN RS:
SATIDPOSIUSEC S ii Pots v eol un LU ec
Didymus Alexandrinus. .
Eyaprius;Ponticus.-. e a a a
TEA — sv. E EC
SOrECOriUS Nyssenus MA E E ^
. Amphilochius Cappadox.. . . . . . . .
.Gaudentius Brixiensis . . . . . . . . ;
AU POm tius. Dy e. ra nm cr A
. Joannes Chrysostomus * . . -. . . . .
SS. Macarius, Ægypt. Alexand. :

Saeculo V.

AI ML EU. v.s, ie m aoo a A

Brudentius Aurelia a G
A O
Palladius Helenopolitanus. . . . .. +. .
Theophilus Cpolitan.. . . . . . . - . .
Ürosius
Rufinus

cn ca Y oun Y ca

MonT.

430
440

MIGNE
PATROL.

a 0i fp EIE gea | fa eate

DARA PREPA Pra

be" á a ha -
* plos LS

lE 2 od d ‘M-o Ml Ml -

328 ELENCHUS SCRIPTORUM ECCLESIASTICORUM.

—_—_— _-_______—__—__———————— A A DI n

ELENCHUS SCRIPTORUM ECCLESIASTICORUM. 329

E
|
NOMINA Mogr.| _MIGNE

PATROL.
LT E AA REUS 2a pee =
Venantius Fortunatus. . . . ss ssas. 600 | L. 88
Hesychius Hier . . . ees 609 | G. 93

Saeculo VII.

er
23
O
CO
T
O
O
3

WWW.O

NES

m
RJ
Lu l
= Y 1 ^ u
lo L
y e .
as " A
- y ]
> f
n ^
we J
^

pametusi hi

330

- `
m
*

p=
as

> e ca

$
I
-

—

de e
F

" 7 Um RES .
Y Y

si, hd - i
CL p e
i *

« - 1
* -d ` "
E 4 '
--— ba’ -
-— 9
amem men M an oÁ Él
b a "
» ; rer
1 >

GR
z v E
NNN N Y

eri

-2

VETUS LIÉ

"hen
- “e

"
1

ELBNCHUS SCRIPTORUM ECCLESIASTICORUM.

CUT AA

NOMINA

Ansegisus Abbas. . . .. .. . .. .
. Agobardus AS UN er o
AAN xul...
Walafridus Strabo. ...... uu“...
. Paschasius Radbertus . . . .....
Rabanus Maurus. . . e e e s e ..
EU Toletan-.. .. ... --..
ya A UA 2L. uomo sos
hoo 0:017 AAN
e A
MF IEA EAN
E V.u....

A | uv.x i

Saeculo X.
Notker Balbalus

Regino

CO Pa Pe Re le) e "y" TSS
ES xw eM e 74 . ". M, ". Ta
MM c Ma Ta. em. ^. |‘

Flodoardus
Ratherius
Gerbertus

A A Ala A a e s.
a A A E E. Ws PO A

Burchardus
. Fulbertus

EL AAN A 4 n
coa VL OL CERIS
LESE ENS a c. oru d; 44. 2. 5j
EEN RIA E MM
- e a e

Theophilactus
. Lanfraneus .

. Bruno Carthus
. Anselmus *

o
E ES ARS E uv; S
e >
AA A A od ou nu
> 9 e
LA EI O QE

Saeculo XII.

S. Ivo Carnutensis
. Bruno Astens

Morr. |

833
840
843
849
851
306
859
S61
870
873
S70
977
882
887
881
908

A A HHHH

ASS

CPES RE (a ETE

MIGNE
ATROL.

105
105
104
116
133
107,12
115
119
121
131
133
133,4
135,6
127,9

. 101,4

131

A " TVE E REA ME TEE CO E A
$4 4 0,4) e F "H3 ox. E ai "d pee 4 VEIT Tis zz T
^ MIO ba
M
M |
ELENCHUS SCRIPTORUM ECCLESIASTICORUM. 331 |
ILLU E e E CIE A er Lue eoo Ll $
NOMINA Morr. | _MIGNE
PATROL
Honorius Augustodunensis . . . . . . . 1131 | L. 172
g, Algerus Leodiens . . . ss «ess 1132 | L. 180
Rupertus Tultiensis. ; 380 Inc EA 1135 | L. 167,70
Hugo a S. MIGLOnés s uar EL NL 1140 | L.175,0 >
IIA SATA A. 1151 | L. 187
Sugerius Abbas . . «ee - 11152 | L. 186
S, Bernardus*. > e e 4r es "scs LID EEES O
Petrus Lombardus. . ss ss sass 1164 | L. 190,2
Richardus a S. Victore. . . ...... 1173 | L. 196
S. Thomas Catuariensis. s . < e . . . a: 1174 | L. 190
Petrus Comestor e RE 1199 | L. 198 t
Palrus¿Blesens: 5:5. A A . | 1200 | L. 107 f

www oio icas.com -

(rct oT d UE Te RF ome E AR E Coo V PR LX "o PAE AA Y EL MU
DS LIT =i AFRO TELE 3 EFRA 73 RES ^

EN
EU r

d
]
|
l
|
|
|
|
l
|

~
sA 4
»«-
SN
>” y
HJ

DISPUTATIO III.

DE INSTITUTIONE ET CONSTITUTIONE ECCLESIA

388. In precedente disputatione christianam religionem veluti
ín abstracto consideravimus, et vidimus illam esse unice veram;
quemadmodum statuimus, ejus doctrinas ac instituta non solum
in Seripturis, sed in orali etiam traditione contineri. At tem pus
est, ut queestionem ¿n concreto instituentes, inquiramus quenam
sit christiana religio, et ubinam sit illud authenticum ae vivum
magisterium, cui, ut alibi demonstravimus, cum Scripture tum
traditiones commissse sunt: eo vel magis, quod plures sunt homi-
num coetus inter se discrepantes, qui christianum nomen sibi vin-
dicant.

389. Hinc nemo non videt quanti momenti sit presens tracta-
tio. Sicut enim finis omnis controversie cum Judeis et infideli-
bus Christus est; ita omnis controversie cum acutholicis finis
est Ecclesia. Hane enim Christus instituit, ut per eam homines
veram religionem ediscerent, eamdemque in ipsa profiterentur.
Quemadmodum igitur tractatio de Religione eo spectat, ut ho-
mines fiant Christiani; ita tractatio, quam aggredimur, de Æc-
clesia, eo pertinet, ut Christiani fiant aut sint Catholici.

990. In hac tamen disputatione, ut ordini ac perspicuitati con-
solamus, de Ecclesiae Christi institutione, intimaque constitutione
agimus; in sequente vero Ecclesis ipsius proprietates, dotes, no-
tasque adstruemus: ex quibus denique haud difficile erit definire,
quænam sit vera Christi Ecclesia.

391. In toto autem demonstrationis decursu sspe argumenta
dueimus ex Sacra Scriptura: at quanam ratione id fiat, petendum
est ex dietis in tract. de Virtutibus Infusis (nn. 905. seq.). Nec
dissimili ratione inducimus heic auctoritatem Patrum; divina enim
traditionis auctoritas tune solum recte adhibetur, quando jam

€
D

e
rs
v

-v

ma srm mi !

er
"a
- -
" $

- E ,
ie mm
NAO PRA
PI

P 2e
i

Her.

Q^ DOR e"
n 7i Ms i PL e)
fs | ] n |

BS 12
X i «A 1 |
n ba
T mr
T i <
NT fu H

4
"EJ
il-."T55.- +

-
cs .
a

334 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

constat infallibilitatis charisma in Ecclesia; eum humana semper
ac contra omnes efficax habenda sit.

302. Equidem hee methodus diversa est ab illa, quam veteres
theologi sequebantur; sed recte observat Perrono (Prowm.), ad
eam sequendam nos compellere, «imprimis agendi rationem pro-
testantium, biblicorum, rationalistarum ac mythicorum in do.
ctrinis catholicis insectandis, ob quam non amplius datur nobis
tritam iter insistere..... variari debuit norma oppugnandi Reli-
gionis hostes, posteaquam isti novis machinhtionibus ad catholi-
cos aggrediendos uti cozperunt.... Quis unquam non viderit, ne-
quaquam posse quemquam de Seripturis sacris, prout divine
spectantur, apte disserere, de ipsarum, ut aiunt, inspiratione et
canone, ut reliqua missa faciam, quin prius auctoritas illa con-
stituta sit, ex qua solum es note tuto nobis poterunt constare?
Idem die de divinis traditionibus et earum auctoritate, ac de re-
liquis que ab Eeclesiw auctoritate ac testimonio pendent. »

ARTICULUS PRIMUS

Notiones Previe Traduntur.

993. « Ecclesie nomen», inquit Bellarminus (tom. 2. lib. 3.
c. 1.), «est grecum, deduciturque a verbo 3424^:2, quod est evo-
co. Itaque Ecclesia est evocatio, sive cortus vocatorum. Dicitur
autem populus Dei ccetus vocatorum, quia nemo ad hunc popu-
lum se adjungit per se, et suo proprio instinctu, sed omnes quot-
quot veniunt, a Del vocatione preveniuntur. Est enim vocatio
primum beneficium, quod sancti a Deo recipiunt. ‘Quos vocavit,

inquit Apostolus Rom. VIII. “hos justificavit; quos justificavit,

hos et magnificavit'; et Act. II.: 'Quoscunque advocaverit Domi-

nus giens noster. Hine toties Apostolus Christianos appellat vo-
Catos, in omnibus fere epistolis ».

394. T i
- radueitur quandoque nomen Ecclesi a re contenta ad
Continens,

NM S ve sumitur pro loco in quo cœtus aguntur: ita
es 21): «Convocatus est omnis populus, et per totam
em Intra- ecclesiam oraverunt »; et (I. Cor. XI. 22.): « Num-

ART. J. NOTIONES PRAVIA. 395

quid domos non habetis ad manducandum et bibendum ? aut eecle-
jam Dei contemnitis...?» Quando tamen usurpatur pro ceta ho-
minum, notat idem Bellarminus (l. c.), «normen Ecclesie cum
aliquo adjuncto, posse et in bonam et in malam partern accipi;
dicitur enim, “Ecclesta malignantium' Psal. XXV.; et ‘Ecclesia
Sanctorum! Psal. LXXXVIII; absolute nutem positum hoc nomen,
non intelligi nisi de Ecclesia Christi, excepto uno loco Act. XIX.,
ubide populo Ethnicorum dicitur: ‘Erat enim Ecclesia confusa ».
Hic nomine Ecclesise significamus cætum hominum vocatorum,
seu fidelium.

305. At etiam juxta hane propriam acceptionem, vox Ecclesise
sumitur quandoque sensu latiss2mo; et designat omnes fideles tum
viatores, tum purgantes, tum comprehensores, etiam angelos.
Unde Apostolus de Christo (Ephes. I. 22.) ait: «Ipsum dedit ca-
put super omnem ecclesiam »: ubi consulto dixit, super omnem
ecclesiam, ut intelligatur, Christum non esse caput tantummodo
ecclesie, que est 2m terris, vel im purgatorio, vel im caelis, sed
omnis ecclesie sive militantis, sive purgantis, sive triumphan-
tis. In ecclesia autem triumphante comprehenduntur etiam an-
geli: hine S. Augustinus (in Ps. XXXVI.), scribit: « Ex omnibus
fidelibus et angelis fit una civitas sub uno rege». Et D. Thomas
| (3.p.q. 8. a. 4.), inquit: « Corpus Ecclesie mysticum non so-
lum eonsistit ex hominibus, sed etiam ex angelis. Totius autem

hujus multitudinis Christus est caput: quia propinquius se habet
ad Deum, et perfectius participat dona ipsius, non solum quam
homines, sed etiam quam angeli: et de ejus influentia non solum
homines recipiunt, sed etiam angeli ».— Porro in hoc tractatu lo-
quimur de Ecclesia militante.

906. Juxta hane acceptionem, vox Ecclesia adhuc significare
potest collectionem fidelium omnium in terris, ab initio mundi
usque ad ejus finem. Qua ratione S. Gregorius Magnus, (homilia
19. in Evangelia), ait: « Ecclesiam universalem incipere ab Abel
justo usque ad ultimum electum qui in fine mundi nasciturus
est», Hine considerari potest triplex ecclesi status in hac vita:
Status legis nature, status legis scripte, et status legis gra-
fe. In statu legis nature nullam proprie habebat determinatam
iormam; etai aliqua superaddebantur successive a Deo per reve-

Á www.obráscatolicas.com -

336 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESLX.

lationem: sic de Enos legitur Genes. (IV. 26.): « Copit invocare
nomen Domini», aliquo nimirum signo externo ac publico. In
statu legis scripte forma ecclesie erat ad tempus determinata
quoad populum hebraicum; sed gentes ad eam non tenebantur.
idcirco quoad eas ecclesia erat sicuti in lege nature. In statu
autem legis gratie ecclesia novam ac perfectam formam accepit
a Christo; atque ad ei adhærendum obligantur omnes populi.

397. Observat autem S. Augustinus cum auctore antiquo com-
mentarii in Proverbia (cap. 5.; apud sanctum Hieronymum), præ-
stantius esse nomen Ecclesie quam Synagoga, que est congre.
gatio; sole enim creature rationales vocantur, cum ipsa pecora
dicantur congregari. Hinc quamvis in veteri Testamento popu-
lus Dei apud Israelitas fuerit quandoque Ecclesia nuncupatus:
nunquam tamer Ecclesia Christi, seu populus novi Testamenti
Synagoga est appellatus. Nos igitur hic sumimus nomen Ecele-
sice sensu stricto, prout dicit convocationem, seu coetum fidelium
viatorum in N. Testamento.

398. At hoc etiam sensu, vox Ecclesia non unam significatio-
nem habet. Etenim—1) importat ccetum Pastorum, seu Ecclesiam
docentem: ita (Matth. XVIII. 17.), Christus verba faciens de cor-
rectione fraterna, ait: « Quod si non audierit, dic Ecclesi; si
autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publi-
canus»; ubi S. Chrysostomus (in Matth.) observat: « Dic Eccle-
sie », id est, presulibus et przpositis». Idemque docent sancti
Cyprianus, Augustinus aliique. Revera «loci circumstantia ma-
nifeste demonstrat, ait Stapleton (controversiarum lib. 5. de Po-
testate Ecclesiastica, cap. 7.), illud Christi dictum ad preposi-
tos Ecclesiz referendum. Sequitur enim immediate: “Amen dico
vobis: Quicumque alligaveritis super terram, erunt ligata etin
colo: et quaecumque solveritis super terram, erunt soluta et in
colo”. Hoc autem quis negaverit.ad solos preepositos pertinere?»

2) Idem nomen designat plebem fidelium, seu Ecclesiam discen
(em, prout a prepositis distinguitur: ita Actuum (XX. 28.): «Vos,
inquit Apostolus, Spiritus Sanctus posuit episcopos regere Ec-
clesiam Dei»; et (XV. 4.): «Cum autem , ait auctor sacer, Ye-
rent. Jerosolymam (Paulus et Barnabas), suscepti sunt ab

Ecclesia et ab Apostolis et senioribus »; et (ibid. 22.): « Placuit

ART. I. NOTIONES PRÆVIÆ. 3237

Apostolis et senioribus cum omni £cclesía eligere viros ex eis».
Unde etiam Patres synodi Ántiochens (apud Eusebium h.e. lib. 7.
cap. 30), epistolam suam synodicam adyersus Paulum Samosa-

enum inseripsere: « Episcopis, presbyteris, diaconis et Ecele-

siis Del ».

4) Frequentissime ot in ipso Symbolo adhibetur idem Ecclesie
nomen ad integrum cotum ex pastoribus et fidelibus omnibus
coalescentem, prout ab infidelium, heereticorum et schismatico-
rum conventibus secernitur.—'Triplex hec acceptio ad presentem
tractationem facit; quaenam vero in singulis queestionibus obti-
neat, ibi est. videndum.

399. Sie tamen acceptum nomen Ecelesiæ significare adhuc pot-
est Ecclesiam particularem , vel universalem. Certe usurpatur
pro aggregatione fidelium in eadem domo aut familia commo-
rantium (Rom. XVI. 3—5.), ubi Paulus salutat Priscam et Aqui-
lam, ac «domesticam ecclesiam eorum ». Sumitur pro coetu fide-
lium in una civitate aut provincia degentium (Rom. VI. 16.),
ubi legitur: « Salutant vos ecclesie Christi». Imo passim Apo-
stolus commemorat «ecclesiam Corinthiorum, Thessalonicen-
sium », etc. At sepe Ecclesia universalis exprimitur: ita (I. Tim.
III. 15.), dicitur: « Ut scias quomodo oporteat te in domo Dei
conversari, quee est Ecclesia Dei vivi. »—Nos hic agimus de Ec-
clesia universali.

400. Hzc. quidem de voce Ecclesie, seu de ejus nominal: de-
finitione. Antequam vero ad realem deveniamus, juverit animad-
vertere imprimis nobis mentem non esse talem hic tradere defi-
nitionem, que a Catholicis «que ac Acatholicis admitti debeat;
com enim in reali Ecclesie definitione lateant semina omnium
disputationum que inter nos vigent et Novatores, nonnisi iis ab-
solutis, nostram proponimus Ecclesie definitionem. Intendimus
potius veram catholicam definitionem ob oculos ponere, ut ab
initio cognoscatur subjectum disputationis, singulas ejus partes

suo deinde loco probaturi. Animadvertendum pariter est, aliquam |

esse differentiam inter Ecclesio: definitiones a doctoribus catho-
licis traditas ante et post Concilium Tridentinum; immerito ta-
men Launojus (Ep. 13.) recentiores uti novas et erroneas rejice-
re. Etenim—1) veteres quidam Ecclesiam definiverunt juxta ejus
MAZZELLA, De Religione ct Ecclesia 22

WWW.OL

1tolicas.c

». JE y

FOR pr r
*. Í |
y

J )

€ ` ya » à " .

om -
x? |

E- ig l Li [a ,

-— "e PA yro MÀ eÅ a »
^ > Y Na dE SL A IU M Á

Com ITA Dr O E o ci E =. -wm ae

:
i

^o o Pm 7 e

sat O il tn cmq Y A c — aae Na 0

"g "Epe"

DE ui
=w

- » "dim
ES nt

~ MM
A Y A m
qu1-- ww" Y
- — ld
4? .- a " -
i ^u
AM - A l4 Y
—— —

< a r I ATS
OSD Pie mrs e

39S DISP. HI. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

genericam essentiam, premoimondo " te ac forma, quam ha-
bet post Christum; cum definitio iudi solita post Concilium Tri-
dentinum respiciat praesentem Ecclesise statum ac formam. Ita
ex. gr. D. Thomas (3. p. q. 8. a. 4.), ait: « Ecclesia, secundum
statum vie, est congregatio fidelium ». Et Melchior Canus (de
loc. theol. l. 4. c. 2.), ait:«« Et quamvis societas angelorum et
hominum interdum voeetuf ecclesia, nonnumquam vero regnum
colorum, quod ex hominibus comprehensoribus, vintoribusque
conficitur; nobis tamen in presenti non est animus disserendi,
nisi de ecclesia militante, hoc est, cetu fidelium viatorum ». Sed
illico advertit (1. c.), hanc definitionem comprehendere omnes fi-
deles « et in populo Judeorum sub lege Moysi, et in hominibus
piis sub lege olim naturali. In quem sensum catechumeni sunt
membra ecclesig& verissima. Non enim hæc baptismi sacramento
secernitur, sed fide, que omni tempore populum Dei ab infide-
lum ectibus discriminavit ». Quare cum ipse Canus vellet ita
Ecclesiam definire, ut eam distingueret tum a statu nature tum
a Synagoga sub lege seripta, dixit eam esse « congregationem
baptizatorum »: Baptismus enim, ait (ibid.) « est fidei sacramen-
tum quod proprie ecclesis membra, partesque facit, et Christi
ecclesiam a synagoga distinguit ».—2) Quod si quis querat Ec-
clesise definitionem, que eam distinguat etiam a sectis hseretico-
rum, qui baptizati sunt, jam Nicolaus Papa eam tradiderat di-
cendo Ecclesiam esse « catholicorum collectionem ». Quz definitio
si minus diserte exprimit quee in communi nunc definitione effe-
runtur, plene tamen cum ea convenit. Revera Ecclesia univer-
salia seu catholica, ut inquit S. Cyprianus (Ep. 69. ad Pupian.)
«scissa non est, neque divisa, sed utique connexa, et cohæren-
tium sibi invicem sacerdotum glutino copulata»; quando ergo
Ecclesia dicitur «catholicorum collectio », satis exprimitur eam
esse unam unitate etiam exteriori, quatenus uno visibili capite
regitur. Hine est, quod minus diserise definitiones, qus olim tra-

úl selebant, facile ab omnibus intelligebantur eodem sensu, ac

posteriores nunc intelliguntur, et qu

as Ipsa novorum errorum in-
doles

explieatius proponendas suasit.
401. En igitur realis Ecel

estee definitio, quam communiter jam
Theologi,

post Bellarminum (l. c. e. 2.), tradunt: « Ecclesia est

ART. I. NOTIONES PRAVIA. 339

catus hominum viatorum unius et ejusdem fidei christianæ pro-
fossione, et eorundem sacramentorum communione adunatus, sub
regimine legitimorum pastorum, ac precipue Rom, Pontificis ».
Quam definitionem statim ita illustrat idem Bellarm.: «Ex qua,
inquit, definitione facile colligi potest, qui homines ad Eccle-
siam pertineant, qui vero ad eam non pertineant. Tres enim sunt
partes hujus definitionis. Professio vere fidei, Sacramentorum
communio, et subjectio ad legitimum pastorem Romanum Ponti-
ficem. Ratione Prime partis excluduntur omnes infideles tam qui
nunquam fuerunt in Ecclesia, ut Judæi, Turce, Pagani; tam qui
fuerunt, et recesserunt, ut heretici et apostate: ratione Secun-
de, excluduntur Catechumeni et excommunicati, quoniam illi non
sunt admissi ad Sacramentorum communionem, isti sunt dimissi:
ratione Tertie, excluduntur schismatici, qui habent fidem et Sa-
eramenta, sed non subduntur legitimo pastori, et ideo foris pro-
fitentur fidem, et Sacramenta percipiunt. Includuntur autem omnes
alii, etiamsi reprobi, scelesti et impii sint ».

402. Hane definitionem dire impugnarunt Novatores, ac pre-
sertim Melancthon (Apol. Conf. Augustanze); dicebat enim, man-
cam esse et imperfectam illam Ecclesise definitionem, in qua nulla
fit mentio justorum, fidei interioris, spei et charitatis: in quibus
iamen sita est pars Ecclesis precipua.

403. Sed animadvertatur:—1) theologi in sua Ecclesise defini-

tione speciatim illam considerant, in quantum visibilis est et ex-

terna societas. Cum enim Ecclesia sub eo respectu, seu quatenus
est visibilis, a nobis ostendatur magistra veritatis; per datam
definitionem directius impetimus Protestantium errores: hi nam-
que distinguunt duplicem Ecclesiam, unam internam et invisibi-
lem, externam aliam et visibilem, quarum illa sola, non ista po-
tatur privilegiis Ecclesie concessis, que in Scripturis enarran-
tur—2) Ecclesi; nomine absolute sumpto, intelligenda est vera
Ecclesia quee externa sit et visibilis: id demonstrat ex Scriptu-
tis, ex confessionibus fidei et libris discipline ipsorummet Pro-
testantium, illustrissimus Bossuetius in libro cui titulus: Confé-
rence avec le ministre Clawde—3) Semel deprehensa vera visi-
bili Ecclesia, statim habetur illius anima, quæ ab ejus corpore
inseparabilis est; adeoque fides, spes, charitas etc. necessario re-

. EN
Ñ e

: "WIS. y
foo YE. rd
a LI

WWW.O bas eatol icas.com

- - ~
ra 2T

^er
Fr x"

pS E ;

A tL CAMILLO i M MEL —CP———XSPEDRR—————M o A O 2 TA a

^- > a
. $.
JI pr .

.
-

ES e

. -
— t L a
Ld * wa di
-— a
P o -
B i > -
"un "

340 ISP. Ill. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,
t D s "

peritur in ea societate, True da a” M sacra-
mentorum communione, Jegitinme;suhes pas orum bc et
Romanum Pontificem caput visibile REROSOL il) Quarg his yer-
bis: sub regimine legitimorum pastorum sicut aliis: Unius ef
ejusdem veræ fidei prafessione el Son deu ME
communione conjunctus, satis Dugfacto expire) LU
sti doctrinam in Ecclesia annuntiari, et vera 2 Cirisig instituta
sacramenta rite ministrari. Ex hoc vero nenik nteni in ea
reperiri internam fidem, gratiam et cR stes Siquidem vera
Christi doctrinse predicatio, rectus ejus sacramentorum usus,
ministerium a Christo institutum, uberes nata sunt referre fry-
ctus. |
404. Quemadmodum, ut diximus, non est hic locus catholicam
Ecclesie definitionem adstruendi ac propugnandi; ita neque falsas
hereticorum definitiones impugnandi. Prsestat tamen, ut doctri-
næ discrimen statim appareat, precipuas hic memorare. Ac im-
primis inter heereticos, qui Protestantes prscesserunt—1) Hona
tistæ, teste S. Augustino ( hæres. 70.) «in hæresim schisma
verterunt, tamquam ecclesia Christi propter crimina Cæciliani
seu vera, seu quod magis judicibus apparuit, falsa, de toto ter-
rarum orbe perierit, ubi futura promissa est, atque in africana
Donati parte remanserit, in aliis terrarum partibus quasi conta-
gione communionis extincta ». Unde Ecclesiam definiverunt: « e
ius fidelium, quorum fides nunquam deficit », seu « congrezatio
justorum ». — 2) Pelagiani «in id etiam progrediuntur», ajebat
S. Augustinus (heres. 88.), «ut dicant, vitam justorum in hog
sæculo nullum omnino habere peccatum, et ex his ecclesiam Chri-
sti in hac mortalitate perfici, ut sit omnino sine macula et ruga,
quasi non sit Christi ecclesia, quæ toto terrarum orbe clamat
ad Deum: dimitte nobis debita nostra ». Unde Ecclesiam definie-
bant: « congregatio eorum qui nullum peccatum habent »—3) Sæ-
culo XV. Joannes Wicleffas et Joannes Hus errores suos in plu-
res Germani partes, presertim in Bohemiam, disseminarunt.
In eorum sententia ecclesia est congregatio prædestinatorum.
405. Ab his errores suos derivarunt Protestantes. Nam—1) Lu-

therani Martinum Lutherum secuti (in conf. August. art. 7.) do-
Cuerunt Ecclesiam esse sanctorum c

ongregationem qui vere cre-

-
Y Y er W m
o wo. -
: Tr -— < de
zo ] > hm vre
ES T a e Y
«* A^ * ye rs
. - "ams Fw" "
*

"Tia T AS ma . e 25 mA

ART. I. NOTIONES PRAVIZ. 341

dunt et obediunt Christo. Addunt tamen: in hac vita huic con-
gregationi multi mali et hypocrite admixti sunt usque ad su-
premum judicium. Quibus duplicem innuere videntur Ecclesiam;
unam veram, ad quam pertineant privilegia in Scripturis expressa,
queque sit sanctorum congregatio oculis non corporis sed fidei
adspectabilis; alteram externam, quee nomine tantum sit Eccle-
sia, queque extet congregatio hominum convenientium in doctrina
fidei et usu sacramentorum: atque in hac concedunt bonos et
malos inveniri—2) Ipsemet Calvinus, utut sxquivoce hac de re
loqui studuerit, ab ea sententia reapse non ablusit. Nam impri-
mis (Instit. 1. 3. c. 2. nn. 8—11.) docet fidem esse inamissibilem;
deinde vero (Instit. 1. 4. c. 1. n. 2.) tradit veram Ecclesiam a E
solo Deo cognosci posse, ejusque fundamentum esse divinam ele- |
ctionem, utpote que constat solis fidelibus, qui idcirco ad album
electorum spectant; denique (eod. lib. et cap. sectionib. inseq.)
adstruit Ecclesiam externam, in qua boni et mali numerentur.
Cf. Bellarm. (l. e.) — 3) Inter recentiores autem, en quomodo

Psaffüus definit ecclesiam universalem: «ea que ex omnibus par-
E

———

>» K e- -|

ticularibus christianis ecclesiis Christi doctrinam profitentibus
constat». Quæ definitio penitus arbitraria ad mentem revocat
que scribit S. Augustinus de hæresi Rhetorii (hæres. 72.): «que
| omnes hæreticos recte ambulare, et vera dicere affirmat: quod
ita est absurdum, ut mihi incredibile videatur ». Et Apostata

|
|
|
|
|
|

M. Antonius de Dominis (de republ. christ. lib. 7. c. 10.), seri-

bit: «Presumptivam (Ecclesiam) videmus; veracem credimus: ne-

que enim possumus illam nisi per conjecturas indicare. Reprobi,

occulti heeretici, mali catholici sunt in ecclesia presumptiva; soli

autem predestinati et probi sunt in ecclesia veraci». i
406. Ex quibus patet, id præcipue cordi esse hæreticis, ut Ec-

clesiam adstruant invisibilem: aut si visibilem aliquam Ecclesiam

admittunt, eam diversam dicunt ab invisibili; atque huic, non

illi prærogativas a Christo collatas aut promissas adscribunt. Qui Í

error vere fundamentalis in tota hac tractatione suo loco diserte

confutabitur (1).

A AA AT 9

- "o n o oe he

- a A A M — =- m «e

(1) Litton qui ad sectam pertinet que vulgo andit « The Evangelical School, »
ìta proponit ideam Ecclesiae (apud Murray); « Una vera Ecclesia, illa sancta Ca-
tholica Ecclesia, de qua loquitur Symbolum [Apostolorum], non est corpus mixtum,

WWW.O atolicas.com

$ > wu.

—— "A-0000

349 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE,

ARTICULUS SECUNDUS

Generalis Conspectus de Constitutione Ecclesia,

407. Que ad constitutionem Ecclesie pertinent in tota hujus

a . a
disputationis serie evolvi ac demonstrari debent. Juverit tamen
in antecessum ejus ideam summatim proponere, ut clarius pro-

intra se et malos et bonos complectens. Est conventus eorum qui ubicunque sint,
viva unione cum Christo per tidem junguntur, et de sanctificantibus eius Spiritus
influxibus participant. Proprie loquendo, prseter jam in terris, omnes salyandos
comprehendit. Arctiori aignificatione, nomen [Ecclesiz] corpus vere credentium quo-
vis dato tempore in mundo existens designat.

4 Eatenus invisibilis est vera Ecclesia quatenus non adhuc manifestatur qua cor-
pus; seu, ahis verbis, nulla est societas seu corpus visibile in terris, de quo predicari
potest quod sit corpus Christi mysticum. Hino plane seqnitur Caput huius corporis
non esse visibile.

« Ecclesia particulares, aliter separate, unum sunt propter communem relatio-
Dem ad unam veram Ecclesiam, seu corpus Christi mysticum, et conjunctionem
cum ea. Huius coniunctionis, ideoque verse visibilia Ecclesi?, note externa sunt
pura predicatio verbi (in fundamentalibus saltem) et administratio sacramentorum,
'quoad ea qui necessario requiruntur juxta Christi iustitutum.' He sunt dus note
necessarie vere Ecclesise ['of a true Church’); quibus addi potest, etai minus ne-
cessaria, usus disciplina.

« Etsi, secundum conceptum Ecclesim visibiles sint ‘congregationes sanctorum!
i. e. vere ganctiflcatorum, et ut tales habenda sint, si sint vocande Ecolesig, at-
tamen nunquam vere tales sunt. De facto sunt semper conventus mixti, comple-
ctentes hypocritas et christianos quí solum nominetenus tales sunt, seque ac vere cre-
dentes; inter quos perfecta separatio, in praesenti vita, impossibilis est, et secunda
Christi adventui reservatur. Hine collectio visibilium Ecclesiarum christianarum
per mundum non est idem accurate cum vera Ecclesia [ “the true Church! ] que
ut dictam est, ex solis vivis membris Christi coustat.

* "Episcoporum successio,’ ' Antiquitas,” ' Amplitado.? * Nomen Catholici, et

hujusmodi note per se non probant aliquam societatem esse Christi veram Eccle
siam ['a true Church]

| * Uni vers Ecclesie ['to the one true Church! ], corpori Christi, proprie per-
tinent promissiones perpetuitatis, perpetue presentie Christi, et conservationis 8»
errore fundamentali. Idem dici

C MENS potest de attributis Ecclesise, Unitatis, Sanctitatis, etc.
Q : i

ei E: p meds propria signifcatione, non possent predicari nisi de eo corpore
, VBYStico) Christi quod adhuc non est plene manifestatum »

ART. 11.— DE GENERALI ECCLESIA IDEA. 343

cedat traetatio, Si autem cujuscumque societatis indoles nequit
recte definiri, nisi inspiciendo factum, ex quo nata veluti est; a
fortiori id dicendum de Ecclesia, que supernaturalis est institu-
tio, ac tota quanta est a libera sui Institutoris voluntate pendet. "E.
Quare evidenter absurda est assertio Kant (La Religion dans les
limites de la raison, trad. Trullard, Paris, 1841, pag. 174.),
qui contendit e contra, impossibile esse genuinam universalis re-
ligionis naturam assequi, nisi a facto prescindamus—Cf. Tapa-
relli (Saggio etc. vol. 2. nn. 1410. seqq.).
408. Itaque constat primo, non modo apud catholicos, sed et-
iam apud Novatores, Ecclesiam aliquid de se invisibile contine-
re, societatemque esse spiritualem, et supernaturalem. Est qui-
dem societas — 1) spiritualis, quatenus scilicet ad hoc facta
comparataque est divinitus, ut membra sua proxime quidem ex
statuta norma sanctificet, tum vero, quod illius fructus est ac
corona, ad sternam beatitudinem adducat; atque hoc tandem
pacto externam Dei gloriam promoveat.—2) Est supernaturalis: | — -
nimirum est societas, cujus origo, media et finis, omnem præ- -
tergressa humans nature exigentiam, Deo debentur: qui sicuti ¿ca
sua incitatus bonitate hominum genus ab origine ad statum pro- [
vexitindebitum seu supernaturalem; ita ejusdem lapsum sua im-
pulsus misericordia restituere omnino voluit ad eumdem statum. "e
Cf. Schrader (de Unit. Rom. 1. 1. pag. 16.). Det
400. At secundo, non minus certum est, ut infra probabitur, hei
elementum aliquod sensibile Ecclesie competere, quee proinde vt-
Sibilis societas est. Statutus enim a Christo fuit, ut aliqua jam
attingamus—1) aggregationis modus, baptismus —2) pr:escripta fuit
principalis conditio, fides — 3) fuit propositum credendi agen- na
dique objectum , quacunque mandavi vobis—4) institutum fuit
magisterium ac tribunal authenticum, penes quod esset doctrins |
integritas, leges ferendi, judicandi puniendique summa potestas: E^ ds
docete—ego vobiscum sum—collatee solvendi ligandique claves—
et nisi ecclesiam audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus—
9) vocati selectique sunt duodecim, quibus omnis inesset potestas
EÉcelesiam docendi ae regendi, et a quibus, determinata hierarchi-
ca forma, continuandum jugiter ministerium in sequentes doctores
atque pastores perenniter dimanaret. Of. Schrader (op. cit. p. 12.).

www4óbiascatolicas.com

A q
" x E
T
944 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE, »
410. Exinde factum est, ut communiter jam Theologi doceant,
Ecclesiam anima veluti et corpore constitui: visibile elementum
corpus, spirituale et supernaturale PSR vocant. Quod quidem
aptissime dici, constat—1) ex analogia. Nam cetus fidelium, seu
societas nobis exhibet ideam corporis moralis, seu moralis per-
sons, que ad instar humani individui viventis existat et agat,
Sicut ergo in physico humano individuo distinguuntur COrpus et
anima; ita in morali individuo corpus et anima considerari pos-
sunt. Jamvero in homine corpus est elementum materiale, visi-
bile, determinabile; anima vero elementum seu principium inyi-
sibile, informans, determinans. Merito igitur Ecclesis elementum
visibile, pars materialis seu corpus dicitur; elementum vero spi-
rituale et supernaturale, pars formalis seu anima appellatur.
2) Hxc eadem appeilatio corporis et animo Ecclesie funda-
mentum habet in Scripturis. Nam, ut pauca delibemus, Aposto-
lus (Col. III. 15.), ait: « Pax Christi exultet in cordibus nostris,
In qua et vocati estis in uno corpore ». Et (I. Cor. X. 17.), seri-
bit: «Quoniam unus panis, unum corpus multi sumus, omnes qui
de uno pane participamus ». Nimirum, sieut unus est panis eu-
charisticus, quem omnes Ecclesism filii participamus;: ita unum
Ecclesie corpus universi invicem consociati efficimus: sicut ex
multis granis fit unus panis; ita ex multis fidelibus fit unus panis
sacer et vivus, unum scilicet corpus mysticum. Et (XII. 13.): «In
uno Spiritu omnes nos in unum corpus baptizati sumus, sive Ju-
dæi, sive gentiles, sive servi, sive liberi: et omnes in uno spiritu
potati samus». Videlicet uno Spiritu seu dono ejus, tamquam ea-
dem informante anima, a principio in baptismo in unum corpus
coaluimus; et subinde in eucharistia unius spiritus participatione
refecti, tamquam jugi anime vitali influxu, in uno corpore con
servamur ac crescimus. |
411. Ad intimam Eocclesiz constitutionem penitius rimandam,
ulterius, aliqui progressi, in Ecclesia quandam veluti Incarnatio-
Dis continuationem sibi videre visi sunt. Quam ideam a Mohler
(Symbolism) expositam et evolutam, ita paueis proponit Perrone
(cap. 2.): «Christus Deus-Homo voluit in ea (Ecclesia) perfectam
Sul ipsius imaginem ac similitudinem relinquere, in qua et per
quam ipsemet vivere quodammodo videretur, ac nobiseum etiam;

TRINI A et cna E ratur itla LYga m o ME AS EE OS
Mx SUE e.

ART. II. — DE GENERALI ECCLESIA. IDEA. 245

post visibilem suum in celum ascensum, conversari. Hsec pro-
pterea societas, Christum præ se ferens, ut ipsi loquuntur, divi-
no-humana est, subsistens in unitate persone cum utriusque
naturo communicatione: quo fit ut elementum, ut vocant, divi-
num pervadat ac penetret elementum humanum, ipsumque regat
ac dirigat, alat ac veluti informet, unitatemque ex utroque con-
stituat. Quod divinum in hac persona morali seu societate inesse
dieunt, constituit partem ejus intimam seu animam ; quod vero
humanum vocant, constituit ejus formam exteriorem ac visibilem
sive corpus, quo velut organo anima exterius se prodit ae ma-
nifestat. Exinde fit..... ut Ecclesia una sit, prout unus est Chri-
stus; saneta, uti sanctus est Christus; indefectibilis, quemadmo-
dum indefectibilis est Christus; infallibilis, sieut infallibilis est
Christus, qui eam tanquam vivam imaginem sui ipsius atque per-
fectam esse voluit, imo per eam quodammodo se in his terris
usque ad consumationem saeculi perpetuare constituit, ita ut, quod
Christus habuit et habet natura sua, communicet per gratiam ac
privilegium huic filie seu sponse sua».

412. Hec autem si rite intelligantur, quatenus nempe Christus
instituit ad ¿instar Incarnationis Ecclesiam, qus proinde ejus
mysticum corpus est, traduntur in Scripturis et a Patribus. Ac—
l) quidem in Seripturis. Etenim dicitur (I. Cor. XII. 27.): « Vos
autem estis corpus Christi»: quod, per se patet, intelligendum
est de tota Christi Ecclesia; neque Apostolus ibi loquitur de Co-
rinhiis seorsim sumptis. Et (Eph. I. 22. seqq.): « Ipsum [Chri- |
stum] dedit caput super omnem Ecclesiam, que est corpus ipsius ». mA
Et (ibid. IV. 11. seq.): «Ipse dedit quosdam quidem Apostolos....
in edificationem corporis Christi ». Et (ibid. V. 30.): « Membra
eumus eorporis ejus (Ohristi) de carne ejus et ossibus ejus ». Et
(Coloss. I. 24.): « Adimpleo ea quee desunt passionum Christi, in
carne mea, pro corpore ejus, quod est Ecclesia ».

2) Eadem traduntur a Patribus, quos inter S. Athanasius (lib.
de Incarnat. S 21.), seribit: «Et cum Petrus dicat: * certissime
|! sciat ergo omnis domus Israel, quia et Dominum eum, et Chri-
stum feeit Deus hunc Jesum quem vos crucifixistis: ' non de di-
Vinitate ejus dieit, quod Dominum ipsum et Christum fecerit;
sed de humanitate ejus, quee est Universa Ecclesia, quee in ipso

|
i
l
|
|
l
f
l
|

mm PIU da Unna meae AAA a A ANNA AÑ

www.obráiscatolicas.com

346 DISP. Ill. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

dominatur et regnat, postquam ipse crucifixus est; et qug ungi-
tur ad regnum cœlorum, ut cum illo regnet, qui seipsum pro illa
exinanivit, et qui induta servili forma, ipsam assumpsit », Et
S. Augustinus (ser. 80. in pasch. n. 2.), ait: « Ecce discipuli et
Christum viderunt post resurrectionem, et hoc futurum fuisse
Scripturas sanctas ore ipsius audierunt. Nos Christum presentem
in earne non vidimus; sed Scripturas, quibus et illi firmati sunt,
quotidie cum leguntur audimus. Et quid de Scripturis dixit? Pre.
dicari in nomine ejus ponitentiam et remissionem peccatorum
per omnes gentes, incipientes ab Hierusalem. Hoc discipuli non
videbant; Christum videbant de futura ecclesia dicentem. Dicente
itaque Christo quod non videbant, eredebant. Caput videbant,
corpus nondum videbant. Nos corpus videmus, de capite credi-
mus. Duo sunt, sponsus et sponsa, caput et corpus, Christus et
ecclesia. Discipulis seipsum ostendit et ecclesiam promisit. Nobis
ecclesiam ostendit, de se ipso credere preecepit. Unum videbant
Apostoli, aliud non videbant. Et nos unum videmus, aliud non
videmus. Quomodo illa a presente capite credebant de corpore,
sic nos de presente corpore credamus de capite. Àn negaturi su-
mus? Sed negare nos clamans veritas ipsa non sinet. Videmus
enim ecclesiam Christi a solis ortu usque ad occasum laudare
nomen Domini ».

413. His semel constitutis, haud difficile erit dijudicare quid
animam, quidque corpus Ecclesis constituat. Quidquid enim in
primis spirituale est, et Ecclesiam in suo esse determinat, in ea-
que est principium vitæ et motus; ad ejus animam pertinere di-
cendum est. Unde pertinet ad animam Ecclesise—1) gratia san-
ctificans, que est formale principium vitæ supernaturalis—2)
Fides, Spes et Caritas, qua nequeunt deesse ubi est gratia san-
ctificans, queque precipua sunt, supernaturalis vitæ operationum
principia proxima—3) Ceteræ supernaturales virtutes, nec non
interior gratia actualis, sine qua supernaturalis operatio est im-
possibilis—4) Reliqua omnia interna dona Spiritus Sancti, quibus
supernaturalis sanetitas et, activitas amplificatur et efficacior red-
ditur,

AM. His donis, que nisi actu possideantur ab omnibus Eccle-
33? membris. 27 omnia tamem ordinantur, ea addi debent que

Eg ww UY

ART. 11.— DE GENERALI ECCLESIA IDEA. 347 y

| aliquibus solum in aliorum utilitatem conferuntur. Quo donorum
| genere non modo comprehendimus novem gratias gratis datas,
quas enumerat Apostolus (I. Cor. XII.), et de quibus egimus in
tract. de Gratia (n. 19. seqq.); sed etiam potestatem ordinis et
jurisdictionis, ad baptizandum, ad remittenda peccata, ad sacri-
ñcium offerendum, ad preedicandum verbum Dei, ad leges feren-
das, etc. etc.: qua omnia unum finem communem respiciunt, nem-
pe conservationem et incrementum Ecclesise, sanctificationem et
perfectionem membrorum ejus. Vita enim et sanctitas Ecclesiæ
non in eo solum consistit, ut membra sancta habeat, et veluti
passive sancta sit; sed, si adequate sumatur, importat etiam
activitatem et energiam supernaturalem, qua tum sua membra

doceat, regat, promoveat in vita supernaturali ad vitam æter-
nam consequendam, tum extraneos vocet, instruat, convertat in
ordine ad eumdem finem. Ad id autem prestandum maxime con-
ferunt dona gratis data, gratia propria sacramenti ordinis, pe-
rennis Spiritus Sancti assistentia, etc.: que proinde sub hoe re-
| spectu, merito dicuntur ad Ecclesie animam pertinere.
| 415. Quidquid autem externum est, visibile, veluti determina-
hile in Ecclesie corpore recensendum est. Unde—1) ad corpus
—— Eeclesiz spectant ipsi homines plane adspectabiles, ad Ecclesiam
pertinentes, prout cotum efformant, ex quo materiale Ecclesise
consortium resultat; eo ferme pacto, quo persone militum, prout
simul aggregate considerantur, corpus exercitus constituunt —
. 2) Hine regimen, quo persone ille in unitate continentur, et a
quo impulsum accipiunt ad socialem operationem exercendam, ad
corpus pariter Ecclesize pertinet—3) Pari ratione ad Ecclesise
corpus revocantur media omnia externa, praedicatio, Sacramen-
torum administratio, ritus, etc., que ad finem ipsius Ecclesise
prosequendum adhibentur—4) His adjici debet ipsa externa inte-
"lorum donorum manifestatio. Certe preedicte virtutes theologi-
cæ innumeris modis, tum per actus individuorum tum publico
Ecelesim cultu manifestantur; potestas etiam spiritualis, sive or-
| dinis sive jurisdictionis, apparet in variis modis in quibus et
. Confertur et exercetur; denique vigor ille Apostolici ministerii,
qui, juxta verba Christi, perpetuo in Ecclesia mansurus est, quo-

1 . www.gbrascatolicas.com

348 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE.

tidie se prodit in confirmatione justorum, in conversione pecca-
torum et acatholicorum. i

416. Ex his omnibus quedam jam licet inferre, que summa-
riam hane Ecclesiæ constitutionis ideam clarius exhibeant. Atque
primo quidem gravissimi momenti controversia, que de natura
et definitione Ecclesi agitatur catholicos inter et protestantes,
in hoc potissimum consistit, quee sit nimirum Ecclesia cui pri-
vilegia multa immediate a Christo concessa mn et um ire
cte affieiant promissa Christi de ejus DES on infallibili-
tate, etc.: quee omnia hæretici, ut innuimus, Ecclesiæ invisibili
tribuunt. Verum hic error, passim in tractatus decursu refutan-
dus, satis jam detegi ac respui potest. Etenim si Ecclesia constat
anima et corpore, vel si est corpus Christi, admitti nequit Ec-
clesia que sit solum invisibilis; neque duplex admitti potest Ec-
clesia, ¿nvisibilis una, altera visibilis. Quemadmodum enim cor-
pus et anima non constituunt duplicem hominem, sed duo sunt
elementa essentialia unum hominem constituentia, quorum si
unum ex. gr. corpus, desit, jam non amplius habeatur homo; ita
visibile et invisibile elementum non duas sed unam Ecclesiam
constituunt, quorum si unum ex. gr. visibile, desit, jam non am-
plius habeatur Ecelesia Christi. Ergo Ecclesia promissionum est
Ecclesia visibilis.

417. Colligitur secundo Ecclesiam, licet humanis individuis
constet tamquam materia; esse tamen societatem intrinsece, es-
sentialiter , et suo genere supernaturalem. Non enim origine
tantum, fine ae mediis est supernaturalis; sed etiam intrinseca
forma et vivificante prineipio, quod ipsum, ex disputatis, est es-
sentialiter supernaturale. Quoniam autem ejusmodi supernaturale
elementum non inexistit tantummodo Ecclesiæ corpori; sed illud
in esse talis corporis socialis constituit, permeat quaqua versus
et informat, ejusque omnem motum et actionem producit et ad-
ministrat; hine ipsum corpus Eeclesiw per se materiale, quan-
dam veri nominis elevationem ac supernaturalitatem induit; adeo

que tota societas, seu Ecclesia, supernaturalem dignitatem et or-
dinem naneiseitur p.

418. Hine tertio,

cum dona gratis per appropriationem tri-
buantur Spiritui Sa

Dcto, cui intime per sanctificationem conjunt-

E E (ctor qa RITA e 438872401 71 E SERIEN PUT ua 7
AVE " i, TAa a n dh " < i x icu. Dedi ! ^
Sev run Pa !

Ls . N' - -

ART. Il.— DE GENERALI ECCLESIZE IDEA 340

gimur (cf. de Gratia, n. 1032. seqq.), merito Ecclesia dicitur—
1) habitaculum Dei, juxta illud (Ephes. II. 20. sSeqq.): «Super-
edificati super fundamentum Apostolorum et prophetarum, ipso
summo angulari lapide Christo Jesu: in quo omnis edificatio con-
structa crescit in templum sanctum in Domino; in quo et vos
eoedificamini in habitaculum Dei in Spiritu».—2) Dicitur Spon-
sa Spiritus Sancti: «siquidem apparet intimam dari eommunica-
tionem inter hunc et Ecclesiam: eandem Spiritus Saneti jugi af-
flatu foveri et ali, ac subjectum esse immediatum et adequatum
effusionis omnium charismatum, que Spiritus Sanctus eidem per-
petuo confert. Ex sui vero parte Ecclesia totam se Spiritui San-
eto figendam et regendam tradit; ejusdem dona rite sancteque
commissis sibi fidelibus administrat. Ipsa demum Spiritu Sancto
fecundata non cessat Deo procreare filios, quos etiam materna
sollicitudine ultra ipsos vitæ mortalis fines complectitur »—3) Imo
dieitur Spiritus Sanctus Cor Ecclesie. « Caput, inquit D. Tho-
mas (3. p. q. 8. à. 1. ad 3.), habet manifestam eminentiam respe-
etu ceterorum exteriorum membrorum; sed cor habet quamdam
inluentiam occultam. Et ideo cordi comparatur Spiritus Sanctus,
qui invisibiliter Ecclesiam vivificat et unit; capiti autem com-
paratur ipse Christus secundum visibilem naturam, seeundum
quam homo hominibus prefertur».

419. Similiter quarto, si Ecclesia est corpus Ohristi, qui est
Ecclesie Caput, perpetua debet esse unio inter Christum et Ec-
desiam. Unde Christus ipse (Jo. XV. l. seqq.) exhibet fideles
omnes uti totidem palmites uni sibi tanquam viti adhzrentes, et
ex una vite haurientes vitales succos. Sed: preclare D. Thomas
(l. c. c.) explicat hane rationem Capitis, dicens: « Sicut tota Ec-
clesia dieitur unum corpus mysticum per similitudinem ad natu-
rale corpus hominis, quod secundum diversa membra habet di-
versos actus, ut Apostolus docet (Rom. 12. et ]. ad Corinth. 12.),
ita Christus dicitur caput Ecclesise secundum similitudinem hu-
mani capitis: in quo tria possumus considerare, scilicet ordinem,
perfectionem et virtutem. Ordinem quidem, quia caput est prima
. Pars hominis, incipiendo a superiori: et inde est quod omne prin-
. Cipium consuevit vocari caput, secundum illud Ezech. (16. 35.):

“Ad omne caput vie «edificasti signum prostitutionis tue'. Per-

- —— — I —O——B cid -

C" o" e— o -—- o o o ce— 0 | —— o — 8 se cs s s s o o OM c

— — o M l a Ml d

— «bs

www.obftascatolicas.com

- a O y
¿qe — m" 4 He Y

350 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

fectionem autem, quia in eapite vigent omnes sensus et interiores
et exteriores, cum in csteris membris sit solus tactus: et inde
est quod dicitur (Isa. IX. 15.): ‘Senex et honorabilis ipse est ca.
put. Virtutem vero, quia virtus et motus ceterorum membrorum,
et gubernatio eorum in suis actibus est a capite, propter vim
sensitivam et motivam ibi dominantem: unde et rector dicitur
caput populi, secundum illud (1. Reg. XV. 17.): « Nonne eum esses
parvulus in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es?” Hee
autem tria competunt Christo spiritualiter. Primo enim secun-
dum propinquitatem ad Deum gratia ejus altior est et prior, etsi
non tempore, quia omnes alii aeceperunt gratiam per respectum
ad gratiam ipsius, secundum illud (Rom. VIII. 29.): ‘Quos presci-
vit, hos et preedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit
ipse primogenitus in multis fratribus'. Secundo vero perfectionem
habet quantum ad plenitudinem omnium gratiarum, secundum
illud (Joan. I. 14.): ‘Vidimus eum plenum gratize et veritatis",
ut etiam supra ostensum est, (quest. prec., art. 9.). Tertio, vir-
tutem habet influendi gratiam in omnia membra Ecclesim, se-
cundum illud (Joan.1.16.): ‘De plenitudine ejus nos omnes acce-
pimus. Et sic patet quod Christus convenienter dicitur Ecclesise
caput ».

420. Ex quo quinto ulterius sequitur, quod sicut in humano
eorpore non omnia membra sunt ejusdem perfectionis, neque eun-
dem actum habent, quamvis omnia ad commune hominis bonum
concurrant; ita, si consideremus dona gratis data, non omnia
membra Eeclesizm, que est corpus Christi, possident eadem dona,
quamvis ad totius corporis edificationem ordinentur: propterea
Ecclesia est societas inequalis, Quee omnia non semel docuit Apo-
stolus, sed præsertim (L Cor. XII. a v. 12.), scribit: « Sicut
enim corpus unum est, et membra habet multa, omnia autem
membra corporis cum sint multa, unum tamen corpus sunt, ita
5 Christus... Nam et corpus non est unum membrum, sed multa.
Si dixerit pes: Quoniam non sum manus, non sum de corpore:
num ideo non est de corpore? Et si dixerit auris: Quoniam not
- T sum de ds num ideo non est de corpore!

pus oculus: nbi auditus? Si totum auditus: ubi odo-

ratus? Nu ;
“e autem posait Deus membra, unumquodque eorum

- ' ° EPA ! LA Pag P $ - r 4
o 4 - < Atano AA "— "s ad bas ' - A " To" 2424 4^. T » » a é
i PEE e , RIAS o s P ss B "wu s E E E A "I e >, y" -^
LAA? Lo ù J "
Emo "

ART. 11.— DE GENERALI ECCLESIZE IDEA. 35]

in eorpore, sieut voluit. Quod si essent omnia unum membrum,
ubi corpus? Nune autem multa quidem membra, unum autem cor-
pus. Non potest autem oculus dicere manui: Opera tua non indi-
geo; aut iterum eaput pedibus: Non estis mihi necessarii... Et
si quid patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra;
sive gloriatur unum membrum, congaudent omnia membra. Vos
autem estis corpus Ohristi, et membra de membro. Et quosdam
quidem posuit Deus in ecclesia primum Apostolos, secundo Pro-
phetas, tertio Doctores, deinde virtutes, exinde gratias curatio-

Í- —— n — DA - -

> -

num, opitulationes, gubernationes, genera linguarum, interpreta-
tiones sermonum. Numquid omnes Apostoli? numquid omnes Pro-
phetæ? numquid omnes Doctores? numquid omnes virtutes? num-

^ Q6 Ill P E A er

quid omnes gratiam habent curationum? numquid omnes linguis
loquuntur? numquid omnes interpretantur? »

421. Imo sexto, vel si inspiciamus dona, qui ad omnes ordi-
nantur, cum non omnes, qui sunt in Ecclesia, ea possideant in
eadem mensura, nec omnes semper omnia possideant; non omnes
eadem perfectione aut ratione conjunguntur Christo Capiti, ac
propterea non eadem ratione sunt membra Ecclesie. « Chri-
sius, inquit D. Thomas (3. p. q. 8. a. 3.), est eaput omnium
hominum, sed secundum diversos gradus. Primo enim et princi-
paliter est caput eorum qui actu uniuntur ei per gloriam; se-
eundo, eorum qui actu uniuntur ei per charitatem; tertio, eorum
qui actu uniuntur ei per fidem» etc. Et Bellarminus (l. 3. de
Eccl. milit. c. 2.), ait: « Notandum autem est ex Augustino in
brevieulo collationis, collat. 3. Ecclesiam esse corpus vivum, in
quo est anima et corpus, et quidem anima sunt interna dona Spi-
ritus Saneti, Fides, Spes, Caritas, etc. Corpus sunt externa pro-
fessio fidei, et communicatio Sacramentorum. Ex quo fit, ut qui-
dam sint de anima et de corpore Ecclesie, et proinde uniti Christo
capiti interius et exterius; et tales sunt perfectissime de Eecle-
sia; sunt enim quasi membra viva in corpore, quamvis etiam inter
istos aliqui magis, aliqui minus vitam participent, et aliqui étiam
solum initium vitæ habeant, et quasi sensum, seu non motum,
ut qui habent solam fidem sine caritate. Rursum aliqui sunt de
anima, et non de corpore ut catechumeni, vel excommunicati, si
idem et caritatem habeant, quod fieri potest. Denique, aliqui

A A A A DO

www.obfascatolicas.com

! O AIDA ADA
amm = » - -à

392 DISP. HII. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE,

sunt de corpore, et non de anima, ut qui nullam hubent Inter-
nam virtutem, et tamen ipsi, aut timore aliquo temporali pro.
fitentur fidem, et in Sacramentis communicant sub regimine pa-
storum, et tales sunt sicut capilli, aut ungues, aut mali humores
in corpore humano ». — Sed haec omnia infra per partes asseronda
atque enucleanda sunt.

ARTICULUS TERTIUS

An Christus sit Immediatus Ecolesie Auctor, eique vera
Societatis formam dederit.

eun

Exponitur Status Quaestionis.

422. Binas quaestiones, uti ex titulo art. liquet, simul comple-
cti videmur; tam intimo tamen nexu simul colligantur, ut non
modo lisdem rationum momentis utrique satisfiat, sed etiam una
cum altera fere confundatur. Id evidens fiet ex ipsa earum ex-
positione.

423. Inter eos, qui negant Ecclesiam a Christo institutam, pri-
mum locum obtinent rationaliste mythici, quibus Christus non
est nisi purus homo, licet pius ac sapiens; qui propterea merito
habetur tamquam typus perfectionis, ad quam humana natura
contendere debet. Perfectio hzc exhibetur in doctrina, quam Chri-
stus annunciavit; neque Ecclesia refertur ad Christum auctorem,
nisi per doctrinam quam profitetur, et quz a Christo est. Quo-
modo igitur potuerunt Christi asseclæ in unum coetum coalescere,
et Ecclesiam. constituere? Studentes semper Christi doctrine,
philosophematis assueti, numero adaucti, facili gressu a Christo
ideali vel ab ejus doctrina, ad institutam ab eo societatem asse
rendam transiere. Quz de temporali gloria gentis Judaice pre
nuntiata fuere ad Abraham et Jacob in Ecclesiam transtulerunt,

m" e 393 nagoga acceperunt ideas de ritibus, regimine
* SUI vero noye hujus ecclesiso numerus et aucto

ART. III, DE IMMEDIATO ECCLESIJE AUCTORE. 303

ritas satis exerevorit, christiani in ipsam Synagogam insurrexe-
runt, atque ejus locum occuparunt. In hac itaque hypothesi, non-
nisi seculo secundo Jabente potuit Christi Ecclesia existere ac
forero; sicut ad hoe tempus refertur ipsa Evangeliorum scriptio
(Strauss, La vie de Jésus, traduct. par F. Littré, Paris, 1839.
tom. 1. p. 1. p. 85.).

424. Ex principiis paulo diversis ad eamdem devenere conclu-
donem Sociniani (Bibliotheca FF. Polonor, tom. 1.), qui Wal-
denses sec. XII. sequuti, auctoritatem apostolorum eorumque

successorum in Ecclesia rejicientes, Ecclesiam definiverunt ec tum
hominum Deo adunatorum per fidem. Ex quo pronum erat infer-
re, Ecclesiam non fuisse a Christo institutam, nisi quatenus Chri-
stus doctrinam proposuit tenendam, et sua redemptione omnibus
meruit fidem et justificationem. Quam doctrinam libenter exce-
perunt Protestantes. Ipsi enim, statuto principio, quod Eeclesia
sit cætus fidelium Deo immediate adheerentium per fidem, adeo-
que invisibilis, negant, Christum separatum quemdam coctum a
synagoga distinctum instituisse. Revera, ajunt, Christus synago-
gis intersit, ibidem sicut alibi doctrinam suam annunciavit, illuc
ctiam convenere qui eum sequebantur. Post Christum, Apostoli
minime se separarunt a Judeorum coetibus, sed synagogam ac
templum frequentarunt, atque ibi Christi doctrinam preedicarunt;
donec excitata persecutione a synagoga, atque adaucto numero
conversorum a gentilitate, qui jugum mosaice legis repudiabant,
necesse fuit ut coetus fidelium a Judæis separaretur. Tunc demum
Apostoli, aecepta norma non a Christo sed a synagoga, ea insti-
tueront, que ccetum fidelium ad veram ac distinctam societatem

revocarunt (Bohemerus, jur. eccl. ant. d. 8. e. 2.5 Grotius, de imp. -

nm. potest. e, 11.). Hine est, quod Salvador asseruit, Christum
nihil novi mundo attulisse; nihilque proprie instituisse, quod a
sente hebraica non desumpserit.

429. Ex concinna hac errorum indicatione quisque videt, iria
hie esse asserenda ad veram doctrinam adequate vindicandam:—
l) Christus ipse immediate Ecclesiam instituit—2) eam instituit
In formam vere societatis—3) societatis quidem a synagoga di-
Stincte. Pauca de singulis adnotanda sunt, antequam thesim sta-
luamus,

MAZzgLLA, De Religione et Ecclesia 23

WWwW.OobrásScatolicas.com

|
|
l

re ^ e -e — S

c c— LO o—«— "VAR RS AA LO ct o MP M M Quero A -== — ÀQ —À À y a oc o o o8

— o

304 DISP. lll, DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA.

498. Quoad 1», ut Christus dicatur fundator Ecclesim, necesse
est ut ipsius fundamenta posuerit, leges prescripserit, flnem de
media ad illum assequendum proposuerit, ac diversa membra si-
mul aliquo vinculo conjunxerit; ita ut auetoritate sua Ipsi dede.
rit robur ae virtutem. «Ille instituit aliquid, ait S. Thomas (3.
p. q- 04. a. 2.), qui dat el robur et virtutem, sicut patet de insti:
tutionibus legum >. Dicitur vero Christus /msmedíatus Ecclesia
auctor, si per seipsum, et non aliis mediantibus personis, Ec-
clesixm instituende veluti manum admovit: sicut hac ratione di-
citur ipse immediate elegisse duodecim Apostolos, ipse imme-
diate fuisse a Joanne baptizatus, etc. Notetur autem, ad id so-
lummodo exigi, ut essentialia principia idonee ipse constituat,
apte invicem disponat, et Ecclesi sic constitute imprimat vim
ei efficaciam, ut evolutione essentialium principiorum debitam
amplitudinem ac facultatem adipiscatur: non autem necesse est,
ul ab initio statim ejusmodi evolutio contingat. Nam, juxta or-
dinarium rerum cursum, hzc instantanea esse non potest; nec si
ea requireretur ulla jam humana societas legitime instituta dici
posset, aut ullus veri nominis fundator posset existimari. Simi-
liter ergo disserendum est de Christo et Ecclesia. Christus enim
omnia a principio ipse preformavit, que ad perfectam et essen-
tialem Ecclesi: constitutionem pertinerent, ita ut Ecclesia a prin-
cipio hane integram absolutamque habuerit; sed hsc ipsa suc-
cessu temporis, nihil aucta vel immutata primigenia constitutio-
ne, evolvi debuerunt.

427. Si quis autem querat, quandonam Christus fundavit Ec-
elesiam * Respondere possumus tria tempora distinguendo. « Pri-
mum ante Christi mortem, quo jam quasi concepta erat Ecclesia;
siquidem sacramenta preeipua, baptismus scilicet, Eucharistia,
sacrificium pariter et sacerdotium jam erant instituta; item Apo-
stoli electi, leges plurime promulgats: nondum tamen erat nata
quia sacramenta generatim non erant administranda, nec sacri-
ficium celebrandum, nec Apostoli auctoritate regendi populum
potiti, ideoque vigebat adhuc Synagoga. Alterum in morte Chri-

sti: l SRPEN : a 14 :
tunc eum ipso expiravit Synagoga, in cujus rei signum, Juxte
Patres, seiasum est in duas

: partes templi velum: nondum tamen
mortifera erat juxt

a sententiam S. Augustini contra Hieronymum,

HN
mo
Ka
ART. 11. DE IMMEDIATO RECCLESIZE AUCTORE. 50 Ec A
sed plane mortua; Ecclesia vero proprie in lucem tunc edita est, - f
sou vere fundata fuit. Tertium in die Pentecostes, quo Ecclesia,
jum nata quidem sed nondum promulgata, nee juris publici quo- je
dammodo facta , illud hoc die consecuta est, et legalis ae obli- c.
gatoria evasit. Qua animadversione refelluntur M. A. de Domi- 4
nis (de Rep. Christ. 1. 1. c. 1. n. 23.) cavillationes, quibus adstruere [^
contendit, quod ‘Ecclesia Christi revera per Apostolos fuit «edi- I E
fieata post Christi ascensionem’ ». 2
428. Quoad 2dum, notari debet, plura ex argumentis, quibus N
ostenditur, Christum Dominum immediate Ecclesiam instituisse, Rr.
simul probare, eam instituisse ut societatem: quare ne eadem 8
repetere cogamur, hec duo simul complectimur. Porro, uti ex Nu
modo dictis patet, quod preecipue inficiantur adversarii, est quod D:
Christus societatem fundavit: idque plane coheret cum Novato-
rum principio de Ecclesia invisibili; invisibilis enim societas in-
ter homines existere nequit. Hine Bohemerus (Jus eccles. protest. I
dissert. preelim.) docet, ecclesiam externam seu visibilem esse
de institutione ecclesiastica, quatenus non a Christo, sed ab Apo- "nn
stolis originem ducit; sed ecclesiam veram, a Christo fundatam, 1
lis omnibus coalescere, qui fide ac spiritu Christo conjuncti sunt. E
Ex hae invisibili cordium unione, ait, facile oritur visibilis unio 4

ac congregatio.

420. Prestat autem ad rei intelligentiam, breviter hic recolere
societatis ideam. Societas est « conjunctio plurium in communem
aliquem finem suis actibus conspirantium »—vel «multitudo ho-
minum (de societate enim inter homines agitur) ea ratione coeun- |
tium, ut conjunctis viribus media adhibeant ad certum commu-
lemque finem assequendum ».

430. Ex qua definitione, ad rem nostram, inferre liceat—1) so-
cietatem nonnisi ex entibus ratione aut intelligentia preditis coa-
lescere posse. Ea enim dumtaxat finem, prout presertim commu-
nis est, apprehendunt atque ad illum obtinendum una cum aliis,
quibuscum sociantur, actiones suas dirigunt: quæ quidem in ani-
mantibus ratione destitutis locum habere nequeunt. Etsi enim
| psa in unum quandoque coeant, adeoque junctione aliqua mate-
riali teneantur; bonum tamen commune, cujus socii participes
Ileiantur, nequaquam percipiunt.

www.obrascatolicas.com

A em I. pto gg AB tUa PI gh eue mim i same f IT m a Ren m Roe men a mnn

350 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIÆ,

2) Elementa cujuslibet societatis quatuor esse, Multitudinem
hominum — Moralem eorum con )uncttonem — Finem ad quem
conspirant — Media ad finem consequendum; ex quibus Multi.
tudo hominum societatis veluti materiam exhibet, reliqua vero
formam; ita tamen, ut Finis sit precipuum elementum, ratione
cujus et media et sociorum conjunctio desideratur.

3) Notetur presertim necessitas moralis con) unctionis; si enim
homines simul alicubi existant, singuli idem bonum forte procu-
rent; minime tamen societatem constituunt: ad id namque requi-
ritur, ut bonum illud, quatenus commune est, intendant, eidem-
que, prout in omnes, redundare debet, conspiratione mutua ope-
rentur. Cf. Taparelli (Saggio etc. nn. 201. seqq. ediz. 1855., qua
semper utimur).

4) Hinc sequitur, ad societatem constituendam, necessariam
esse auctoritatem. Nam membra Societatis que in eumdem finem
per multiplicia media procurandum coalescunt, intellectu et vo-
luntate preedita sunt. Hinc pro sua quodque parte diversa media
ad finem attingendum eligere possent. Hac vero posita medio-
rum ingeniorumque diversitate, deficere facile posset conspiratio
socialis, in qua tamen residet societatis essentia. Necessarium est
ergo societati principium quoddam intelligens, conspirantium in-
telligentiis eumdem operandi modum preescribens, eorumdemque
voluntates ad illum servandum obligare valens. Sed principium
Istud vim possidens obligandi voluntates liberas, dicitur auctori-
tas; ergo auctoritas ab ipsa societatis essentia requiritur. Of.
Taparelli (op. cit. nn. 421. seqq.).

491. Quoad 3**-, doctrina communis est apud Patres et Do-
ctores, Christi Ecclesiam quodammodo extitisse ab ipso mundi
initio. S. Augustinus (Serm. 4. al. 44. de Jacob et Isaac) scribit:
« Ecclesiam accipite non in his solis, qui post Domini adventum
et nativitatem esse cozperunt sancti; sed quotquot fuerunt sancti
ad Ecclesiam ipsam pertinent». Et D. Thomas (3. p. q- $- a. 3.)
docet: « Hæc est differentia inter corpus hominis naturale et
corpus Ecclesia mysticum, quod membra corporis naturalis sunt

simul; membra autem corporis mystici non sunt omnia
"eque quantum ad esse nature, quia corpus Ecclesise con-

omnia
simul;

!
1
f

- a a MA O

" - ts Td sy ,
afi? nr aT AICA E DEE yo 4 . ~ 7 "I4 1 J^ D" Es T0241 PM
— 1 PP - i -—
* V e ` p.

ART. III. DE IMMEDIATO ECCLESIA AUCTORE. 357

stituitur ex hominibus qui fuerunt a principio mundi usque ad
ünem ipsius », etc.

432. Quod quidem intelligi debet, quoad genericam essentiam
Beclesio, ut ajunt; quemadmodum enim Ecclesia Dei seu socie-
tas religiosu est costus hominum rite colentium verum Deum; ita
societas existens propter merita Christi, et fidem habens in Chri-
sium, aliquo vero sensu vocatur Ecclesia christiana. Unde Ec-
clesia Christi eadem dicitur esse ac illa que ante Christum ex-
titit, quatenus habet eumdem finem, interiorem nempe sanctita-
tem in hac vita et vitam eternam in futura vita; idem habet
internum principium, fidem nempe In Christum et gratiam per
Christum; idem proinde habet invisibile caput, nempe Christum
ipsum. Hine S. Augustinus (ep. 190., alias 157. ad Optatum, c.2.
n.8.), inquit: « Profecto quod scriptum est, *non esse aliud nomen
sub cœlo in quo oporteat nos salvos fieri”, ex illo tempore valet
ad salvandum genus humanum, ex quo in Adam vitiatum est ge-
nus humanum. ‘Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita in
Christo omnes vivificabuntur'. Quia sicut in regno mortis, nemo
sine Adam, ita et in regno vitæ, nemo sine Christo.» Et (ep.102.,
alias 49, n. 12.), ait: « Sicut nos in eum (Christum) credimus et
apud Patrem manentem, et qui in carne jam venerit; sic crede-
bant in eum antiqui, et apud Patrem manentem, et in carne ven-
tarum, Nee quia pro temporum varietate nunc factum annuntia-
tur, quod tune futurum prenuntiabatur, ideo fides ipsa variata,
vel salus diversa est» — Cf. Bergier (V. Révélation), ubi plura
invenies Patrum testimonia. fe

433. Hinc non probatur nobis sententia quorumdam Theologo-
rum (Tournely, Legrand, etc.), qui putant Ecclesiam incipere
ab Abel, et non ab Adam, cui (Gen. III. 15.) facta fuit prima
promissio de hominis reparatione per Christum. Sed subscribi-
mus Suaresio (de Fide, disp. 9. sect. 2. n. 3.) dicenti: « Ecclesia
produci incepit Adamo; et, formata Eva, proprie dici potuit Ec-
clesiam esse: atque adeo certum videtur in utroque, saltem post
lapsum, ante generationem Cain et Abel, fuisse Ecclesiam. Hæc
est nune communis opinio». Multos deinde refert Theologos qui
sunt in eadem sententia.

494. Nec obstat—1) quod primus omnium legitur Abel, ut.

www.obrassatolicas.com

—- 2. 3

, ls ". n

A A d LJ . Ld L 4

dio ` B «. i
23.5 EAR è

AN
¿LA r A dif i" WV

b +
a ¡TILA
A a

- A AA S . Pu da

-r

958 DISP. III. DE INSTIT. RT CONSTITUTIONE ECCLESIA,

aiunt, sacrificia obtulisse; exinde enim minime sequitur, primum
revera illud obsequium Deo exhibuisse. Abelis potissimum sacri-
ficia Scriptura commendat, quia cruentæ ejus mortis occasio ex.
titere: at vero etiam Cain dicitur in SS. litteris sacrificia Deo
offerre consuevisse: adeoque mos ille non Abeli unice proprius,
sed omnibus in communi propositus antecedenter fuit. Quis autem
proponere illum potuit ac debuit, nisi Adam, omnium parens et
magister, qui primam reparatoris et salutis revelationem acce-
perat ?

Nec obstani—2) qusedam dicta Patrum, quibus videntur asse-
rere, Ecclesiam initium habere ab Abel, sicut mala civitas a Cain,
Etenim in locis, quee objiciuntur, Patres procul dubio illis lo-
quendi formulis protoparentes excludere nequaquam intendunt,
cum sspe, ut vidimus, eos ad Ecclesiam referant; nec eam ibi
questionem versant, quodnam nempe sit Ecclesie exordium: si-
lentio pressis illis Ecclesise initiis, quee obscuriora erant, ejus
quasi omnium primi meminerunt, qui tum sæpius in Seripturis
laudatur, tum sua innocentia ac cruenta morte Christum clarius
expressit.

435. Quo tamen magis appropinquabat plenitudo temporis, eo
etiam expressior fiebat primitiva Ecclesia. Hinc (Gen. XVII.
precepta fuit Abrahe, ejusque posteris, que antea non extabat,
circumcisio. Ea vero, juxta Apostolum (Rom. IV.) hunc inter cg
teros finem et effectum habuit, ut populum Dei fide et caritate
1psi adherentem designaret; eos qui ad illum populum pertine-
rent arctius invicem conjungeret; fidei denique ipsorum et expe-
ctationis messian:ze simul esset, impressa in earne indelebilis me-
moria, ejusdemque publiea ac solemnis protestatio.

496. Per Moysen vero adhuc perfectius preformata fuit Eccle-
sia. Nam fides, per frequentiora atque apertiora de Christo va-
ticinia, jugiter confirmata auctaque fuit; instituta fuerunt sacra-
menta, saerificia, expiationes, unctiones, initiationes, quibus tum
fides ipsa abundantius aleretur, tum homines in ejusdem profes-
sione efficacius continerentur. Inauguratum pariter fuit Aaronicum

Sacerdotium (Exod. XXVIII. l. seqq.), constans summo sacerdo-
te, sacerdotibus vulgaribus,

ti atque levitis: qua profecto institu-
lone quied r

" 2: : RE ; pc.
m yerı nominis excitata fuit hierarchia , cui tribue

ART. III. DE IMMEDIATO ECCLESIA AUCTORE. 359

batur administratio cultus, legum interpretatio, sacrorumque
dogmatum custodia.

437. At quamvis hae vera sint, si tamen consideremus statum
et formam Ecclesise post Christum, ea debet certe diei a Christo
fundata; adeoque merito ipse dixit « edificabo Ecclesiam meam ».
Etenim, ut precipua commemoremus—1) quoad ipsam fidem, non
modo ea erat prius in Christum venturum , nunc in Christum
qui jam adventt; sed successu temporis, usque ad complementum
christianae revelationis, tum explicatior faeta est, tum verum in-
erementum accepit, ut exposulmus in tract. de Virtutibus Infu-
sis, (nn. 505. seqq.).

2) Quoad vim ac efficaciam sanctificandi, lex vetus nonnisi le-
galem justitiam conferebat; quod si inter Judæos erant sancti
interiori ac vera sanctitate, hsec ilis minime conferebatur vi
legis, sed vi foederis initi cum Christo, hominum mediatore ac
capite: unde eamdem sanctitatem consequuti etiam sunt nonnulli
inter gentes, ad qaas tamen lex mosaica non pertinebat. Hine
veteris legis sacramenta erant «infirma et egena elementa», uti
loquitur Apostolus (Gal. IV.), quee signum quidem erant et pi-
mus grati: obtinendz per Christi merita, sed illam non confere-
bant. Ecclesia vero Christi vim habet sanctificandi, seu tribuendi
veram ae internam sanctitatem; atque ad id accepit a suo divino
auctore sacramenta, quee vere sunt causa gratise, eamque produ-
cunt ex opere operato.

3) Quoad regimen, spectata ejus origine, forma ac potestate,
illud, quod viget in Ecclesia Ohristi aliud omnino est ab eo, quod
obtinuit in veteri Synagoga. Immediatus enim auctor Synagoge
iit Moyses Dei famulus (Heb. III. 5.); at regimen Apostolicum
"mediate instituit ipse Christus Dominus; adeoque Apostoli, Ec-
clesias fundantes, nequaquam mutuati sunt normam regiminis a
Synagoga, sed sequuti sunt normam, quam a Christo acceperant.
Unde unicuique Ecclesie Episcopum preefecerunt, collata illi po-
testate jurisdictionis, cui omnes subessent; omnesque particula-
"3 Ecclesias ad unitatem imperii revocarunt, eas subjiciendo uni
Supremo Capiti, juxta Christi institutionem: ita ut ex omnibus

"TüCülaribus Ecclesiis unum constitueretur Christi regnum in
terris.

|
|
|
|
|
|
|
|
f
|
|
l
|
|

www.obrasStatolicas.c

360 DISP. II. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

4) Quoad privilegia et prerogativas, magna est discrepantia,
inter veterem Ecclesiam, et Ecclesiam a Christo institutam, Illa
enim erat typus et adumbratio, hec antitypus, uti docet Apo-
stolus (Heb. X.); hinc illa, juxta prophetarum oracula, erat jp.
teritura, hec vero usque ad consummationem seeculi duratura est.
Synagoga instituta fuit pro solo populo Judaico, qui proinde so-
lus ejus prepositis subdebatur; Ecclesia instituta est pro omni-
bus gentibus, ita ut extra illam non sit salus. Unde ad munus
docendi omnes gentes in universo mundo usque ad consummatio-
nem sseculi, instructa est charismate infallibilitatis, qui deficere
numquam possit; adeoque Ecclesia christiana semper futura est
columna et firmamentum veritatis.

438. Hec quidem sufficiunt pro re presenti ad innuendum dis-
crimen inter Ecclesiam ante et post Christum; nam ex iis satis
intelligitur, quid proprie importet, Christum esse auctorem Ec-
clesie, Juxta formam ac statum, quem nunc habet.

S II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Pror. XVIII. Etsi aliquo vero sensu Ecclesia christiana a
mundi exordio exstiterit; 1. habita tamen ratione presentis
status et forme, Christum immediatum sui Auctorem habuisse
dicenda est.—29. Cum autem Christus, qui Deus est, in for-

mam vere societatis eam fundaverit ac instituerit, aperte se-

quitur, Ecclesiam, spectata ipsius origine immediata, societa-
tem esse divinam.

439. Prob. 1"* pars. Testimoniura antiquum, perenne, univer-
sale, quod societas christiana, seu Ecclesia de sua origine, deque
suo Auctore reddit, quodque externorum etiam suffragio robora-
tur, admitti omnino debet. Atqui soeietas christiana seu Ecclesia
constanter et universaliter asserit et asseruit, se Christum ha-

buisse j
ad immediatum Auctorem; atque ejus testimonium externorum
etiam suffragio roboratur. Ergo

Prob. maj.—1Y s; |
2: R3j.—1) Si, posito tali testimonio, non posset -deduci

|
|

ART. TIL. DE IMMEDIATO ECCLESIA AUCTORE. 361

Ecclesia per Christum institutio, nullius societatis fundatio et
origo posset simili methodo constabiliri. Atqui omnes consen-
tiunt reliquarum societatum institutionem ac originem legitime
illa methodo adstrui, et eam perpetuo usurpant—2) Revera nul-
lum datur de ullo humano facto plenius et constantius testimo-
xam. Quamobrem, si nihilominus hoc rejici queat, jam nullum
testimonium, historia nulla ineluctabilis videri poterit; adeoque
files historica plane concidet, et in putidum scepticismum omnino
prolabemur.

Prob. min.: 1) Quoad presens tempus,—a) per se proditur
ampla quzdam existens societas toto orbe diffusa, quie se chri-
stianam dicit et a Christo auctore conditam, ac catholice Ec-
clesie agnomine donatur. In ea fideles singuli propriis episcopis
obtemperant: hi vero una cum suis gregibus supremo antistiti
parent, seu romano Pontifici, a quo etiam proprio in munere in-
stituuntur, quemque quasi centrum totius sue communionis re-
verentur.—b) Existunt alie sectis», que mutuo inter se, et a
eatholiea societate quamplurimis in rebus discordant; omnes ta-
men invicem in eo conveniunt, quod scilicet Christus instituerit
aliquam Ecclesiam. Hoc omnibus sanctum est et ineluctabile;
immo eo ipso quod invicem disceptent, penes quos reperiatur
vera Christi Ecclesia; apertissime perhibent, exploratam a se
haberi institutionem primitus a Christo perfectam su: Ecclesim.

2) Si a presenti tempore assurgimus ad secula precedentia,
nobis tamen, propinguiora, res est manifestissima. Loquuntur
enim omnes historie, templa, altaria, icones, successiones epi-
scoporum ac romanorum Pontificum; ipsa legum civilium ratio
ac forma regnorum, quatenus in his manifesta relatio perspicitur
ad aliquam existentem christianam societatem; sacre expeditio-
nes; et sexcenta hujusmodi.

3) Ita ulterius assurgere possumus ad antiquiorem statem, puta
ad tria priora secula post Christum. Atque—a) hue faciunt scri-
pta apologetarum christiane religionis, in quibus perpetuo chri-
stiana societas perhibetur; eaque designatur ut vera Christi Ec-
clesia, et ab hereticorum sectis distinguitur. Plures scriptores
horum operum partim ad tertium a Christo seculum, partim ad
secundum pertinent. Ab ipso autem Apostolorum seyo non defuere

WWW. obrascatolicas. cor m

309 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE RCCLRSLE,

qui non ceterorum a se dissidentium cotum, sed suum dixere
cotum a Christo, veluti suam Ecclesiam, fundatum. Contra Ve-
ro, qui nomine catholicorum censebantur, non negabant Christum
fundasse Ecclesiam; sed eos reprehendebant, quod suam tradu-
cerent uti veram Christi Ecclesiam. Quare utrimque convenieba-
tur cirea originem ac institutionem Ecclesise; heretici enim im-
pugnantes cotum eatholicorum, illius ad eam statem produnt
existentiam; itidemque catholici, nisus adversariorum retunden-
tes, affirmantes apud se Ecclesiam Christi consistere, sui ectus
existentiam evidenter demonstrant—b) Testimonium sectarum ma-
jorem vim habet, si animadvertamus, eas a predominante Ec-
clesia fuisse divulsas; adeoque quodammodo cogi ad cohonestan-
dam suam defectionem ab illa. Potuissent quidem notam perduel-
lionis facile a se avertere, dicendo, Christum suum Evangelium
hominibus nuntiasse; sed nullius Ecclesie fundationi operam de-
disse. Id tamen quod expeditissimum erat, nunquam tentarunt;
sed maluerunt tueri veram Ecclesiam apud se existere: scilicet
faetum Ecclesie a Christo institute tam patens erat, ut a nemine
posset in dubium revocari—c) Addi possent scripta, sive histo-
rica sive alterius eujusque generis, profanorum scriptorum, etiam
vetustissimorum, uti Celsi, Porphyrii, Plinii, Ammiani Marcel-
lini, Suetonii, Josephi Flavii, etc.: omnes hi seriptores esseni
lo multis inexplicabiles, nisi supponeretur, existentia christianz
Ecclesiæ. Quare, uti liquet, adduci hic possent que in prece-
dente disputatione tradidimus de authenticitate Evangeliorum, et
Act. Apost.—Sed que hactenus iñnuimus sufficiunt; hæc enim pars

thesis ex mox dicendis de altera parte confirmabitur. Cf. interim
Cercià (de Eccles. Christi, lect. 3. 4.).

440. Prob. 2*3 pars. Probavimus (nn. 260. seqq.) historicam au-

ctoritatem Evangeliorum; ex iis ergo ita inspectis jure deduci-

mus argumenta. Hae autem potiorem vim obtinent contra Pro-

testantes, quí nobiscum agnoscunt divinam Ev
ritatem, Unde probatur, Christum instituisse
Societatis formam I. ex nominibus,
Scripturis, Etenim—1
Scripturis vocatur R

angeliorum aucto-
Ecclesiam in veræ
qui Ecclesie tribuuntur in
) Ecclesia a” Christo fundata seepissime in
“gnum. Atqui regnum ideam exhibet socie-

ART. III. DE IMMEDIATO ECCLESIA AUCTORE. 363

| iatis, Ergo— Prob. maj.:— a) ex. V. T.: nam legitur (Isai. IX.
6. seqq.): « Parvulus. .... natus est nobis, et fllius datus est no-
bis... Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis:
super solium David, et super regnum ejus sedebit, ut confirmet
illud, et corroboret in judicio et justitia, amodo et usque in sem-
piternum ». Et (Jer. XXIII. 5.): «Ecce dies veniunt, dicit Domi-
nus, eb suscitabo David germen justum, et regnabit rex, et sa-
piens erit, et faciet judicium et justitiam in terra; in diebus illis
salvabitur Juda, et Israel habitabit confidenter: et hoc est nomen
quod vocabunt eum, Dominus justus noster». Et (Dan. II. 44.):
«Suscitabit Deus cœli regnum, quod in seternum non dissipabi-
tur, et regnum ejus alteri populo non tradetur: comminuet autem
et consumet universa regna haec: et ipsum stabit in eternum ».—
b) Ex N. T.; nam (Matt. X XV. 1.) dicitur:«Tune simile erit Regnum
celorum decem virginibus»; et (XXI. 43.) < Auferetur a vobis
regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus »; et (Coloss. I.
13.): «Qui [Deus Pater] eripuit nos de potestate tenebrarum, et
transtulit in regnum filii dilectionis sus». Unde: ex his et aliis

-< CO O a -

pluribus similibus testimoniis evidens est, Christum dici regem,
et verum regem, cui tribuitur sedere super solium, facere justi-
tiam, imperio potiri. Agitur autem de Christi regno in terris,
seu inter homines mortales: quod tum diserte affirmat Jeremias,
tum liquet ex muniis regi obeundis. Agitur etiam de regno spi-
rituali ac supernaturali, quo fit ut Deo cultus exhibeatur, ut ju-
stitia et pax regnet, ut homines salventur per Christum. Denique
non agitur de illo dominio, quod Deo competit super omnes crea-
turas; sed, eo supposito, sermo est de imperio Christi, cujus
fundamentum est redemptio. Jamvero aut nullum est hujusmodi
Christi regnum in terris, contra aperta Scripturarum oracula ;
aut illud est Ecclesia, quam Christus fundavit, cujus ipse est Ca-
put, in qua ipsi omnes obediunt.

2) Ecclesia vocatur Civitas; sed civitas ideam exhibet multi-
tudinis unitæ et ordinatæ; ergo—Revera dicitur (Ps. LXXXVI.):
* Fundamenta ejus in montibus sanctis: diligit Dominus portas
Sion super omnia tabernacula Jacob. Gloriosa dicta sunt de te,
civitas Dei. Memor ero Rabab et Babylonis scientium me. Ecce
alienigense, et Tyrus, et populus ZEthiopum, hi fuerunt illic.

|
|
|
|
|
|

- aa -

RA pL M2 Y O DI A e o

www.obráSeátolicas.com

304 DISP. Itt. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE,

Numquid Sion dicet: Homo et homo natus est in ea: et 1pse fun.
davit eam Altissimus ? » Et (Is. LX.): « Gens enim et regnum quod
non servierit iibi, peribit.... Et venient ad te curvi filii eorum,
qui humiliaverunt te, et adorabunt vestigia pedum tuorum omnes
qui detrahebant tibi, et vocabunt te civitatem Domini, Sion San.
cti Israel ». Et (Matth. V. 14.): «Non potest civitas abscondi Su-
pra montem posita ».

3) Ecclesia vocatur Domus Dei. Ita (I. Tim. III. 15.): «Ut scias
quomodo oporteat te in domo Dei conversari, qua est Ecclesia
Dei vivi». Et (Heb. III. 6.): «Christus vero tanquam filius in
domo sua, quz domus nos sumus »; et (X. 21.): « Sacerdotem ma-
gnum [scilicet Christum] super domum Dei »: Et (I. Pet. IV. 17.):
« Tempus ut incipiat judicium a Domo Dei». Atqui domus, si
Ipsum spectes materiale «dificium, ex multis lapidibus coagmen-
tata plurium unionem exhibet; si vero spectes incolas, est una
familia ex multis membris sub unius regimine. Ergo

1) Ecclesia vocatur Ovile: ita (Jo. X.16.): « Alias oves habeo
qué non sunt ex hoc ovili ». Vocatur Grex, cui prapositi pasto-
res attendere habent; ita (Act. XX. 28.): « Attendite vobis et
universo gregi in quo vos Spiritus Sanctus posuit Episcopos re-
gere Ecclesiam Dei». Hzc autem preseferunt multitudinem ad
unitatem reductam, et quidem per auctoritatem, adeoque socie-
tatem significant.

0) Ecclesia vocatur Corpus, aut Corpus Christi (nn. 412. 419.
seq.). Jamvero, uti pulchre observat Cornelius a Lapide (in Rom.
XII. 4.): «Sicnt in corpore sunt quatuor. Primo, unitas corpo-
ris. Secundo, diversitas membrorum. Tertio, diversitas officiorum
in membris singulis. Quarto, aptitudo et dos cujusque membri ad
suum officium exequendum: ita prorsus per omnia se res habet in
Ecclesia, ejusque singulis membris, puta fidelibus christianis ». (1)

(1) Robinson (apud Murray) notat, primariam corporis significationem ingenerare
ideam alicujus totins ex diversis partibus et membris organice confecti (as an or-
ganized whole made Up Of parts and member). Hinc appellationes ille « corpus

1 j 1y ". ou e;
ceslativamn », « corpus politicnm ^, = Corpus militum ~, « totum reipublicae

ART. UL. DE IMMEDIATO ECCLESIA. AUCTORE. 365

441, II. Instituit Christus Eeclesiam in vers societatis for-
si in ejus institutione ea elementa posuit, quee societatis
essentiam constituunt, Atqui in Ecclesie institutione a Christo
facta inveniuntur omnia hujusmodi elementa. Ergo

mam,

Prob. min.—1) quod inveniatur multitudo, et conjunctio quee-
dam apertissimum est. Hoc enim imprimis dicit ipsum nomen
Ecclesie. Deinde Christus misit Apostolos ad praedicandum Evan- "

gelium ad omnes gentes, ad baptismum conferendum, per quem S

in Ecclesiam cooptarentur (Marc. XVI.). Voluit, insuper, ut fi-

deles aliorum etiam Sacramentorum participatione, mutuo inter

se et cum Ecclesize pastoribus conjungerentur; ut iisdem tam-

quam eibi ipsi obtemperarent; utque cum ipsis invicem unum es-

sent solemniter Patrem flagitavit (Jo. XV. 12.; XVII. 20. seq.). | i,
2) Constituit principium hujus unitatis in multitudine, aucto- $7

"intem. Nam ab exordio suse preedicationis duodecim Apostolos pt.

elegit (Matth. X. 1.); Petrum reliquis Apostolis et universis in

Christum eredituris prefecit (Matth. XVI. 18.); eidem et ceteris,

pro gradu ipsorum, Apostolis reliquum vulgus fidelium subjecit

(ibid. et Luc. X. 16.); iisdem ligandi .atque solvendi potestatem

concessit; ex ipsis etiam constituit Ecclesis tribunal, eui subjici

nniversi deberent, quotquot in censu fidelium perseverare vel-

lent (Matth. XVIII. 17.); addidit et alios discipulos, qui in

congregandsee nove Ecclesie munere Apostolis adjutores essent

(Luc. X. 1.).
3) Finem proprium Ecclesie preestituit. Nam (Ephes. IV.), le-

zitur: «Qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes coelos |

ut imploret omnia. Et ipse dedit quosdam quidem apostolos, quos-

dam autem prophetas, alios vero evangelistas, alios autem pa- |

stores et doctores, ad consummationem sanctorum, in opus mi-

nisterii, in cedificationem. corporis Christi». Hzc art. seq. cla-

riora fient. zn
442. III. Libet hec omnia confirmare ex uno speciali testimo- .

nio. Dieitur (Matth. XVI.): « Tu es Petrus, et super hanc Pe-

tram ædificabo Ecclesiam meam....- et tibi dabo claves regni

celorum; quodeumque ligaveris super terram erit ligatum et in TR
ete: quibus verbis exprimitur

celis, et quodcumque solveris »,
quidquid ad societatis rationem pertinet. Hoc testimonium, quo

www.obraStatolicas.com :

pme A

300 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

sepius usuri sumus, in ultima disp., tamquam suo loco præcipuo,
accurata analysi expendemus; sed cetera nunc supponentes, adno-
iamus, quod in eo exprimitur—1) multitudo seu certus populus;
dicitur enim: « ædificabo Ecclesiam meam »: Ecclesia autem im-
portat congregationem, seu congregatum POP e Exprimi-
tur moralis unio in ea multitudine; dicitur enim « cedificabo Ec.
clesiam meam »: scilicet diversos homines, tamquam tot lapides
apte jungam, ita ut unum evadant spirituale «dificium. Unde
etiam (I. Petri 11.5.) fidelibus dieitur: «Et ipsi tamquam lapides
vivi supersedificamini, domus spiritualis »; itemque fideles (I. Cor,
III. 9.) «Dei edificatio » nuncupantur—3) Exprimitur auctoritas,
seu supremum visibile Eeclesie Caput; dicitur enim: « Tu es Pe-
trus, et super hanc petram edificabo Ecclesiam meam »; scilicet
tu, qui nomine accepto siznificas soliditatem, tu illam Ecclesie
conferes. Quz sequentibus confirmantur: «tibi dabo claves regni
celorum »—« Quodcumque ligayeris etc. ». Quamvis autem diser-
ta hic mentio ceterorum rectorum minime occurrat; in aliis tamen
locis habetur: imo quodammodo hic indicantur; quemadmodum
enim in suprema potestate omnis potestas comprehenditur, ita in
Supremo Monarcha magistratus inferiores continentur—4) Expri-
mitur proprius finis nove hujus societatis; ea enim appellatur
«regnum eclorum». Revera nuncupatio hzc significat sanctita-
tem et salutem æternam per harc societatem obtinendam; atque
hac ratione dici potest hzc societas ccelestis, seu regnum cælo-
rum, ratione nempe finis et mediorum, alioquin in cæteris est
terrena, id est ex hominibus in terra degentibus conflata—5) Ul-
terius etiam exprimitur, societatem a Christo fundandam diver-
sam esse a synagoga; dicitur enim « ædificabo (agitur nempe non
de ædificio jam existente, sed futuro) Ecclesiam meam » (contradi-

stinctam nempe a synagoga, quam solum Apostoli noverant, el
de qua potuissent Christum loquentem intelligere).

443. SCHOLION.
dunt,

plane

. E] s ^
Que hactenus disputavimus satis superque osten:
Christum Dominum fundasse Ecclesiam suam a synagoga

diversam. Ne tamen videamur omnino negligere adversari"
rum, ac presertim Salvador

E (op. cit. 1.2. et 3., ac precipue tom. L
p. 154., Paris, 1838.) P

objectiones; prestat eas breviter ex pendere.

ART. IH. DE IMMEDIATO ECCLESIA AUCTORE, 367

444. Dicunt primo, Christum Dorminum sancte custodivisse ri-
ius mosaicos; sese minime separasse a synagoga; professum esse
(Matth. XV. 17.), se non fuisse missum nisi ad oves quee perie-
mnt domus Israel—At respondetur: 1) Christus Dominus pro-
misit se zedificaturum Ecclesiam suam; illam. vero non zdifica-
vit, nisi cum oves pascendas Petro commisit—3) Servavit ritus
mosaicos ex «economia quadam prudentie et charitatis; non ,
vero excludendo Ecclesie a Synagoga distincta institutionem.

(Economia illa in hoc erat, ut imprimis irrefragabilibus argu-
mentis probaret suam divinam missionem; ex cujus persuasione,
veluti necessario sequeretur exitus synagoga. Si enim ab initio
voluisset Christus primum abolere ritus, quibus acriter adhere-
bant Judæi, periculum erat ne eorum animus a Christi predica-
tione ac fide statim avocaretur. Quod vero Christus Dominus non
excluserit Ecclesie suce fundationem, satis patet ex demonstra-
tione thesis. Sed seepius etiam aperuit quid ipse sentiret de ri-
tibus mosaieis; nam (Luc. XXI. 5. seqq.) prenunciavit urbis et
templi mox futuram eversionem; annunciavit (XXII. 20.) novum
testamentum a se induci; declaravit (Matth. XVI.) novam Eccle-
sam a se fundandam, quee utique synagoge, ejus figure, succe-
deret; satis etiam insinuavit mosaicorum rituum abolitionem, '
cum dixit (Jo. IV. 21.): « venit hora quando neque in monte hoc,
neque in Jerosolimis adorabitis Patrem» etc.—3) Certum est,
quod ab initio fideles, etiam ex Judæis, agebant coetus separatos
ab ipsis Judzis; unde, céteris omissis, legitur (Act. V. 12. seq.):
«Per manus autem Apostolorum fiebant signa, et prodigia multa
in plebe. Et erant unanimiter omnes in porticu Salomonis. Ceetero-
rum autem nemo audebat se conjungere illis » —4) Christus pro-
fessus quidem est, se missum esse ad salvandas oves domus Is-
| Tael, sed non exclusive. Ipse enim declaravit (Jo. III. 17.), se
missum fuisse, «ut salvetur mundus per ipsum »; misitque apo-
stolos suos in mundum universum, ad docendas omnes gentes, ad
predicandum evangelium omni creatura. Incipiendum solum erat
a domo Israel.
445. Dicunt secundo, Apostolos ipsos observasse ritus mosal-
cos; imo Petrum favisse circumcisioni; timide accessisse ad edo-
cendas gentes, uti legitur (Act. X.); unde a reliquis discipulis

www.oBrascatolicas.com E

368 DISP. 111. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE.

reprehensus fuit (Act. XI.) Ob persecutiones, ajunt, a synagoga
excitatas separari deinde coperunt Christi fideles; ac Pauli tan.
dem prevaluit phasis, ut ajunt, qua novam formam induxit, Ec.
elesie nempe universalis gentibus omnibus accommodate—At re.
spondetur:—1) recolenda sunt tria veluti stadia in mosaicis em.
remoniis; nam usque ad preedicationem Messis necessarim exti-
terunt pro Judsis; dein adhue licebat illas usurpare, quin tamen
earum obligatio urgeret; denique, significavit ipse Deus (Act. X.)
tempus jam advenisse eas abolendi: tune ritus mosaici illiciti ac
noxii evaserunt—2) Falsum est, Petrum favisse eircumcisioni; si-
quidem (Aet. XV. 11.) ait: « Nune ergo quid tentatis Deum im-
ponere jugum super cervices discipulorum, quod neque patres no-
stri, neque nos portare potuimus?» Ad summum dici posset,
Petrum (si tamen idem est, de quo agitur Gal. II.) se subtraxisse
a gentilium convivio, advenientibus iis qui erant ex circumcisio-
ne, ex timore; sed 1d minime tribuendum est patrocinio circum-
cisionis—3) Timide quidem accessit Petrus ad preedicandum evan-
gzelium gentibus; sed non quia dubitabat, wurm illis esset an-
nunciandum, sed quia incertus erat de tempore, quo inchoanda
erat preedicatio ad gentes. Sane audierat Petrus a Christo, evan-
celium preedicandum esse in mundo universo, omnibus gentibus,
omni creature: audierat illud (Matth. X. 18.) «ad presides et
ad reges ducemini propter me, in testimonium illis e£ gentibus »;
unde ipse (Act. II. 39.) dixit, repromissionem esse « omnibus qui
longe sunt, quoscumque advocaverit Dominus Deus noster»; et
(X. 43.) « annunciavit peccatorum remissionem omnibus qui cre-
dunt in Christum »—4) Petrus non ab Apostolis, sed ab iis qui
erant a circumcisione, quique licet ad Christum conversi mordicus
tamen adhzrebant legi circumcisionis, reprehensus dicitur (Act.
AI. 2.5 unde vitio ei vertitur non quod ad gentiles accessisset,
sed ad iucircumcisos (v. 3.). Sed illi ipsi judaizantes christiani
cito errorem suum deposuerunt; siquidem a Petro edocti respon-
derunt (v. 18.): « ergo ot gentibus penitentiam dedit Deus ad

Vitam »—9) Tam longe abest, ut occasione persecutionis a syna-
soga excitat? se separaverint

ratio cansa extiterit persecuti
primitiva historia—6) Falsa

christiani, ut potius eorum sepá-
onis. Id quidem patet ex tota illa
omnino sunt que adduntur de nova

ME wu — e

e ] " ae. l9 > "» qe MISA
ion | *. i - 2*1 t, ml S rd 4 # o. e E
a -a .- e LU. e E aY | . . -- Vs . > "v ^- €. . A g E T3 La -* pe MD at $ T PERA $ Lara
. . LÀ Amare 1 " » ev ot, 1m Prr 2B Y s
" w o > » »
©
"

iat sip : | s
NIC -
T A
^ ME
l * - E
ART. IV. DE VISIBILITATE ECCLESIE. 360 u^
m
phasi Ecclesi:e universalis a Paulo inducta; satis enim constat ex ñ |:
dictis, Christum ipsum instituisse Ecclesiam universalem. In Con- ES
silio vero Jerosolimitano, Petri potius prevaluit sententia, si ita E ^
loqui fas est; eum enim Judei vellent, gentes ad Christum con- +3
versas circumcidi, et Paulus et Barnabas rem ad Apostolos de- |
tulissent; « surgens Petrus (Act. XV. 7. seqq.) dixit ad eos: Viri
fratres, vos scitis quoniam ab antiquis diebus Deus in nobis ele- i *
git, per os meum audire gentes verbum Evangelii et credere. Et :
qui novit corda Deus, testimonium perhibuit, dans illis Spiritum
Sanctum sicut et nobis. Et nihil discrevit inter nos et illos, fide ^2
A -

purificans corda eorum. Nunc ergo quid tentatis Deum, imponen- i
tes jugum super cervices discipulorum, quod neque patres nostri,
neque nos portare potuimus ? Sed per gratiam Domini nostri Jesu
Christi credimus salvari, quemadmodum et illi ». Quod decretum,
licet directe latum pro gentilibus, pro omnibus tamen valere pa-
tet, sive quia agitur generatim de discipulis, sive quia de riti-
bus mosaicis agitur tamquam de re jam transacta (portare po-
tuimus), sive denique' quia generalis redditur ratio (per gratiam
Jesu Christi credimus salvari).

ARTICULUS QUARTUS

An ex Christi Institutione Ecclesia sit Essentialiter Visibilis.

ST.

Exponitur Status Quaestionis.

446. Perperam censuit Zacharias (Animadv. ad cap. 8. Appro-
qung. Cami, extat etiam apud Migne vol. 5. 942.), questionem
de visibilitate Ecclesise esse nominis et non rei. Imo, ut statim
patebit, questio hzc haberi potest uti caput omnium controver-
siarum nos inter et Novatores: idque non modo Theologi Catho-
lici, sed et Protestantes passim fatentur. (1)

oa qu ap^ O up c Ra m ANA c, o e ' ns PA meo or m -

(1) Hinc legimus (The British and Foreign Evangelical Review, June 1855. B.
No. 18. p. 295.): « Everything depends upon the answer to the question, What is
MAZELLA, De Religione et Ecclesia xs

www.obféScatolicas.com

370 DISP. HII. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESLE.

447. Itaque cerium est imprimis, plures ex antiquis heereticis
logice devenisse ad errorem de Ecclesia invisibili: siquidem se
mel statuto principio quod Ecclesia est «coetus justorum » vel
«cetus perfectorum » vel « cotus predestinatorum (n. 404.) »;
cum hi omnes non videantur, consequens erat dicere Eeclesiam
esse invisibilem.

448. Eumdam errorem certe docuerunt e Protestantibus plures,
ac presertim eorum principes. Lutherus (lib. de abrog. miss. priv.
p. 1.) inquit: «Quis Ecclesiam nobis monstrabit cum sit occulta
in spiritu, et solum credatur, sicut dicitur: credo Ecclesiam san-
ctam? » Calvinus vero (lib. 4. Instit. c. 1. n. 7.) « Bifariam », añ,
«de Ecclesia sacre littere loquuntur: interdum enim cum Ec-
clesiam nominant, eam intelligunt que est revera coram Deo».
Et inferius: « Nobis invisibilem, solius Dei oculis conspicuam cre-
dere Ecclesiam necesse est ». Ac (n.3.) « Czeterum ad amplexan-
dam eo modo Ecclesie unitatem, nihil opus est Ecclesiam ipsam
oculis cernere, aut manibus palpare ». Plures similes confessiones
de Ecclesia invisibili refert Bossuetius (hist. Variat. 1. 19. nn. 16.
seqq.); et Fratres Walemburchii (1. 1. de unit. Eccl. c. 5., et tract..
de Eccles.). |

449. Vera hujus erroris origo apud Novatores hzc est: cum
Catholici ab ipsis queererent ubinam fuisset reformatorum Eccle-
sia ante Lutheri et Calvini discessionem ab Ecclesia Romana,
nec lidem possent ullatenus ab hac sibi permolesta interrogatione
se expedire; necessitate quadam in professionem de Ecclesia inti-
sibili lapsi sunt. Quam erroris originem agnoscit ipse Palmer. (1)

150. Verum cum doctrina de Ecclesia invisibili, spectata tum
rei natura tum positiva Christi institutione, prout in Evangeliis

the Church? If it is an external society of professors of the true religion, then
it is visible ag an earthly kingdom; if that society is destroyed, the Chureh 13
destroyed; and everything that is true of the Church is true of that society. Then,
in short, Romanism must be admitted us a logical necegsity. »

(1) Ita scribit (p. 1. c. 3. vol. 1. pag. 26.): « In fact, the Reformed seem gene-
rally to have tanght the doctrine of the visibility of the church, until some ol
cans it necessary, in consequence of their controversy with the Romanists

atüolies], who asked them where their Church existed before Luther, to main

tain that i
* at the Church might sometimes beinvisible. » Idem ingenue fatetur Jaren,
apu Bossuet, (Yariat, l. 15, n. 17.).

" > y- —- .q- RF ' o "
- AT » ¿»> T "d . e - a y v y " al pun, - N fe
s LI

ART. IV. DE VISIBILITATE ECCLESIA,

371

legitur, nimis aperte absurda videatur; non pauci inter Prote-
stantes eum errorem, ejusque assignatam originem uti calumniam
indignanter rejiciunt. Ita, inter alios Field (1.1.e.10.); Gerhard
(e. 7.); Chillingworth (oe. 5. n. 13.).

451. Hinc alii e Protestantibus ipsis, sententiam temperantes
de absoluta invisibilitate Ecclesie, docuerunt Ecclesiam esse ex
ordinatione divina visibilem; at negarunt eam esse essentialiter
et indefectibiliter visibilem, ita ut nullo temporis spatio, quan-
tumvis exiguo, possit aut in aliquo gradu, aut etiam penitus
obseurari. Hine contendunt ipsam Ecclesie fidem adeo corrumpi
posse, eamque corruptionem adeo diffundi ae propagari ad tem-
vus, ut vera Ecclesia non appareat. Hunc errorem insinuavit im-
primis ipse Calvinus, qui (pref. inst.) inquit: « Fremunt nisi.Ec-
eclesia digito semper ostendatur....Quin potius permittamus Deo,
ut quando ipse solus novit qui sui sunt, interdum etiam Ecclesi
sue exteriorem notitiam ab hominum aspectu auferat ». Quibus
aecinens confessio calviniana gallica (artic. 31.) « Interdum », ait,
«ut nostris etiam temporibus, interrupto Ecclesise statu, necesse
fuit nonnullos extra ordinem excitari, qui Ecclesiz collapse rui-
nas instaurarent ». Idem etiam logica necessitate teneant oportet
quotquot ausi sunt dicere, Rom. Pontificem esse Antichristum,
aut Ecclesiam. Catholicam per aliquot secula ante heeresim Lu-
theri idololatrise et superstitioni indulsisse, siquidem tunc eorum
Ecclesia nondum extabat. (1)

492. At aliis adhue durum videtur concedere Ecclesiam vel ad
tempus omnino defecisse: adeoque statuunt theoriam de duplici
Eeclesia, invisibili et visibili, primee solum tribuentes indefecti-
bilitatem ceterasque Christi promissiones, quam proinde vocant

(1) Unde Auctor libri, cui titulus « The Church in the Middle Ages » (p. 8.),
&ribit: « In full agreement, then, with the authorized teaching of the Church of
England, in her Articles and Homilies; and with the views of all her leading di-
vinea from the Reformation downward.,... Jewel, Hooker, Hall, Ussher, Downame,
Mede, Chandler, Halifax, Newton, More, Hurd, Lowth, Van Mildert, Davi-
"0D, eto.,..... we regard the history of the Middle Ages as the history of the Papal
Apostacy; and in seeking for the Church of Christ in those ages, we look to find
it, in conformity with the predictions of Daniel and St. John, ' warred with’, ' pre-
vailed against," ' worn out,’ *overcome;! but still always visibly existing; to guffer
these things for an allotted period, and in the enà to revive and triumph. »

à
Te M "

WWW. obrascatolicas.com |

TIEN è ^

å []

1
]
f
!
i

o NI S a NE

379 DISP. 111. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIAE,

Neelestam. promissionum. Hune errorem docuit ipse Lutherus, ut
diximus (n. 405.) eique adherent non pauci recentiores ;-inter
quos Litton, cujus verba retulimus (n. 406. not.); eumdemque re-
fert Suarez (Def. l. 1. e. 7. n. 1.), dicens: "«Qua supposita di-
stinetione [duplicis Eeclesie, visibilis et invisibilis] respondent
[multi ex antiquiis Protestantibus], Ecclesiam invisibilem esse
veram Christi Ecclesiam et Catholicam, eui promissum est ut
nunquam deficiat, nec porte inferi contra eam prevalerent. Al-
teram vere Ecclesiam apparentem et visibilem, lieet in hac ex-
terna specie perseveret, dicunt in veritate fldei, et subinde in
subsistentia vers Ecclesie posse deficere, et jam defecisse in Ec-
clesia Romana, eujus formam et speciem ita depingunt ipsi»,
Quare immerito Gerhard (de Eccl. e. 7. n. 70.) incusat Bellarmi-
num perverse interpretationis, eo quod Protestantibus tribuat
doctrinam de duplici Ecclesia. H

453. Denique aliis hec omnia nimis absurda videntur, adeoque
fatentur Ecclesiam esse visibilem « sic tamen, advertit Bellar- |
minus (1.3.c.11.), de antiquis heereticis (idem recentioribus qua-
drat), ut nomine visibilis, re invisibilis esset». (1) Hæc quidem
attulimus, ut innotesceret quam multz discrepantes sententie de
visibilitate aut invisibilitate Ecclesise inter Protestantes vigent:
quod tandem ipsi fatentur. (2) |

494. Ad nos quod spectat, ne singulas aberrationes prosequi

(1) Exemplo sit Palmer, qui (p. I c. 3.), scribit: « By the visibility of the
Church ia meant the manifest, publie, known existence of congregations or char-
ches professing Christianity, and joining in external acts of Christian worship.
The point which 1 am abont to establish is, that there were always to exist such
societies, according to the Divine appointment; and that Christianity was never
to be reduced at any time to cbsenrity; or to be a secret profession , held by a
few scattered individuals, living and uniting externally in the profession of a
false religion. n

(2) ita Browne (Expos. 39. Art., 19.) scribit: « It is, however, certain that the
Article confines itself to the consideration of the visible Church, and gives uB no
authoritative statement concerning the invisible Church. And indeed the Refor-
mers Brie vary considerably in their statements on the subject, though the

Nue Raa Church in their days led them uaturally to apply
Scriptare to a secret body , and not to the universal

hurch » —
Church Cf. Murtay (de Ecclesia, disp, V. sect. &.).

A a E A ARS € US SAA «e E E." a mi 027 ROC a . E ATEN ^ -————— — Di — — —
(8315 a A HE SS RESO Hc eei fas! uo Y ALTA AA A AT 4
; P M d , e "Ea m ^ eL pd y po ad T atiti — 2-2

ART. IV. DE. VIBSIBILITATE ECCLESIA. 37%

cogamur, verum imprimis visibilitatis Ecclesise conceptur sta-
tuere, eumque dein firmis argumentis cominunire eonabimur: inde
mole veluti sun contrarii errores omnes ceoncident. Atque ut a
primo exordiamdr, quum de Ecclesie visibilitate agitur, non
queritur profecto, utrum visibilis sit materialiter, ut ajunt, spe-
ctatis scilicet membris e quibus conflatur, ritibus quibus socian-
tur, ministerio quo reguntur, etc.; evidens enim est hee omnia
visibilia esse oportere quamdiu agitur de cœtu hominum. Quod
itaque in questione adducitur id est, utrum Ecclesia sit visibilis
etiam formaliter, nempe uti vera ecclesia, ita ut ecelesia a Chri-
sto instituta, ecclesia, ut ajunt, promissionum, certo discernatur
ab aliis ecetibus, qui non sunt ea vera ecclesia Christi— Cf. Sua-
rez (de Fide, disp. 9. sect. 8. n. 1.).

400. Cum autem vera Ecclesia Christi constet anima et cor-
pore (nn. 410. seqq.), si videtur solum corpus et nullo modo
anima, proprie non videtur vera Ecclesia Christi, que certe non
est corpus mortuum. Pariter vers Ecclesis Christi, sicut cuili-
bet enti, competunt aliquas proprietates: nisi hæ proprietates
sint aliquo modo visibiles, dici nequit Ecclesiam, uti veram Chri-
sti Ecclesiam, esse visibilem. Sed inde exurgit diffücultas: quo- |
modo, ajunt, potest interior fides, gratia sanctificans, ceteraque ES
dona, quee Ecclesie animam constituunt, videri ? quomodo aliquæ
proprietates, ex. gr. unitas, sanctitas, quoad omnes suas partes |
videri possunt? Ad quam difficultatem explicandam, notandum
est aliquid posse esse visibile vel per se, vel per aliud (dicunt >
per accidens), in quo et per quod manifestatur; sicut in homine
corpus est per se visibile; anima autem rationalis illud informans
licet per se visibilis non sit, per externa tamen signa, ex. gr. |
per loquelam, manifestatur: nisi aliquis visibilis sit ut animal
rationale, non est visibilis formaliter, seu ut homo. Ecclesia igi-
tur, quoad corpus est visibilis per se; quoad animam est visibi-
lis per signa, quibus se manifestat; quoad proprietates est visi-
bilis partim per se partim per aliud ; atque ideo formaliter vi- f
"iilis est seu uti vera Ecclesia Christi. Equidem non apparet,
neque per se manifesta est interna fides, justitia interna seu san-
ctitas, ete. quæ est velut anima corporis Ecclesiæ; sed nec hominis A
anima per se ipsam apparet: nihilominus quemadmodum anima ipsa |

14 DISP. HII. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESLE,
veluti relucet per corpus, quod informat, vivificat, per quod agit,
M S . 1 B. «4 ucc si 1 Y
adeo ut videatur verus homo; i 1 anima A lesiae, corpus infor- ]
mans, movens, vivificans, per illud manifestatur, adeo ut visi. -
bilis sit vera Ecclesia Christi—Cf. Suarez (l. c. n. 6.). Visibi-
litas itaque Ecclesiae est « certa manifestatio vere Ecclesig Chris
sti», que determinat hoc certum judicium « hzc est vera Eccle-

sia Christi».

456. Hæc sat patefaciunt conceptum visibilitatis, quam nos Ee-
clesiæ vindicamus. Solum addamus oportet, eamdem visibilita-
tem, in doctrina catholica, ad ipsam Ecclesie essentiam pertinere,
adeoque nullo tempore ab ea deesse posse. Sicut enim si deesset -
anima, vel corpus, vel unio inter animam et corpus, jam non -
haberetur homo, ad eujus essentiam ea omnia pertinent; ita de-
fieiente visibilitate, deficeret ipsa Ecclesia. Non ideo tamen hie -
asserimus perpetuam zndefectibilitatem Ecclesie, que infra suo a
loco probanda est; sed dicimus Ecclesiam tamdiu esse visibilem .
quamdiu perdurat.

457. Ex dictis facile quisque videt Ecclesiam esse visibilem,
sen certo cognoscibilem, uti factum vere divinum. Etenim Ec-
clesia visibilis est formaliter, seu uti vera Christi Ecclesia; sed
cera Christi Ecclesia est divina institutio, divinum opus: ergo -
Ecclesia visibilis est, seu certo cognoscibilis uti opus divinum.
Hine Cone. Vatic. (Const. Dei Filius, cap. 3.), ait: « Deus
per Filium suum unigenitum Ecclesiam instituit suæque insti-
tutionis manifestis notis instruxit, ut ea tamquam custos et ma-
sistra verbi revelati ab omnibus posset agnosci. Ad solam.
enim catholicam Ecclesiam ea pertinent omnia, que ad erm
tem fidei christiane credibilitatem tam multa et tam. mira di- -
vinitus sunt disposita. Quin etiam Ecclesia per se ipsa, ob suam

|
|

nempe admirabilem propagationem, eximiam sanctitatem et in-
exhaustam in omnibus bonis fecunditatem, ob catholicam unita-
tem, Invictamque stabilitatem , magnum quoddam et perpetuum .
est motivum credibilitatis et divine suse legationis testimonium
irrefragabile. Quo fit ut ipsa veluti signum levatum in nationes.
et zd se invitet qui nondum crediderunt, et filios suos certiores
AUN Armissimo niti fundamento fidem, quam profitentur».
458. At inquies: Ecclesiam esse, est articulus fidei, quippe in

ART. IV. DE VISIBILITATE ECCLFESIP. 279

symbolo dicimus «credo sanctam Eeclesiam »; sed quod est arti-
culus fidei non videtur, sed creditur; ergo Ecclesia non est for-
maliter visibilis.

459, Cum huie diffieultati varie responsum fuerit a Theologis,
juverit haec breviter adnotare—1) Responderunt aliqui in Eccle-
sia aliquid videri, et aliud eredi: videri ccetum hominum qui est

" Eeelesia; sed, quod ille ecetus hominum sit vera Christi Ecclesia,
non videri sed credi. Sicut, inquiunt, baptismus quatenus est
ablatio exterior, cernitur; quatenus vero est sacramentum, cre-
ditur; atque hoc modo in symbolo dicimus: credo unum ba-

——" "——— — — 2

E
TE

ptisma.

2) Verum hæc responsio, quee in aliquo forte stadio controver-
sie, attenta adversariorum natura, tolerari posset, absolute pro-
bari minime potest. Ex ea enim sequeretur, Ecclesiam non esse
formaliter visibilem; adeoque nec posse nos per notas vere Ec-
clesie, ut inferius prestituri sumus, demonstrare illum cotum
visibilem hominum qui profitentur Christi fidem sub rom. Pon-
tifice, esse veram Christi Ecclesiam, sed hoc tantum haberi per
filem; quod profecto nullus Catholicus admittere potest.

3) Exinde autem patet, Theologos illos, si absolute dederint
hujusmodi responsionem, ad summum sibi non coh:srere; at nul-
latenus censendi sunt adversi doctrine de visibilitate Ecclesiz,
prout a nobis exposita est. Omnes enim fatentur Ecclesiam per
aliquas notas visibilem esse, uti veram Christi Ecclesiam; omnes-
que, iis notis adhibitis, ostendunt Ecclesiam Romanam esse ve-
ram Ecclesiam Christi.

4) Plures ex illis Theologis ideo adhibuisse videntur predictam
responsionem, quia, in eorum sententia, quod est evidenter co-
enitum aut clare visum nequit esse objectum fidei. Verum hane
sententiam minime amplexi sumus in tract. de Virtut.; ac proinde,
Juxta ea, quee ibi tradidimus, facilis nobis est responsio propo-
site dificultati. Distinguimus enim prop. min. «quod est arti-
culus fidei non videtur, sed creditur», dist. non videtur forma-
liter pront creditur, seu ob ipsum motivum propter quod cre-
ditur, conc.; non videtur materialiter, seu ob aliud motivum ,
neg. Quemadmodum ergo unitatem Dei evidenter notam possu-
mus credere, quatenus ei assentimur ob solam auctoritatem Dei

P d
~

£ / " ITA
"Ah (C. pex ote Y "f Ku Ceu rt
y

www.obrastatolicas.com

Sr a Xem afi E^ dL TE Le SL
— Ed — a RE nt I — -

PE TS

5 LS n. i
N Ferer tear
Jae ¡ATA ali"

376 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA.

revelantis, non attendendo ad rationes intrinsecas, quibus est evi-
dens: ita Ecclesiam ex suis notis formaliter visibilem credere
possumus, quatenus preescindendo ab argumentis, quibus visibilis
et eredibilis redditur, eam tenemus ob solam Dei revelantis au-
ctoritatem. Sed vide que diximus in tract. de Virtut. (disp. 2,
a. S.; et disp. 3. a. 4.).

460. His itaqne premissis—

S II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Prop. XIX. Ecclesia christiana ita est formaliter visibilis,
seu visibilis uti vera Ecclesia, uti Ecclesia, quam vocant, di-
cinarum promissionum, ut, ex Christi institutione, visibilitas
ad zpsam ejus essentiam pertineat: Ecclesia igitur, spectata
¿psius natura, non Divina aut humana tantum, sed indivise
Divino-hwmana societas dicenda est.

461. Prob. I. Constat ex thesi prec. ita Christum instituisse
Ecclesiam, ut ea, licet ex multis capitibus spiritualis et divina,
esset tamen societas hominum et inter homines. Atqui ad essen-
tiam vere societatis hominum et inter homines spectat visibili-
tas. Ergo

Prob. min. « Nequeunt homines invicem in aliquod sociale con-
sortium copulari absque mutua externa conjunctione, absque si-
gnis sensibilibus quibus inter se communicent, et ad communem
finem societati prestitutum sese promoveant; absque adspectabili- -

bus mediis et adspectabili principio auctoritatis, quod societatis
unitatem conservet ». Ergo—

462. II. Id quod necessario nectitur cum fine proprio, propter
pen Christus Eeclesiam instituit, ad ipsius essentiam pertinere
dicendum est. Atqui visibilitas formalis necessario nectitur eum
fine, propter quem Ecclesia est a Christo instituta. Ergo

sis min. Uti paulo infra demonstrabitur—1) « intendit Chri-
Stus in Ecclesia et per Ecclesiam perennem facere suam in ter-

ris missi j j
*SIonem et juge reddere suum orale magisterium. Sed mis-

A X3» LC ELIT 7 ria diia GP TN Ip" OS DAA MN A TIRA a TES PUS v 4r
ES Pr prs "az METE ELLA PEES AS O CLE
b E dt Fotk Sd 4” - B w a >» AE

T :
$

ART. IV. DE VISIBILITATE ECCLESIA. 373

jo Christi ejusque magisterium fuere visibilia; nec item posset
Ecclesia illi muneri satisfacere, nisi esset adspectabilis societas».
2) « Christus intendit in Ecclesia et per Eeclesiam arcam

Ergo— ~
<alutis hominibus patefacere, et in ea ac per eam ormnia exclu-

- an E
T -—— — ——— Y e 464p LL.
® -

sve media salutis suppeditare. Sed nisi esset Ecclesia conspicua,

nec talia media salutis extarent, nec posset eadem Ecclesia mi-

nistrare, nec homines possent ipsam agnoscere atque adire, ut
mediis idoneis ad salutem proveherentur ». Ergo — Cf. Cercià .
(sect. 2. 1. 2.), qui pluribus evolvit hzc argumenta. Ai hs ti
403. III. Idipsum confirmari potest directe ex Scripturis. Quod
argumentum sumimus a Bellarmino (de Eccles. milit. 1. 3. c. 12.
seq.), qui preclare illud exponit. Ac—1) ubicumque in Scriptu-
ris invenitur. nomen Ecclesie, semper eo visibilis congregatio
significatur; nec unum saltem locum Calvinus proferre potuit, nec
| protulit, ubi hoc nomen tribueretur congregationi invisibili. Sane
cum dicitur (Num. XX.) «Cur eduxistis Ecclesiam Domini in so-
litadinem ? » Ecclesia vocatur populus ille notissimus Israel, qui
exierat de /Egypto—Item (III. Reg. VIII.) de Ecclesia manifeste
loquitur Seriptura, dicens: «Convertitque rex faciem suam, et
benedixit omni Eeclesie Israel. Omnis enim Ecclesia Israel sta-
bat». — Pariter (Matth. XVI.) dixit Christus: « Super hane pe-
tram sedificabo Ecclesiam meam »: jamvero nomine petræ sive
intelligas Christum aut fidei confessionem, ut heretici volunt,
sive Petrum, ut nos credimus, semper fundamentum Ecclesise est
aliquid sensibile ut patet, ac proinde Ecclesia ipsa est sensibilis,
sive visibilis. Et (Matth. XVIII): «Die Ecclesie si Ecelesiam
Don audierit» etc.: certe neutrum servari posset, si esset Eccle-
sia invisibilis. Et (Actor. XXVIII.) « Attendite vobis et universo
gregi, in quo vos Spiritus sanctus posuit episcopos regere Eccle-
siam Dei»: quomodo poterant regere Ecclesiam, quam non nove-
rant?—Item (Actor. XV.): «Illi quidem deducti ab Ecclesia per-
iransibant Phoenicem »; et (ibidem): «Cum venissent Hierosoly-

|
|
|
|

"Eia di TR RR

mam, suscepti sunt ab Ecclesia »; et (c. XVIII): « Ascendit, Pau-
lus, et salutavit Ecclesiam »: quomodo ista conveniunt Ecclesiz
invisibili ?—Denique (I. Tim. III.) Apostolus ait: « Hzc tibi seri-
bo, fili Timothee, ut scias, quomodo te oporteat conversari in

domo Dei, quæ est Ecclesia Dei vivi» etc.: at sane non SM A 4
72. Fe > MA oo cana Cote 1 le Md c cerent

——

378 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE.

in ea conversari, nisi sciret, quænam esset. Ergo aut dicendnm
est a Christo nullam fundatam esse Ecclesiam, aut eum fundasse
Ecclesiam visibilem.

2) Idem patet ex ipso ortu, et progressu Ecclesim. Nam, ut
omittamus statum Testamenti veteris, in quo adeo visibilis erat
Ecclesia, ut in ipsa carne portarent visibile signum circumcisio.
nis; in Testamento novo procul dubio Eeclesia christiana tota
erat in principio in apostolis et discipulis Christi, qui adeo vi.
sibiles erant, ut super illos visibiliter Spiritus Sanctus descende-
rit in die Pentecostes. Deinde istis additi sunt visibiliter una die
homines ad tria millia, et rursum ad quinque millia, per fidei
confessionem et baptismum , ut refertur (Act. I. seqq.); ac dein-
ceps semper illi omnes, et soli habiti sunt de ecelesia Christi, qui

Xt"

ZU ak fa in

ad illos primos se adjunxerunt per baptismum et confessionem
fidei. Hoc argumentum præclare evolvit Moehler (Symbolism,
c. 5. S 48.).

3) Aecedunt parabole, quibus omnium consensu significatur ec-
clesia. Area enim, in qua sunt grana et pales; rete, in quo sunt
boni et mali pisces; ager, in quo sunt frumenta et zizania; con-
vivium, in quo sunt boni et mali discumbentes; ovile, in quo sant
oves et hædi, significant.ecclesiam visibilem, ut etiam heretici
fatentur: nam ecclesia invisibilis non habet malos et bonos, sed
tantum bonos, secundum eorum sententiam. Atqui esedem para-
bole docent, istam ecclesiam visibilem numquam interituram
usque ad diem judicii; nam (Matth. III.) dieitur: « Ipse permun-
dabit aream suam, et triticum congregabit in horreum suum,
paleas autem comburet igni inextinguibili »: quod sine dubio non
fiet ante diem judicii; et (Matth. XIII.) dieitur: « Sinite utraque
crescere usque ad messem »; et infra: « Messis autem consumma-
tio seculi est»; et infra: «Sic erit in consummatione seculi;
exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum ». Ergo
Ecclesia promissionum est Ecclesia visibilis.

4) Confirmatur ex nominibus Regni, Civitatis, Domus, Ovilis,
Corporis, que, ut vidimus, (n. 440.), tribuuntur Ecclesie; que
A plane ostendunt Ecclesiam esse natura sua visibilem, et
ME em visibilem. Etenim dieitur Regnum Dei, CRÉ

, us aut Tabernaculum Spiritus Sancti, Corpus

LJ " »
> A a
A m - m

'
b

ART. IV. DE VISIBILITATE ECCLESIZ. 379

Christi, quod certo non est corpus mortuum etc. Hinc preser-
üm Christus (Matth. V. 14.), de Ecclesia dicit: « Non potest ci-
vitas abscondi supra montem posita». Que expendens S. Augu-
sinus (ep. 52. n. 1. ad Severin. Donatist.), ait: « Facile tibi est
attendere et videre civitatem super montem constitutam, de qua
Dominus ait in Evangelio, quod abscondi non possit. Ipsa est enim
Eeclesia Catholica; unde x«3eA:x» grece appellatur, quod per to-
tum orbem terrarum diffunditur. Hane ignorare nulli licet; ideo,
secundum. verbum Domini nostri Jesu Christi, abscondi non
potest ».

4604. Quare, ut heec omnia paucis perstringentes argumentum
hoc absolvamus, dicimus: « Ecclesie populus concipitur per præ-
dicationem et auditionem fidei, quee profecto sunt aliquid sensi-
bile; nascitur per baptismum, quod est signum maxime visibile;
pascitur per sacramenta, que item signa sunt sensibilia interio-
ris gratie ; ejus pastores quemadmodum assumuntur per signa
certa et visibilia, ita assumpti gubernant per leges externas et
patentes: unde Ecclesia natura sua est coctus hominum visibi-
lium, visibiliter illum ineuntium, multiplici visibili signo in eo
sub pastoribus visibiliter assumptis degentium. Si igitur Christus
visibilem ecclesiam instituere voluisset, ut revera, juxta catho-
licos, instituit, et protestantes negant, dicant isti quid amplius
prestare debuisset. Si enim, uti revera est, non intelligitur quo-
nam clariori modo potuerit illam visibilem constituere; vel di-
cendum est, ecclesise visibilitatem impossibilem esse ipsi Deo,
quod absurdum est; vel fatendum, ecclesiam vere esse visibilem.
Rursus: Ex dictis, negari non potest, plura Ecclesise elementa
esse visibilia; ea vero certe pertinent ad essentiam Ecclesi:x, tum
quia nonnisi ea instituendo Christus Ecclesiam instituit, tum quia
ea necessaria omnino sunt fini proprio Ecclesise. Ergo impossibile
est, ut detur vera Ecclesia Christi, que sit invisibilis; sic enim
jam deesset aliquod essentiale elementum: quo deficiente, nequit
eadem Ecclesia consistere—Elementa denique Ecclesis per se in-
visibilia, per aliud, ut diximus, manifestantur; nec ea manife-
statio dubia esse potest pro toto coetu. Fieri enim potest ut pro-
fessio fidei in uno vel altero membro sit mendax, ut pariter ex-
terna sanctitatis signa in uno vel altero sint hypocrisis; sed przter

4I. y "ud . TA E b ^b y +. à nem D pan 2: B

» E e. E , Pa AD IA p - QUT UOS CE o 6
M g - , a - ^u f Tes " "^ H 3 E

' E Tr < b g "pum nO: - - Te - "T E,
B v » .
2 20M 2 Los AAN E...

- > E » é e i
Xx its S

FW s " EF

www.obras$eatolicas.cor

|
|
|
|

380 DISP. IIl. DR INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESLE.

!
|
(i
|
á

specialem providentiam, qua regitur Ecclesia, ipsa moralis lex,
qua regitur humanum genus, vetat quominus hypocrisis ac men.
dacium sit in tota multitudine.

405. V. Ecclesia a Christo visibilis instituta, a Prophetis Pre.
dicta jam erat visibilis extitura. Etenim (Is. H.), legitur: «Et
erit in novissimis diebus preparatus mons domus Domini in ver-

tice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eam omnes
sentes. Et ibunt populi multi et dicent: Venite et ascendamus ad

Y
*
"y

CI montem Domini, et ad domum Dei Jacob, et docebit nos vias
pres. suas, et ambulabimus in semitis ejus », etc.—Et (Mich. IV.) iis-
iit | dem fere verbis eadem habetur prophetia: «In novissimo dierum
e. $ erit mons domus Domini preparatus in yertice montium, et su-
ded | blimis inter colles: et fluent ad eum populi. Et properabunt gen-

ER. - A tes multe, et dicent: Venite ascendamus ad montem Domini, et
A Ti ad domum Dei Jacob: et docebit nos de viis suis, et ibimus in
OU l semitis ejus », etc.
"P. M ti Unde: in his testimoniis certe sermo est de Ecclesia: id patet
B tol ex illis novissimis diebus, quee designant ultimam ceconomiam; ex
1 zd X y appellatione domus Déi, que sepissime tribuitur Ecclesise (440.);
(a 212. ex verbis docebit vias suas, que exprimunt munus proprium Ec-
A T i212. clesie; etc. Atqui in iisdem Ecclesia representatur uti formali-
: Af p" D. ter visibilis; siquidem dicitur Mons; mons Domini; ad quem ac-
nmi ETC cedunt omnes gentes, ut discant vias Dominz, ut ambulent in

i UNI semitis ejus, id est ut recte credant et sancte vivant. Ergo.

3 " Es] Quz interpretatio confirmari potest ex consensu Patrum. Se-
M C EL f positis enim quibusdam mysticis interpretationibus, quæ propriam
t ird non excludunt, sed potius supponunt, Patres unanimiter intelli-

gunt cit. testimonia de Ecclesia; et si qui dicant, Christum esse
Montem, id dicunt de Christo, uti Capite Ecclesie, et se mani-
n | festante per illam.

+ S. Optatus Milevitanus (de schism. Donatist. 1. 3. n. 2.), ait:
« Scriptum est in lsaia Propheta; *Ex Sion prodiet lex, et ver-
bum Domini de Hierusalem' (2. 3.). Non ergo in illo monte Sion
n Isaias aspicit vallem; sed in monte sancto, qui est Ecclesia, qui

per omnem orbem Romanum caput tulit sub toto celo.... Est

ergo spiritali : . , r >
80 spiritalis Sion Ecclesia, in qua a Deo Patre rex constitutus

"E sa” ? IN

SA
t. | Y .
w LA

4 tS t- ? > A

SAA Fr 4
y eL FL W — Y >
Y = A - y” .
..s A * » ` - 42" 1
p e . Ss s
" "S.P TERM A Le": PED
Dti re -

ART. IV. DE VISIBILITATE ECCLESIA, | 381

est Christus; ques est in toto orbe terrarum, in quo est una Ec-
alesia catholica ».

g, Basilius (in Is. n. 66.). « Quomodo enim tune mons Domini
([sa. 9. 3.) flet conspicuus (inparmosras ) * quo item pacto domus
Dei collocabitur in montium cacuminibus * Neque enim carnalis
israel ortum expectat alterius montis: neque secunde domus fa-
pricam prestolatur aliis caeuminibus superimponendam: mons
autem Sion ac templum etiam vaticinantis Isaiæ tempore con-
spiciebatur. . . - Domus Dei, in montium cacuminibus sita Eccle-
sia », etc.

S. Jo. Chrysostomus (in Is. c. 2. n. 2. ad illa verba. « Erit in
novissimis diebus manifestus mons Domini »,) inquit: « Manife-
stus. Id, nulla deinceps interpretatione indiget. Si ipsa rerum
natura tuba clariorem emittit vocem, splendorem ostendens Ec-
desig. Etenim meque sol ita splendidus, neque ejus lux ita
clara est, ut sunt res ad Ecclesiam spectantes. Nam ‘Domus
Dei supra verticem montium' ».

S. Augustinus (in Jo. tract. 1. n. 13.): «Quando volunt homi-
nes videre lunam novam, dicunt: ecce luna, ecce ubi est; et si
sunt ibi qui non valeant intendere aciem, et dicant: ubi? inten-
ditur illis digitus ut videant. Aliquando dum erubescunt, ne ceci
putentur, dicunt se vidisse quod non viderunt. Numquid sic osten-
dimus Ecclesiam, fratres mei? Nonne aperta est? nonne mani-
festa? nonne tenuit omnes gentes ?. ... Ecce mons implens univer-
sam faciem terre: ecce civitas de qua dictum est. Non potest
civitas abscondi super montem constituta. Illi autem (I. Jo. II.
11.) offendunt in montem. Et cum eis dicitur: aseendite; non est
mons, dicunt; et facilius illuc faciem impingunt, quam illie ha-
ditaculum queerunt. Isaias hesterna die lectus est: quisquis ve-
strum vigilabat, non oculis tantum, sed aure, nec aure corporis,
sed aure cordis, advertit, *Erit in novissimis diebus manifestus
mons domus Domini, paratus in cacumine montium' (Isai. II. 2.).
Quid tam manifestum quam mons ? Sed sunt et montes ignoti,
quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olym-
pum montem? quomodo ibi qui habitant, Giddabam nostrum non
norunt. In partibus sunt isti montes. lle autem mons non sic,

www.obraáStatolicas.com

El
|
|

il
|

bom Ra m

—

aa AT

382 DISP. IJI. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

quia implevit universam faciem terree, et de illo dicitur, Paratus
in cacumine omnium montium ».

S. Cyrillus Alex. (in Is. l. 1. orat. 2,): « Hinc igitur mons in.
telligibilis Domus Dei jure dici possit. Et est ¿llustris (Hagan),
utpote supra colles elevata. De illa vero istud merito quis dixe-
rit, quod illustris exempli loco Salvatoris voce dictum est: *Non
potest civitas abscondi supra montem posita'. Sunt vero plura
alia que facillime colligi possent, unde videre est in Scripturis
divinitus inspiratis, Jerusalem intelligibilis apicem, id est, Ec-
clesiæ celsitudinem (:9 $$o:), collibus et montibus comparari».

466. His addi possent testimonia insigniorum interpretum Pro.
testantium, quorum nomina refert Murray. Sed cf. que Cl. Au-
ctor habet (disp. 5. sect. 2.), ubi diligenter has aliasque ex V. T.
probationes evolvit et propugnat.

467. SCHOLION. Breviter indicabimus difficultates, quee directe
impetunt Ecclesie visibilitatem, cum earum solutionibus; dire-
cte, inquam; nam plures eo tendunt, ut statuant, solos justos aut
solos preedestinatos esse membra Ecclesia: eas indicabimus ubi
de Ecclesie membris sermo erit; alie proprie opponuntur inde-
fectibilitati Ecclesie, de qua infra etiam agendum est.

403. Itaque I. Ex V. Testamento objiciunt —1) illud Jer.(XXX.):
« Hoc erit pactum quod feriam cum domo Israel post dies 1llos...
dabo legem meam in visceribus eorum, et in corde eorum scri-
bam eam »: ubi vetus Ecclesia nove videtur opponi, quatenus
illa visibilis, hzc sit invisibilis—2) Illud quod subdit (v. 34.):
«Non docebit vir ultra proximum suum, et vir fratrem suum
dicens: cognosce Dominum; omnes enim cognoscent me a minimo
eorum usque ad maximum, ait Dominus »: quibus videtur exeludi
visibile magisterium —3) Similiter (Is. LIV. 13.) dicitur: « Dabo
omnes filios doctos a Domino ».

Respondetur ad ]um: Oppositio non est inter visibilitatem ve-
teris Ecclesiz, et nove invisibilitatem, uti abunde jam patet ex
data demonstratione thesis; sed inter majorem gratise abundan-
“lam, que in nova lege vi ejus confertur, et minorem gratiam,
que i veteri lege obtinebat, et que, ut diximus, non vi illius
tæderis conferebatur. Sane aliquid præcellens hic enunciat Pro-

DN TTE E LY RATA
nl

P, Caa y ^ - vf 8 "av - Li z " -- dE NJ. d - ` s : B . 4 . ro
Sj; wir Lo "Rt ML 2a d TRE ">t tea "e E " A - x r y, Y, + ~. ei ERAS pr 4 ~
E re - : o (t qe A r : Y "d b.t "L T e =P | F < ia
e = - AA DA it * -s rag 2 *

» 4.
B i + y * - m

ART. IV. DE VISIBILITATE ECCLESIÆ. 383

pheta de nova Ecclesia præ veteri; sed hujusmodi non esset in-
visibilitas: eo vel magis, quod, juxta adversarios, tum fieret in-
visibilis Ecclesia, cum corrumperetur—Ad 24v"; illud certe non
dieitur ad exclusioner externi magisterii; secus non dixisset
Isaias (LIII. 7.): « quam pulehri super montes pedes annuncian-
is et preedicantis pacem, annunciantis bonum, predicantis salu-
iem» etc.: et quid fieret de illis « docete omnes gentes», « qui
vos audit, me audit », et innumeris hujusmodi testimoniis? De-
bent ergo verba objecta intelligi de majori facilitate assequendi

veritatem in nova lege prse veteri; vel de cognitione veri Dei,
sublata idololatria; vel oppositio est in eo, quod Israelitse debe-
bant docere solum fratrem et proximum, seu Israelitas, quos
solos respiciebat illa lex; cum in nova lege, quee omnes respicit,
missio sit ad docendas omnes gentes (cf. Interpret.)— Ad 3tiun: Ex
rationibus mox indicatis liquet, objecta verba non posse accipi
ad exclusionem externi ac visibilis magisterii. Unde aliqui cum
Cyrillo ea verba utique intelligunt de doctrina Evangelii; et sen-
sus est, ipsam non jam per Prophetas, sed per ipsum Dei Filium
predicandam esse, juxta illud (Heb. I. 1.): «olim Deus loquens
patribus in prophetis » etc. Alii cum S. Augustino eadem verba
exponunt de divina gratia; et sensus est, Deum ipsum, per gra-
tiam utique nune abundantiorem, interius persuasurum, quod per
externum magisterium proponitur, juxta illud (Jo. VI. 45.) «est
seriptum in Prophetis: et erunt omnes docibiles Dei: omnis qui
audivit a Patre et didicit, venit ad me ».

469. II. Objiciunt dicta quedam ipsius Christi Domini. Ac— s
1) illud (Luc. XVII. 20.): «Non venit regnum Dei cum observa-
tione. Neque dicent: ecce hic, aut ecce illic. Ecce enim regnum
Dei intra vos est »; quibus aperte dicitur Ecċèlesia inadspectabi-
lis—2) Illud (Jo. IV.): « mulier, erede mihi, venit hora quando
neque in monte hoe, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem...
Sed venit hora, et nune est, quando veri adoratores adorabunt
Patrem in spiritu et veritate... Spiritus est Deus, et eos qui
adorant eum ¿n spiritw et veritate oportet adorare »: adoratio

à —
Al a —— A A E -

autem in spiritu non est visibilis.
Respondetur ad wm: illud sine observatione non est idem ae

invisibile, quemadmodum regnum Dei in objecto loco proprie et

www.obrástatolicas.com

E 4 Pour co^ Pe e, cA MÀ —— — — a!

384 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE.

directe significat Messiam seu ejus adventum. Cum enim Judej
quiererent, «quando venit regnum "d !» puto nie Messiam ven-
turum cum sæculari pompa et regio apparatu; Christus l'espon-
dit, adventum ejus esse sine observatione , idest sine ullo appa-
ratu; adeoque non dicitur eece hic, aut ecce illic, sicut fleret
admiratione excitata per illam pompam. Quod, ut confirmet Chri-
stus Dominus, subdit regnum Dei intra vos est, idest Messias
per presentiam est in vestro consortio, in medio vestrum. Alii
ita rem explieant: «regnum Dei venit sine observatione », idest
non opus est subtili indagatione ad illud cognoscendum; nam « in-
tra vos est», idest jam præsens est— Ad 23*": Evidenter illud
in spiritu et veritate non est idem ac invisibile; secus enim non
modo excluderetur Eeclesia visibilis, sed quilibet externus eul-
tus: quod nec adversarii hic contendunt. Itaque adorare in obje-
cto loco, uti ex contextu patet, idem est ac sacrificium offerre:
opponitur ergo sacrificium novi fuederis sacrificiis Judeorum et
Samaritanorum. Hinc dicitur adoratio in spiritu contra sacrifi-
cia carnalia; quibus nempe carnales victime immolabantur a
Judsis; nec amplius erit determinatus locus novum sacrificium
offerendi, sed offeretur in omni loco: dicitur autem £m veritate
vel per oppositionem ad sacrificia typica Judseorum, vel etiam
per oppositionem ad cultum falsum Samaritanorum, qui adora-
bant quod nesciebant.

470. III. Objiciunt quedam dicta Apostolorum. Ac—1) illud
(I. Pet. IL): «et ipsi tamquam lapides vivi superzdificamini, do-
mus spiritualis, sacerdotium sanctum, offerre spirituales hostias»:
quod autem, ajant, spirituale est, est invisibile—2) Illud (Heb.
XII): «Non enim aecessistis ad tractabilem montem, accensibi-
lem ignem, et turbinem, et caliginem, et procellam.... Sed ac-
cessistis ad Sion montem, et civitatem Dei viventis, Jerusalem
celestem » ete.: ubi, ajunt, Ecclesia dicitur mons non tractabilis,
Idest invisibilis,

Respondetur: ad ls": Certe per domum spiritualem S. Petrus
non intelligit Ecclesiam invisibilem; tum enim scribit uti præses

visibilis visibili Ecclesie, tum subdit, (V

.): « Seniores qui 1n Y0-
bis sunt

obsecro consenior et testis Christi passionum.... pascite
qui in vobis est ere&em Dei» ete. Quare Ecclesiam vocat domum

i Lo To ar TP q
E > AR S in o id - - d ns prre. m
so. e^ E n ez Tr 7 4f a^ É 2
de © * lO m d E.
e 477
“A »
> E" ^" l

ART. IV. DE VISIBILUPATE ECCLESIAE. gr.

spiritualem non per oppositionem ad visibilem; sed vel per op-
positionem ad domum materialem ex ligno et lapide composi-
tam; vel ut exprimat prerogativam novi Foderis, quod sit Fædus
eratite, fideles vi illius vivant vita gratie, et templum sint Sp.
Sancti. Hine offerunt hostias spirituales, idest non carnales et
cruentas Ad 23^; aliqui cum Theopliylaeto, (Ecumenio, D. Tho-
ma, ete. per Sion montem intelligunt. Ecclesiam triumphantem;
et sic textus esset extra rem: alii intelligunt Ecclesiam genera-
liani quadam acceptione, et tune est Sion mons, Jerusalem cæ-
lestis ete. qua triumphans est, non qua militans est. Certe sco-
pus Apostoli est extollere novum Fodus præ veteri; ad id autem
non erat necessarium omnia Eeclesie elementa efferre, ejusque
definitionem tradere: satis erat quse nobiliora sunt commendare.
Seligit duo: lex vetus data fuit in loco terrestri et accessibili,
quia fedus erat in bonis temporalibus situm; eum novum foedus
sit spirituale e ccelo datum (id significant tropice Sion et Jeru-
salem), per quod communio habetur cum Angelis, etc. Lex vetus
data fuit cum signis timoris; cum novum foedus sit misericordize
et amoris. Quod autem fideles in nova lege dicantur accessisse
ad «multorum millium Angelorum frequentiam » ete.; id impor-
tat communionem, quz existit inter cotum fidelium et Angelo-
rum, et illorum ordinationem ad beatitudinem cum his possiden-
dam; sed nullo modo importat quod ecetus fidelium in terris, Ec-
clesia militans, sit invisibilis.

MAZELLA. De Religione ect Ecclesia 25

www.obrascatolicas.com

386 DISP. HL. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE. ECCLESLE,

ARTICULUS QUINTUS |

Quemnam Sibi Finem prestituerit Christus in Ecclesig
Institutione.

g I

Declaratur Status Quaestionis.

A7]. Ex hactenus disputatis compertum solum habemus, Ec-
clesiam ex Christi institutione veram esse societatem—eamque
visibilem: atque in hoc generice convenit Ecclesia/cum qualibet
alia societate inter homines existente) Nunc ad specificam Eecle-
sie naturam rimandam progredimur, seu inquirimus id per quod
a exteris societatibus distinguitur; idque nonnisi ex fine dignosci
potest. |

472. Etenim, uti bene ratiocinatur Card. Tarquini (Jus. Eecl.
publ. n. 7.), « determinare alicujus rel essentiam idem est, ac
assignare notam aliquam eidem intrinsecam et immutabilem, que
sit ei unice propria. Atqui nota intrinseca et immutabilis, que
singulis societatibus sit unice propria, non potest esse, nisi finis:
quia ex quatuor elementis essentialibus (u. 392.) duo priora,
idest multitudo hominum, eorumque conjunctio, quatenus in se
speetantur, abstractione facta a fine, sunt communia generi; ter-
tium autem, idest media, non est per se determinatum, siqui-
dem media natura sua sunt ad finem ordinata, ita ut eatenus
tantum expetantur, quatenus ad finem conducunt: contra vero
quartum, idest finis in societatum venere est plane indetermi-
natum, determinatur autem tantum in singulis societatibus, ita
ut uniuscujusque sit unice proprium. Ergo ex fine tantum essen-
UM societatum determinari potest. Que vero societates inter se
distinete sunt, et nihilominus cundem adequate finem habent,

ee sunt toti TT RT |
sunt totidem repetitiones ejusdem societatis, quee non specie
sed numero distinguuntur. »

473. J; HE rS - . A : .
sa age, uti statim probabimus, finis, quem Christus in-

4
^i

t » vtto d^ s

AA FH ^
| A^" i [s T 5-22
dr! JU 1 A EM d
rm ^P.

ART. V. DE FINE TNSTITUTA. ECCLESIA. 387

tendit in Ecclesia instituenda, fuit, ut in Ecclesia et per Eccle-
jam perennem faceret suam visibilem in terris missionem, et
sum visibile magisterium. Hine quemadmodum in Ecclesia do-
sente ac regente perseverat Christi magisterium, gubernatio, mi-
nisterium sanctificationis; ita fideles adhierendo doetrinz ab illo
propositee, ei obediendo, accipiendo ab eodem sanctificationis me-
dia, in Ecclesia inveniunt tutam salutis viam.

474. Quare, ut adequate cognoscatur institute Ecclesiv finis,
querendum est, quinam fuerit finis ipsius Christi missionis? Is
certe fuit hominum «eterna salus, et Dei gloria per hominum sa-
lutem obtinenda. Id declarat ipse Christus (Jo. X. 10.), dicens:
«Ego veni ut vitam [utique supernaturalem gratie] habeant, et
abundantius habeant». Et (I. Jo. V. 11.), dicitur: « Et hoc est
testimonium, quoniam vitam seternam dedit nobis Deus. Et hsec
vita in Filio ejus est ». Et (Jo. XXVII. 4.): « Pater..... ego
te clarificavi super terram: opus consummavi quod dedisti mihi,
ut faciam ». Hine patet, eadem ratione ac dicitur finis, propter
quem Christus instituit Ecclesiam, fuisse continuatio perpetua
sue visibilis missionis in terris, dici etiam, eum finem esse Dei
gloriam per zternam hominum salutem obtinendam.

475. Exinde etiam patet, finem hunc salutis æternæ obtinende,
qui Ecclesise Christi inest, esse pariter ipsi omnino proprium,
eum nulla alia societas illum tamquam proprium habeat. Qua in
re recolendum est, quod supra (n. 38. 85.) innuimus, ceteras
nempe societates quz in mundo sunt, si legitime sint et hone-
ste, salutem seternam intendere aliquo modo debere; eum tamen
ünem non esse in ipsis nisi generalem et remotum , non autem
ut in Ecclesia proprium et immediatum; ideoque ipse indigent
Ecelesia, ut postea melius videbitur, ad illum finem remotum
obtinendum, ut recte procedant in prosecutione finis proprii ac
immediati.

476. Ecclesise fine ita declarato, inferri statim potest—1) Ec-
clesiam esse societatem spiritualem et supernaturalem. Etenim,
tt diximus (n. 472.), natura et essentia societatis determinatur
A fine, propter quem instituta est; atqui Dei gloria per hominum
*lernam salutem obtinenda (finis Ecclesise) spiritualis est finis
et supernaturalis. Ergo. Revera, statuto fine supernaturali, recte

www.obrascatolicas.com

== |

385 DISP. I. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

infertur ipsam Eeelesiam tum elementa tum media habere super-
naturalia: media enim proportionem habent ad finem, sicut finis
proportionatur suhjecto cui proponitur.

477. Frustra autem objieitur: si Ecclesia est spiritualis socio.
tas, nullum jus habet utendi mediis materialibus. Uti enim reete
advertit Taparelli (Seggio etc. n. 1432.), si societatis spiritualis
nomine, societatem audiunt ex spiritibus conflatam, falsum est
antecedens; si societas intelligitur, que ad finem spiritualem ten-
dit, falsum est consequens. Quod statim constabit si que duo iu
argumento subintelliguntur, in medium proferantur. En totum ar-
gumentum: Ecclesia est societas quee ad finem spiritualem tendit;
ergo ad illa media jus habet que ad talem finem consequendum
necessaria sunt; atqui finis spiritualis media exigit mere spiri-
tualia; ergo Ecclesia jus habet ad media mere spiritualia; ergo
in materialia nullum jus potest sibi vindicare. Jamvero falsam
esse tertiam propositionem nemo est qui non videat; quum de
societate humana agatur, de societate nempe cujus membra ex
anima et corpore composita sunt, qui proinde vel quum de spi-
ritualibus rebus inter se agunt, materialibus mediis utantur ne-
cesse est.

473. Infertur—2) Ecclesiam esse societatem religiosam, imo
Ipsam religionem christianam veluti in concreto spectatam. Est
quidem religiosa societas; nam religionis est debitum Deo exhi-
bere cultum, hominemque ad sui finis, adeoque su: felicitatis
consequutionem promovere (nn. 21-23.). Atqui Ecclesia instituta
est ad æternam hominis salutem et Dei gloriam procurandam.
Ergo—Est autem ipsa religio christiana, si enim Ecclesia reli-
glosa societas est, cum a Christo sit instituta, nequit esse alia
religio preter ipsam christianam religionem, eujus veritatem et
divinam originem in præc. disp. demonstravimus.

4/9. Quamobrem, ut indicavimus (n. 388.), verus christianis-
mus non differt ab Ecclesia, nisi ut abstractum a concreto, Té
vero unum idemque sunt; quemadmodum enim non potest dari
vera Ohristi Ecclesia quee non habeat doctrinam et instituta Chti-
sti, ita nec verus christianismus extra germanam Ecclesiam Chri-
sti vigere potest. Quem ergo nostra state rationaliste sibi fn-

gunt ehristianismum a Christi Ecclesia sejunetum, adeoque solu:

AL
P w -— a a b -

, ^o. a

Ww US s s
*

" B n — . m LAMAS TAS AT "s "m p" "9-6 * z

EEr a Ea B i» AAY aP ES SA 4 TR A IMAZ IA DAA AA x LAPEDU Pre | Cas IA A E ^
i A ^ . - ^ sa tOO ÉL ," m 4 P dE XU T. Tw Uy o di J f - ru pri ef p" > " y? t
RAS ya F i ul LA $ ' h

ATS el , s f - j E Fa 5 - |

: E. P2

ART. V. DE FINESINSTITUTZ ECCLESIA. 380 >

tum ab officiis eidem preestandis, pura putaque chym:era censeri i
Jebet. Nam, uti modo dicebamus, Redemptor noster voluit « re- aN
ligionem suam ita societati a se institutæ inhærentem, ut cum z
ea penitus conserta ac velut concreta maneret, et extra illam
vera Christi religio nulla esset ».

480. Quee quidem illatio maximi momenti est. Etenim si ad
religionis suæ institutionem et propagationem statim Christus
aggressus est institutionem Ecclesise, et in ea deposuit doctrinam r

et instituta quæ revelaverat, ab illa custodienda ac perpetuo dis-

seminanda; profecto revelatio Christiana nunquam, ne unum qui-

dem instans, sibimet veluti relicta mansit; sed quæ primitus in Pr

Christi veluti manibus morata, ex illis ad Apostolos transiit, ab

Apostolorum deinde manibus ad eorum succcessores transivit. 0

Quapropter sicut ab initio Christi doctrina ac religio ab ipso

Christo petenda erat; sicut post Christi ascensionem in ccelum à

petenda ea erat ab Apostolis; ita post Apostolorum tempora us-

que ad consummationem ssculi petenda ea est ab Ecclesia, seu

ab authentico ejus magisterio, in quo Christi ipsius magiste-

rium adhue perseverat et viget—Cf. que disputavimus in tract. |

de Virt. Infusis (disp. 4. art. 2. 3. 5.). a
451. His itaque expositis—

S II.

Solvitur Proposita Quaestio. | *

Prop. XX. Finis, quem sibi Christus prestituit in Ecclesia A Ñ
instituenda, fuit, ut in Ecclesia et per -Ecclesiam perennem i 4
faceret suam visibilem in terris missionem; adeoque ut per
“am, œternam hominum salutem procurando, Dei gloriam pro-
| "overet. Ecclesia itaque, spectato preesertim ipsius fine, socie- i
| tas est religiosa, spiritualis, et supernaturalis; scilicet est ?psa "

christiana religio in concreto, a qualibet alia societate plane
diversa.

482. I. Consideremus Christi missionem generatim. Sane—1)
Christus communicavit Apostolis eamdem suam missionem. Et-

www ..obrascatolicas.com :

nn m 0 5$ qux d-
AS
3
300 ^ DISP. HI. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

enim legitur (Jo. XX. 21.): < Sicut misit me Pater, et ego mitto
vos»; et (XVII. Li. seq.): « Sanctifica eos in veritate; sermo tuus
veritas est: sicut me misisti in mundun, et ego misi eos in mun-
dum»; et (XV. 16.): «Non vos me elegistis, sed ego elegi VOS,
et posui vos, ut eatis et fructum afleratis, et fructus vester ma.
neat»—2) Ad hane missionem obeuncam communicavit Christus
Apostolis suam potestatem. Ñam dicitur (Matth. XVIII. 18. seqq. ):
« Data est mihi omnis potestas in ccelo et in terra. Euntes ERGO
docete omnes gentes: baptizantes eos lu nomine Patris ot Filii
et Spiritus Sancti: docentes eos servare omnia quicumque man-
davi vobis; et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad
consummationem seeculi». Unde etiam (Jo. XX.) post illa verba
«sicut misit » etc., subdit Christus: « Accipite Spiritum Sanctum;
quorum remiseritis » etc.; et (Marc. XVI. 15.) collata missione
predieandi Evangelium, subdit: «qui non crediderit, condemna-
bitur»: sicut (Luc. X. 16.) dieitur: «qui vos audit, me audit;
qui vos spernit, me spernit »—3) Hec vero missio et potestas
non pertinebat ad solos Apostolos, sed continuanda erat in eo-
rum successoribus. Nam—a) ea missio et potestas, uti patet ex
ci. testimoniis, communicata fuit Apostolis in bonum totius
mundi, omnium gentium, pro quocumque tempore; et sane omnes
debent salvari per Christum, atque per media ab eo instituta:
Apostoli vero non poterant per seipsos acceptam missionem ex-
tendere ad omnes gentes pro quocumque tempore—b) Ex textu
presertim Matth. (XVIIL.) liquet Christum promisisse Apostolis
se futurum eum ipsis docentibus baptizantibus usque ad con-
summationem seculi. Sed hee intelligi non possunt de sola per- -
sona Apostolorum—c) Unde quemadmodum Apostoli post Christi -
in eclum ascensum constituebant ecclesiam docentem, regentem
et administrantem, (id liquet etiam ex Actibus Apostolorum e!
ex Epistolis Petri et Pauli) ipsi ium Christi vices visibiliter ge
rentes in terris: ita Apostolis succedunt Episcopi usque in mundi
finem, ut ipsi vices Christi visibiliter gerant, ac in ipsis perse
veret Christi missio.

483. IL. Consideremus singula munera missionis Christi. Por-
70—1) ejus missionis munus fuit homines veram tutamque salutis
Viam edocere: de ipso enim dieitur « ccpit Jesus facere eb do-

ART. V. DE FINE INSTITUTE ECCLESIA, 391

egre»; atque ipse de se ipso dicit, quod venerit « evangelizare
pauperibus », quod sit «via et veritas» etc. Atqui idem munus
commisit Apostolis, quibus dixit « euntes docete omnes gentes »—

per eorum suecessores illud munus debet perdurare « usque ad
consummationem seculi »—munus idem est magisterium authen-
licum, uti patet ex illis (Marci XVI. 16.) « qui crediderit et ba-
ptizatus fuerit....salvus erit: qui vero non crediderit, condemna-
bitur». Ergo

2) Munus missionis Christi fuit homines solvere a peccatorum
vinculis atque sanctificare; siquidem de eo dixit S. Jo. Baptista
«Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi »; Christus ipse
dixit paralytico et Magdalene «dimittuntur tibi peccata tua»;
de se ipso declaravit quod venerit « salvum facere quod perie-
rat». Atqui idem munus Apostolis, in quibus Ecclesiam funda-
vit, Christum imposuisse constat. Nam, sic Apostolos (Jo. XX.
21. 23.) alloquutus est: «Sicut misit me Pater, et ego mitto vos.
Hec cum dixisset, insuflavit: et dixit eis: Accipite Spiritum
Sanctum: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum
retinueritis, retenta sunt ». Ac (Matth.X VIII.18.): «Amen dico vo-
bis quecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in ccelo;
et quecumque solveritis super terram, erunt soluta et in colo».

3) Munus Christi missionis certe fuit, ut quamdiu in terris es-
set, ipse regeret Ecclesiam a se constitutam. Atque idem offi-
cium commisit Christus Apostolis, in quibus Ecclesiam fundavit.
Etenim (Jo. XXI., 15. 16.) Petro injungit: « Pasce oves, pasce
agnos meos». Cum tamen idem munus participare deberent reli-
qui Apostoli, et eorum successores episcopi; ipsis (I. Pet. V. 2.)
dicitur: « Pascite qui in vobis est gregem Dei»; sicut et (Act.
XX. 28.) Paulus inquit: « Attendite vobis et universo gregi, in
quo Sp. Sanctus posuit vos regere Ecclesiam Dei». Imo ne quis-
quàm putaret posse impune a talium pastorum auctoritate se sub-
ducere; enunciavit Christus (Jo. XIII. 20.): «Amen, amen dico
vobis: Qui accipit, si quem misero, me accipit: qui autem me
accipit, accipit eum, qui me misit»; et tamquam ethnicum et
Publicanum habendum edixit eum qui Ecclesie judicio obsistat
(Matth. X VIII. 17.): «Qui Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut
ethnieus et publicanus».

— a > + Te T a a D WO. AU o O A a >

*
E]

w`
,

tolicas.com -

WWW.Ob

m >
> ~ E

—Á— ANTAS

202 DISP, IIl. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESLE,

484. HI. Ex his plane constat, finem institute a Christo Ec.
clesim esse continuationem missionis ipsius Christi; ex quibus, ut
notavimus, recte infertur, eum esse hominum santificationem in
terris eternamque salutem in coelis. Sed preestat id directe ad.
struere. Sane—1) Primum sanctitatis ac salutis medium est fides,
qui dicitur «initium, radix, fundamentum totius justitie », et
sine qua, teste Apostolo (Heb. XI. 6.) «impossibile est placere
Deo». At vero, uti ratiocinatur ipse Apostolus (Rom. X. 17.) ex
Isaia (LIIHI.): «tides ex auditu, auditus autem per verbum Chri-
sti». A quo vero audiemus verbum Christi? Ipse Apostolus paulo
supra dixerat (v. 14. seq.): « Quomodo credent ei, quem non au-
dierunt? Quomodo autem audient sine preedicante ? Quomodo vero
predicabunt, nisi mittantur?» Et quinam sunt missi ad predi-
candum, nisi illi, quibus Christus dixit « euntes docete»? Unde
de ipsis subdit Apostolus (v. 15.): «Et quidem in omnem terram
exlvit sonus eorum, et in finem orbis terre verba eorum ».

2) Precipua communicandae sanctitatis ac promovendse salutis
media sunt sacramenta. Atqui sacramenta omnia et singula non-
nisi Ecclesie suc Christus demandavit. Et re quidem vera non-
nisi Apostolis eorumque successoribus dixit: (Matth. X VIII. 19.):
« Euntes docete omnes gentes baptizantes eos » ete.; iisdem dixit:
« Accipite Spiritum Sanctum: quorum remiseritis peccata, remit-
tuntur eis», etc.; ad eosdem diriguntur illa (Luc. XXII. 19.).
« Hoc facite in meam commemorationem »; et reliqua que de sin-
gulis sacramentis, cum de iisdem agitur expendi solent. Quapro-
pier generatim pronunciabat Apostolus (I. Cor. IV. 1.): «Sic nos
existimet homo, ut ministros Christi, et dispensatores mysterio-
rum Dei ».

9) Petro (Joan. XXI. 15. 16.) indictum est: « pasce oves meas;
pasce agnos meos»; sicut ceteris dictum est « pascite qui in vo-
bis est grezem ». Jam vero pascendi vocabulum nihil magis si-
gnificat quam suppeditare omnia spiritualia media, quibus «eterna
salus attingi possit: regimen enim Eeclesie ad hoc institutum
est. Nemo certe vitam «eternam ingredi poterit, nisi ei regni cœ-
lorum aditus patefiat: at Petro dictum est (Matth. XVI. 19.):
« Et tibi dabo claves regni eclorum »: nonnisi ergo per Petrum,
Ecclesi: fundamentum, adeoque et per ipsam Ecclesiam, aditus

B 12 —9 94. Ld T ero ...-. o n d y > > T è
PE TATENA IA LT A r AAEE dp
i Ate ét g~ EN y
LI ML a e
SV. v
LOC X Â
A
a

ART. VI. DE LEGALITATE ET NECESSITATE RCCLESIÆ. 393

ad vitam seternam patere potest—Jóx quibus consequitur opus redem-
prionis, quoad suffleientiam et solutionem pretii, fuisse a Chri-
sto consummatum, juxta illud Apostoli (Heb. X. 14.) « unica obla-
tione consuma vit [Christus] in sempiternum »; at quoad appli-
cationem, fuisse a Christo inchoatum, sed ab Ecclesia esse con-
summandum per eos, quos Christus instituit (Eph. IV. 12. seq.)
«ad consummationem sanctorum, in opus ministerii, in edifica-
tionem corporis Christi: donec occurramus omnes in unitatem
fidei, et agnitionis filii Dei..... in mensuram etatis plenitudinis

Christi ».

ARTICULUS SEXTUS

Utrum Christi Eoclesia Legalis Societas sit, atque
Ethice Necessaria.

S I.

Exponitur Status Quaestionis.

485. Duas, uti articuli titulus manifestat, hic attingimus que-
siones: una est de legalitate societatis christianae, seu Eccle-
sie— altera de ejus ethica necessitate, seu morali obligatione
illam ingrediendi. Utraque, antequam solvatur, paucis illustrari
indiget.

486. I. Generatim ea societas dicitur legalis, quee est secun-
dum legem. Triplicem autem legem debemus hic considerare: na-
turalem nempe; positivo-divinam; positivo-humanam. Supponimus
autem nullam positivam legem justam esse, si naturali legi re-
pugnet. Vide dicta (nn. 26. seqq.). |

487. Porro Ecclesiam esse societatem divino-positivam , seu
jure divino-positivo institutam, nemo negat ex iis, qui christia-
nismum aliquo modo profitentur, nec negari potest post ea que
demonstravimus de divina origine religionis christianz, et de in-
stitotione Ecclesi; immediate a Christo facta. Cum enim Chri-
stus, Eeelesie fundator, verus sit Deus, Ecclesia est societas di-
vma; atque pari ratione, cum Ecclesie propositus fuerit finis

www.obraseatolicas.com

A A | omes s

304 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESI.P,

supernaturalis, adeoque ipsa sit sisi elis supepnaturalis, nulla na-
turalis lex, ejus institutionem prescribere potuit: ejus ergo in-
stitutio ac existentia positivo juri tribuenda est. Quo posito vix
expedit questionem proponere de iau beciosigys quoad
ipsum jus quo existit: nam instituta fult a Christo Domino, qui
Deus est, et qui proinde jus habet tum Ecclesiam instituendi, tum
eam instituendi eo modo, qui ipsi lubet.

488. Quoad naturalem vero legem, proprie loquendo posset ad
summum queri utrum honesta ac licita sit Ecclesiz institutio;
sed non, utrum sit legalis. Verum—1) honesta ac licita censenda
est, si nihil habet quod pugnet cum naturali lege: evidens autem
est institutionem juris divini nihil continere posse, quod naturali
legi repugnet; siquidem utriusque juris seu legis unus est Auctor,
Deus—2) Si jus nature absolutum consideretur, quod nempe exi-
stit independenter ab hypothesi a libera aliqua determinatione
exorta, illud nihil positive precipere potest quoad Ecclesiam,
qua est societas positive institutionis, prater omnem nature
exigentiam—3) At si consideretur jus nature Aypotheticum, quod
existit nempe facta hypothesi libere institutionis Ecclesie a Deo
facte, certum est, ipsam nature legem, que dictat legitimo su-
periori obediendum esse, nos obligari ad Ecclesiam amplecten-
dam, et quidem in ea forma ac cum illis juribus, que a suo fun-
datore accepit. Cf. que diximus in tract. de Virtutibus Infusis
(n. 1023.).

489. Questio igitur de legali existentia ac propagatione Ec-
clesie proprie respicit jus positivum humanum. Scilicet cum Chri-
sti Ecclesia ab initio propagari ecpit apud Judzos, deinde inter
Sentes; nunc etiam annuncietur apud societates infidelium, Pro-
testantium, apud mahumedanos: queritur ergo, num juxta leges
ac consuetudines harum societatum, potuerit ac possit apud illas
legitime propagari Ecclesia. Porro hec queestio nullam presefert
difficultatem, si semel consideremus id quod vere est a parte rel.
Nulla enim humana lex vim habere potest contra jus divinum.
Sed Ecclesia divino Jure instituta est, ut propagaretur apud omnes
gentes: ipsa sola est vera religio, quam certe omnes amplecti ac
PELA) tenentur. Ergo nulla potest esse lex, apud societatem
ullam, juste impediens institutionem ac propagationem Ecclesise.

xs Tr EVE duet I gea uu 7 mot rud Jota a A
A 4 ay E as ^. eri, » DE et e -t - Tw jar " B å e . 4 i Hu 4 F, et np? e a” P Jo i H
D - np lr z ACA , y M P os s At f: F. " >P - - mo f 27 -t "T d "^ - E
Ao eS nan > P > ^ A "Ps P ~~ . PE - rs t
leet z i V d : e

.. 7 e

JJ
e

ART. VI. DE LEGALITATE ET NECESSITATE ECCLESIAE. 305

itaque ad legalem Ecclesise propagationem ac existentiam in ple-
niori luce collocandam, eam considerabimus in ordine ad princi-
pia, leges ac consuetudines, quibus predicte societates reguntur,
et apud quas Ecclesia propagata fuit ac propagatur.

490. II. Hactenus de legitimitate, seu legali Ecclesie existen-
tia. Nune quiedam de ejus necessitate sunt declaranda. Ac impri-
mis adnotamus societates necessarias eas diei, a quibus abstinere
sine piaculo non licet; voluntarius, quibus sese adscribendi oblij-
gatio nulla est. Unde patet Ecclesiam Christi societatem esse
necessariam; etsi enim ¿libere quis debeat fidem ac baptismum
suscipere (side adultis sermo sit) et Ecclesiam ingredi; cum tamen
existat antecedens necessitas seu obligatio fidem ac baptismum
suscipiendi et ingrediendi Ecclesiam, hse vere dicitur et est so-
cietas necessaria. Hanc veritatem constanter asseruit ipsa Ec-
clesia. Etenim ex prescripto Conc. Carthag. IV. (an. 398.), Epi-
seopus ante consecrationem interrogandus erat «si extra Eccle-
sam nullus salvetur»; Conc. Lateran.IV. ait: « Una est fidelium

universalis Ecclesia, extra quam nullus omnino salvatur»; et in
professione fidei proposita Waldensibus: « Corde credimus et ore
confitemur unam Ecclesiam, non heereticorum, sed sanctam ro-
manam catholicam et apostolicam, extra quam neminem salvari
credimus ». Plura alia sunt, sed hzc sufficiant.

491. At vero, ut res bene intelligatur—1) distinguenda est du-
plex necessitas, una quee vocatur medii, altera pracepti. Utrius-
que naturam fusius explicuimus in tract. de Virt. Infusts (nn.
844, seqq.), quem locum omnino consule: hie recolere sufficiat, id
dici necessarium necessitate medii, quo etiam inculpabiliter omis-
350, nequit obtineri salus; id autem necessarium esse necessitate
precepti, quod ideo requiritur ad salutem, quia preceptum esi;
eo tamen inculpabiliter omisso, salus adhuc obtineri potest —
Cum ergo dicitur Ecclesia esse societas necessaria, quæri potest,
, Urum talis sit necessitate medii, an precepti.
| 2) Rursus, Ecclesia, uti vidimus (nn. 410. seqq.), constat ani-
ma et corpore; atque sicut ejus animam precipue constituunt
gratia sanctificans, fides, spes et caritas; ita ejus corpus, ad uni-
latem conservandam, precipue exigit regimen visibile; a quo qui
Separatur, eo ipso ab Ecclesise corpore sejunctus est—Cum ergo

"aid

www.obráScato! icas.com

a dii
- w e AF

+
Lr
"n

O hu rT 00 m V

390 DISP.III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

dicitur: Ecclesia est societas necessaria, seu extra Ecclesiam
non datur salus; intelligendumne id est de Ecclesie anima an
corpore ?

492. His adnotatis, certum est—1) necessarium esse necessitate
medii pertinere ad animam Ecclesise. Quod quidem patet, ex iis
argumentis, quibus ostenditur, fidem supernaturalem tum ratio-
ne principii tum ratione motivi, proinde fidem fundatam in au-
ctoritate Dei revelantis, et quidem non in voto solum sed in re
necessariam esse necessitate medii ad salutem. Recolantur ergo
quee diximus in tract. de Virt. (nn. 854. seqq.). Idipsum autem
dicendum est de gratia et caritate.

Certum est — 2) in doctrina catholica necessarium quidem
esse necessitate medii pertinere saltem in voto ad Ecelesiæ cor-
pus, sicut necessarius est baptismus, quo Ecclesiæ aggregamur;
sed non esse semper necessarium necessitate medii pertinere in
re ad corpus Ecclesie; adeoque qui 2nculpabiliter esset extra
corpus Ecclesie, propter id non addiceretur suppliciis «eternis.
Unde S. Augustinus (ep. 43. alias 162.), cui concinunt ceteri Pa-
tres, inquit: «Qui sententiam suam quamvis falsam atque per-
versam, nulla pertinaci animositate defendunt, preesertim quam
non audacia sus presumptionis pepererunt, sed a seductis in er-
rorem lapsis parentibus acceperunt, querunt autem cauta solli-
citudine veritatem, corrigi parati, cum invenerint, nequaquam
sunt inter heereticos deputandi ». Huc etiam facit prop. LXVIII.
damnata in Bajo: «Infidelitas pure negativa in his, quibus Chri-
stus non est predicatus, peccatum est ».

493. Cum ergo docemus necessarium esse ut quis re pertineat
ad Ecclesiw corpus, id intelligendum est de necessitate prace-
pti. Ex quo statim sequitur, id omne quod excusat ab obliga-
tione implendi preceptum, excusare etiam ab hac necessitate
actualis conjunctionis cum corpore Ecclesie. Hinc—1) excusat
impotentia: ita ex. gr. catechumenus, qui ante susceptum baptis-
mam (per quem solum quis fit membrum corporis Ecclesim), ci-
o ejus culpam dilatum, repentina morte corripitur, si veram
Jam habeat fidem et caritatem, absque dubio salvabitur. Unde
Innocentius HT. (1.3. Decret. Tit. 43. c. 2.), ait: «Inquisitioni tug

taliter respondemus: Presbyterum quem sine unda baptismatis

E ire rr A ir BRA E UIT A AA e Us 5t og e S Y d ^ ; * 4 * 174.0 t Ti "a.a ES pour > 1. qa AD ~ > "
XE Tem AN pr SE qua cess — TH e E LIZA D PEE rt IIS EP WP
"s "-— $ M - a - PAD 3 ^a HELPER rp b] . o SE 2 Ate 4 v AUS
pene L ^ ^ - a -A E. pP bum + ps A
DS a r a pu "o9 ” „rs >
< " - T ne — —Ó - 2
T o

ART, VI. DE LEGALITATE ET NECESSITATE ECCLESIA. 307

extremum diem clausisse significasti, quia in sancte matris Ec-
clesie fide, et Christi nominis confessione perseveraverit, ab ori-
rinali peccato solutum, et celestis patri: gaudium esse adeptum,
sserimus incunctanter ».

9) Exeusat ignorantia invincibilis? « Neque tamen, qui circa

Christum ejusque Ecclesiam invincibili ignorantia laborant, pro-
pter hane ignorantiam poenis sternis damnandi sunt, cum nulla
obstringantur hujusce rei culpa ante oculos Domini....sed hane
[justificationem et vitam esternam] nullus consequetur, qui a fidei
unitate vel ab Ecclesize communione culpabiliter sejunctus ex hac
vita decedit. Si quis in hac arca non fuerit, peribit regnante di-
luvio». Porro quee ignorantia debeat dici 2nvinczbilis , constat
ex Theologia morali: hic solum adnotamus multiplici modo eam
posse in re presenti contingere. Vel enim —4) invincibiliter igno-
ratur revelatio christiana ac proinde etiam Ecclesia: 1d fieri pot-
est apud infideles negativos—b) Vel aliquis habet fidem christia-
nam, quoad necessaria necessitate medii; sed invincibiliter adhuc
ignorat existentiam Ecclesise:—c) Vel novit aliquo modo Ecele-
siam existere, sed invincibiliter ignorat obligationem eam ingre-
diendi—d) Vel denique novit obligationem ingrediendi veram
Ecclesiam Christi; sed errore invincibili putat, suam sectam esse
veram Christi Ecclesiam.

494. In his omnibus casibus, quisque videt possibilem esse sa-
lutem eorum qui re sunt extra corpus Ecclesise; siquidem ex una
parte impotentia aut invincibilis ignorantia eos excusat a neces-
sitate precepti Ecclesiam ingrediendi; et ex alia possibile est, ut
habeant qus necessaria sunt necessitate medii ad salutem: quod
quomodo eontingere possit ei, qui exterius videtur infidelibus ad-
numerandus, liquet ex disputatis in tract. de Gratia (disp.4.a.5.).

495. Hine etiam sequitur, neminem posse certo asserere de eo
qui extra Ecclesie corpus moritur, eum esse damnatum; potuit
enim ipse ignorantia invincibili laborare, et Deus aliter ipsi sup-
peditare media necessaria ad salutem. Attamen merito notat
Croix (de Fide n. 94.), loquens de hzreticis pure materialibus:
«Hoc miserandum est cum illis, si in aliud peccatum mortale
[sci. preter peccatum hæreseos cujus rei non esse supponuntur |
inciderint, quod omnino pronum est ejusniodi hominibus, eos gra-

- Lm illl LL

www btascatolicas.com

398 DISP. III, DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

tia precipuorum sacramentorum destitui et communiter damnan-
dos, non ex defectu fidei (suppono enim, quod credant necessaria
necessitate medii) sed propter alia peccata, qus commiserunt, el
a quibus non expiantur, neque per sacramentum pænitentiæ, quod
apud ipsos non est, neque per contritionem vel amorem perfe-
ctum, ad quem, præterquam quod difficillimum sit ejusmodi ho-
mines ad eum pertingere, ipsi tamen non attendunt, nec commu-
niter curant, nec student elicere, putantes se per solam fidem et
fiduciam ia Christum justificari, qua damnabili confidentia per-
eunt miserrime ».

496. Præstat hzc omnia confirmare doctrina S. P. Pii IX. (AL
loc. Singulari quadam, 9. Dec. 1854.), eo vel magis, quod ali-
qui videantur non recte ejus sensum assequi. Itaque—1) docet
S..P.: «tenendum quippe ex fide est extra Apostolicam Roma-
nam Eeclesiam salvum fieri neminem posse, hane esse unicam
salutis arcam, hanc qui non fuerit ingressus, diluvio periturum ».
Unde habentur propp. damnat: in Syllabo: XVI.: « Homines in
cujusvis religionis cultu viam æternæ salutis reperire sternam-
que salutem assequi possunt »—et XVII.: «Saltem bene speran-
dum est de zterna illorum omnium salute, qui in vera Christi
Ecclesia nequaquam versantur».

2) Verum statim explieat quomodo id sit intelligendum, dicens:
«Sed tamen pro certo pariter habendum est, qui vers religionis
Ignorantia laborent, si ea sit invincibilis, nulla ipsos obstringi
hujusce rei culpa ante oculos Domini. Nune vero quis tantum
sibi arroget, ut hujusmodi ignorantiz designare limites queat
juxta populorum, regionum, ingeniorum, aliarumque rerum tam
multarum rationem et varietatem ? Enimvero cum soluti corpo-
reis hisce vinculis videbimus Deum sicuti est, intelligemus pro-
fecto quam arcto pulehroque nexu miseratio ac justitia divina
copulentur; quamdiu vero in terris versamur mortali hac gravati
mole quz: hebetat animam, firmissime teneamus ex catholica do-

ctrina unum Deum esse, unam fidem, unum baptisma; ulterius
inquirendo progredi nefas est ».

3) Immerito tamen ex his
Ecclesi: corpus salvari e
llis verbis «unam fidem,

inferretur, posse quempiam extra
X fide lata. Id enim aperte repugual
unum baptisma»; et insuper contradi-

LBV EA A CLE uds E tp eerta. rr AI a e N aT.

caia CA / M] eO n greet UA DEOS

J. ee 5 ^ onbesl4 G dg dem
j l

/ Ty, d Le? E p, Cute Olas «. €... "

ART, VÍ. DE LEGALITATE ET NECESSITATE ECCLESIAE. 300

eit lis qute preecedunt: « Itevocare illos contendite a tanta mentis
perversitate, exponentes nimirum nihil esse prestabilius a pro-
videntia Dei concessnm hominibus, quam fidei divine auctorita-
tem, hane nobis esse quasi facem in tenebris, hanc ducem quam
sequamur ad vitam, hane necessariam prorsus esse ad salutem,
utpote quod ‘Sine fide impossibile est placere Deo, et qui non
crediderit condemnabitur' ». Apostolus autem loquitur de fide
stricte sumpta, uti exposuimus ae demonstravimus in tract. de
Virt. Infusis (n. 852. seqq.). Qui autem plura cupit de Dei pro-
videntia cirea salutem infidelium, cf. dicta (n. 130. seq.) et cit.
ibi loc. ex traet. de Gratia Christi.
497. His igitur accurate prehabitis—

S II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Pror. XXI. 1. Quemadmodum Ecclesia , habita etiam ratio-
ne sive constitutionis populi Judaici, sive status societatum
gentilium, legitime fuit instituta—ita 2. nunc jus habet se
propagandi apud omnes gentes—3. imo, ex Christi institutione,
ita omnibus incumbit necessitas ei adhcerendi, ut culpabiliter
extra eam versantibus nulla sit spes salutis. Ecclesia itaque
societas est tum legalis, tum etiam ethice necessaria.

498. Prob. 1a pars. I. Habita ratione constitutionis populi
Judaici. Ea enim societas legitime constituta est relate ad con-
stitutionem populi Judaici, quæ, juxta ipsius fundamentalem le-
gem, erat constituenda. Atqui, juxta legem fundamentalem con-
| stitutionis Judaicz, Ecclesia a Christo erat constituenda. Ergo
i Prob. min.—1) Lex fundamentalis Ecclesie Judaicæ erat, ut
esset in statu vis non termini, promissionis non implementi, fi-
gure expectantis figuratum: unde Apostolus (Gal. III., 23. seqq. ),
inquit: «Prius autem quam veniret fides, sub lege custodiebamur
conclusi, in eam fidem que revelanda erat. Itaque lex pedagogus
noster fuit in Christo.... At ubi venit fides, Jam non sumus sub
pedagogo ». Atqui promissio, si vera sit, impleri debet; figura

www.obfascatolicas.com

40) ^ DISP. lil. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

cesaare debet, adveniente realitato; imperfectum do se ad perfe.
ctum tendit. Ergo Judaica Ecclesia ex promissoria debuit eftici
realis, ex typica substantialis et verax, ex imperfecta perfecta:
quod quidem factum est per Christum ejusque Ecclesiam. Unde
Apostolus (Rom. X. 4.), ait: « Finis legis Christus in justitiam
omni credenti»; scilicet lex eo demum fuit ordinata, et hoc mu-
nus habuit, ut ad Christum duceret.

2) Hinc idem Apostolus, ut alia omittamus (Heb. VII.) ostendit
imperfectionem veteris pacti præ novo; et (v. 18. seq.) pronunciat:
«Reprobatio quidem fit præcedentis mandati, propter infirmita-
tem ejus et inutilitatem: Nihil enim ad perfectum adduxit lex » ete,
Deinde vero (c. VIII.) ostendit necessitatem ut antiquum foedus
aboleretur, novo superveniente: quod rursum confirmat (cap. X.),
typicam revelando naturam omnium rituum, et ipsius Ecclesie
judaicze: ac denique (cap. XI.) perfecta inductione demonstrat,
precipuos V. T. sanctos nonnisi per fidem in Christum potuisse
sequi iter salutis, ad eamque pervenire. H:ec omnia principia si-
mul collata, et ad mentem Pauli intellecta evidenter patefaciunt,
veterem legem ac synagogam nonnisi preparationem fuisse ad
Ecclesiam christianam, qua instituta, cessare illa deberet. Sed
de his vid. Becanum (Analogia V. et N. T.).

499. IT. Inspecto statu societatum gentilium, Ecclesia fuit le-
gitime instituta. Nam—]1) queelibet societas jus habet et officium
se conservandi, suamque perfectionem propriam promovendi. At-
qui id nullimode efficere potest sine religione, uti demonstravi-
mus (nn. 36. seqq.). Ergo queelibet societas jus habet et officium
ampleetendi ac profitendi religionem. Jamvero— a) unica vera re-
ligio est religio ehristiana, quee in concreto est ipsa Ecclesia,
uti demonstratum est—5) insuper in civili societate gentilium,
tempore adventus Christi, vel precipua religionis naturalis dog-
mata obscurata erant, vel penitus extincta, uti patet ex dictis
(nn. 128. seqq.); atque ex alia parte Ecclesia veritates illas ite-
rum promulgabat ae confirmabat. Ergo hoc saltem titulo paga-
norum civilis societas debebat Ecclesiam admittere.

2) Societas, que vel juxta suas leges, vel secundum suas con-
suetudines quemlibet,

2 n cultum ac quamcumque religionem admittit,
sı aliquam deinde e

xcludat, contra suas leges consuetudinesve

ART, VI, DE LEGALITATE ET NECESSITATE ECCLESIZ, 401

agit. Atqui gentilium civilis societas, apud quam primo propa-
ata fuit Eeclesia, quemlibet, vel absurdissimum cultam admite
tebat: Ergo— Hoe argumento sepe usi sunt priores Apulogete;
et S. Leo (serm. l. de SS. Apost.) apertam mentionem facit de
ea conditione, scribens: « Hie conculcande philosophic opiniones,
hic dissolvendee erant terrens sapientie vanitates, hie confutandi
dgmonum cultus, hic omnium sacrilegiorum impietas destruenda,
ubi diligentissima superstitione habebatur. collectum , quidquid
usquam fuerat vanis erroribus institutum. Ad hane ergo Urbem
tu beatissime Petre Apostole venire non metuis: et consorte glo-
rie tue Paulo Apostolo, aliarum adhue Ecclesiarum ordinationi-
bus occupato, silvam istam frementium bestiarum, et turbulen-
tissimee profunditatis Oceanum, constantior, quam cum supra mare
gradereris, ingrederis ». Et (in nat. Ap. Pet. et Pauli): « Hsc
autem civitas (Roma) ignorans suse provectionis auctorem, cum
pene omnibus aáominaretur Gentibus, omnium Gentium serviebat
erroribus: et magnam sibi videbatur assumpsisse religionem,
quia nullam respuebat falsitatem. Unde quantum erat per dia-
bolum tenacius illigata, tantum per Christum est mirabilius ab-
soluta ».—Sed vid. Taparelli (Saggío etc. nn. 1412. seqq.).

900. Prob. 2% pars. Supponimus hie imprimis animadversio-
nem propositam (n. 489.); nec opus est disserere de guberniis aut
nationibus catholicis; quoad illas enim res est apertissima: Of.
Taparelli (Saggio etc. nn. 1449. seqq.). Rem igitur expendimus.

90l. I. Quoad nationes protestanticas. Sane—1) Protestantes,
uti tales, agnoscunt christianam religionem uti unice veram; il-
lam tantummodo intelligunt suo modo, adeoque pervertunt. Fun-
damentale tamen principium iis omnibus commune est interpre-
tatio Sacre Seripture (quz sola, juxta ipsos, christianam reli-
gionem exhibet) per privatum judicium. Idem ergo jus concedant
oportet catholicæ Ecclesis, ut ipsa nempe christianam revela-
tionem suo modo intelligat, ac proinde christianam religionem
suo modo profiteatur. Id si denegent soli.Catholice Ecclesise, sibi
contradicunt, ac fundamentale dogma sue professionis religiosee
aperte violant.

2) In pluribus nationibus, nune protestantismo addictis, vige-
96

MAZELLA, De Religione et Ecclesia

www.obfascatolicas.com

402 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

bat jam catholica Ecclesia, quando protestantismus eas invasit:
ea ergo jam erat in legitima .possessione, a qua nonnisi injusta
deturbari potuit. Eo vel magis, quod Ecclesim Christi jura ejus-
modi sunt nature, ut nulli preseriptioni subjacere possint; quod
nullis signis protestantismus probare potuerit novam“ suam, sive
ordinariam sive extraordinariam, missionem; quod imo coactus
tandem fuerit fateri, in Ecclesia catholica, a qua separabatur,
non deesse media salutis. Cum igitur apud illas nationes nonnisi
injuria catholica Ecclesia suis juribus expoliata fuerit; jus suum
vindicat si apud easdem se stabilire contendit.

502. II. Quoad nationes schismaticas—1) ipsæ, si adhereant
doctrine apud suos auctores communi, agnoscant oportet, Ro.
manam Ecclesiam veram esse Christi Ecclesiam ; imo fatentur,
salutem in ea obtineri posse, et quamvis perperam negent pri-
matum jurisdietionis in successore S. Petri, non renuunt tamen
admittere primatum honoris. Porro si Ecclesia Romana ipsis est
vera Christi Ecclesia, ipsi concedere coguntur saltem eadem ju-
ra, que sue tribuunt: cum ergo legalem censeant existentiam
sue Ecclesise, nonnisi injuria impedire possunt propagationem et
existentiam catholice Ecclesie—2) Historice constat Ecclesias
schismatieas separatas esse ab Ecclesia Romana sub Photio; et
nomen ipsum schismatis separationem seu divisionem dicit. Antea
igitur Romana Ecclesia vigebat cum omnibus suis juribus; nec
nisi injuria iis expoliari potuit. Ergo eadem jura adhue retinet.
Quemadmodum igitur iis in locis, ubi nunc schisma dominatur,
catholici olim legitime profitebantur suam religionem; ita etiam
hodie nunc idem jus ipsis inest eamdem ibidem profitendi.

9093. III. Quoad mahumedanos , et ethnicas nationes, apud
quas nune etiam annunciatur verum Evangelium, precedentes
animadversiones cum proportione valent. Sane in locis, ubi pri-
mum propagari ccepit mahumedismus, jam erat in pacifica pos-
sessione Ecclesia; ab ea non fuit deturbata, nisi armis ac tyran-

nide: violentia autem sicut nullum confert jus, ita nullum aufert.
Status ethniearum n

ationum, quoad ea ipsa que religionis sunt
naturalis,

est ille quem supra (n. 499.) diximus; apud nonnullas
earum ceteris religionibus aut sectis conceditur plena libertas;
n d ER 1 . D

9mO potest juste impedire a vera religione capessenda; ete. Una

ART. VI. DE LEGALITATE ET NECESSITATE ECCLESLE. 408

posset adhuc adjici consideratio ex maxima utilitate, quam Chri-
sti Ecclesia affert civili cuicumque consortio. Res non potest hic
pro dignitate evolvi; sed prestat saltem referre preeclarissima
verba S. P. Leonis XIII. (Ep. Encycl. Arcanum, 10. Feb. 1880.):
«christiano rerum ordine semel condito, hominibus singulis feli-
citer contigit, ut ediscerent atque adsuescerent in paterna Dei
providentia conquiescere, et spem alere, quee non confundit, cœ-
lestium auxiliorum; quibus ex rebus fortitudo, moderatio, con-
stantia, sequabilitas pacati animi, plures denique preeclare vir-
tutes et egregia facta consequuntur. Societati vero domesticz et
civili mirum est quantum dignitatis, quantum firmitudinis et ho-
nestatis accesserit. /Equior et sanctior effecta principum aucto-
ritas; propensior et facilior populorum obtemperatio; arctior ci-
vium conjunctio; tutiora jura dominii. Omnino rebus omnibus,
que in civitate habentur utiles, religio christiana consuluit et
providit; ita quidem ut, auctore S. Augustino, plus ipsa afferre
momenti ad bene beateque vivendum non potuisse videatur, si
esset parandis vel augendis mortalis vitæ commodis et utilitati-

bus unice nata ».

504. Prob. 9^ pars. I. aliqua colligendo ex dictis. Nam—1) Fi- r
des necessaria est, et quidem necessitate medii ad salutem; sed E
qui idem amplectitur, jam pertinet, saltem ¿n voto, ad Eccle-
siam; per illam enim subjicitur Deo loquenti, ac proinde impli-
cite subjicitur magisterio Ecclesie, quod Christus instituit —

2) Baptismus certe est necessarius, et quidem necessitate medii
ad salutem; sed qui baptismum suscipit, aut ejus votum habet,
jam implicite Ecclesie subjicitur (n. 400.); ergo—Ex art. prec.
constat, Christum instituisse Ecclesiam, ut perennem per eam ;
faceret suam visibilem missionem in terris; adeoque in ea posuit
omnia salutis media. Ergo qui scienter esset extra Ecclesiam,
ipse se salutis mediis privaret. Sed qui ita agit, nequit ad sa-

So a À . ^ - - ^ + -——— »

latem pervenire. Ergo — Confirmatur. Verum est, Deum posse
extraordinaria providentia fidem ceteraque ad salutem necessitate
medii necessaria suppeditare; at saltem Ecclesia est medium or-
dinariwm ea communicandi. Jamvero extraordinaria providentia

[ 90s solum respicit, qui non possunt ordinaria uti: qui autem cul-
a
É www.obfáScatolicas.com

404 prsb. 11. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA.

pabiliter sunt extra Ecclesiam, eo ipso sunt extra ipsum quia
nolunt, non quia non possunt; adeoque ab extraordinaria provi.
dentia excluduntur.

505. I[. Hee ipsa eondrmari possunt ex Scriptura, pauca pe:
colendo. Nam--1) apud Marcum (XVI. 15.) Christus Apostolos
alloquens ait: « Priediente Evangelium omni creature; qui credi-
derit et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non crediderit,
condemnabitur ». In hoe testimonio agitur de ommi creatura;
nemo ergo excipitur. Atqui dicitur evangelium omni creature
predicandum, ab omnibus credencum; omnes dicuntur baptizan-
di, et qui non credit dicitar condemnandus. Ergo fides, sicut ba:
ptismus, necessària omnibas est; ac proindé Ecclesia.

2) Lezitur (Matth. X., 14. 15.): « Quicumque non receperit vos
neque audierit sermones vestros, exeuntes foras de domo vel ej:
vitate, excutite pulverem de pedibus vestris. Amén dico vobis,
toleribilius erit terre Sodómorum et Gomorrheórum in die ju:
dicii, quam illi civitati S. Verba htec non pertinent ad solós Apo:
stolos, ad quos immediste diriguntur, sed etiam ad eorum suc:
cessores, seu ad Ecclesiam docentem, usque ad finem mundi; di-
riguntur enim ad Apostolos, prout satisfacere debent muneri
docendi et fegendí, quod usque ad consummationem seculi per-
durare dehet. Ergo quemadmodum necesse erat Apostolos recipere
eorumque sermonés aucire; ita recesse est recipere eorum sut-
cessores, eorumque magisterium: 1d autem idem est ac Ecclesi*
subiici.

3) Hue etiam faciunt ea testimonia in quibus gravis declaratuf
obligatio wnicuique incumbens se Ecclesiæ subjiciendi, et grave
declaratur esse pectatum, èi obedienti&m detrectare. Ita (Matth.X.
40.): « Qui recipit vos, me recipit, et qui me recipit, recipit eum
qui me misit »; et (ibid. XVIII. 17.): « Si autem Ecclesiam mon
audierit, sit tibi sient ethnieus et publicanus »; et (Luc. X. 16.):
«Qui vòs audit, me audit, et qui vos spernit, me spernit; qti
autem me spernit, spernit etm quí misit me». Sed hsec attigisse
sufficiat; siquidein singula sunt suo loco enucleanda.
rites c. eite qui—1) id diserte asserunt, Ita Ec
Ohristi tnt, hi eunt os O M

| Episcopo; et quotquot poenitentia ducti

ART. Vl. DE LEGALITATE ET NECEBSITATE ECCLESIA. 405 É

redierint ad unitatem ecclesie, et hi Dei erunt, ut secundum
Jesum Christum vivant. Ne erretis, fratres raei. Si quis schisma
facientem sectatur, regui divini heercditatem non consequitur ».
S. Irengus (l. 4. c. 33. n.7.); «judicabit autem et cos, qui schis-
mata operantur, qui sunt inanes, non habentes Dei dilectionem,
suamque utilitatem potius eonsiderantes, quam unitatem Ecele-
sie: ep propter modicas et quaslibet causas magnum et glorio-
sum corpus Christi conscindunt et dividunt, et quantum in ipsis
est, interficiunt: pacem loquentes, et bellum operantes: yere li-
quantes culicem, et camelum transglutientes. Nulla enim ab eis
tanta potest fleri correctio, quanta est schismatis pernicies. Ju-
dicabit autem et omnes eos qui sunt extra veritatem, id est, qui
sunt extra Ecclesiam: ipse autem a nemine judicabitur ».
Origenes (hom, 4. in Josue): «Si quis ergo salvari vult, veniat
ig hanc domum hujus quz: quondam meretrix fuit. ... Nemo ergo

-—

sibi persuadeat, nemo semetipsum decipiat: extra hanc domum,
id est, extra Ecclesiam, nemo salvatur. Nam si quis foras exie-
ri, mortis sus ipse fit reus».

2) Idipsum confirmant, dum agnoscunt Ecclesiam in arca Noe
figuratam. Ita S. Cyprianus (de Unit. Eccles.) ait: «Si potuit
eyadere quisquam qui extra arcam Noe fuit, ef qui extra Eccle-
siam foris fuerit, evadit. Monet Dominus, dieit: ‘qui non est me-
cum, adversus me est'; et *qui non mecum colligit, spargit'. Qui
pacem Christi et concordiam rumpet, adyersus Christum facit.
Qui alibi preter Ecclesiam colliget, Christi Ecclesiam spargit ».

S. Gaudentius Brixianus (Tract. 8.): « Periisse autem constat
in illo diluvio omnes ipsius temporis homines, preeter eos qui in-
ira Arcam, que typum gerebat Ecclesie, reperiri meruerunt,
Nam similiter etiam nunc omnino salyi esse non poterunt, qui
ab Apostolica fide et ab Ecclesia Catholica fueriut ulieni. Elabo-
ret ergo omni studio mnusquisque nostrum permanere in domo
| Domini, exercens opera percepte gratie congrua».

S. Hieronymus (Ep. 14. ad Damas.): « Quicumque extra hanc
domum [Ecclesiam] agnum comederit, prophanug est. Si quis in
Arca Noe non fuerit, peribit regnante diluvio.

S. Augustinus (in Jo. tract. 6.): «Si baptismum habes, esto in
columba [i. e. Ecclesia], ne non tibi prosit quod habes. Veni ergo

www.obrascatolicas.com

a — aa

406 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA.

ad columbam, dicimus: non ut incipias habere quod non habebas,
sed ut prodesse tibi incipiat quod habebas. Foris enim habebas
baptismum ad perniciem: intus si habueris, incipit prodesse ad
salutem... Habeo [baptisma], inquit mihi. Fateor, habes: observa
quod habes, co ipso quod habes damnaberis. Quare? quia rem
columbs preter columbam habes. Si rem columbe in columba
habeas, securus habes. Puta te esse militarem, si characterem
imperatoris tui intus habeas, securus militas: si extra habeas,
non solum tibi ad militiam non prodest character ille, sed etiam
pro desertore punieris ».

3) Id etiam inde desumunt, quod qui denegat debitum honorem
Ecclesi» matri, nec Deum, qui pater est, honorat. « Quisquis,
inquit S. Cyprianus (l. c.), ab Ecclesia segregatus adulters jun-
gitur, a promissis Ecclesie separatur. Nec perveniet ad Christi
premia qui relinquit Ecclesiam Christi. Alienus est, profanus
est, hostis est. Habere jam non potest Deum patrem, qui Eccle-
siam non habet matrem ». Quod pulcherrime illustrat S. Augu-
stinus (Serm. 2. in Ps. LXXXVIII. n. 14.), dicens: « Àmemus
Dominum Deum nostrum, amemus Ecclesiam ejus: illum sicut
patrem, istam sicut matrem.... Nemo dicat: ad idola quidem va-
do, arreptitios et sortilegos consulo, sed tamen Dei Ecclesiam
non relinquo, catholicus sum. Tenens matrem, offendisti patrem.
Alius item dicit: absit a me, non consulo sortilegum, non quero
arreptitium, non quero divinationes sacrilegas, non eo ad ado-
randa dozmonia, non servio lapidibus: sed tamen in parte Donati
sum. Quid tibi prodest non offensus pater, qui offensam vindicat
matrem? Quid prodest si Dominum confiteris, Deum honoras,
ipsum predicas, Filium ejus agnoscis, sedentem ad Patris dexte-
ram confiteris, et blasphemas Ecclesiam ejus ?.... Si haberes ali-
quem patronum, cui quotidie obsequereris....Si unum crimen de
ejus conjuge diceres, numquid domum ejus intrares? Tenete er-

£0, carissimi, tenete omnes unanimiter Deum patrem et matrem
Ecclesiam ».

4) Id declarant ex eo, quod Ecclesia est corpus Christi; adeo-

que a corpore separatus nequit amplius
flaxum capitis.

gustinus. Ita (S

percipere salutarem 10
Sepe hoc argumento utitur, inter czteros, S. AU-

erm, 269. n. 4.) ait: « Videte quid caveatis, yi-

>De pe
4 . pa P bn ° " P St X wulsqe IPTR^ACSCTIAT ue "o n”
Aer AP pad N IA AAA A TI E TO AA »- Las Ap a. s 254 FRY y v Da PETER DS Ji 1514 11 A
TAE ADA eve - | A EY LR CORTS IA, o EE, 2) rd
"n ye LJ T y --— y qon a Lare y : sed A

A i e » La " m e
R a z die" ne." ' .

y i wow su
] "y! i
"]

2f "M A

" .

ART. VI. DE LEGALITATE ET NECESSITATE ECCLESIA. 407

dete quid observetis, videte quid timeatis. Contingit, ut in corpore
humano, imo de corpore aliquod precidatur membrum, manus,
| digitus, pes; numquid precisum sequitur anima? Cum in corpore
esset, vivebat; precisum amittit vitam. Sic et homo christianus
catholicus est, dum in corpore vivit; precisus hereticus factus
est, membrum amputatum non sequitur spiritus ». Et (tract. 10.
in ep. S. Jo. n. 8.): « Nescio quis ponit in Africa fines caritatis !
Extende caritatem per totum orbem, si vis Christum amare, quia
membra Christi per orbem jacent. Si amas partem, divisus es;
si divisus es, in corpore non es; si in corpore non es, sub capite
non es. Quid prodest, quia credis et blasphemas? Adoras illum
im capite, blasphemas in corpore. Amat ille corpus suum. Si tu
te precidisti a corpore ipsius, caput non se precidit a corpore
suo. Sine causa me honoras, clamat tibi caput desuper, sine cau-
sa me honoras. Tamquam si velit tibi aliquis osculari caput, et
caleare tibi pedes.... Nonne inter verba honorantis clamares et
diceres: quid facis, homo? calcas me. Non diceres: calcas caput
meum, quia caput honorabat; sed plus clamaret caput pro mem-
bris caleatis, quam pro se, quia honorabatur. Nonne clamat ipsum

caput: Nolo honorem tuum, ealeare me noli?.... Non vides, o
stulte, quia quod vis amplecti per quamdam compagem unitatis
pervenit ad id quod calcas?»

907. IV. Ex adversariorum. confessionibus. Etenim ipsi Pro-
testantes, quamdiu prescinditur a questione, quenam sit vera
Ecclesia Christi, tradunt doctrinam, quam hic propugnamus. Re-
vera Lutherus (catech. major, p. 2. Symb. Apost. act. 3.), ait:
«Extra hane christianitatem, ubi huic Evangelio locus non est,
neque ulla est peccatorum remissio, quemadmodum nec ulla san-
ctificatio esse potest». Calvinus (Inst. 1. 4. c. 2.), scribit: « Ve-
"um quia non de visibili Ecclesia disserere propositum est, di-
scamus vel uno matris elogio, quam utilis sit nobis ejus cognitio,
immo necessaria; quando non alius est in vitam ingressus, nisi
nos ipsa concipiat in utero, nisi pariat, nisi alat suis uberibus,
denique sub custodia et gubernatione sua nos tueatur, donec exu-
ti carne mortali similes erimus Angelis». Et paulo post: « Ex-
tra ejus gremium nulla est speranda peccatorum remissio, nulla
salus», Imo Leibnitzius, scribens ad Pellisson (Acta Eruditorum,

www.obráscatolicas.com

405 DISP. 111. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESI.K,

tom. 11. 1692.), haud recte intelligens catholieam doctrinam, que.
ritur de eorum, presertim Jesuitarum, laas'ate in hne re (1).

508. Concludamus ergo hane qusstionem de necessitate Ecclesia
verbis S. D. (in cit. Alloc.): « Ceterum prout caritatis ratio po-
stulat assiduas fundamus preces, ut omnes quaquaversus gentes
ad Christum convertantur, communique hominum saluti pro vi-
ribus inserviamus, neque enim abbreviata est manus Domini,
gratieque cselestis dona nequaquam illis defutura sunt, qui hae
luce recreari sincero animo velint et postuleni. Hujusmodi veri-
tates deügenis altissime sunt fidelium mentibus, ne falsis cor-
rumpi queant doctrinis eo spectantibus, ut religionis foveant in-
differentiam, quam ad exitium animarum serpere latius videmus
ae roborari ».

ARTICULUS SEPTIMUS

An ex Christi Institutione Ecclesia sit Societas Ineqnalis.

Ss I.

Exponitur Status Quaestionis.

909. Discrimen inter societatem equalem et inæqualem in eo
est, quod in illa omnibus competant eadem jura, licet idem non
sit apud omnes eorum omnium exercitium; contra vero in socie-
tate inequali non modo diversum apud diversos est exercitium
Jurium, verum ipsa quoque jura apud alios alia sunt atque di-
versa. Presenti igitur questione, ut quisquis videt, examen in-

(1) Eadem legantur in confessione Helyet. (art, 17.) ; Saxon. (art. 12.); Scotic.
(art. 17.); Belg. (art. 28.); Gallic. (a:t. 16.) ; Bohem. (art. 8.) Ecclesia vero An-
glicana non solum adüuo retinet Symbolum Athanasianum, quod a salute excludit

ecs omnes qui negant dogma Trinitatis et Incarnationis; sed (art. 18.) expresse
habet; « They also are to be accursed that pres
be saved by

life accordin
trea Wailem

ame to say, that every man shall
the law or sect he professeth, so that, he be diligent to frame his

g to that law », Sed vide, si lubet, Bossuet (Variat. 1. 16.), et Fra-
DUNE, (de Unit. Eccles. L 1., c, 17.).

A——— Rag M À—À 5 o 0o o m

z m "E m O — ———S— ——À € ——sorÀ— M
A -——MáÓ— p ———

- ge
$

n q
po "S. Sos IA
AAA yp
e LJ m La

+. " — > La x . Tr n - Le a.” - - — ML -— 4 - "ig

A mcm cam venis catur ute y UELEVEIOGEERHS ON TN o LEE 1 -
LI r y? A - ! à 0 | "v Pt. > 9— s "Vo : wN ^ y há >> 2.
n ^ è ES

P E L NL P å * ;
m l ER AR | A M. ES

ô p | T i

B » |
» u l
= i i
te «M
> LZ

ART. VII. DE ECCLESIA BOCIETATE: INJEQUALI. 409

shoamus de regiminis forma a Christo in Ecclesiam inducta, ad-
eoque ad ipsius intimam constitutionem penitius rimandam pro-
pius aecediimus. Ut perspicue proponatur queestio, breviter impri-
mis exponenius doctrinam catholicam; errores deinde ei contrarios A
referemus; fucile inde erit verum quaestionis statura definire. n
310. I. Ex innumeris Ecclesiasticis documentis, quee ad rem

presentem faciunt , sequentia seligimus. Conc. Trid. (sess. 93. in
eap. 4.), docet: « Quod si quia ornnes Christianos promiseue Novi
Testamenti sacerdotes esse, aut omnes pari inter se potestate "
spirituali preeditos armet; nihil aliud facere videtur, quam ec- d
desiasticam hierarchiam, que est ut castrorum acies ordinata, z
confundere ; perinde ac si contra beati Pauli doctrinam omnes p»
Apostoli, omnes Prophete, omnes Evangeliste, omnes pastores, HE
omnes sint doctores. Proinde sacrosancta Synodus declarat, præ-
ter ceteros ecclesiasticos gradus episcopos, qui in Apostolorum
locum successerunt, ad hune hierarchicum ordinem przcipue per-
tinere; et positos, sicut idem Apostolus ait, a Spiritu Sancto,
rezere Ecclesiam Dei; eosque presbyteris superiores esse....Do-
cet insuper sacrosancta Synodus in ordinatione episcoporum, sa-
cerdotum, et ez: terorum Ordinum, nec populi, nec cujusvis sæ-
cularis potestatis, et magistratus consensum, sive vocationem, T
sive auctoritatem, ita requiri, ut sine ea irrita sit ordinatio:
quin potius decernit eos qui, tantummodo a populo aut sæculari EC
potestate ac magistratu vocati et instituti, ad hec ministeria |
exercenda ascendunt, et qui ea propria temeritate sibi sumunt,
omnes non Ecelesie ministros, sed fures et latrones, per ostium | I.
non ingressos habendos esse». Hinc (ean. 2.): «Si quis dixerit, l
præter sacerdotium non esse in Ecclesia catholiea alios Ordines,

et majores et minores, per quos, velut per gradus quosdam, in i
sacerdotium tendatur; anathema sit», Et (ean. 6.): «Si quis di- |
xerit, in Ecclesia catholica non esse hierarchiam divina Ordina-

tione institutam, que constat ex episcopis, presbyteris, et mini-

stris; anathema sit». Et (can. 7.): «Si quis dixerit.... Ordines

ab ipsis (Episcopis) collatos, sine populi yel potestatis seecularis

consensu aut vocatione, irritos esse; aut eos, qui nec ab eccle-

siastica et canonica potestate rite ordinati, nec missi sunt, sed

aliunde veniunt, legitimos esse verbi et sacramentorum ministros;

> B

. Www.obraStatolicas.com

410 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIÆ.

anathema sit ». His adjicimus propp. II. et III. damnatas a Pio VI.
(Auctorem fidei, 28. Aug. 1704.) «Propositio que statuit, po-
testatem a Deo datam Ecclesie, ut communicaretur Pastori.
bus, qui sunt ejus ministri pro salute animarum; sic intellecta,
üt a communitate fidelium in Pastores derivetur ecclesiastici mi-
nisterii ac regiminis potestas; Heretica—Insuner que statuit, Ro-
manum Pontificem esse caput ministeriale; sic explicata, ut
Romanus Poniifex non a Christo in persona beati Petri, sed ab
Ecclesia potestatem ministerii accipiat, qua, velut Petri Succes-
sor, verus Christi Vicarius, ac totius Ecclesie caput, pollet in
universa Ecclesia; Hsretica ».

511. Porro, juxta hsec documenta, tenendum est primo totum
Ecclesie corpus in duas classes distingui, in Clericos nempe et
Laicos. Quid autem hsec nomina clerici atque laici sibi velint,
«nemini, inquit Bellarminus (de Membr. Eccl. 1. 1. c. 1.), du-
bium esse puto: tametsi Grecam originem habeant, tamen trita
sunt, ac promulgata. Quis enim ignorat idem esse Axo» Grecis,
quod populum Latinis? Idem illis xAmfo», quod sortem, sive hæ-
reditatem nobis? Inde igitur laici dicti sunt quasi plebeii, ac
populares, quibus nulla pars functionis Ecclesiastice demandata
est; Clerici autem quasi Domini sors, et heereditas, qui divino
cultui consecrati, procurands religionis, ac rerum sacrarum, Deo
ipso jubente, providentiam ac sollicitudinem susceperunt: 'Cleri-
cus, inquit S. Hieronymus in epist. ad Nepot., interpretetur
primo vocabulum suum, et nominis definitione prolata, nitatur
esse quod dicitur; si enim xAzge; Greece, sors Latine appellatur;
propterea vocantur Clerici, vel quia de sorte sunt Domini, vel
quia ipse Dominus sors, id est, pars Clericorum est’ ».

912. Patet secundo ex iisdem documentis, in clericali ordine
veram constitutam fuisse Hierarchiam. Hierarchise nomen a dua-
bus græcis vocibus derivata, nempe ¿spos (sacer) et agxn (prin-
cipatus), juxta vim etymelogicam idem est ac sacer principa-
tus. At ubi est principatus, ibi etiam sunt ministri; inter mini-
stros vero quedam inequalitas est, que a diversis potestatis
gradibus constituitur: nomine igitur Aierarchig venit «quidam
LER ml Sx, infimos, medios et supremos;

eos prelationis et subjectionis relationem in-

ART. VII. DE ECCLESIA SOCIETATE INJEQUALI. 411

cludens ». Quo sensu S. Dionysius Areopagita distinguit in ange-
lis tres hierarchias in novem choros distributas.—Cf. de Deo Cre-
ante (n. 294. seqq. ).

513. Verum, ne qusestiones inter se distincte confundantur, ad-
notamus varias esse ordinis acceptiones. Quandoque sumitur pro
egtu eorum, qui ecclesie servitio addicti sunt, vel pro sacra-
mento, quo ministri sacro et solemni ritu servitio ecclesise con-
secrantur; quandoque vero pro diversis gradibus. Prima signifi-
catione transmissa (siquidem proprie pertinet ad tract. de Sacr.
Ord.) hie ordinem spectamus prout complectitur « personas in
diversis offlciis per diversam acceptam potestatem constitutas ».
«Placuit, inquit Catechismus Conc. Trid. (de Sacr. S 9.) Sanctis
Patribus hoe voeabulo ordinis uti, quod latissimam significatio-
nem habet, ut dignitatem et excellentiam ministrorum Dei indi- i
carent. Est enim ordo, si propriam ejus vim et notitiam acci-
piamus, dispositio superiorum et inferiorum rerum, quæ inter se
ita apte sunt, ut una ad alteram referatur. Cum itaque in hoc
ministerio multi sint gradus, et variæ functiones, omnia vero
certa ratione distributa sint et collocata: recte et commode or-
dinis nomen ei impositum videtur ».

914. Sequitur tertio ex iisdem documentis tum distinctionem

inter Clericos et Laicos, tum hierarchiam in ordine clericali con-
stitutam juris esse divini; ac proinde ipso divino jure excludi
a regimine Ecclesie formam democraticam. Hsc enim obtinet
quando suprema auctoritas residet in tota multitudine; non qua-
tenus tota multitudo actu imperet et gubernet, quod esset impos-
sibile; « sed quatenus, inquit Bellarminus (de Rom. Pont. 1. 1.
c. 6.), ubi est populare regimen, magistratus ipsa plebe consti-
tuntur, atque ab eadem auctoritatem sumunt: cum enim plebs
per se ad jus dicendum sedere non possit, debet saltem alios con-
Mituere, qui nomine suo id faciunt». At supposita hierarchia di-
vinitus constituta in ordine clericali, jam huic et non toti plebi
communicata est a Christo auctoritas; ac proinde ex Christi in-
stitutione non inest populo jus constituendi rectores, neque hi
nomine plebis Ecclesiam regunt.

915. Quod ut clarius intelligatur, animadvertamus—1) cum Bel-
larmino (de mem. Eccles. 1. 1. c. 2.), in creatione Episcoporum

-——— A 0r

WWW. satolicas.com

* v Ll da s A SASE "nm

412 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE,

«tria contineri; electionem, ordinationem et vocationem seu mis.
sionem; electio nihil est aliud, quam designatio certe persons
ad Ecclesiasticam prefecturam; ordinatio sacra ceremonia est,
qua certo ritu futurus Episcopus inungitur et consecratuv; missio
seu vocatio jurisdictionem tribuit, ac re ipsa Pastorem, ac præ-
sulem facit ».—2) Quare res sunt longa diverse eligere, petere,
testimonium reddere. Qui enim bonum testimonium pro aliquo
reddit, vel eumdem eligi petit, nullum ei jus confert ad digni-
tatem obtinendam; sed tantum laudantis et obsecrantis personam
gerit. Qui vero eligit, canonice vocat ad dignitatem, ad eamque
obtinendam verum jus tribuit—3) Jus autem eligendi magistra-
tus, nisi in ipsa societatis constitutione aliud statutum fuerit,
per se spectat ad potestatem supremam; nequit enim quispiam
populum obligare ad obediendum alicui nisi populus ipsi subsit,
—4) Quapropter Episcoporum electio per se ad Romanum Ponti-
ficem pertinet, si semel constet, eum supremam in Ecclesia po-
testatem possidere. Nihilominus ejus vel lege vel approbatione
ac consensu potuit jus illud ad alios recte deferri; quod enim

cujuspiam lege vel consensu fit, ejusdem innititur auctoritati.
016. En igitur quomodo Ecclesiastica hierarchia definiri pot-
est: «coctus seu ordo presidum et sacrorum ministrorum, ad re-
gendam Ecclesiam, gignendamque in hominibus sanctitatem divi-
nitus institutus». «Cum ejusmodi Ecclesie finis, inquit Card.
Tarquini (Jus Publ. Eccl. 1. 2. eap. l. n. 3.), idest sanctificatio
animarum habeatur per gratiam sanctificantem, quam Christus
per saeramenta haberi voluit, accedente cooperatione hominis,
sive per idoneas dispositiones ad illam acquirendam, siye per
bona opera ad eam conservandam et augendam; ad duo capita
curam finis Ecclesie Clericis commissam direxit: l^. ad efficienda
sacramenta; 2. ad fideles recte et quantum fieri potest efficaci-
ter dirigendos, ut divinz gratis, que per sacramenta confertur,
quemadmodum par est, cooperentur: unde duas constituit in Ee:
clesia potestates, que Zierarchim appellantur, alteram Qrdinis,
alteram Jurisdictions, quarum prior definitur Potestas, qua
eS ad efficienda sacramenta; altera dicitur Potestas pa
= HASA, QUe precepti ritu credenda proponitur,

ART. VIT. DE RCCLESIA SOCIETATE TNJEQUALI. 413

! (um quoad voluntatem per Meis proprieque dictum imperium,

| quo in tota mediorum oconomia fideles dirigantur »,

| 317. II. Contra preedicta catholice doctrinæ capita scripsit im-
primis Marsilius Menandrinus, quem Patavinum dicunt, et ceteri

| plus minus exseripserunt. Adblandiri cupiens Ludovico Bavaro, i

Romanis Pontificibus infenso, divinam Ecclesise constitutionem
| penitus pervertit. Etenim in libro, quem inscripsit Defensorium
pacis—1) docuit, subjectum in quo primo residet suprema aucto-
ritas Ecclesise esse totum cotum fidelium: id desumit veluti à
priori ex jure naturse, juxta quod, ipso teste, hujusmodi est eu-
juslibet societatis constitutio; nec putat, Ecclesis constitutionem
petendam potius esse ex positiva Christi voluntate ac ihstitutio-
ne—2) Potestatem, primo in cœtu fidelium residentem, transla-
tam deinde dicit ad Principes seculares: quod si hi infideles sint,
eam transferri autumat &d Episcopos; ita tamen ut hi tum po-
pulo tum principibus subjiciantur—3) Vere tandem negat ipsam
potestatem; nullam enim «coactivam vim ei agnoscit, sed totam
in monendo, concionando, et aliis hujusmodi sitam esse censet.
Joannes XXII. eum datbnavit, presertim in Constit. Licet (23.
Oct. 1327.); eumdem vero refutavit Albertus Pighius (de Hierarch.
Eccles. 1. 5.).

518. Ex disciplina Marsilii prodierunt primum Novatores. Hi
docuerant—1) nullam esse jure divino, seu ex Christi institutione,
distinctionem inter Clericos et Laicos. Lutherus (de abrog. mis.
priv. par. 1.), serihit: « Hoc dixisse contenti sumus, Christianum
populum esse simplicem, in quo prorsus nulla secta, nulla diffe-
rentia personarum, hullus clericus, nullus laicus, nullus unctus,
nullus rasus, nullus monachus esse debeat». Et Calvinus (in 1. 4.
sue Instit. cap. 4. $ 9.): « Hsec appellatio aut errore, aut certe
ex prava affectione nata est, cum tota Ecclesta clerus, id est,
hereditas Domini a Petro dicatur». Et (in comment. cap. 5. prio-
tis epist. B. Petri): « Utinam nunquam Patribus venisset in men-
tem, ut hac voce uterentur ». Cf. Bellarm. (de mem. Eccles.
Li e, ].).

?) Potestatis plenitudinem in populo christiano residere aasse-
merunt, Cum vero nequeat populus immediate per se saoris mu-
"ribus fungi: aliqnos ab eodem deputari dixerunt, qui illa pree-

www.obráscatolicas.com

S 7 o o‘
"—— C AM Ww"

, m
A " - 1 / A | Y
LI > a
ns JJ" v v ta » v f
veí ne - a

* = , ur A
CP A mda c bs rn , E

414 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIJAR.

stent. Hac ratione eos ministros generatim vocant; qui vero jn.
ter istos eminent, episcopos: ita tamen ut hi ministrorum ordinem
minime transcendant. Pari ratione tribuunt quidem solis pasto.
ribus ordinationem, per manus impositionem fieri solitam; sed
ideo dumtaxat, quia totus populus non posset manus imponere,
Unde hac in re nomine totius populi agunt, ejusque vices gerunt;
totus enim populus per se posset novos pastores instituere.

3) Inde vero presertim inferunt necessitatem popularis suffra-
gii in electione ministrorum. Calvinus (Inst. l. 4. c. 3. $. 15),
inquit: « Habemus esse hanc legitimam ex verbo Dei ministri vo-
cationem, ubi ex populi consensu et approbatione creantur, qui
visi fuerint idonei. Preesse autem electioni debere alios Pasto-
res, ne quid vel per levitatem, vel per mala studia, vel per tu-
multum a multitudine peccetur ». Et apud Magdeburgenses Cen-
turiatores (Cent. 1.1. 1. c. 4.), legitur: « Habet Ecclesia in quolibet
loco, hoc est, totus coetus, tum, ut nunc vocamus, laicorum, tum
clericorum conjunctim potestatem eligendi, vocandi et ordinandi,
ministros idoneos ». Cf. Bellarm. (l. c. c. 2.).

019. Hzc quidem de ipsis Auctoribus Reformationis; siquidem
de eorum asseclis, en quid scribit Sckenkl (Inst. Jur. Eccles. Pro-
legom. $ 46. in not.): « Protestantes nova identidem cudunt Ec-
clesiæ systemata, quorum decem inter se diversa Pfaffius, nec
pauciora enumerat Moshemius; sed multo plura excogitata fuis-
se, in diesque pene nova procudi ex Protestantium scriptis lucu-
lentum est ».

920. Alter Marsilii Patavini surculus est Edmundus Richerius,
doctor et syndicus Collegii Sorbonici. Ut gallicanas doctrinas eir-
ca prestantiam concilii cecumenici supra Pontificem solido, ut
ipse putabat, fundamento constabiliret, anno 1611 libellum ano-
nymum Parisiis edidit inseriptum de ecclesiastica et politica po-
testate. Tuetur, Christum in fundanda Ecclesia prius, immedia-
tius atque essentialius claves, sive jurisdictionem, toti Ecclesise,
quam Petro contulisse; adeoque Petrum ejusque successores, non-
nisi uti ministros'ab Ecclesia deputatos, nomine ejus, potestatem
exercere. Nequaquam autem refert ad presentem questionem alios
hujus Auctoris errores commemorare; quamvis de hoc ipso, quem
indicavimus, redibit sermo in ultima disputatione. Auctor, sæpë

- p m 5 =D indi) z
P, T T > T e a P.
MEI xeRARAMICUOT
cr

z -- "a hor" 4
"-— "9 € am
L4 A

- E —- a 27g " s E (r7 y- AET AN, jr y py.
42" 1001.5 A PR Ha A o 07 -rs " - — o "" >> 3 de ded ow p m LEA pi toT ARPA
1 ' a e

ART. VII. DE ECCLESIA SOCIETATE INZEQUALI. 415

damnatus A synodis Provincialibus Parisiensi an. 1612., et Aquensi
' eodem anno; tum pluribus S. C. Indicis decretis, et peculiari Brevi
| ab Innocentio XI. an. I681, bis, ut videtur, simulato, deinde sin-
! ero animo suam doctrinam reprobavit anno antequam e vita ce-
| deret, 1730.

521. Ejus tamen systema adoptarunt Van-Espen, Febronius (sub
eo nomine latet Nicolaus Hontheim, Suffraganeus Trevirensis), plus
minus Jansenistee etc. Febronius directe tendit ad deprimendum Pri-
matum R. Pontificis; et, quoad presentem questionem, docet legi-
timum modum hujusce Primatus offleium exercendi, id est uni-
tatis curandss, esse tantum in adv?gilando et in dirigendo, per
consilium et admonitiones, non vero regendo per coactionem:
unde consequi ait, Primatum illum proprie esse consociationis,
inspectionis et directzomis: de qua se fusius suo loco agemus.

522, His itaque prestitutis.

S II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Prop. XXII. 1. Ex Christi institutione essentiale viget dis-
crimen Clericos inter et Laicos—2. atque in ordine clericali
vert nominis hierarchia, sew sacer principatus fuit institutus,
cui non dirigendi solum facultatem sed regendi potestatem
Christus tribuit. Ecclesia ergo jure divino est soctetas næ-
qualis, atque a democratica regiminis forma penitus aliena.

523. Prob. ]ma pars. 1. Ex V. T. Sane in lege veteri Tribum
Levi sibi inter cæteras elegit Deus, cui solum peragendi sacri-
ñcia et sacra obeundi munia, jus competeret: unde sacerdotium,
ipso ita ordinante Deo, erat a reliquo Hebreeorum populo omnino
separatum; nec cuiquam alteri extra eam Tribum licebat se sa-
cris immiscere. Hinc est quod Saul reprobatus fuit (I. Reg. XIII.);
Ozias lepra percussus (Paral. XXVL.): Core, Dathan et Abiron
terra absorpti (Num. XVI.) cum enim essent ex aliena Tribu, .
sacerdotalibus muniis se immiscuerant. Quare speciali ratione
Levit» dicuntur esse Dei: «Ego tuli Levitas....eruntque Levite

www.obrastatolicas.com-

AA ai
mc.

416 DISP. II. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESI X,

mei » (Num. HI.) speciali ritu debebant consecrari Deo (Exod,
XXIX.: Num. VIII. 13.5 et ipse Dominus eorum sors et hære
ditas dieitur (Deut. XVIII. 2.). Atqui si electio eorum qui sacra
ministrarent in Veteri lege ad Deum pertinebat, id a fortiori
obtinere debet in Novo T., etsi propagatio sacerdotii non am:
plius fiat per carnalem generationem ex aliqua tribu vel ex ali-
quibus familiis, sed per electionem aut institutionem, ab iis fa.
ctam qui eam potestatem jam possident: «cessante, inquit S. Leo
(Serm. 3. in Nat. suo), privilegio Patrum, et familiarum ordine
pretermisso, eos rectores accipit Ecclesia, quos Sp. Sanctus præ-
paravit ». Unde Apostolus cum (II. Cor. HI.) dixisset: « Qui et
idoneos nos fecit ministros novi Testamenti non littera sed spi-
ritu»; ministerium Evangelicum ministerio veteris legis ita pre-
fert: «si ministratio mortis fuit in gloria. ... quomodo non magis
ministratio spiritus erit in gloria ? ».

9024. II. Ex N. T. Sane Christus ipse non acceperat a populo
suam potestatem: cui autem directe ac immediate illam commu-
nicaverit, non a priori sed ab ejus positiva institutione desumi
debet. Atqui Christus—1) distinctis quibusdam personis, quas jam
Sibi speciali modo devinxerat, et non populo fideli, immediate

. communicavit suam potestutem—2) Nullum est indicium, quod

persons ille jam a reliquo populo discrete, ea in re populum
representarent—3) Imo nec poterant ex populi veluti delegatione
potestatem accipere; siquidem tum in illis personis et in colla-
tione potestatis illis facta instituebatur Ecclesia; tum hee non
fuit promulgata, nisi post descensum Sp. Sancti. Ergo. Ad illu-
strandum hoe argumentum, advertamus:

1) Nonnisi Apostolis, quos elegit, (Matth. XXVIII.) dixit: « Data
est mihi omnis potestas in ccelo et in terra; euntes ergo doce-
te »; ete.; nonnisi iisdem ex numero omnium discipulorum quos
sibi adjunxerat, contulit potestatem ligandi atque solvendi (Matth.
XVIIL); nonnisi iisdem (Joan. XX. seqq.) ait: « Accipite Spiri-
tum Sanetüm: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis » ete»;
men solis Apostolis contulit (Luc. XXII. 19.) potestatem conf-
ciendi Eucharistiam; ex solis Apostolis constitui declaravit (Matth.
A daos sil Ipsos solos — i

cem mundi nuncupavit. Denique ut auditores

à " — — — r e us P" Loss "I1 o ow "TR - Z >. ES q r>a ac -
AN RAI AE ETT ET ERR
y Lan — Y o i A, SGAE = + > o TICE TFR 5 "Ef. 4, ur S

, " ^ DA * i d 1 na" a

ART. Vil. DE ECCLESIA SOCIETATE INJEQUALI. 417 Ee

ei socios in apostolicis muneribus obeundis Apostoli haberent, i
alios septuagiuta duos discipulos ( Luc. X. 1.) designavit Chri-

stus, qui sacrorum administrationem data proportione partici-
, qui

parent. ! |
2) Apostoli ita rem intellexerunt, atque expressis verbis docue- ]

mnt, Etenim docent, sacerdotes a Deo vocari debere (Hebr. V.
4 «Nec quisquam sibi sumit honorem, sed qui vocatur a Deo
tanquam Aaron. Sic et Christus non semetipsum clarificavit, ut
Pontilex fleret, sed qui locutus est ad eum: Filius meus es tu, ved
ezo hodie genui te ». Dicunt Episcopos a Spiritu Sancto esse po-
sitos, u& regant Ecclesiam Dei (Act. XX. 28.): « Attendite vobis
et universo gregi; in quo vos Spiritus Sanctus posuit Episcopos
regere Ecclesiam Dei»: non Ecclesia tune recens ab Apostolis
collecta, non magistratus, non populus eos posuerat; sed Spiritus
Sanctus a quo acceperant potestatem ordinis et jurisdictionis,
(etsi diversa ratione), non solum ut docerent, sed etiam ut rege-
rent Ecclesiam Dei. Quibus addi possunt que retulimus (n. 420.).

3) Idem praxi ostenderunt Apostoli. Neque enim signifiearunt
se agnoscere in coetu fidelium ullam potestatem; nec disposuerunt
üt populus sacros ministros institueret seu delegaret, prout in
hypothesi adversariorum faciendum fuisset; sed independenter a
populo, plerumque etiam nec ejus testimonio exquisito, quos ipsi
probarent, sacerdotio inaugurarunt. Sic (Act. XIV. 20.) Paulus
et Barnabas dicuntur propria auctoritate constituisse presbyteros
per singulas ecclesias. Paulus (I. Tim. I. 3.) Timotheum przfecit
ecclesi Ephesinzs, et Titum Cretensi (Tit. I. 6.); idem prestitit
3. Petrus per universas occidentis ecclesias, testibus Tertulliano
(lib. de preescript. c. 25.), Innocentio I. (Ep. ad Decent. n. 2.),
S. Augustino (in brevic. collat. et lib. de unie. bapt.) ete. Denique
3. Joannes, juxta S. Irenseum, Clementem Alex. (ap. Euseb. 1.3.
0.22.) et Hieronymum (de vir. illustr. c, 9.), viros a se delectos
prefecit ecclesiis Asize quas fundaverat, etc. Ergo. Nec vero ipsi
tantummodo hac facultate sunt usi, sed in alios etiam exercen-
dam transfuderunt. Unde (Tit. I. 5.) inquit Paulus: « Hujus rel
gratia reliqui te Cretz, ut ea que desunt corrigas, et constituas
per civitates presbyteros, sicut et ego disposui tibi». Cf. Bellar-

MAZrELLA, De Religione et Ecclesia di

www.obrastatolicas.com

418 DISP. HI, DR INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE,

minum (de Rom. Pontif. l. 1. e. 6.). Apud eumdem (de momb. Eccles,

l. l.c. 1-4.) videri possunt SS. Patrum testimonia,

525. Prob. 9*3 pars. I. recolendo jam allata testimonia. Nam—
1) evidenter Christus misit Apostolos ad docendum et baptizan.
dum cum potestate; dixit enim (Matth. XXVIIT. 18.): « Data est
mihi omnis potestas in ccelo et in terra: euntes ergo docete » ete,
Unde (Matth. XVI. et XVIII.) Petro et reliquis Apostolis, dala
proportione, claves regni celorum, itemque potestatem ligandi
atque solvendi contulit. Jamvero notio illa elavium, sicut facul-
tas ligandi atque solvendi verissimam ac plenam potestatem ju-
risdictionis importat, cum qua notio principatus necessario con-
funditur.

2) Quod Christus (Jo. XXI., 16.17.) dixit Petro: « Pasce agnos
meos, pasce oves meas» certe importat potestatem ac jurisdi-
ctionem, uti patet ex ipsa vi greci vocabuli zeígarc, que pro-
prie significat pascere cum imperio, seu preesidendo pascere. At-
qui declarat S. Petrus (I. Ep. V. 1. 2.), hoc ipsum ad eos omnes
pertinere, quibus Ecclesie cura concredita sit; nam ait: « Senio-
res obsecro....pazcite (ropa) qui in vobis est gregem Dei».
Unde etiam Paulus dixit loco supra citato (Ephes. IV. 11.), da-
tos a Deo esse Eeclesie pastores; atque adhuc expressius (Act.
XX. 28.) asseritur, positos fuisse Episcopos a Spiritu Sancto 7e-
gere Ecclesiam Dei. Hzc testimonia accuratiori analysi infra ex-
pendemus.

3) Apostoli sua praxi idipsum confirmarunt; in fundandis enim
et ordinandis eeclesiis, ut veros earum principes sese gesserunt.
Revera, ut nuper ostendimus, tamquam proprio jure preepositos
singulis ecclesiis preficiebant; leges ferebant, uti factum legimus
ex. gr. in concilio Hierosolymitano (Act. XV. 22. seqq.); ponas
etiam aut minabantur aut irrogabant. Ita ex. gr. Apostolus in
virga se ad Corinthios venturum comminatur (I. Cor. IV. 21.),
et omnem inobedientiam ulturum (II. Cor. X. 6.). Ex quibus li-
aues, se ea præstitisse, quæ a cujuslibet rite constitutæ societa-
s prineipibus expectari possent. Imo hoc ipsum exigebant ab
E cem Ecclesiis preponebant. Nam (Tit. 1.5.)

US, Se reliquisse Titum Crete, ut ea que dees-

ART. VIT. DE ECCLESIA SOCIETATE INJEQUALI. 419

sent corrigeret, sive suppleret queecumque ad Ecclesiso utilitatem
expedire viderentur. Eidem precipit (ibid. v. 13.): « Hsec loquere
et exhortare, et argue cum omni imperio». Denique nullurn est
ostrius argumentum jurisdictionis, quam potestas expellendi
rebelles ab Ecclesia eosque a societate separandi: at potestas
illa, uti compertum est, in illo Christi effato fundamentum habet
(Matth. XVIII. 17.): «Si Eeclesiam non audierit, sit tibi sicut
elbnieus et publicanus ».

596. II. Cum supra demonstratum sit Ecclesiam fuisse a Chri-
sto institutam uti veram societatem, si in ordine clericali Chri-
sus non constituisset veri nominis hierarchiam ; potestas data
fuisset toti Ecclesise, seu omnibus fidelibus (id quidem adversarii
contendunt); ac consequenter, uti patet, electio ministrorum ita
necessario et semper fieret a populo, ut secus (adversarii id et-
iam contendunt) non esset valida. Atqui id repugnat toti tradi-
tioni et praxi. Sane Conc. Nicenum II. (can. 3.) ait: « omnem
electionem quz fit a magistratibus, episcopi vel presbyteri, vel
diaconi, irritam manere. Oportet enim, eum, qui est promoven-
dus ad episcopatum, ab episcopis eligi ». Concil. Constantinop. IV.
(can. 28.): «Sancta et universalis Synodus definit, neminem laico-
rum principum vel potentum semet inferre electioni vel promo-
tioni Patriarehe vel Metropolitani, aut cujuslibet episcopi; præ-
serlim cum nullam in talibus potestatem quemlibet potentum vel
ceterorum. laicorum habere conveniat, sed potius silere ac at-
tendere sibi ». Cf. etiam Conc. Laodicenum (can. 13.), Antioche-
am (can. 19.), Bracharense II. (cap. 1.), etc. (1).

(1) Liceat excribere ex Card. Tarquini (op. c.) quee breviter et dilucide tradit
de hac re. « In Ecclesis praxi referenda, inquit, de Episcoporum electionibus id
Pimmm animadverti volumus: licet varim wtates distingui possint, quibus varia
electionis methodus servata est, nihilominus nunquam eamdem fuisse omnibus lo-
cis plane communem, ita ut varietas non mediocris non modo in omnibus setàti-
bus collective, verum etiam in singulis facile deprehendatur. Itaque qnod per sin-
gulas tates communius actum est, exponimus. Fuit antem ejusmodi. i

l. In ipsis Ecclesiæ exordiis Episcopos ab Apostolis, vel eorum mandato con-
stitutos esse, ex SS. Litteris patet Aut. 14. 22.; Tit. 1. b. et ex traditione of.
S. Greg. M. L. V, ep. 60.; 6. 87.; 8. 35.; S. Hieronym. in cap. 1. et 3. ep. ad
Titum ete,

?. Apostolis mortuis, vel etiam adhuo viventibus (of. S. Clem. ep. 1. ad Cor.)

www.obféScatolicas.co

490 DISP. HII. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

527. ScHoLION. Prestat diffücultates preecipuas paucis eX pen-
dere. Contra l*9 partem, objiciunt I. ea testimonia, quibus ga.
cerdotium videtur fidelibus omnibus tribui. Ita S. Petrus (I. ep.

usque ad Concilium Nicenum I. Episcoporum electiones ceteris ejusdem Provincia
Episcopis constat fuisse attributam; atqne ita quidem, ut populus aliquando etiam
expresse fuerit repulsus. (Cf. Conc. Laodic. can. 12. et 18.; Antioco. 1. can. 18,
et Ccnc. Nicenuam I. can. 4.) ubi eadem doctrina non modo confirmatur , verum
etiam antiquis moribus corformis esse dicitur. Unde sequitur:

a) Verba xai ¿Amos zéporvt que veluti altera conditio adjecta legitur a Pa.
tribus Concilii Niceni I. in Epist:la Synodica (Theodor. Histor. Eccl. 1. 1. e. 9.)
post primam eonditionem «nt digni esse videantur » quoad eos, qui in locum de-
mortuorum Episcoporum suificiendi erant, non ita esse vertenda u et [eos] populas
elegerit »; sed «et [eos] populus optaverit ». Utrumque enim sensum et eligendi et
optandi babet grecum a1250]421 sed eligendi sensus predicto canone 4. ejusdem
Concilii excluditur.

b) Item si qua pars in hnjus swtatis monumentis tribui plebi videatur in eli.
gendis Episcopis, id ita intelligendum esse, quemadmodum concinne explicat Got-
fridus Abbas Vindocinensis opnsc. 2.; qni ait: « Populus concurrebat ad electiones
postulatione et bons vite testimoniis: Clerus vero jure suffragii. Neque enim po-
pulas in re ecclesiastica dare poterat jus electo ». Quod expresse videre est apud
S. Cyprianum (ep. 63. al. 67.), ubi asseritur, « plebem p:ssentem oportere esse
eligentibus ad testimonium ferendum »; facta nimirum distinctione iuter electores
et plebem, eique tantummodo testis parte assignata.

9. A Concilio Niceno I. ad Concilium Constantinopolitanum IV. quod est VIII.
ex ecumenicis, eadem disciplina reperitur, idest ut a ceteris Provincie Episcopis
Episcoporam electio fleri deberet (cf. S. Julium Rom. Pont. apud S. Athan. iu
ejus Apol. contra Arianos; Canones ad Gallos Episc.), qnos Constantius Siricio
tribnit (cap. 5.; canones Nestorianorum, qui seculo V. ab Ecelesia recesserunt, in
Collectione Ebediesu tract. 8. in ipso initio apud Majum in ejus nova serie Script.
vet. tom. 8.; Concil. Nieznum Il., act. 8. can. 3.; Conc. C. P. 4. post Act. 10.
Reg. 22.; Stephanum V. alias VI, in decr. Gratiani can. 12. dist. 63. etc.): atque
ita quidem, ut, quod attinet ad populum, hec firma haberentur.

a) Opinionis popularis habendam esse rationem hoc sensu, ut ab Episcopis ele:
otoribus is non eligeretur, qui communi populi opinione censeretur indignus; vel
contra is eligeretur, qui dignissimus communi consensu haberetur; quo quidem
sensu etiam eorum testimonium, qui foris sunt, attendendum esse monuit S. Leo
(ep. 10. alias 89. ad Episcopos provincia Viennensis).

b) Preter hoc testimonium nonnisi facultatem postulandi populo competere

posse; ita tamen ut electores imprudenter populi votum sequi minime deberenf,
ejusmodi aententia axiomatis

loco in hac materia electionis iisdem proposita: « Do
cendos est

populus, non sequendas ».

c) Regulariter Populum in electionibus « silere oportere ac attendere sibi, Us

" $ E B. h - am a —
de ES ——À—À 9—— —— —
pu

- = = — 4 T" m” 9*1 LAA” Es 2208.2 P $ APOT »s LI -—— a a>
ateos e^, * ^! Try ix adig Hot." o o F, LAIA ^2 "e "^ y LI EN: E y pat ROS EET AL "rA d
TA rmm nunt oer emo PTS ELE Iri

fe ET Ed - "we Sea -4 B wh * *-

AT i Ld

ii | | ED
ai . P . d
h | JJ |

ART. VII. DE ECCLESIA SOCIETATE INJEQUALI 42]

i 0.), «vos autem », inquit, «genus electum, regale sacerdo-
dum» ete.; et S. Joannes (Apoc. I. 6.): «Fecit nos [Christus] | E
regnum et Sacerdotes Deo »; et (v.10.): «Fecisti nos Deo nostro M.
regnum et sacerdotes ». Ergo af

Resp. dist. antec.: fideles omnes dicuntur sacerdotes propria m"
significatione; neg.; minus propria seu lata, conc. Sane—1) ne- d
queunt hi textus ita explicari, ut contradicant aliis a nobis in
probatione thesis recitatis: exurgeret autem contradictio, si sa- E
cerdotium, quod hic tribuitur fidelibus omnibus, idem esset ac v C
illud quod antea tribuebatur privative aliquibus electis a Deo.

2) Re quidem vera licet simplices fideles a sacerdotibus pro- E
prie dietis divino jure distinguantur, iisdemque subjiciantur, vo-
cari tamen possunt aliquo minus proprio sensu sacerdotes, qua-
tenus quamdam consecrationem accipiunt in baptismo, ac debent
oferre Deo spirituales hostias, uti docet ipso objecto loco S. Pe-
trus (c. 5.); vel etiam hostiam labiorum confitentium nomini ejus,
at loquitur Apostolus (Hebr. XIII. 15.).

quequo regulariter e Collegio Ecclesis$ suscipiat finem electio futuri Pontiflcis »,
que verba gunt Concilii Constantinopolitani IV. post Act. 10. Reg. 22.

4. Circa dimidium seculi IX. usus investiturarum in Occidente inolere cepit;
que quidem ¿nvestituro primum post electionem canonicam ritu minime damnando Fo.
dari consueverunt; at deinceps electionum libertatem cceperunt sensim opprimere, “E
ita ut ab ipsis principibus secularibus electiones re ipsa flerent, pravam ejusmodi vx
consuetudinem Romanis Pontificibus reprobantibus, summaque vi adversus ipsam
obnitentibus. (Cf. Acta S. Greg. VII. et ingequentium Pontificum; presertim vero
Conc. Lateran. I. (Ecumen. ann. 1125.), quod precipue ad investituras abolendas
coactum est.

5. Seculo XII. ad solum Ecclesie cathedralis Capitulum jus eligendi devenisse
constat ex toto Decretalium titulo, qui est de electione.

6. A Clemente V. (Extrav. Ad regimen eod. tit.) idest ab initiis seculi XIV.
ac deinceps a ceteris Pontificibus per Regul. 2. Cancell. jus Episcopos eligendi
revocatam est ad Apostolicam Sedem, et primum quidem absolute, deinceps vero,
facta principibus laicis potestate pre:sentandi unum, vel plures, ut plurimum ta-
men tres sacerdotes episcopali munere dignos, ex quibus Apostolica Sedes, si re-
vera dignos reperiat, enm eligat, quem ipsa magis idoneum esistimet. Atque hmo
quidem hoc sensu, nt ejusmodi facultas Principibus laicis concessa, inniti intel-
ligatur mero indulto Apostolicw Sedis, non autem juri cuipiam sive eorum pro-
pro, sive populi, cujus scilicet personam ii gerant; quandoquidem dogmatica do-
"tina Concilii Tridentini declaratum est.»

b www.obfástatolicas.com

as
e *. IU DA

"Ml
r aN

499 pISP. III. DE INSTIT. RT CONSTITUTIONE ECCLESLE,

3) Hine unanimiter Patres eadem testimonia exponentes, ds. |
cent sacerdotium omnibus fidelibus attributum a Petro non in sa. —
crorum administratione consistere; sed vel in eo quod quis « mem.
bra sua ab omni concupiscentia carnis mortificet, et mundo sit '
eruciáxus » etc. uti loquitur Origenes (Hom. 9. in cap. 14. Leyi-
tici; vel ia eo quod quispiam sit per confirmationem sacro chris. -
mate delibutus, uti loquitur S. Ambrosius (lib. 4.de sacr. c. 1.) |
vel quod « conscientiam puram, et immaculatas pietatis hostias
de altari cordis, offerant », uti explicat S. Leo M. (serm. 3. de
anniv. su: elect.); vel quod membra sint Christi sacerdotis, quod
expressit Augustinus (lib. 20. de Civ. Dei, c. 10.) etc. Preclare
autem et eleganter Hieronymus (Dial. adv. Lucifer. n. 12.) ba.
ptismum vocat sacerdotium laici, illudque opponit sacerdotio
clericorum, quod et proprie tale sit, et propria ordinis consecra-
tione conferatur.

4) Hinc etiam intelligitur illud (I. Pet. V. 3.): « Neque ut domi- |
nantes im clerís, sed forma facti gregis ex animo »; ubi populus |
fidelium videtur vocari clerus. Etenim—a) haud improbabiliter
censent S. Hieronymus (ep. ad Nepot.), et (Ecumenius (in h. l), |
in cit. textu nomine cleri venire veros clericos Episcopis infe-
riores, qui magis ipsis subjiciuntur quam simplices fideles, et re- |
spectu quorum majus consequenter est periculum dominationis
non recte in Episcopis—5) Quod si nomine cleri intelligantur fi-
deles omnes; id dieitur secundum genericam quamdam acceptio-
nem, quatenus nempe vocati sunt ad Ecclesiam, baptisma susce-
perunt, etc. et sic pertinent ad sortem Domini: vetant autem jam
data arzumenta quominus vox cleri proprie accipiatur, cum de
fidelibus omnibus agitur.

925. Objiciunt II.: Tertullianus (de exhort. cast. e. 7.), Scri-
bit: « Nonne et laici sacerdotes sumus ? Scriptum est: regnum
quoque nos et sacerdotes Deo et Patri suo fecit. Differentiam in-
ter ordinem et plebem constituit Ecclesie auctoritas, et honor
per ordinis consessum sanctificatos; adeo ut ubi ecclesiastici or-

|
|
I
dinis non est consessus, et offers et tingis, et sacerdos es tibi |
solus. Sed ubi tres, Ecclesia est, licet laici ». Ergo

Kesp.: 1) Tertullianus adhuc catholieus (de przs, c. 14.), hzc

Scripsit: ( PM. A ^ o. i
psit: « Non omittam ipsius etiam conversationis hæreticæ de-

= — — 2 - paf etea - T ! STE. lod PAT jt T" 9.7 d^ 4 "X ww "WP L SAN P LN wort oio PR y .” 2.0.
E VAST E ¡Jar et a. - E 5> ? p^. Li ^ 1% a f J ALI y" ta Uer Yfri - ^. P FAIRE a Lec SAS o » e" prs AMEA PT A '"*?
E 4 Y p LA R a o - pa rs y «^, sA x^ a se ^ -
y Taes EM i CA eF 4 è Te * 0 Fr. E. me — ML Co io
E? á n Prip
9 >
- L
m "d è
»

Ud i

ART. VII. DE ECCLESIA SOCIETATE INÆQUALI. 493

seriptionem quam futilis, quam terrena, quam humana ait; sine

gravitate, sine auetoritate, sine disciplina... Ordinationes eorum i
temerario, leves, inconstantes, Nune neophytos collocant; nunc

seculo adstrictos; nunc apostatas nostros, ut gloria eos obligent,

quia veritate non possunt....Itaque alius hodie episcopus ; cras

alius; hodie diaconus, qui cras lector: hodie presbyter qui cras

laieus. Nam et laicis sacerdotalia munera injungunt ».

2) Tertullianus ipse factus Montanista, cum vellet ostendere
bigamiam successivam interdictam esse laicis, usus est hoc ar-
gumento; interdicta est clericis; atqui omnes fideles sunt clerici,
siquidem omnes sunt sacerdotes; ergo et laicis—Cf. tamen Peta-
vium (de hierarch. eccles. 1. 3. c. 3.).

529. Contra 2dam partem objiciunt I.: Non videtur in ordine
clericali constitutus verus participatus. Nam Christus ipse eum
a clericis repulit illis verbis (Luc. XXII., 25-26.): « Reges gen-
tium dominantur eorum, et qui potestatem habent super eos be-
nefici vocantur. Vos autem non sic: sed qui major est in vobis
fiat sicut minor; et qui preecessor est sicut ministrator ».

Resp. Christus arcet ipsum in se sacrum principatum, neg.;
pravum usum ejus, conc. Sane Christus Dominus non dixit: « vos
non presidebitis ullo modo »: sed «non sie ut reges gentium »,
nempe eum superbia et fastu: at qui dicit «non sic preeris ut
llle», certe significat: « preeeris quidem, sed aliter quam ille».
Unde eodem loco (v. 26.) subjungitur: « qui major est in vobis
fiat sicut minor, et preecessor (grece nyoupsvoc, idest dux et
princeps) sicut ministrator»: est ergo major et preecessor, licet
debeat se gerere in suo officio cum modestia et humilitate. Rem
ipsam Christus exemplo suo confirmat: «Sicut ego » , inquit
(v.27.), «non veni ministrari sed ministrare »: et «Ego in medio
vestram sum sicut qui ministrat »: nemo tamen negat regiam
Christi dignitatem, et ipse de se dicit (Joan. XIII. 19.): « Vocatis
Me, magister et domine, et bene dicitis». Atque eadem ratione
Scripsit S. Petrus (I. ep. V. 2. seq.): « Pascite qui in vobis est
gregem Dei... neque ut dominantes.... sed forma facti gregis
eX animo ».

LE. www. atólicas cal

Al SO dt YA y i

424 DISP. Ill. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESI.E,

530. Objiciunt IL: Matthias (Act. I. [OD s ot septem dia.
coni (Act. VI. 1-6.) ab universo populo electi Ciconia

Resp. 1) Ex iis, quee facta sunt ab Apostolis non licet illico
inferre jus divinum; plura enim gerere poterant Apostoli, utj
Ecclesie Rectores, quin tamen illa facerent ex divino mandato
(n. 321.)—2) Re tamen vera in utroque objecto casu qui conve.
nerant cum Apostolis, seu populus non elegit nec constituit Apo.
stolum loco Judæ, aut Diaconos. Nam imprimis (Act. I. 23.) «sta.
tuerunt duos >, Barsabam et Matthiam; et deinde subditur (v. 24;
< Tu, Domine, qui corda nosti omnium, ostende quem elegeris»,
De Diaconis vero legitur (VI. 3.): «Considerate ergo, fratres,
viros ex vobis boni testimonii septem, plenos Spiritu sancto, et
sapientia, quos constituamus super hoc opus»: ubi aperte fide-
les testimonium redduat, sed «duodecim » nempe Apostoli con-
stituerunt Diaconos—3) Quidquid vero egerunt fideles in duplici
occasione, de qua agitur, uti patet ex ipsis objectis locis, non
jure suo, sed Apostolorum concessione prestiterunt: cf. Act. (I.
21.5 VI. 1-3.).

991. Objiciunt III.: S. Cyprianus (ep. 68. alias 67.), ait: « Ipsa
maxime (plebs) habet potestatem vel eligendi dignos sacerdotes,
vel indignos recusandi: quod et ipsum videmus de Divina aucto:
ritate descendere ut sacerdos, plebe presente, sub omnium ocu-
lis deligatur, atque idoneus publico judicio ac testimonio com-
probetur ».

Respondetur : S. Cyprianus non tribuit populo jus eligendi,
Sed jus testimonium ferendi de idoneitate. Revera—1) in ipsis
objectis verbis distinguit plebem ab eligentibus (plebe presente...
deligatur): unde dicens initio, plebem habere potestatem eligen-
di, vocabulum eligendi sumit latiori sensu pro testimonium fe-
rendi: quod non est novum apud latinos auctores—2) Hanc in-
terpretationem confirmant sequentia; immediate enim subdit S. Do-
ctor: «sieut in numeris Dominus Moysi precepit dicens: Appre-
hende Aaron fratrem tuum, et Eleazarum filium ejus, et impones

805 In monte coram omni Synagoga»: num Eleazarus electus est
a populo? Minime sane.

Jubet Deus constitui sacer
nationes Sacerdotales

Addit autem : « coram omni synagoga
dotem, idest instruit et ostendit ordi-
nonnisi sub populi assistentis conscientia

ART. VIII. DE FORMA REGIMINIS IN ECCLESIA 425

üeri oportere, ut plebe preesonte vel detegantur malorum crimina,
vel bonorum merita predicentur», (en quid competit populo)—
3) Ad hune ipsum finem presentia plebis non est absolute neces-
saria; potest enim testimonium de idoneitate alio modo accipi:
quod pendet a vigente in Ecclesia disciplina. Unde fatetur ipse
S. Cyprianus, non in omnibus provinciis adhiberi præsentiam po-
puli («quod apud nos quoque, et fere per provincias universas
tenetur »): at hoc obtinere haud potuisset, si præsentia populi
fuisset jure divino necessaria.

ARTICULUS OCTAVUS

Quamnam Regiminis Formam in Ecclesia Instituerit Christus

sin

Declaratur Status Quaestionis.

932. « Tres sunt», inquit Bellarminus (de Romano Pont. 1. 1.
c. 1.), « forme bons gubernationis: Monarchia, id est, unius prin-
cipatus, eujus contrarium vitium est Tyrannis: Aristocratia, id
est, regimen optimatum, cui opponitur Oligarchia, hoc est, factio
paucorum: et Democratia, hoc est, populi totius imperium, quod
In seditiones non raro degenerat. Docent hoc principes philoso-
phorum.... nec sine magna ratione id docent. Nam si multitudo
gubernanda est: fieri non potest, quin aliquo modo ex tribus gu-
bernetur. Aut enim unus preficietur Reipublice , aut aliqui de
multis, aut omnino omnes. Si unus, Monarchia erit, si aliqui de
multis, Aristocratia; si omnes omnino, Democratia ».

933. « Quamquam autem, addit, tres tantum sunt forme
simplicis gubernationis: possunt tamen inter se ille quasi per-
misceri, ex qua permixtione quatuor alis forme mixti regiminis
Producentur. Una, temperata ex omnibus tribus: Altera, ex Mo-
narchia et Aristocratia: tertia, ex Monarchia et Democratia: po-
Strema, ex Democratia et Aristocratia ».

534. Jamvero—1) ex statutis in art. prec. constat, formam re-

www.obf&Scatol icas.com

426 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

giminis a Christo in Ecclesiam inductam non aae democraticamz
2) Si monarchieam regiminis formam ada EU, eo pag exclu-
dimus aristocraticam—3) Monarchica autem forma plenissime ad-
struitur, si demonstretur plenitudo potestatis in Rom. Pontifice
quoad omnes et singulos fideles et Episcopos, etiam congregatos—
4) Hic igitur generaliora potius adhibemus argumenta, rem ab-
soluturi in ultima disputatione. Necesse tamen est quædam in
antecessum declarare.

535. Itaque constat apud Catholicos, veram monarchiam fuisse
a Christo in Ecclesia institutam; at convenit etiam inter eos, ec-
clesiasticam monarchiam novam omnino et singularem esse. Et-
enim—1) in humanis monarchiis, qui supremam habet auctori-
tatem vere est Rex; cum in monarchia ecclesiastica, qui suprema
auctoritate potitur, non rex sed Vicarius regis sit; siquidem
Christus, qui jam non moritur, adhue Ecclesiam gubernat, nec
ullus potest ei succedere. Cf. Taparelli (Saggio etc. 1453. seqq.).
Hine D. Thomas (c. g. 1. 4. c. 76.), ait: « Si quis autem dicat,
quod unum caput, et unus pastor est Christus, qui est unus unius
Ecclesie sponsus: non sufficienter respondet. Manifestum est enim
quod ecclesiastiea sacramenta ipse Christus perticit: ipse enim
est qui baptizat, ipse est qui peccata remittit, ipse est verus
sacerdos, qui se obtulit in ara crucis, et cujus virtute corpus
ejus in altari quotidie consecratur; et tamen quia corporaliter
non cum omnibus fidelibus preesentialiter erat futurus elegit mi-
nistros, per quos predicta fidelibus dispensaret, ut supra (cap.74.)
dictum est. Eadem igitur raiione, quia presentiam corporalem
erat Ecclesie subtracturus, oportuit ut alicui committeret qui
loco sui universalis Ecclesiz gereret curam. Hine est quod Pe-
tro dixit ante ascensionem: ‘Pasce oves meas’ (Joan. 21. 17.) ».

2) Notat Bellarminus (de Rom. Pont. 1. 1. e. 9.) « summum Pon-
tificem si conferatur eum Christo, non habere plenitudinem po-
testatis, sed tantum suam quandam portionem, secundum mensu-
ram donationis Christi. Christus enim regit omnem Ecclesiam,
que est in cclo, in purgatorio, in terris: et que fuit ab initio

mundi, et erit usque ad finem: ac preterea pro arbitrio potest
leges condere, Sacramenta instituere,

gratiam tribuere, etiam
Sine Sacramentis. At

Papa solum regit eam Ecclesie partem

ART. VIII. DE FORMA REGIMINIS IN ECCLESIA 427]

que est in terris, dum ipse vivit, nee potest leges Christi mu-
tare, aut Sacramenta instituere, aut peccata sine Sacramento re-
mittere. Si tamen summus Pontifex eum Episcopis ceteris com-
paretur merito habere dieitur plenitudinera potestatis. Quia ce-
teri definitas habent regiones quibus preesint, definitam etiam
potestatem; ipse vero toti orbi Christiano prepositus est, et to-
tam, ac plenam habet eam potestatem, quam Christus ad Eccle-
sio utilitatem in terris reliquit ».

3) In monarchia Ecclesiastica sub supremo principe et Monar-
cha existunt, veri et proprie dicti principes, qu£ in solidum, ut
habet c. Loquitur, c. 24. q. 1., absque detrimento, imo cum in-

' eremento summi principatus principantur et ipsi. Hec forma no-
va porro est et singularis, nec facile humana mens imitari illam
posset. Etenim si ¿in uno plenum collocatur imperium, eo ipso
ceteri a propria et nativa illius participationes remoyentur:
erunt quidem ministri, vicarii, praefecti etc. Monarcham repre-
sentantes, administrabunt provinciam alienam non propriam, exer-
cebunt jurisdictionem delegatam non ordinariam; adeoque num-
quam erunt comprincipes et fratres. E contra vero,si supremum
imperium non in uno sed in pluribus, in optimatibus nempe col-
locatur, eo ipso non erit plenitudo potestatis in uno, ac proinde
destruetur Monarchia; si enim singuli illi habent propriam et
nativam auctoritatem, jam veluti dividitur suprema potestas, ne-
que hec amplius est plena, absoluta, expedita in uno. Cf. Zal-
linger (Inst. jur. ecel. publ. c. 362.).

030. At vero, si queratur, utrum in Ecclesia admittenda sit
monarchia simplex, an temperata aristocratia aut etiam demo-
cratia; non una videtur esse Catholicorum sententia. Nam Car-
dinalis Ursius (de Pontificis in synodos cecumenicas et earum ca-
nones potestate, par. 2. l. 7.), cui innumeri subscribunt theologi
et canoniste , tuetur Ecclesie regimen esse simpliciter el abso-
lute monarchicum ; alii vero illud aristocratía aut etiam de-
mocratia temperatum esse statuunt. Quin, quod certe admiratione
dignum est, inveniuntur quidam veri assertores simplicis et ab-
solute monarchiz quoad substantiam, qui tamen deinde, si de
nomine agatur, illam non simplicem, sed mixtam tum aristocra-
tia, tum etiam democratia nuncupant. Ita Bellarminus (Contro-

www.obfáséatolicas.com-

y ^. à A
~

-
v.
"
J

i-
ER "V

pus

Mm ee
- y

di
]
E.

« f —
—
eda En

^
LS
-

TU
A& â n

q v

428 DISP. IIl. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE RCOLESLE.

vers. l. l., de Roman. Pontif. c. 3.). Dum e contra ex adversa
parte alii reperiantur, inter quos Natalis Alexander, non medio.
criter simplicis monarchie Ecclesiasticz doctrine re infensi, qui
tamen verbo formam Ecclesie monarchieam sine addito appellare

non dubitant: venia profecto digniores essent, si offenderent in.

verbo, re autem recte sentirent.

99;. Ut hujus questionis crisis statim habeatur, adnotamus
imprimis, Natalem Alex. (dist. 4. in hist. eccles. sec. XV. et
XVI.) cum aliis Gallieanis veram aristocratiam in Ecclesia ad.
struere, quamvis eam monarchiam sine addito appellet. Etenim
docet—1) supremum principem (Rom. Pontificem) nullam legem
ferre posse, nisi ab ordine aristocratico (Episcoporum corpore),
aut disperso in variis provinciis, aut in concilio coadunato ap-
probetur—2) eumdem ordinem complexive spectatum, seorsim ab
ipso Sammo Pontifice, eodem esse superiorem, et esse supremum
tribunal, ac fontem supremum potestatis omnis in Ecclesia —
3) Quod consequens est, jus agnoscunt appellationis a decisioni-
bus Pontificiis ad futurum Concilium. Hsc quidem non tam mo-
narchiam aristocratia temperatam, quam puram putamque ari-
stocratiam preseferunt; in ordine enim aristocratico suprema
auctoritas tota sita esse dicitur. Quare non aliis indiget hic er-
ror refutari, quam illis quee ad naturam et vim Primatus Rom.
Pontificis vindicandam suo loco afferemus; hie vero ea sufficiunt,
que ad veram monarchiam statuendum indicabimus.

233. Bellarminus vero, qui, ut innuimus, dicit, Ecclesiz regi-
men non esse simplicem monarchiam, sed monarchiam tempera-
tam aristocratia et democratia, ita (de Rom. Pont. l. 1. c. 3.)
explicat mentem suam: « qué sane, inquit, gubernatio id re-
quirit ut sit quidem in Repub. summus aliquis Princeps, qni et
omnibus imperet, et nulli subjiciatur: presides tamen provincia-
rum vel civitatum, non sint Regis vicarii, sive annui judices,
REO veri principes, qui et imperio summi Principis obediant, et
interim provinciam vel civitatem suam, non tanquam alienam,

sadhu propriam moderentur. Ita locum haberet in Repub. tam
regia quædam Monarchia, qua
Stocratia. Quod

que principes minores

m etiam principum optimatum ari-
51 his adderetur, ut neque summus ille Rex, ne-
hæreditaria successione dignitates illas

AI RE bg 190149 0d P sert LEE iibi. cul 425 tes = hary 27. : i
Ege . din CAUSES q
sr Y NN

ART. VIII. DE FORMA REGIMINIS IN ECCLESIA. 429 e

acquirerent, sed ex universo populo optimi quique ad eas evehe-
rentur: jam esset etiam suus quidam locus dernocratize in Repu-
blica attributus ». e

530, Sed enim theologi omnes et canoniste, qui simplicem mo-
narchiam in Ecclesia agnoscunt, ea omnia admittunt quz Bellar-
minus dicit, ut per se patet; neque, attenta Ohristi institutione,
negare ullo modo possunt. Discrimen ergo inter hos theologos et e
Bellanminum non rez est, sed nominis; aut si rei dici velit, il-
lud non ipsam Ecclesie constitutionem respicit, sed potius con-
ceptum quem sibi de regimine simpliciter monarchico efformant.
Ad hanc ergo apparentem discordiam componendam, juverit pau-
cis genuinum monarehise conceptum exponere.

040. Monarchia definitur ab Aristotele « summum penes unum
imperium, sine superioris aut squalis, populi, vel alterius prin- BE D
cipis consortio ». Hine alii hec illustrantes, ajunt: « forma mo-
narchica simplex et absoluta sita est in plenitudine libera et ex-
pedita potestatis uni collata in ordine ad regendam societatem
universam ». A qua definitione nec ipse Bellarminus abludit, si-
qudem, ut vidimus (n. 532.) monarchiam definit « unius princi-
patum » aut regimen, quo «unus preficitur reipublice ». Hine
tuto asserere potuerunt Wirceburgenses (de Rom. Pont. n. 160.)
«insensu proprio et communi (accipitur monarchia) pro regimine,
quo unus imperans habet supremam potestatem, preescindendo an
subjecta alia potestas proprio vel vicario nomine ab inferioribus
exerceatur: hec Monarchia simplex audit ».

041, Ex qua monarchiæ definitione sequitur, tria ad eam con-
stituendam requiri; nempe—1) unitatem imperii in capite—2) uni-
versalitatem subjectionis in membris—3) quod consequens et præ- AM
cipuum est, indivisionem summze potestatis in uno capite resi-
lentis. Quare ut monarchicum regimen dicatur proprie democratia $
aut aristocratia temperatum, necesse est ut suprema potestas
non tota resideat in uno capite, sed in multos veluti divisa , in *
eo sit diminuta; ita fieret, si imperium capitis, quoad vim et effi-
caciam, ab aliorum suffragio penderet, adeo ut hoc deficiente,
illud ineficax esset atque invalidum.

942. Si talis monarchiæ conceptus, qui verus est, retineatur,
facile patet constare, quoad rem, apud catholicos, Ecclesiam esse

www.obrascatolicas.com

— — ^-— wi ai IU. i, ITA.

430 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESI. x,

simplicem monarchiam. Constat enim apud ipsos—1) plenitudi.
nem suprenmse potestatis in Ecclesia fuisse a Christo Petro col.
latam, eamque permanere integre in Petri successoribus—2) Apud
simplices fideles nullam esse potestatem in regimine Ecclesia —
3) Episcopos, sive singillatim sive collective sumptos, pendere;
Petri successore; hunc vero ita esse ab ipsis independentem, ut
ab eorum sufragio minime pendeat vis et efficacia eorum quie
decernit—4) Quid ergo superest? Id solum, quod Episcopi debeant
esse in Ecclesia jure divino, qui proinde non sint tamquam yi.
carii Summi Pontificis, sed ordinariam jurisdictionem habeant.
At id, proprie loquendo, non efficit, ut Ecclesise regimen non sit
yere monarchicum: Episcoporum enim potestas subordinata est
Supremo Capiti, ab eoque dependens ; Capitis e contra potestas
non pendet ullo modo ab Episcoporum potestate; nulla ergo est di-
visio supremz potestatis, ejusque diminutio in capite. Quare qui
ob originariam Episcoporum potestatem, regimen Ecclesise mere
monarchicum negant, vel monarchicum Aristocratia temperatum
appellant, minus accurate minusque proprie loqui convincuntur;
cum aut Monarchiam aut Aristocratiam alieno ac improprio sen-
su intelligi oporteat; ac tale temperamentum admittunt, quod
vere non temperat supremam unius Capitis potestatem.

943. Hine merito Zallinger (Jur. Eccles. Publ. S 362.), scribit:
« Temperamentum istud aristocraticam non tale intelligi debet
quale in statibus profanis esse solet, quorum forma mixta ex di-
visione jurium summi imperii ita oritur ut quod in uno subje-
cto inest jus, non idem in altero insit, neque ab altero pendeat.
Diserimen facit singularis unitas, atque unitatis conservande
obligatio quam Christus suse Ecclesiz propriam fecit. Nam-1'ipsa
potestas Episcoporum quz temperamentum illud aristocraticum
efficit, perpetuo et ex natura sua illigata est ad centrum unita-
tis, ac supremam potestatem Vicarii Christi, eidemque subordi
nata, ut proinde hzc mixtio aristocratica non absoluta, sed limi-
tata sit. 2*. Quidquid juris competit Episcopis, id eminenti qua
dam ratione inest in Primate Ecclesie Christi. Heec, ni fallor,
de aliis formis profanis ex monarchia et aristocratia mixtis as-
Seri haud possunt. » Et Devoti (Inst. Can. Prolegom. c. 2. S 19.)

alt: he -
V « Sunt autem catholici qui param aristocratiam respuentes,

B ye *, 9*4 A E *» au L 4». X» Ln < , eA r o- 4 e. Ta ! s peste Led" d TAPIZ | Cty Te. " iz
ELN Ont ea ner ne A RE Loin Ez AE S,
—— de " P i i - e £ > 3
D E f b Lo T F
LI EZ ni! | Y
a MAI. M $ ' E"
2 DM |
^ de ^ " F fe AT
Jc. ovum ia PER ar A ^ "ÜTed4. Ca E q
" e 7 y » F *
í 4. A

ART. VIII. DE FORMA REGIMINIS IN ECCLESIA. 431.

tamen monarchiam ecclesiasticam aristocratia temperatam vo-
lunt. Verum cum inter catholizos omnes conveniat Rom. Ponti-
ücem jure divino preeosse Ecclesie universe, et vere preesse
non solum honore ac loco, sed etiam petestate et jurisdictione,
facile intelligitur Ecclesiæ regimen monarchica ratione contineri.
Nam monarchie nomen designat summum imperium quod apud
unum est. Nihil autem monarchiæ detrahit potestas Episcoporum E
que etiamsi non precaria sed propria et nativa sit, tamen cum
pendeat a Summo Pontifice, non hujus certe monarchiea potestas
ex illorum potestate imminuitur. » n n

544. Que cum ita sint, sufficit nobis asserere Ecclesise regi- |
men esse monarchicum, idque, indicando potius quam evolvendo
argumenta, comprobare: plenior argumentorum expositio trade-
tur ubi de visibili Ecclesie Capite sermo erit.

s II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Pror. XXIII. Etsi forma regiminis in Ecclesia non una ex I.

capite nova est et singularis; si tamen monarchicum regimen
ad eum revocetur conceptum, quem communiter philosophi tra-
diderunt, illud nempe esse « summum penes unum imperium,
sine superioris aut equalis, populi vel alterius principis con-
sortio »; nemini dubium esse potest, in Ecclesia Christi, ex ipsa
sui Auctoris institutione , veram et simplicem monarchiam
vigere.

040. Prob. I. ex Scriptura. Si consideremus Ecclesie Christi
fieuram, qua fuit adumbrata—exemplar, ad cujus imaginem fuit
condita—similitudines, quibus illustratur—usum denique et, ana-
logiam; omnia exprimunt penes unum esse summum imperium in
Ecclesia, seu ejus regimen vere esse monarehicum. Ergo tale re-
Vera est.

Prob. antec, 1) quoad figuram. Etenim, uti supra ostendimus
et Seriptura sepe testatur, Ecclesia V. T. fuit figura Ecclesise
a Christo fundando. Atqui in synagoga viguit auctoritas Unius,
qui omnibus preeesset in rebus ad legem ac religionem pertinen-

www.obráscatolicas.com -

> LS LRL UT

432 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA.

tibus; presertim postquam hebrri egressi ex Aegypto formam
induerunt populi, qui propriis legibus ac magistratibus l'egero.
tur; tum vero usque ad Christi tempora nunquam defuit unus
princeps sacerdotum qui omnes synagogas gubernaret, Igitur ra-
tio omnino exigit, ut sicut illa, que erat figura, prieter Deum
invisibilem rectorem, unum habuit rectorem visibilem; ita quo-
que Ecclesia N. T., quee est figuratum, habeat. Confirmatur con-
sequentia—a) quia nulla perfectio in figura extare debet, qug
non reperiatur et quidem plenius in figurato—5) Ratio cur ha-
buerit unum caput populus Judæorum fuit, ut in unitate fidei et
religionis contineretur; at hzc ratio a fortiori obtinet in Eccle-
sia christianorum; nam unitas fidei christians conservari debet |
in majori multitudine longe lateque per universum orbem diffusa,
a pluribus bostibus impetitur, ac majoribus sane periculis est
obnoxia.

2) Quoad exemplar. Certum enim est colestem Angelorum
hierarchiam exemplar esse Ecclesise militantis: id Apostolus in-
dicare videtur (Hebr.), et S. Bernardus diserte affirmat (lib, 3.
de consideratione ad Eugenium), ubi docet militantem Ecclesiam
appellari in Apocalypsi, « Hierusalem novam descendentem de
ccelo », quia ad exemplum ccelestis .illius civitatis instituta et e3-
pressa sit. Atqui imprimis coelestis illa hierarchia spirituum unum
habet supremum Regem, Deum. Imo videntur Patres docere, in-
ter ipsos Angelicos spiritus, unum esse qui ceteris omnibus præ-
sit. «Ac initio quidem, inquit Bellarminus, hac dignitate predi-
ditum fuisse eum, qui nunc Diabolus dicitur, testes sunt Tertul-
lianus (lib. 2. contra Marcionem), Gregorius (homil. 34. in Evan
gelia, et lib. 32. moral. cap. 24.), Hieronymus seu potius Beda
(in cap. 40. Job.), Isidorus (lib. 1. de summo bono c. 12.), ete.
Post casum vero diaboli S. Michælem principem esse omnium
Angelorum, colligitur ex cap. 12. Apocalypsis, ubi dicitur: « Mi
chael et Angeli ejus ». Quid enim est, « Michael et Angeli ejus?
nisi Michael et exercitus ejus? ut enim cum ibidem dicitur, Dia-
bolus et Angeli ejus, intelligimus omnes Angelos malos Diabolo -
esse subjectos ut milites imperatori: ita cum dicitur, Michael eb
Angeli ejus, intelligere debemus, omnes Angelos bonos Michaelem
principem suum agnoscere: quocirca recte in Ecclesiastico oflicio

0er LEIA INEA AA
TOC n Ute DHT. uer . ^ À ' v ! Ee ap
REA á a ^ 1^ b wie AT
A P E. 3 ¿e , y e
s Y ma

ART. VIII. DE FORMA REGIMINIS IN ECCLESIA, 433

sanctus Michael paradisi praepositus, et princeps eclestis militi

nominatur ».

3) Quoad similitudines, Ecclesia in Scripitris comparatur erer-
citui ordinato (cant. VI.); Corpori humano, et mulieri speciosæ
(Cant. VIL.); Regno, Ovili, Domui, ut diximus (n. 440.); Navi,
seu arce Noe (I. Pet. III.). Atqui hzc omnia ideam exhibent
regiminis summi penes unum existentis, seu monarchiæ. Reyera—
a) Nulla sunt castra ordinata, ubi non sit unus supremus Dux:
unde dicit S. Hieronymus (ep. ad Rustic.) «in quamvis grandi
exercitu unius signum expectatur »—6) In quolibet corpore unum
est caput, quod cetera membra veluti regit (1).—c) Constat au-
tem regnum nonnisi unum regem habere; atque unum ovile pa-
storem quoque unum requirere: unde dicitur (Jo. X.): « Fiet unum
ovile, et unus pastor » (2). —d) Domus etiam unum habet domi-
num juxta illud (Lue. XII.) «Quis putas est fidelis dispensator
et prudens, quem constituet Dominus super familiam suam?»
Que verba dicuntur Petro, et de ipso Petro, uti ex contextu pa-
tet. Imo, ut ostendat Christus se loqui de uno, qui pressit omni-
bus conservis, et qui soli Domino subjiciatur, subjungit: « Quod

(1) « Ac ne forte dicas, inquit Bellarminus, habet Ecclesia suum Caput, Chri-
stum: propterea non comparamus hoc loco Ecclesiam cum Christo, ut membra
cum eapite, sed ut sponsam cum sponso qua similitudine Scripture utuntur (Apoc.

21., 2. Cor. 1L., Eph. b. et in Canticis frequentissime). Ac profecto si Ecclesia,
que est ín terris, Christo secluso, non inepte comparatur sponsæ : seeluso etiam

Christo unum eaput habere debet, presertim cum diserte (Cantic. 9.) inter alia
ejus membra etiam caput numeretur: « Caput tuum », inquit sponsus ad sponsam,
«8icut Carmelus -. Et sponsa de sponso: « Caput ejus aurum optimum » (Cantic.
5.). Et sponsus quidem comparat capnt sponsæ monti Carmelo, quoniam etsi sum-
mus Pontifex ingens est mons: tamen nihil aliud est quam terra, id est, homo..
Comparat autem sponsa sponsi caput auro optimo, quia caput Christi Deus est ^.
(2). Hine Cyprianus (lib. 1. ep. 6. ad Magnum), loquens de Novatiano, qui
voluit fleri Episcopus Roms, cum jam creatus esset, et sederet Cornelius: «u Et
ideirco » ; inquit, « Dominus insinuans nobis unitatem de divina auctoritate venien-
tem, ponit et dicit: Ego et Pater unnm gumus : ad quam unitatem redigens Eccle-
siam suam denuo dicit: Et erunt unus grex, et unus Pastor. Si autem grex unus,
quomodo potest gregi annumerari, qui in numero gregis non est? aut pastor ha-
berí quomodo potest, qui manente vero pastore, et in Ecclesia Dei ordinatione Suc-
cedanea prdesidente, nemini succedens, et a seipso incipiens, alienus fit et pro-
phanus? » |

MAZELLA, De Religione et Ecclesia

www.obrascatolicas.com

A34 DISP. II. DE INSTIT. Er CONSTITUTIONE ECCLESIA,

si dixerit malus ille servus in corde suo, moram facit Dominus
meus venire, et caperit percutere servos et ancillas, ot mandy-
care et bibere cum ebriosis: veniet Dominus servi illius in die,
qua non sperat, et hora, qua nescit, et dividet eum, partemque
ejus cum infidelibus ponet ».—e) Denique «in navi, inquit S. Hie-
ronymus (in epist. ad Rusticum), unus gubernator»: ot S. Cy-
prianus (lib. 1. epist. 6.) posteaquam docuerit, arcam Noe ty-
pum: fuisse Ecclesia, probat, Novatianum non potuisse fieri hujus
arcæ gubernatorem, quia jam Cornelius factus erat, et navis una
unum rectorem postulat, non plures.

4) Quoad analogiam et usum.—a) Christus cum in terris dege-
ret, Ecclesiam visibiliter administrabat, ut summus ejus pastor
et rector. Ergo et ille, qui nunc vices gerit Christi in terris, so-
lus integre possidet supremam potestatem: ita quidem Ecclesia,
que nunc existit, eadem est civitas atque idem regnum, ac Ec-
clesia quam initio Christus regebat—b) In locis singulis singuli
coastituuntur Episcopi, qui ceteris omnibus ejus loci ministris et
pastoribus præsint: in provinciis singulis constituuntur singuli
Metropolitani, qui suæ provinciæ Episcopis præsideant: in majo-
ribus urbibus Primates seu Patriarchæ constituuntur. Æquum est
igitur, ut sit etiam unus aliquis, qui toti Ecclesiæ preesit, et cui
ipsi Primates et Patriarche subjiciantur. Cum enim monarchicas
principatus eonveniat uni civitati, uni provincie, uni nationi;
Ecclesie etiam universe convenire dicendus est: nulla namque
ratio postulat, ut partes monarchice, totum, autem secus guber-
netur —Cf. Bellarminum (de Rom. Pontif. 1. 1. c. 9.), a quo totum
hoc argumentum desumpsimus.

046. II. Iterum ex Scriptura. Etenim (Matth. XIV.) dicit Chri-
stus Simoni Petro: «Tu es Petrus et super hane petram ædifi-
cabo Ecclesiam meam..... tibi dabo claves regni cælorum. Et
quodcumque ligaveris » ete. Hæc autem verba promissionem con-
tinent potestatis, quam deinde Petro contulit Christus (Jo. XXL),

dicens: « Pasce agnos meos. ... pasce oves meas».

Jamvero constat—1) contineri in his verbis unitatem imperii
m capite; nar verba « Tu es Petrus, et super hanc petram...

Tibi s a s
dabo claves» ad solum Petrum referuntur; sicut etiam s0-

lum P ici ; s.
erum respiciunt illa « Dicit ej [| Jesus]: Pasce agnos meus.-

T es ATENTA ZE EII BU

P amu - "T -bf E A T A. jn 1> m o K Fla + Ue? a eb P | F 3 e Cie” » a n P 2 "RS I : af -

; > aii m + qe ar i : ; ve » d Us

- - , Mn mr |

ART. VIII. DE FORMA REGIMINIS IN ECCLESIA. 435

pasce oves. meas », Quid vero his verbis Petro promittitur ac
confertur ! Suprema potestas in Ecclesia, quie est ovile Christi;
verbum enim Pasce, exprimit potestatem instar regie, et pro-
prie significat regere cum imperio, nec ullo adjecto verbo re-
stringitur: sicut etiam potestas claviwm absoluta est et monar-
chica (cf. Is. 22.5 Apoc. 1.): ipsa denique fundamentalis: petra
metaphora significatur, omnia et singula in Ecclesia dependere ab
uno Petro.

2) Constat contineri iisdem verbis universalitatem subjectionis
in membris. Quid enim uni Petro subjicitur? Id, cujus est fun-
damentum, nempe tota Ecclesia super ipsum «edificanda; id, quod
pastorali cure Petri committitur, nempe agni et oves seu sim-
plices fideles et prepositi eorum, omnes omnino qui de Ecclesia
sunt. |

3) Hine iisdem verbis contineri constat indivisionem supreme
potestatis in uno Petro. Etenim si potestas imprimis promissa,
deinde collata uni Petro talis est, ut ad omnia, sine ulla restri-
ctione, se extendat; et omnes in Ecclesia ei subjiciantur: necesse
est ut plenitudo summe potestatis in uno capite, nempe in Pe-

| tro, indivisa resideat. — Sed hujusmodi argumentum hic in-
nuere sufficiat; siquidem evolvi debet, ubi de Petri primatu
sermo erit.

947. III. Ex Patribus, qui docent—1) unitatem imperii in.
capite. Ita Optat. Milev. (l. 2. c. Parmen.), ait: « Cathedra una
est, et negare non audes scire te, Petro primum in urbe Roma ,
cathedram esse eollocatam, ubi sederit omnium Apostolorum ca-
put Petrus, inde Cephas appellatus». — S. Cyprian. (1. de unit.
Eccles.): « Quamvis Apostolis omnibus post resurrectionem suam

` parem potestatem tribuat,... tamen ut unitatem manifestaret ,
unitatis ejusdem originem ab uno incipientem sua auctoritate dis-
posuit. Hoc erant utique ceeteri Apostoli quod fuit Petrus, pari
consortio preediti honoris et potestatis: sed exordium ab unitate
proficiscitur, et primatus Petro datur, ut Ecclesia una monstre-
tur ».—S. Jo. Chrysost. (Hom. 3. in Aet. Apost.) agens de Petro
electionem Matthiz ordinante ait: « Merito primus omnium usur-
Pat auetoritatem in negotio, ut qui omnes habeat in manu». —
Maximus Constantinopolitanus (in epist. ad Orient.): « Petrum ex

WWW. atolicas.com

——— — ¡ITA y AA
.

436 DISP. II]. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE,

ceteris mortalibus de toto orbe conditor orbis elegit, cui cathe.
dram magisterii principaliter possidendam tenere perpetuo pri-
vilegii jure concessit ».

Docent—2) universalitatem subjectionis in membris. Ita En-
cherius (serm. de SS. Petro et Paulo), inquit: «Non solum pa-
storem, sed pastorum pastorem constituit: pascit igitur Petrus
agnos, pascit et oves, pascit filios, pascit et matres, regit sub.
ditos, Tegit et prelatos: omnium pastor est; quia preter agnos
et oves in Ecclesia nihil est». — S. Leo (serm. 3. de Assumpt,
sua) «De toto mundo unus Petrus eligitur, qui universarum gen-
tium vocationi et omnibus Apostolis cunctisque Ecclesis Patri-
bus preponatur: ui quamvis in populo Dei multi Sacerdotes sint,
multique pastores, omnes tamen proprie regat Petrus, quos prin-
cipaliter regit et Christus ».—Cyrill. Alex. (l. Thesaur.): « Petro
omnes jure divino caput inclinant, et Primates mundi tanquam
ipsi Domino Jesu obediunt ». — Nazianzenus (Orat. 26.): « Vides,
quemadmodum ex discipulis Christi, magnis utique omnibus et
excelsis, hic [Petrus] petra vocetur et Ecclesie fundamenta in
fidem aceipiat, ille [Joannes] impensius ametur et supra pectus
Jesu requieseat; ac reliqui discipuli eos sibi preeferri cquo ani-
mo ferant ».—S. Gregorius (l. 4. ep. 32.): « Cunctis Evangelium
scientibus liquet quod Beatissimo et omnium Apostolorum prin-
cıpi Petro Dominica voce totius Ecclesie cura commissa est....
Ecce claves regni czlestis accepit, potestas et ligandi atque sol-
vendi tribuitur, cura ei totius Eeclesie et principatus tribuitur».

Docent—3) indivisionem summ«e potestatis in capite. Ita Cy-
rillus Alex. (in Thesaur.): « Petro plenissimum commisit; et nulli
alii Christus, quod suum est plenum, sed ipsi soli dedit ».— Optat.
Milev. (l. cit.): «In quo uno cathedrae unitas ab omnibus serva-
retur, nec eosteri Apostoli singulas sibi quisque defenderet; ut
jam schismaticus et peccator esset, qui contra singularem cathe-
dram collocaret alteram: ergo eathedra una est ». — Hieronym.
(1. 1. contr. Jovin.): «Inter duodecim unus eligitur, ut capite
constituto_schismatis tolleretur occasio».—Item Cyprian. (epist.
99.): « Neque enim aliunde hzreses oborte sunt aut nata schis-
mata, quam inde, quod Sacerdoti Dei non obtemperatur, nec unus

E y ".» "-7* PSA em d -- ze to
ei ^". a ri ms we Y "us
t " TO. > a. Pony Aet. A^, ga” T s
E PA os , PRES y 5 >. 2 £-
e a A pa" . n "- E
+ LI

ART. VNI. DE FORMA REGIMINIS IN ECCLESIA. 4271

in Ecclesia ad tempus Sacerdos ot ad tempus judex vice Christi
cogitatur Y».

548, Qu: omnia simul complexus S. Bernardus, verum Galli-
; cane Ecclesie decus, ita (ad Eugenium Pap.) puleherrime expri-
mit: « Age », inquit, « indagemus adhuc diligentius quis sis, quam
| geras videlicet pro tempore personam in Ecclesia Dei. Quis es?
Sacerdos magnus, Summus Pontifex. Tu princeps Episcoporum,
tu heres Apostolorum, tu primatu Abel, gubernatu Noe, Patri-
archatu Abraham, ordine Melchisedech, dignitate Aaron, aucto-
ritate Moyses, Judieatu Samuel, potestate Petrus, unctione Chri-
stus. Tu es cui claves tradite, cui oves credite sunt. Sunt qui-
dem et alii coli janitores et gregum pastores; sed tu tanto
gloriosius quanto et differentius utrumque pre ceteris nomen
hereditasti. Habent illi sibi assignatos greges, singuli singulos,

tibi universi crediti, uni unus, nec modo ovium sed et pastorum.
Unde id probem queris. Ex verbo Domini. Cui enim, non dico
Episcoporum sed etiam Apostolorum, sic absolute et indiscrete
tote commisse sunt oyes? Si me amas, Petre, pasce oves meas.
Quas? Illius, vel illius populi, civitatis aut regionis, aut certi
regni? oves meas, inquit: cui non planum designasse aliquas, sed
assignasse omnes? Nihil excipitur, ubi distinguitur nihil».

949. IV. Ex ratione, que maximam rei congruentiam osten-
dit. « Manifestum est, inquit D. Thomas, (c. g. l. 4. c. 76.), quod,
quamvis populi distinguuntur per diversas diceceses, et civitates,
tamen sicut est una Ecclesia, ita oportet esse unum populum
Christianum. Sicut igitur in spirituali populo unius Ecclesiz re-
quiritur unus episcopus, qui sit totius populi caput; ita in toto
populo Christiano requiritur quod unus sit totius Ecclesi: caput.

«Item. Ad unitatem Ecclesie requiritur quod omnes fideles in
fide conveniant. Circa vero ea que fidei sunt, contingit queestio-
nes moveri; per diversitatem autem sententiarum divideretur Ec-
clesia, nisi in unitate per unius sententiam conservaretur. Exi-
gitur ergo ad unitatem Ecclesiw conservandam, quod sit unus qui
toti Ecclesie preesit. Manifestum est autem quod Christus Eccle-
siæ in necessariis non deficit, quam dilexit, et pro ea sanguinem
Suum fudit, cum et de synagoga dicatur per Dominum; *Quid ul-
tra debui facere vines mer, et non feci?’ (Isa. 5. 4.). Non est

www.obrascatolicas.com

-ag DR V menn 5

43s DISP. IL. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESI.m. |

igitur dubitandum quin ex ordinatione Christi unus toti Ecclesi
preosit.

«Adhuc. Nulli dubium esse debet quin Keclosim regimen sit
optime ordinatum, utpote per eum dispositum per quem ‘reges
regnant, et legum conditores justa decernunt’ (Prov. 8. 15.). Opti-
mum autem regimen multitudinis est ut regatur per unum: quod
patet ex fine regiminis, qui est pax: pax enim, et unitas subdi-
torum est finis regentis. Unitatis autem congruentior causa est
unus quam multi. Manifestum est igitur regimen Ecclesiæ sic esse
dispositum ut unus toti Ecclesie præsit ».

950. Nora.—Objectiones, quee hie afferri possent, proprie im-
petunt Primaturm Petri, ejusque naturam. Ab iis ergo expenden:
dis consulto hic abstinemus.

ARTICULUS NONUS

| Utrum ex Christi Institutione Ecclesia Societas sit Perfecta.

S I.

Exponitur Status Quaestionis.

291. Post ea qua disputavimus in art. prec. vix necesse esset
hane proponere questionem: si enim, supposito presertim fine
proprio Ecclesis, qui supremus est, semel constat, vigere in Ec- .
clesia monarchicam regiminis formam, ae proinde eam esse Re-
gnum; nisi omnibus regnis rationem societatis perfeets denegare
velimus, eam Ecclesi: tribuamus oportet. Attamen cum nunc tem-
poris sat communis sit error, quod Ecclesia instar sit collegii a
civili societate dependens, haud abs re erit directe hunc errorem
impugnare.

002. Igitur ex

errore eorum, qui democraticam regiminis for-
mam in Ecclesia adstruebant (nn. 517. seqq.) facilis fuit transi-
NK ad proclamandam Ecclesiæ subjectionem societati civili: nam
$1 jus in Sacra est patrimonium populi; illi potissimum tribui
debet, qui in civili republica populi personam gerit. Recentiores

tamen politici et regaliste paulo diverso procéssu in eamdem
consequentiam devenerunt. Ipsis enim Ecclesia nihil aliud est, nisi
collegium: quoddam in societate civili existens, eo ferme modo se
habens quo societas mercatorum: hine sicut hec pars est civilis
societatis et ab ea dependens; ita et Ecclesia.

553. Hinc—1) S. P. Pius IX. (Alloc. Multis gravibusque 17.
Dec. 1860.) hune errorem denuntians, simul primum ejus fontem
manifestat, dicens: « Id porro ex falsa protestantium doctrina
derivatum intelligimus, qui autumant Ecclesiam in eivili Imperio
quoddam veluti Collegium existere, nullisque proinde pollere j ju-
ribus, przter ea que concessa illi sint atque attributa a civili
potestate. Id autem quantopere abhorreat a veritate ecquis non
intelligat? Ecclesia nempe ut vera et perfecta societas a divino
auctore suo fuit instituta, que nullis circumscripta regionum fi-
nibus, nulli etiam civili subdatur imperio, suamque potestatem
ac jura ubique terrarum in hominum salutem libere exerceat.
Nec sane aliter indicant solemnia illa Christi Domini ad Aposto-
los verba: * Data est mihi omnis potestas in cælo ef in terra,
ite docete omnes gentes... docentes eas servare omnia quecum-
.que mandavi vobis' ». |

2) Proximiorem etiam causam assignat: <Sunt enimvero, in-
quit, (Alloc. Singulari quadam, 9. Dec. 1854.) plerique, qui re-
bus publicis tractandis prepositi fautores se religionis, et adser-
tores dicant, illam laudibus attollant, humanzeque societati quam
maxime accommodatam, atque utilem preedicent; nihilominus
ejus moderari disciplinam volunt, sacros ministros regere, sacro-
rum procurationem attingere, uno verbo civilis intra status li-
mites coercere nituntur Ecclesiam, eique dominari, quz tamen
sui juris est, divinoque consilio nullius imperii terminis contineri
debet, sed ad ultimas terras propagari, omnesque complecti g zen-
tes ac nationes, ut sempiternæ illis beatitatis iter designet, ex-
pediat ». | 4

3) In allocutione Maxime quidem (9. Jun. 1862) pessimas il-
lius falsi principii consequentias indicat, dicens: « Siquidem haud
erubescunt asserere.... Ecclesiam non esse veram perfectamque
societatem plane liberam, nec pollere suis propriis et constanti-
bus juribus sibi a divino suo Fundatore collatis, sed civilis po-

www.obrascatolicas.com

440 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

testatis esse definire, que sint Ecclesiw jura et limites, intra
quos eadem jura exercere queat. Hinc perverse comminiseuntur,
civilem potestatem posse se immiscere rebus, que ad religionem,
mores, et regimen spirituale pertinent, atque etiam impedire,
quominus Sacrorum Antistites et fideles populi cum Romano Pon.
tifice, supremo totius Ecclesie Pastore divinitus constituto, li.
bere ac mutuo communicent, ut plane dissolvatur necessaria et
arctissima illa conjunctio, que inter membra mystici corporis
Christi et adspectabile suum Caput ex divina ipsius Christi Do-
mini institutione esse omnino debet. Nihil vero timent omni fal-
lacia ac dolo in vulgus proferre, sacros Ecclesise ministros, Ro-
manumque Pontificem ab omni rerum temporalium jure ac domi-
nio esse omnino excludendos».—Cf. propp. damnatas in Syllabo,
que SS 5. et 6. continentur.

554. At corollariorum refutatione nunc seposita, iosum princi-
pium, a quo fluunt, nobis est hie evertendum; seu asserendum
nobis est, Ecclesiam institutam fuisse a Christo uti societatem
perfectam: quo dum Ecclesie naturam penitius intelligimus, si-
mul ejus a civili societate independentiam vindicamus. Juverit
In antecessum paucis aperire quid societatis perfecta nomine,
veniat.

990. Ea societas dicitur perfecta, quee ita est in se completa,
ut media sufficientia ad suum finem assequendum in semetipsa
habeat. Si paululum evolvamus hane definitionem, palam flet,
hec requiri ad rationem perfecta societatis:—1) ut non sit pars
alterius societatis; si enim pars esset, eo ipso non esset comple-
ta, cum pars nonnisi in toto suum complementum habeat—2) Ui
non habeat finem alterius societatis fini in eodem genere subor-
dinatum; cum enim finis det speciem societati (n.472.), si unius
finis alterius fini subordinatur, una etiam societas subordinatur
alteri, cujus propterea illa est veluti pars. «Sicut homo, inquit
D. Thomas (1.2. q. 90. a.3. ad 3.), est pars domus, ita domus est
pars civitatis: civitas autem est communitas perfecta. . .. Et ideo
sicut bonum unius hominis non est ultimus finis, sed ad commune
bonum ordinatur: ita etiam bonum unius domus ordinatur ad bo-
num unius civitatis. quee est communitas perfecta »—3) Ut con-

seque y - i / f
quenter media necessaria ad sui conservationem suique finis

ART. IX. DE ECCLESIA SOCIETATE PERFECTA. 441

assecutionom in semetipsa habeat; secus enim ab alia deberet
accipere, adeoque non esset in 8e completa—4) Denique, quod ex
his sequitur, ut sit in suo genere independens: independens pro-
fecto est societas, quee non habet finem ad alterius societatis fi-
nem ordinatum, et qus in semetipsa habet media sufficientia.

556. Notari solummodo debet, socielatem aliquam posse in se-
metipsa habere media sufficientia vel re vel virtute. Re in se
habgt, quando nullo modo repetere ea debet ab alia societate;
virtute vero, quando ab alia quidem repetere ea debet, sed pro-
prio jure, ita ut hec neque facultatem habeat ea negandi,
nec ultimo judicandi utrum ea sint concedenda. Quod si e contra
societas aliqua ita media sibi necessaria ab alia repetere cogi-
tur, ut penes hanc sit jus ea denegandi, vel saltem litem diri-
mendi utrum praestari ea debeant nec ne; nec re nec virtute ha-
bet in semetipsa media sufficientia, adeoque non est societas
perfecta.

S II.
Solvitur Proposita Quaestio.

Pror. XXIV. Ecclesia a Christo fundata, habita ratione tum
finis ei propositi tum positivo voluntatis sui divini instituto-
ris, perfectæ societatis formam obtinere censenda est: proinde
propriis et constantibus juribus pollens eam sibi vindicat li-
bertatem , ut suo muneri obeundo nulli civili potestati sub-
Jaceat.

997. Prob. I. Cum societatis natura ae species, uti szpe dixi-
mus, determinetur ex fine, ut innotescat utrum Ecclesia sit so-
cietas perfecta nec ne, finis ipse considerandus est: si autem finis
talis sit, ut ex eo Ecclesia dijudicari debeat societas perfecta,
talis ea erit natura sua. Jamvero

1) Finis natura sua supremus nequit ad alium finem ordinari
atque ejus veluti pars esse; atqui finis a Christo Ecclesise pro-
positus supremus est, sanctitas nempe in hac vita et æterna salus
in futura vita; ergo nequit ad alium finem quemcumque ordinari

www.obrástatolicas.com

442 DISP. 111. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA.

atque ejus esse pars. Ergo Ecclesia ipsa est societas ad nullam
aliam societatem ordinata, ae nullius alterius societatis pars: id
vero importat quod Ecclesia est societas perfecta.

2) Revera, preter hæc, ad perfectam societatem constitue.
dam, nihil aliud requiritür, nisi ut media sufficientia in semet-
ipsa habeat, ae proinde in ceconomia mediorum non pendeat ab
alia societate. Atqui societas ad nullam aliam ordinata ac mul.
lius pars, nequit in ceconomia mediorum ab ulla societate por
dere. Ergo si Ecclesia talis est societas, eo 1pso habere in semet-
ipsa debet media sufficientia, ac proinde independens esse a qua-
cumque alia societate in economia mediorum— Prob. min. Si ab
alia penderet in economia mediorum, jam ei subesset; si el sub-
esset, jam non esset suprema, sed ad illam ordinata— Confirmatur:
cetere omnes societates, relate ad societatem, que ad nullam aliam
est ordinata, vel nullum nexum cum ipsa habent, vel ad ipsam or-
dinatee sunt. Atqui impossibile est ut in ceconomia mediorum ali-
qua societas pendeat ab aliis ad ipsam ordinatis, aut nullum ne-
xum cum ipsa habentibus. Ergo.

208. II. Ex supra statutis liquet, Christum ipsum immediate
constituisse Ecclesic prepositos, eisdemque contulisse plenam per-
fectamque potestatem. Preestat nunc ejus potestatis indolem peni-
tius scrutari; si enim ea nulli subest potestati in terris, Ecclesia
Ipsa ex Christi institutione ad nullam aliam societatem est or-
dinata, ac própterea est societas perfecta. Jamvero Christus dixit
(Matth. XVI. 18. seq.): «Tu es Petrus, et super hane petram
edificabo Ecclesiam meam.... Et tibi dabo claves regni colorum:
et quodeumque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis:
et quodcumque solveris super terram, erit solutum et in coelis».
Atqui hæc verba potestatem exhibent a quacumque alia potestate
In terris independentem. Nam—1) supponas Ecclesise potestatem
pendere a potestate civili, hzc jure posset impedire quod Ec-
elesia statuit; at si jure illud impediret, Deus non confirmaret
id quod Ecclesia statuit; falsa ergo esset universalis illa afirma"
tio, quod ligatur aut solvitur in celis, quodcumque Ecclesia ligat
aut solvit in terris—2) Contra, si verum est ligari aut solvi 12
cclis quodeumque ab Ecclesia ligatur aut solvitur in terris, nulla
potest esse potestas in terra qu: Ecclesiz statuta impedire pos-

POTE"

i q TS ¿> . -—
"B "rf. ^. à z y Za > > I a Y z ] p” de as 2 DD. IE
a "m. _ - ô $` yo e a o + T d $ 2T. e i - TIS E

ART. IX. DE ECCLESIA SOCIETATE PERFECTA, 443

sit, adeoque a quacumque alia societate independens erit Eccle-
sia: nulla enim humana potestas potest ligare aut solvere quod
solutum aut ligatum in ccelis est, neque ulla est media potestas
inter potestatem Petri et Dei. |

559. III. Cum Ecclesia dicitur societas perfecta, seu ad aliam
non ordinata, talis revera dicitur relate ad societatem civilem;
omnes enim.societates ad religiosam vel civilem revocantur, prout
unius vel alterius finem partialiter prosequuntur. Jamvero Eccle-
sia nequit esse ad civilem societatem ordinata ab eaque pendere.
Nam dici nequit, Christum Dominum ita constituisse Eeclesiam
suam, ut ei sufficienter non providerit. Atqui id dicendum esset,
si Ecelesia non esset societas perfecta a civili societate indepen-
dens. Etenim—1) suprema potestas eivilis in qualibet republica ha-
beret etiam supremam potestatem ecclesiasticam; adeoque non dare-
tur una suprema potestas Ecclesie pro quacumque natione, atque ita
actum esset de unitate Ecclesie-2) Primis tribus Eeclesiz sæculis,
et nune etiam in regionibus infidelibus et achatolicis, Ecclesia tra-
deretur hostibus gubernanda.

060. IV. Ex Patribus. Nam S. Ign. M. (epist. ad Trall. y ait:
«Quid aliud est Episcopus, quam is, qui omnem principatum, ae
potestatem in Ecclesia obtinet? » Si omnem potestatem Episcopi
habent, reges nullam habent in Eeclesia—3. Greg. Naz. (Orat. 17.
ad Theodos.): «Te quoque, Imperator, imperio meo et throno lex
Christiana subjicit. Imperium enim et nos quoque: Episcopi geri-
mus: addo etiam prestantius et perfectius ». Si prestantius est
imperium Episcoporum, nequit subesse potestati civili — Unde
S. Jo. Damas. (Or. 1. et 2. de Imaginibus) scribit: « Ne tentes,
Imperator, ecclesiasticum statum dissolvere. Ait enim Apostolus:
Quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia Apostolos, quosdam au-
tem Prophetas, alios vero Evangelistas, alios autem Pastores et
Doetores: non autem dixit Reges » —Et S. Athanasius (Hist. Arian.
n. 99.): «Si illud Episcoporum decretum est, quid illud attinet
ad Imperatorem ? sin imperatoris mins sunt, quid opus homini-
bus qui vocantur Episcopi? Quandonam a seculo res hujusmodi
audita est? Quandonam Ecclesise decretum ab Imperatore accepit
“uctoritatem, aut pro decreto illud habitum est? Multee antehac
Synodi coactz sunt, multa prodiere Ecclesie decreta; sed num-

www.obfáscatolicas.com

" A E
-

444 DISP. Il. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

quani Patres res hujusmodi Imperatori suasere, numquam Impe.
rator ecclesiastica curiose perquisivit »—5. Ambrosius (e. Auxent.
n. 35.): « Tributum Csesaris est, non negatur: Ecclesia Dei est,
Cesari utique non debet addici, quia jus Csesaris esse non potest
templum Dei... Imperator intra Ecclesiam, non supra Ecclesiam
est». Eadem habent Hosius Cordub, (apud Athanas. Hist. Arian,
n. 44.); S. Hilarius (ad Constantium, l. 1. n. 1.); ete,

Sed pretermitti non debet Lucifer Calarit. qui (l. 1. pro Atha.
nasio ad Constantium Imperat.) scribit: «Sed dicis, isto in loco
(Deui. 17. 9.) Deo devotissimus Moyses quomodo Sacerdotum fe.
cit mentionem, sic et Judicis. Proba te super nos factum judicem,
proba ad hoc te constitutum Imperatorem, ut nos armis tuis ad
omnem implendam voluntatem amici tui Diaboli perduceres. Cum
probare non possis, quia preeceptum sit tibi non solum non do-
minari Episcopis, sed et ita eorum obedire statutis, ut si sub-
vertere eorum decreta tentaveris, si fueris in superbia compre-
hensus, morte mori jussus sis, quomodo dicere poteris, judicare
te posse de Episcopis, quibus nisi obedieris, jam quantum apud
Deum, mortis pena fueris muletatus ». Que Luciferi Calaritani
doctrina non ipsius solummodo est; nam ita ad eumdem Lucife-
rum seribit S. Athanasius: « Accepimus epistolas et libros reli-
giosissimz ac sanctissimse anime tus, in quibus perspeximus
imaginem Apostolicam... magisterium veritatis... doctrinam vere
fidei... traditionem integram Patrum nostrorum, regulam rectam
Ecclesiastici ordinis... Videris esse templum Salvatoris, qui in
te habitans hzc ipsa per te loquitur... Crede mihi, Lucifer, non
tu solus hzc locutus es, sed Spiritus Sanctus tecum », ete. Et
(Ep. ad Monach.) preter alios doctores, pro eadem sententia ci-
tantur Summi Pontifices Liberius et Julius.

961. V. Ez ipsorum regum confessione. Sane Francorum Rex
Ludovieus VII. quemadmodum refert Baronius (Ann. 1162. n. 10.),
ita scribit de Friderico I. qui Ecclesise potestati reluctabat: «An
ignorat predictus Imperator, quod Dominus noster Jesus Chri-
stus, cum esset in terris, B. Petro, et per eum universis succes
soribus ejus oves suas pascendas commisit? Nonne audivit in
caue ga Dei Filio eidem Principi Apostolorum gs

: Simon diligis me? Pasce oves meas ? Numquid sunt hic

" - e . - . » . de i E LE. AL" =g id TIA ql ZA
e st,» Ave "TE ' mo - an 2 - ? ^ DT o » . FLS, ED i TI 3 res XP ^ Jt ei
^P? AAA + . e... . E ud pe e at y a A A 4 : Je 2
y ` o e roy m '" v r zc erc "i
- Q
EL KS La E m RA FO
+ " P > s o

I.
—" "^. E » ps
* ` m 4
a E ASA" > a OP d
er 9 s 4 Po 4 - 9 -
, m
1 eN ^ acer c
ra , |

e
-

ART. IX. DE ECCLESIA SOCIETATE PERFECTA. 445

Francorum Reges, vel aliqui Preelati excepti?» Eamdem vero
doctrine professionem jam antea alii Reges, atque Imperatores
ediderant; atque notissima sunt testimonia Constantini M. (apud |
S. Optatum); Valentiniani I. (apud Sozomenum); Honorii (in ejus
epistola ad Arcadium fratrom in caussa S. Jo. Chrysostomi); Va-
lentiniani III. (in Novella de Episeoporum Ordinationibus in Co-
dice Theodosiano); Theodosii junioris ad Synodum Ephesinam;
Theodorici; licet hzretici (in IV. Syn. Rom. sub Symmacho Pa-
pa); Justiniani (in Nov. 89. c. 1.); Caroli M. (Can. In memoriam
Dist. 19.); Basilii Macedonis (Act. ult. Conc. Constant. IV. an.
869.); ete. — Cf. Suarez (de Legib. 1. 4. cc. 1. et 8.; et Defens.
Fid, 1.3. cc. 6. seqq.); et Zaccaria (Dissert. inscripta: Rendete a
Cesare etc.). |
Quare si facta quedam producuntur, ex quibns constare vide-
tur Imperatores quidquam decrevisse in rebus ecclesiasticis, re-
ponendum est—1) id quandoque accidisse per abusum, idemque
Ecclesiam ad tempus tolerasse ad graviora mala vitanda—2) Sed
sepissime Ecclesiam reclamasse, uti liquet ex allatis documen-
tis—3) Quandoque Imperatores id suis legibus sancivisse, quod
jam ab Ecclesia decretum erat, ad executionem scilicet urgen-
dam—4) Aut id preestitisse delegatione Ecclesie (cf. Justin. Nov. 6.
S.l. et Nov. 123. in Prem.; Bianchi, della esterior polizia etc.
l. 2. cap. 3.)—5) Cum Ecclesia societas sit perfecta ex «divina
Institutione, nullum humanum factum ejus jura abrogare valet.
902. Dices I.: Si Ecclesia esset societas perfecta, deberet pro~-
prium ferritorium habere; atqui Ecclesia proprium territorium
non habet. Ergo |
Resp. dist. maj.: deberet habere proprium territorium, idest
| dominium proprietatis, meg.; idest locum in quo jus habeat exer-
| cendi suam jurisdictionem, conc. Porro dominium proprietatis
non est necessarium; secus neque Rex posset in toto suo regno
| potestatem civilem exercere: locum autem, in quo suam jurisdi-
. Ctionem exerceat, Ecclesia eo ipso habet, quod sit societas, uti
ostendimus , legitima et necessaria. Unde idem territorium per-
tinet simul ad magistratus civiles, ut temporalem curent sus so-
cletatis finem, atque ad Ecclesiam, ut finem suum, qui est homi-
Tum sanctificatio, et salus «eterna per eam obtinenda, persequa-

www.obráascatolicas.com

— ds .

4406 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE,

tur. Jamvero Ecclesise finis ad omnes homines extenditur, adeoque
Ecclesia est societas natura atque institutione sua catholica; to
tus erzo terrarum orbis est territorium Eecclesim. Quare S, Ber-
Landas seribens ad Eugenium HI. Summum Pontificem (de Con-
sider. 1. 3. e. 1.), ait: « Orbe exeundum est ei, qui forte volet
explorare, que non ad tuam pertinent curam ». Atque huc perti-
net, addit Card. "Tarquini (pag. 38.), decretum Cong. S. Officii
(anno 1644.), approbante Innocentio X., editum, quo schismatica
et haeretica dicta est propositio affirmans, Summos Pontifices,
cum suas constitutiones in ea loca mittunt, que temporali alio-
rum Principum ditioni subjecta sunt, ¿n territorio alieno lerem
ferre: quam. propositionem iterum reprobavit et damnavit Cle
mens XI. (Const. Accepimus 11. Jan. 1715.).

569. Dices II.: Si in eodem territorio duplex perfecta societas,
ecclesiastica et civilis, suam exerceret jurisdictionem, frequentes
orirentur inter utramque conflictus. Atqui hujusmodi ordinatio ad-
mitti nequit. Ergo

Resp.—1) indirecte: Si quid valeret argumentum, uti sapien-
ter advertit Card. Tarquini, valeret ad expoliandam societatam
civilem potestate sua, quia absurdum est rationem magis haberi
felicitatis temporalis, que est finis societatis civilis, quam- vite
sterne, que est finis Ecclesise. |

Resp.—2) directe: dist. maj. orirentur conflictus ex ipsa rei
natura, neg.: vitio hominum, subd., ita ut sit ratio eos confli-
ctus componendi, conc.; ita ut nullus sit modus eos componendi,
neg. Porro id dici nequit a natura ordinatum quod ex natura
sua malum producit; at si malum ex hominum vitio procedit, id
nullo modo arguit aliquid non esse a natura ordinatum, siquidem
nullum est bonum, quo homo abuti non possit. In hoc casu id
solum postulat recta ordinatio, ut sit medium aptum ad malum
vitandum aut reparandum. Jamvero conflictus objecti non oriun-
tur ex ipsa natura illius duplicis potestatis; utraque enim habet
suum proprium finem, et una alteri subordinatur; oriuntur ergo
ex hominum vitio, prsesertim scilicet magistratus civilis, siqui-
dem notum est, inquit S. Ambrosius (ep. ad Soror.) « cupidiores
esse Imperatores Sacerdotio, quam Sacerdotes imperio ». Ipsa au-

e "—" 9 c ne
ADE GLASS RAT TEATRE GI
47 n - E di 4. ar * ^ f. e, DP B ` 2t o y «y 124 m i m »
mm Ics Me SEED) An IO e«t lm TI AD S t1 0 t PIA ATP LEER
d mong Mrs iav AS nt 4 vem b ^. yn S) - —- A — " S - a A
al JA? "- r < " v < e - Ze
e f ^

aca
Ç x
| A

ART. IX. DE ECCLESIA SOCIETATE PERFECTA. 447

iem subordinatio unius societatis ad alteram præbet modum sub-
ortos conflictus componendi.

364. Dices IIL: Axioma est « status in statu repugnat ». Sed
haberetur status in statu, si in codem territorio Ecclesia et ci-
vilis societas, utraque uti perfecta societas, dominaretur. Ergo

Resp. dist. maj.: «Status in statu repugnat circa eundem fi-
nem conc., circa finem diversum subdist.si agatur de finibus op-
positis absolute conc. si de oppositis per accidens iterum dist.,
si nullo modo sint coordinati, transeat, si sint coordinati, nNEgOo».
Hc difficultas eadem fere est ac præcedens. Retineatur igitur,
finem Ecclesie diversum esse a fine societatis civilis, adeoque
in eodem territorio et circa easdem personas diversam ab una-
quaque exerceri jurisdictionem; eosdem fines non esse inter se
oppositos, sed mutuo se adjuvare, uti ostendit S. Augustinus
(ep. 5. al. 138. ad Marcellin.), et ipse Leibnitz (ep. cens. c. Puf-
fendorf, S. 6.); eosdem denique fines esse inter se coordinatos,
adeoque recte ordinari posse utriusque potestatis exercitium: et
evanescit difficultas—Relique difficultates aptius solventur, ubi de
potestate coactiva Ecclesie sermo erit.

ARTICULUS DECIMUS

Quinam sit Habitus Ecclesie ad Reliquas Societates.

S I.

Exponitur Status Quaestionis.

900. Cum ex supra disputatis Ecclesiastice societatis indoles
nobis bene perspecta esse debeat; jam facile definire possumus in
quo gradu Ecclesia Christi sit respectu ceterarum societatum.
Qua in re mira est analogia inter errores cirea Christum Redem-
Ptorem, in quo dus distincte nature conveniunt in unitate per-
30012; et errores circa Ecclesiam, in qua continuationem quam-
dam Incarnationis conspicimus (nn. 411.seqq.); queque cum reli-

www.obfástatolicas.com

445 DISP. 111. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

quis societatibus coordinata unam supremam «cconomiam consi.

tuit (1).

500. Verum, ut nostre questionis limites prefiniantur, atque ea
qui facilioris so:utionis sunt aut non hujus loci paucis expediam
tur; prestat in antecessum quidam adnotare.

(1) Etenim, « ad Christum quod attinet, inquit Schrader (de Unit. Rom. 1. 1. n. 50...
errando alii 1. negabant divinam assumentem hypostasim (gentiles cum impiis
Judeia); alii 2. negabant humanam assumptam naturam (docete phantasiaata);
3. alii vero habitum intercedentem inter Deum assumentem humanitatemque as-
sumptam evertebant — a) vel separatione (nestoriani); vel— 5) confusione (enty-
chiani), qua humanitatem a deitate absorptam diversimode comminiscerentar; vel
contra — c) corruptione, qua assumptam humanitatem modo hao modo illa naturali
perfectione proprietateque privarent, vel assumentis Verbi Dei naturam partes il-
las explentem absorber prope conditione humana contenderent (apollinariani,
ariani, monophysite, monotheletæ); sicut tandem — 4) alii universam Christi ceo-
nomiam inter fabulas mythosque rejiciunt.

Similiter, « ad humanitatem redemptam in christianorum societatem collectam
quod attinet, ab aliis 1. negatur salutaris auctoritas ecolesim Christi, cui omnis
hominum societas atque potestas in negotio salutis (cf. Suarez de legib. 1. 3. c. 6,
n. 3., 1. 4. cc. S. 9.) subjecta ac subdita sit (ita paganismus gentilium veterum
et qui in eum relabuntur infideles ac impii); ab aliis excluditur 2.ipsa hominum societas
respondente illi potestate civili eversa: a credentibus, inquiunt, uni Deo obedien-
dum (ita Judas galileus apud Suares de legib. 1. 3. c. 5. et ita ab initio reforma-
tores); ab aliis 8. evertitur inter Christi ecclesiam civilemque societatem interce-
dens habitus copulationis (de quo apud Suares de legib. L 4. o, 9. n. 3.) sive ine
vecta — a) separatione juxta adagium donatianum: Quid ad ecclesiam imperator?
(huc spectat Machiavellismus de quo apad Suares de leg. 1. 3. c. 12. sanciens 80-
cietatem neque religionem neque etiam mores, sed solam suam felicitatem adco-
que justitiam curare; hinc meri juris quam vocant societas prodit, in qua lex sta-
tuitur athea); sive — 5) inducta potestatum confusione, qua vel a spirituali tem-
poralem absorptam existimant (de quibus Suares 1. c. 1. 3. cc. 6. 11.), vel spiritualem
temporali immiscent (ita territorialismna quem vocant cum cesareopapismo ad quem
spectant Suares l. c. 1. 5. co. 8. 9. defens. fld. orthod. cont. angl. sec. error. k 3.
et Becan, vol. 3. de prim. reg.); sive — c) corruptione illata modo potestati ci vili,
quam abeque pietate superna nullam declarant (ita Waldenses, Wickleflite, Has-
site, sequentesque phantasiaste ac mystici, de quibus Suares de leg. 1. 3. €. 10.);
modo auctoritati ecclesiasticee, quam preerogativis juribusque suis in subditos sj%
liant ac privant (quo faciunt systemata febronianiami, gallicaniami, josephinismi

atque multiplicis auliciemi ac libertinismi): ab aliis taudem 4. christiang societs*

tis tota ratio et explicatio veluti samma habetar felicitatis humanse calamitss tc
prope pestis n.

ART. X. DE MABITU CIVILIS SOCIET. AD ECCLESIAM. 440

Ac—1) societates omnes, uti supra innuimus, faeile revocantur
| d Ecclesiam et soeietatem civilem. Societas enim a fine Speci-
| featur; finis autem, seu bonum, ad quod homines conjunctis vi-
ribus contendere possunt, vel est temporalis felicitas: et habetur
societas civilis; vel est felicitas wterna: et habetur Ecclesia. Qua-
re cum ceteri omnes fines sub dupliei illo felicitatis temporalis
et æternæ contineantur; societates omnes sub idus hus predietis com-
prehenduntur.

2) Que comprehenduntur sub Ecclesia, tamquam partes ejus,
quatenus partialiter aut speciali quadam ratione habent ipsum
Ecclesie finem, respectu ipsius dicuntur AÀomogenec; que vero
proprie sunt partes societatis civilis, quatenus partialiter tam-
quam proprium prosequuntur ipsum finem ejus, respectu Ecelesizx
dicuntur societates Aheferogenem.

3) Nulli dubium esse potest, quin homogene: societates Eccle-
sie subsint, siquidem partes subsunt toti, eujus sunt partes. Ne-
que ullatenus dubitari potest, quin societates heterogenesm eum-
dem ordinem habeant ad Ecclesiam, ac ipsa civilis societas. Qua-
propter tota qusestio hie revocatur ad habitum inter Ecclesiam
et civilem societatem.

4) Societas vero civilis vel est—a) societas infidelium, eorum
nempe qui numquam per baptismum subjecti Ecclesic fuere—vel
b) hereticorum aut schismaticorum, qui per baptismum Ecclesise
subjecti fuere, sed ab ea sunt separati—vel c) catholicorum, qui
tum baptismum suscepere, tum manent Ecclesise conjuncti, eique
obediunt. Unde queeri posset, quinam sit habitus Ecclesise ad EC
triplicem civilem societatem.

067. Verum, quee ad infidelium aut heereticorum societates spe-
"lant, possunt, statim indicari. Etenim—1) quoad infideles, con-
Stat eos nullo modo esse de Christi Ecclesia; «quid enim, inquit
Apostolus (T. Cor. V. 12. seq.), mihi de iis, qui foris sunt, ju-
dicare? Nonne de iis, qui intus sunt, vos judicatis? Nam eos,
qui foris sunt, Deus judicabit ». Quare—a) Ecclesia potest quidem
ac debet fidem annunciare apud infideles etiam nationes (n. 489.
499.); sed non potest uti iis mediis, que adhibet aut adhibere
potest in subditos—b) Illegitimum est ac injustum quodlibet ob-
Staculum a nationibus infidelibus oppositum prædicationi Evan-

MAZELLA, De Religione et Ecclesia 2)

www.obrascatolicas.com

450 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA.

gelii, adeoque jure Ecclesia, exercens suam missionem, l'epelii
illud (Act. V. 29.): « Oportet obedire Deo magis, quam homini.
bus »—c) Sola igitur inculpabilis ignorantia poterit infideles eL
cusare, si ministros Evangelii persequantur; sed per se Injusta
est hsec persecutio.

2) Quoad hereticos, recte docet Bellarminus (de Eccles, 1.3,
c. 4.), eos non esse de Ecclesia, sed ad Ecclesiam pertinere; sey
non esse membra Ecclesig, sed esse Ecclesie subditos (id infra
melius patebit). Quisque revera Ecclesie subjicitur per baptis-
mum, qui utique in hereticis perseverat; nec quia in crimen hs-
resis incidunt, ab Ecclesie subjectione subtrahuntur. Unde per se
posset Ecclesia in eos animadvertere tamquam in subditos: ef,
Suarez (de Leg. 1.4. c. 18.); Bellarminum (de Membr. Eccles. 1.3,
c. 21.). Dixi per se; quia distinguenda est potestas ab ejus exer-
citio; potestas ex dictis semper inest Ecclesise; exercitium vero
posset aliquando impediri, quatenus, attentis circumstantiis, illud
non in edificationem, sed in destructionem cederet. Judicium at
tem de hac re Ecclesis ipsi relinquitur; et ipsa experientia con-
stat, noluisse quandoque Ecclesiam suis legibus hereticos obli-
gare: exemplum habes apud Benedictum XIV. (Constit. Singula-
ri, 9. Febr. 1749.).

968. Solum ergo superest, ut investigemus habitum civilis so-
cietatis catholicorum ad Ecclesiam. Consideramus scilicet socie-
tatem, cujus membra dum sub imperio magistratus civilis tem-
porali felicitati quærendæ vires intendunt, simul sub Ecclesiz
imperio sanctitatem æternamque vitam acquirere satagunt. Com
vero Ecclesia doceat vitam :eternam esse supremum finem, cul
vita temporalis tota subsit oporteat; profiteatur necesse est, fe-
licitatem temporalem æternæ felicitati subordinari. Quare civilis
societas catholicorum dicitur « hominum coetus, qui temporali -
felicitati querende ita student, ut profiteantur, eam subesse de
bere studio felicitatis stern, quam sub Ecclesis catholicae regi-
mine obtineri tantum posse credunt ». |

569. Jamvero triplex hujus civilis societatis habitus ad Ecele- |
siam concipi potest; vel enim—1) ea dieitur equalis Ecclesie
zs 2) ea superior—vel 3) ea inferior. Porro, si Ecclesia etso-
cietas civilis essent equales, nulla posset esse subordinatio unius

ART. X. DE HABITU CIVILIS SOCIET, AD ECCLESIAM. 451

ad alteram ; sicut nulla est subordinatio unius civilis societatis
perfectas ad aliam ejusdem ordinis: hine non tam essent societa-
tesdistincte, quam separata. Id quidem affirmant recentiores qui-
dam politici (1); atque huc facit prop. LV. damnata in Syllabo:
«Ecclesia a statu, statusque ab Ecclesia sejungendus est», Qus
diximus in precedente thesi satis osterdunt, civilem societatem
non esse Ecclesia superiorem; idemque confirmabitur ex mox di-
cendis. Superest ergo, ut Ecclesia dicatur superior societate ci-
vili, ac proinde hee illi subordinetur.

570. Hxc doctrina declarari indiget, antequam adstruatur. Ac—
1) duplex subordinatio distingui hie debet, directa et indirecta.
Directa habetur cum societas inferior in oranibus suis actibus
circa proprium finem ita superiori subjicitur, ut hzc possit illos
irritare aut validos reddere. Indirecta vero habetur, cum socie-
tas superior eatenus tantum jurisdictionem exercere potest in in-
feriorem, quatenus sui finis susque conservationis necessitas id
exigit. Prior subordinatio non potest competere, nisi societatibus
inferioribus homogeneis, nec per se cadere potest in societatem
perfectam. Asserimus ergo zmdirectam subordinationem civilis
societatis catholicorum respectu Ecclesiz.

2) Indirecta hase subordinatio considerari potest negative ac
positive. Prout negativa est, postulat, ut civilis societas, intra `
limites etiam proprii ohjecti, nihil agere possit, quod redundet
in damnum Ecclesie: qua in re judicio Ecclesie ipsius acquie-
scere debet. Prout vero est positiva illa subordinatio, postulat,
ut civilis societas ea auxilia prestare Ecclesie debeat, quee Ec-

(1) Eorum errorem Em. Card. Ep. Pictaviensis (Troisième instruction etc.,
Œurres V, b.), ita describit: « Les plus mitigés sout assurément ceux qui, ac-
ceptant la présence et l'autorité de Jésus-Christ dans l'oid.e des choses privées et
religieuses, l'evincent geulement des choses publiques et temporelles. Le Verbe, de
quí saint Jean nous dit energiquement qu' «il s'est fait cbair, » ils veulent qu'il
n'ait guére pris de l'humanité que les cótés spirituels ; et, tandis que le symbole
enseigne qu' «il est degcendu du ciel et s'est incarné pour les hommes,» c'est-à-
dire pour des átres essentiellement composés d'un corps et d'une &me et appelés à
la vie sociale, ila insinuent que les consequences de l'incarnation n'on trait qu'aux
individus pria en dehors de la vie civile et publique. De là une separation formelle

entre les devoirs du chretien et les devoirs de citoyen » eto.

WWW. catolicas.com

452 DISP. H1. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIZE,

clesia ipsa ad suum proprium finem necessaria osse aut conferre.
judicat.

571. Ut hsc clariora fiant, animadvertamus, Ecolesiam esse
quidem societatem spiritualem ratione finis, exigere tumen media
etiam materialia, cum sit societas hominum, qui non sunt puri
spiritus (n. 477.). Hæc autem media temporalia in individuo in
specta quandoque inserviunt fini societatis civilis, quin sint ne.
cessaria ad finem proprium Ecclesie; atque in his nihil Ecclesia
potest. At quandoque esedem res temporales seu materiales ne.
xum habent tum cum fine proprio societatis civilis, tum cum fine
proprio Ecclesie; adeoque inter utriusque jura collisio- exurgere
potest. Ita ex. gr. Ecclesia posset omnibus aditum patefacere ad
clericatum, eum civilis societas aliquas classes hominum excipe-
ret, sicut tempore S. Gregorii M., Mauritius excepit milites, et
Marcianus excepit quosdam certis publicis muneribus detentos:
item Ecclesia potest clericos a quibusdam civilibus muneribus
excipere, quos tamen politica potestas vellet eisdem subjicere;
Ecclesia prohibere posset matrimonia mixta, quee tamen civilis
potestas, Judieans ea conducere ad opulentiam aut multiplicatio-
nem sociorum, permitteret; Ecclesia posset preescribere dies quos-
dam festos, quos tamen respublica nollet agnoscere; etc. etc. In
his et omnibus similibus casibus, si civilis societas indirecte sub-
jicitur Ecclesie , huic tandem cedere debet. « Hzc, ait Joannes
Archiep. Cantuar. ad Eduardum Regem Anglis (an. 1281. apud
Mansi, Cone. Tom. 24. pag. 426.), attendentes Imperatores catho-
lici leges suas omnes sacris canonibus subdiderunt, ne schismatici
vel h:zretiei putarentur. Cum igitur ad vos, excellentissime Do-
mine rex, pertineat pax inclita imperii, et vos etiam tenemini
leges vestras canonibus subjicere, et contrarias abolere».

912. Hane doctrinam sepe asseruit Ecclesia; et Bouix (de Pa-
pa, p. 4. seet. 3.) refert sex Rom. Pontifices anteriores S. Gre
gorio VIL, ac viginti duos qui eum subsequuti sunt, sibi yindi-
cantes superioritatem, de qua agimus. Pius IX. etiam damnavit
in Syllabo hane ordine XXIV. prop.: « Ecclesia vis inferende

potestatem non habet, neque potestatem ullam temporalem dire-
ctam vel indireetam ».

9/3. Sed prestat accuratius expendere celebrem Const. Unam

ART. X. DE HABITU CIVILIS SOCIET. AD ECCLESIAM. 453

Sanctam u Bonifacio VIII, editam «un. 1302., ubi S. Pontifex—
1) statuit unitatem Ecclesie—2) Infert unum esse ejus eaput, di-
cens: « Igitur Ecclesie unius et unicæ unum corpus, unum eaput,
non duo capita quasi monstrum, Christus videlicet, et Christi
vicarius Petrus Petrique successor; dicente Domino ipsi Petro,
‘Pasce oves meas’, *meas', inquit, et generaliter non singulariter
has vel illas, per quod commisisse sibi intelligitur universas »—
3) Distinguit duas potestates, quas in Ecclesia esse dicit, sed di-
verso modo: «In hae cujusque potestate duos esse gladios, spiri-
tualem videlicet et temporalem, Evangelicis dictis instruiraour.
Nam dicentibus Apostolis, ‘Ecce gladii duo hic’, in Ecclesia sci-
licet, cum Apostoli loquerentur, non respondit Dominus nimis
esse sed satis. Certe qui in potestate Petri temporalem gladiam
esse negat, male verbum attendit Domini proferentis, ‘Converte
gladium tuum in vaginam’. Uterque ergo est in potestate Eccle-
siæ, spiritualis scilicet gladius et materialis. Sed is quidem pro
Ecclesia, ille vero ab Ecclesia exercendus. Ille sacerdotis, is ma-
nu regum et militum, sed ad nutum et patientiam sacerdotis »—
4) Docet subordinationem temporalis spirituali potestati: « Opor-
tet autem gladium esse sub gladio et temporalem auctoritatem
spirituali subjici potestati: nam cum dicat Apostolus, ‘Non est
potestas nisi a Deo, que autem sunt a Deo ordinata sunt: non
autem ordinata essent, nisi gladius esset sub gladio, et tanquam
inferior reduceretur per alium in suprema.....Nam veritate te-
stante, spiritualis potestas terrenam potestatem instituere habet
et judicare, si bona non fuerit, sic de Ecclesia et ecclesiastica
potestate verificatur vaticinium Hieremiæ: ‘Ecce constitui te ho-
die super gentes et regna’, et cætera quæ sequuntur. Ergo si de-
| viat terrena potestas, judicabitur a potestate spirituali, sed si
deviat spiritualis minor a suo superiori; si vero suprema, a solo
Deo non ab homine poterit judicari »—5) Denique concludit: « Qui-
cumque igitur huie potestati a Deo sic ordinate resistit, Dei
ordinationi resistit, nisi duo sicut Manicheus fingat esse princi-
pla: quod falsum et hereticum judicamus: quia testante Moyse,
ñon in principiis, sed in principio ccelum Deus creavit et terram.
Porro subesse Romano Pontifici omni humans creature declara-

WWW. obfásStatolicas.com

434 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

tate salutis ».
574. Oportet nunc pauca adnotare de haeConstitutione, contra quam

omnia adversariorum tela diriguntur. Ac primo nos minime latet,
nuperos quosdam scriptores iu periodicis quibusdam collectionibus
dubia movisse de authenticitate hujus Constitutionis. Eorum ta.

mus, dicimus, definimus et pronunciamus omnino esse de necessi. |
|
|

men dubia nos commovere haud debent; ut enim cetera hic si-
lentio preetereamus, certum est, eam approbatam ac innovatam
fuisse a Conc. Lateranensi V. Nullam autem potuit hoc Cone.
approbare ac innovare Const. Unam Sanctam a Bonifacio VIII.

editam, nisi illam quee jam omnibus erat nota, utpote jam inserta
in corpore juris, unde illam desumpsimus. Quidquid ergo sit de
autographo, ejus Constit. auctoritas integra omnino manet.
575. Neque secundo ulli dubium esse potest, S. Pontificem lo-
cutum fuisse ex cathedra, et eam constitutionem esse dogmati-
cam. Nam—1l) ibi S. Pontifex, uti Doctor universalis, universa-
lem Ecclesiam alloquitur, eam doctrine capita maximi momenti
edocens.—2) Expresse dicit: « Subesse Rom. Pontifici, omni hu-
mane creature, declaramus, dicimus, definimus, et pronuncia-
mus omnino esse de necessitate salutis » —3) Eadem Const. con-
firmata fuit, ut diximus, a Leone X. in Conc. Lateran. V., hi
verbis: «Cum de necessitate salutis existat, omnes Christi fide-

les romano Pontifici subesse, prout divine Scripture et sancto-

rum Patrum testimonio edocemur, ac constitutione fel. mem. Bo-

nifaeii Pape VII., similiter predecessoris nostri, que incipit

T Unam sanctam, declaratur; pro earundem animarum salute, dc

Komani Pontificis, et hujus sanctze Sedis suprema auctoritate, ei

d Eeclesie sponse sue unitate et potestate, Constitutionem 1psaM,
r

sacro præsenti Concilio approbante, innoyamus et approbamus»—
4) Doctrina, que in eadem Const. traditur, habetur etiam eX
Conc. Later. IV. an. 1215.; et Conc. Lugdun. I. an. 1245.

9/6. Post hee, tertio mirum est, aliquos nune insinuare quod
Bossuet jam dixerat, nempe Clementem V. emendasse aut restrit-
xisse Bonifacii VIII. constitutionem; cum Pontifex ille solum ean
vindicaverit a falsis interpretationibus eorum, qui ad invidiam
creandam, in eadem Constitutione videbantur legere quod ibl nan
erat. Id patet, ex ipsis verbis Clem. V.: « Hinc est », alt, « quod

S. COM

ART. X. DE HABITU CIVILIS SOCIET. AD ECCLESIAM. 455

dicto regi (Philippo) ot regno per definitionem seu declarationem
bona memorie Bonifacii PP, VIII. preecedessoris nostri, quee in-
cipit Unam sanctam , nullum volumus vel intendimus prejudi-
eium generari. Nec quod per illam rex, regnum, regnicolz præ-
libati amplius Ecclesiæ sint subjecti quam antea ecistebant, Sed
omnia intellizantur in eodem esse statu quo erant ante definitio-
nem prefatam, tam quantum ad Ecclesiam quam etiam quod re-
gem et regnum superius nominatos ». Porro non docet Clemens V.,
Regem non esse subjectum Ecclesise, sed non esse amplius subje-
ctum quam existebat ante Const. Unam sanctam; atqui ante hane
Const. ex Conc. Later. IV., Lugdun. I. etc., jam existebat eadem
subjectio, quee in illa Const. declaratur. Ergo

577. Jamvero, quarto non minus certum est, in eadem consti-
tutione, uti legenti patet, expresse doceri subjectionem civilis
potestatis spirituali potestati Ecclesise. Quamvis autem vere et
proprie definitum id solum sit, quod illis verbis continetur « sub-
esse Romano Pontifici, omni creature humanz....definimus....
omnino esse de necessitate salutis»; negari tamen nequit, ad vim
et amplitudinem horum verborum assequendam valde conducere
examen contextus et finis, propter quem edita fuit illa definitio.
Finis, ut historice constat, fuit compescere injustas exigentias
Regis Galliarum (Philippe le Bel); et contextus aperte agit de
potestatis temporalis subjectione potestati spirituali. Illud ergo
«subesse omni creature » etc. intelligendum est de subjectione
Regis etiam ut Rex est, ita ut in iis, que uti caput reipubliec
disponit, indirecte subsit Ecclesise. Hine exposita doctrina de su-
perioritate spiritualis Ecclesi; potestatis pre potestate civili, non
est mera opinio; sed, nisi sit proprie et immediate de fide (quod
tamen cum gravissimo fundamento asseri posset), saltem ad de-
positum catholice doctrins certo pertinet. Id etiam aperte docet
Suarez (de Leg. 1. 4. e. 9.); Bellarminus (de potest. Sum. Pont.
cap. 3.) ete. (1).

(1) Prestat heic addere testimonium viri minime hac in re suspecti, etsi inte-
gram doctrinam minime referat. Dóllinger (Hist. IV. p. 91.), scribit: «It is a truth
of faith that all men, even kings, are subject to the Pope; if, therefore, they
should be guilty of grievous sins, in peace or iu war, Or in the government of
their kingdoms, and the treatment of their subjects, and should thns lose sight

www;obrascatolicas.com

a, w .

400 DISP. HI. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

S II.
Solvitur Proposita Quaestio.

Prop. XXV. Si de habitu queratur Ecclesiam inter et civi.
lem catholicorum societatem, is 1. neque tn separatione consi-
stit, qua civilis societas indifferenter se habeat in iis que ad
religionem pertinent—2. neque in tali subjectione , ut in re-
bus temporalibus et sub respectu finis temporalis, civilis socie.
tas Ecclesi subsit.—3. Sed in ea subjectione, qua in rebus
vel temporalibus, concurrente ratione seu necessitate finis spi-
ritualis, civilis societas Ecclesie cedere debeat. Merito igitur
Ecclesia dicitur civili societate superior.

578. Prob. 1% pars. I. recolendo principia supra statuta. Et-
enim—1) homo nequit esse indifferens circa veram religionem;
atqui catholicis unica vera religio est Ecclesia; ergo catholici
nequeunt esse indifferentes circa Ecclesiam. Jamvero unus idem-
que est homo qui et socialis et religiosus est; ergo etiam prout
membrum est civilis societatis, si catholicus sit, Ecclesise subji-
citur. Sane vera religio, seu religio christiana totam vitam ho-
minis pervadit, ejusque officia, etiam ut socialis est, determinat;
absurdum autem est duplicem veluti conscientiam in eo fingere,
nnam prout privatus homo est, alteram prout est civis; quando
enim agitur de una actione cirea idem objectum, respiciens idem
subjectum, ea in concreto vel licita vel illicita est — Cf. dicta
(n. 20. seqq.).

2) Societas ipsa formaliter inspecta nequit esse indifferens cir-
ca veram religionem; atqui societati catholiez unica vera religio

of the object to which the power of a Christian Prince should be directed, and
should give public scandal to the poople, the Pope can admonish them, since im
regard to sin they are subject to the spiritual power) he can oorrect them; and,
1 ii should require it, compel them by censure to remove suoh scandals.
p. S a tedi not subject to the censures of the Churoh, whenever they might

exercise of the power entrusted to them, ib would follow that as king?

they were ont of the Church. » = Ex translatione Anglica.

LN » - E» ts a Ly y Us j RIETI eS
. ` Tr .- P - Tx > a e LE N 7
" * T. e Maid LU E F uu AL ~p E - ^P $ A sae? ^ "v E y
p^ a” > » 4
Ppp 7 è E n
a"

ART. X. DE HABITU CIVILIS SOCIET. AD ECCLESIAM. 457

est Ecclesia; ergo oa nequit esse indifferens circa Ecclesiam. Hine
sj societas tenetur reipublice pacem, tranquillitatem, conserva-
tionem, incrementum curare; si heec bona, que pertinent ad pro-
prium ejua finem, consequi non potest absque vera religione: so-
cietas civilis catholicorum, tenetur Ecelesiw subesse — Cf. dicta
(n. 36. seqq., et 75. geqq.).

3) Quare cum societates civiles sint, membra seu partes Eccle-
sie, non modo nihil moliri debent contra Ecclesiam ipsam, sed
positive concurrere tenentur ad ejus bonum. Fac ut eam negli-
gant, cum nullam extra Ecclesiam agnoscant veram religionem,
omnem revera negligent religionem: eo vel magis, quod, rejecta
religione revelata, ipsa principia atque officia religionis natura-
lis obscurantur aut pereunt (n. 126. seqq.). Hinc civilibus socie-
tatibus catholicorum, quibus nota est Ecclesia, et quee tamen il-
lam contemnunt aut negligunt, merito aptantur (heu ! experientia
nostra id constat) illa Apostoli (Rom I. 18. seqq.): « Revelatur
enim ira Dei de ccelo super omnem impietatem, et injustitiam
hominum eorum qui veritatem Dei in injustitia detinent: quia
quod notum est Dei, manifestum est in illis. Deus enim illis ma-
nifestavit....Cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorifica-
verunt, aut gratias egerunt: sed evanuerunt in cogitationibus suis,
et obscuratum est insipiens cor eorum: dicentes enim se esse sa-
pientes, stulti facti sunt».

4) Igitur concludamus cum Becano, qui (Duell. de prim. regio
l. 3. e. 8.) scribit: «statuendum est contra politicos, reges et
principes christianos non ita debere sua regna ac provincias ad-
ministrare, ut omnem religionis et ecclesie curam abjiciant, tan-
quam nihil ad se pertinentem, et usurpent illud donatistarum :
Quid imperatori cum ecclesia ?” quod tantopere reprehendit Au-
sustinus (1. 2, c, litt. Petil. c. 92.). Hoc enim et sacris litteris
et bonorum regum exemplis, et rationi ipsi contrarium est. bau-
dantur in sacris litteris David, Ezechias, Josaphat, Asa et Jo-
sias, quod cultum ac religionem Dei vel promoverint vel restau-
Taverint, Eorum exemplum in novo Testamento imitati sunt Con-
"antinus M., Theodosius, Honorius, Carolus M., Ludovicus et
alii. Contra vero non solum reprehensi, sed etiam puniti sunt,
qui religionem et fidem contempserunt, Jeroboam, Achab, Achaz,

WWW.O tolicas.com

ve Cii

v^.
LY

458 DISP. II. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA.

Amon. Et ratio est, quia reges qui iu sublimi potestate positi
sunt, sieut ipsi ab inferioribus jure honorantur; sic Deum ipsum,
a quo potestatem consequuti sunt, et cui jure nature subjieiun.
tur, merito honorare debent, et ipsius gloriam ac majestatem
ubique propagare ».

579. II. Idem confirmari posset ex Patribus. Sed recole testi-
monia quee dedimus (nn. 37. 40. 82.): alia etiam invenies apud
Bellarminum (de membr. Ecclesie, l. 3. c. 18.). Quoniam autem
hic cum catholicis agitur, libet addere quod Conc. Trid. habet
(sess. 95. c. 20. de Reform.): «Sancta Synodus. . . sæculares quo-
que principes officii sui admonendos esse censuit, confidens eos,
ut catholicos, quos Deus sancte fidei Ecclesieque protectores esse
voluit, jus suum Ecclesise restitui non tantum esse concessuros,
sed etiam subditos suos omnes ad debitam erga clerum, parochos
et superiores Ordines reverentiam revocaturos.... Decernit ita-
que et precipit sacros Canones et concilia generalia omnia, nec
non alias Apostolicas sanctiones, in favorem ecclesiasticarum
personarum, libertatis ecclesiastice, et contra ejus violatores
editas, que omnia presenti etiam decreto innovat, exacte ab
omnibus observari debere. Proptereaque admonet imperatorem,
reges, respublicas, principes, et omnes, et singulos, cujuscumque
status et dignitatis exstiterint, ut quo largius bonis temporali-
bus, atque in alios potestate sunt ornati, eo sanctius que eccle-
siastici juris sunt, tanquam Dei preecipua, ejusque patrocinio te-
cta, venerentur; nec ab ullis baronibus, domicellis, rectoribus,
aliisve dominis temporalibus, seu magistratibus, maximeque mi-
nistris ipsorum principum, ledi patiantur; sed severe in eos qui
illius libertatem, immunitatem atque jurisdictionem impediunt,
animadvertant ». Huc etiam faciunt que docuit Gregorius XVI.
(Encycl. 18. Sept. 1832.): « Neque », inquit, « leetiora et religioni
et principatui ominari possemus ex eorum votis, qui ecclesiam à
regno separari, mutuamque imperii cum sacerdotio concordiam
abrumpi diseupiunt. Constat quippe, pertimesci ab impudentissi-
me libertatis amatoribus concordiam illam, qus semper rei ei
sacre et civili fausta exstitit ac salutaris ».—1Idemque nuper ex-
pressit preclarissimis verbis Leo XIII. (Ep. Ency. Arcanum,

10. Febr. 1880.): « Nemo autem dubitat, quin Ecclesie conditor

D. —— w

ART. X. DE HABITU CIVILIS SOCIET. AD ECCLESIAM. 4509

Jesus Christus potestatem sacram voluerit esse a civili distin-
stum, et ad suas utrainque res agendas liberam atque expeditam;
hoc tamen adjuncto, quod utrique expedit, et quod interest omnium
hominum, ut conjunctio inter eas et concordia intercederet, in
jisque rebus que sint, diversa licet ratione, communis juris et
judicii, altera, cui sunt humana tradita, opportune et congruen-
ter ab altera penderet, cui sunt celestia concredita.... Si cum
sacra Ecclesie potestate civilis auctoritas amice congruat, ma-
gna utrique necesse est Bat utilitatis accessio. Alterius enim am-
pliücatur dignitas, et, religione praeeunte, numquam erit non ju-
stum imperium: alteri vero adjumenta tutele et defensionis in
publieum fidelium bonum suppeditantur. »

580. Prob. 2% pars. I. Ecclesia non habet jus, nisi ad ea que
pertinent ad suum finem, et quatenus ad illum pertinent; ergo si
res alique temporales, de quibus disponit civilis auctoritas, hu-
jusmodi sint, ut nec impediant finem Ecclesie neque ad illum
requirantur, in eas nullum jus habet Ecclesia: ac proinde civilis
societas, uti perfecta in suo ordine, sine ulla dependentia de iis
disponit. Antecedens liquet ex ipsa notione juris, quod est pote-
stas, secundum rationem (n. 41.); tota autem ratio cujuslibet
societatis consistit in fine; de iis ergo que aliena sunt a fine,
sine ulla sufficiente ratione disponeretur.

981. II. Sed frustra moraremur in hujus partis demonstratio-
ne, cum ipsa Ecclesia diserte asserat doctrinam, que in ipsa
enunciatur. Revera—1) S. Gelasius Papa (ad Anastas. Imper.)
alt: «Quantum ad ordinem pertinet publica [civilis] discipline, co-
gnoscentes, imperium tibi superna dispositione collatum, legibus
tuis ipsi quoque parent religionis antistites ».

?) S. Gregorius II. (ep. 2. ad Leonem Isaurum): « Quemadmo-
dum Pontifex introspiciendi in palatium potestatem non habet,
ac dignitates regias deferendi, sic neque Imperator» etc.

9) Cone. Later. IV. (cap. 42.): « Sicut volumus, ut jura cleri-
corum non usurpent laici, ita velle debemus, ne clerici jura sibi
vindicent laicorum. Quocirca universis clericis interdicimus , ne
quis pretextu ecclesiasties libertatis suam de cetero jurisdictio-
lém extendat in prejudicium justitie secularis, sed contentus

www.obraseatolicas.com

.
y
-
i

A
3

460 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE.

existat constitutionibus scriptis, et consuetudinibus hactenus ap-
probatis, ut quse sunt Cesaris reddantur Cesari, et que sunt Dei
Deo recta distributione reddantur ».

582. Prob. 3% pars. I. ex Scripturis. Etenim— 1) legitur (Aet,
V., 98. 29.): « Precipiendo precepimus vobis, ne doceretis in no-
mine isto, et ecce replestis Jerusalem doctrina vestra, et vultis
inducere super nos sanguinem hominis istius. Respondens autem
Petrus et Apostoli dixerunt: Oportet obedire Deo magis quam
hominibus ». — Unde: ex hoc testimonio liquet, legitimam aucto-
ritatem nationis judaicse impedire voluisse preedicationem nomi-
nis Jesu et Ecclesise institutionem apud ipsam; idque, ut putabat,
ob temporale bonum ac publicam tranquillitatem, seu finem pro-
prium societatis civilis (vultis inducere super nos sanguinem ho-
minis istius). Atqui tamen Apostoli censuerunt, posthabendum esse
bonum illud, cum in conflietu veniret cum bono superioris ordi-
nis, fine proprio Ecclesise. Ergo.

2) Ceterum hsc doctrina ineulcatur iis omnibus Seripturs lo-
I3, quee edocent, felicitatem omnem temporalem subesse felici-
tati eterne. Ita ex. gr. (Matth. VI. 33. seq.): « Queerite ergo
primum regnum Dei, et justitiam ejus: et hæc omnia adjicientur
vobis. Nolite ergo solliciti esse » etc.; et (Matth. V. 29. seq.):
« si oculus tuus dexter seandalizat te, erue eum, et projice abs
te...Et si dextera manus tua scandalizat te, abscide eam, et pro-
Jice abs te: expedit enim tibi ut pereat unum membrorum tuorum,
quam totum corpus tuum eat in gehennam »; et (XVI. 26.): « Quid
enim prodest homini, si mundum universum lucretur, animze vero
suse detrimentum patiatur? Aut quam dabit homo commutatio-
nem pro anima sua?» Quibus omnibus edocemur omnia bona esse
relinquenda, atque omnia mala toleranda, quando id necesse est
ad sanctitatem conservandam et vitam æternam consequendam, seu
quando id exigit finis proprius Ecclesis.

993. IL. Ex Patribus. S. Jo. Chrysostomus (in 2. Cor. Hom.15.):
«At vero heic aliud quoque imperii genus est, ae civili quidem
NEA Eequod illud est? Quod in Ecclesia viget,

ulus mentionem facit, eum ait: Obedite preposi-

ART. X. DIS HABITU CIVILIS 80CIET. AD ECCLESIAM. 46]

is vostris et subjacete eis: hoc enim imperium tanto civili ex-
sollentius est, quanto colum terra, et quantum inter corpus et
„nimam discriminis est, tantum item ab illo hoe distat ».

3, Gregorius Nazianzenus (Orat. 17.): «Submittamns nos tum
Deo, tum invicem, tum lis, qui in terra imperant. Deo quidem
omnibus de caussis, invicem pro charitatis federe, principibus
propter ordinem. .. At vos quoque (Principes et Præfecti) imperio
meo ac throno lex Christi subjecit. Imperium enim et nos geri-
mus; addo et præstantius et perfectius, si quidem æquum videa-
tur spiritum carni, colestia terrenis cedere».

S. Isidorus Pelusiota (l. 3. ep. 449.): « Ex sacerdotio et regno
rerum administratio confecta est. Quamvis enim permagna utri-
usque differentia sit (illud enim velut anima est, hoc velut cor-
pus), ad unum tamen et eundem finem tendunt, hoc est ad homi-
num salutem ».

Ivo Carnutensis ad Henricum Regem Anglie (ep. 51.): «Quia
res omnes non aliter bene administrantur, nisi cum regnum et
sacerdotium in unum convenerint studium, Celsitudinem vestram
obseerando monemus, quatenus in regno vobis commisso verbum
Dei currere permittatis, et regnum terrenum celesti regno, quod
Ecclesia commissum est, subditum esse debere, semper cogite-
tis. Sicut enim sensus animalis subditus debet esse rationi, ita
potestas terrena subdita esse debet ecclesiastico regimini. Et
quantum valet corpus, nisi regatur ab anima, tantum valet ter-
rena potestas, nisi informetur et regatur ecclesiastica disciplina».

Hugo a S. Victore (l. 2. de Sacr. p. 2. c. 4.): « Terrena pote-
stas caput habet regem; spiritualis potestas habet summum Pon-
tificera. Ad potestatem Regis pertinet, que terrena sunt, et ad
terrenam vitam faeta omnia. Ad potestatem summi Pontificis
pertinent, quee spiritualia sunt, et vitse spirituali attributa uni-
versa. Quanto autem vita spiritualis dignior est, quam terrena,
et spiritus, quam corpus, tanto spiritualis potestas terrenam, sive
secolarem potestatem honore ac dignitate preecedit»—Cf. etiam
que dedimus (n. 560.).

584. III. Ex consensu Theologorum. D. Thomas (2. 2. q. 60.
4. 6. ad 3.): « Dicendum, quod potestas secularis subditur spi-

www.obráseatolicas.com

nv,
y

UNT

- ac - aA

am,

462 DISP. III. DE 1NSTIT, ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

rituali, sicut corpus anime: et ideo non est usurpatum judi.
cium » etc.

Eadem vero habet S. Bonaventura (l. de Eccles. Hie arch. p.2,),
et, ceteris omissis, eadem habent Theologi Concilii Constantien.
sis, (in Append. Conc. Constant. n. 23. ad Art. 12.): « Nec licet
tali Clerico appellare a judice et foro ecelesiastico ad judicem
et forum temporale, cum hoc sit appellare a majore ad minus,
Sicut enim se habet spiritus ad corpus, et regio spiritus ad re
gionem corporis, sic proportionabiliter judex ecclesiasticus ad
Judicem terrenum, et forum ecclesiasticum ad temporale; sicut
dicit Ven. Hugo de S. Victore, et Alexander de Hales, et alij
Doctores, et sacri Canones » —Cf. si lubet, Bouix (de Papa, tom.3,
pag. 90-94.).

989. IV. Ex rationibus, quas indicabimus ex Suaresio qui (de
Leg. l. 4. c. 9.), scribit: «Sicut homo non esset recte composi-
tus, nisi corpus esset anim:e subordinatum; ita neque Ecclesia
esset convenienter instituta, nisi temporalis potestas spirituali
subderetur.... Ubi est unum corpus, necesse est esse unum ca-
put, ad quod omnia aliquo modo revocentur; quoniam alias ne-
que pàx, neque perfecta unitas posset esse in corpore. Ecclesia
autem Christi unum corpus est, ut diximus. Ergo quamvis in eo
sint plures potestates, seu magistratus, necesse est, ut inter se
habeant subordinationem, ita ut ad unum aliquo modo revocentur
propter rationem factam. Ergo vel spiritualis potestas subordi-
natur temporali, vel e contrario. Primum dici non potest: nam
ut ibidem ex Paulo affert Pontifex: * Quz: a Deo sunt, ordinata
sunt ; esset autem perversus ordo, si spiritualia subjecta essent
temporalibus. Ergo Secundum necessario dicendum est ».—Et (de-
fen. fidei etc. 1. 2. c. 22.) ait: «Utraque potestas, temporalis et

spiritualis, prout in Ecclesia existunt ita conferri et possideri
debuerunt, ut communi bono et s

Ergo necessarium est ut hæ pot
Observent, alias

aluti Christiani populi proficiant.
estates aliquem ordinem inter se
non posset pax et unitas in Ecclesia servari;
nam sepe temporalia commoda repugnant spiritualibus, et ideo
vel erit bellum Justum inter utramque potestatem, vel necesse
"n. alterum alteri cedere, ut omnia recte ordinentur. Ergo vel
potestas spiritualis erit sub temporali vel e contrario. Primum

" 9

—a> ME"
—
OH"-— e -

ART. X. DE HABITU CIVILIS SOCIET. AD ECCLESIAM. 463

nec dic] nec cogitari potest secundum rectam rationem; quia tem-
poralia omnia ordinari debent ad spiritualem finem, Ergo dicen-
dum e contrario est potestntem temporalem subjectam esse spi-
rituali, ut a suo fine non deflectat. Nam ita subordinantur pote-
states, sicut et fines » —Sed præstat consulere hzc eximii Doctoris

loca, nec non preclara, quz de hac re scribit Taparelli (Sag-
gio ete. nn.1419-20,).

586. ScuoLroN. Preestat solvere precipuas difficultates. Unde,
dices I.: Ecclesia est in republica, et non respublica in Ecclesia.
Ergo Ecclesia pendet a Statu, et non Status ab Ecclesia.

Resp. dist. antec.: Ecclesia est in republica uti pars in toto,
nego; uti anima in corpore, conc. Certe cum amplior sit Ecclesia
qualibet civili societate (est enim catholica), nequit Ecclesia ha-
beri uti pars civilis societatis, seu materialiter esse in civili
aliqua societate. Pari ratione, cum finis Ecclesie supremus sit,
nequit contineri intra limites finis proprii societatis civilis; adeo-
que nec formaliter Ecclesia est pars societatis civilis. Si ergo
est in republiea, juxta similitudinem jam expositam ex doctrina
PP. et DD., est sicut anima in corpore. Sed anima non est cor-
pore inferior. Ergo—Cf. Liberatore (Lo Stato e la Chiesa, cap. 1.
art. 3.).

987. Dices II.: attamen axioma illud est S. Optati, qui (l. 3.
de Schism. Donat.), ait: « Eeclesia est in republica, non Respu-
bliea in Ecclesia ». Ergo

Resp. dist. antec.: S. Optatus ait, «Ecclesiam esse in Repu-
blica» idest in imperio Romano, et quatenus liberum in ea ha-
det exercitium jurium suorum conc.; in civili societate, qua tali,
et quatenus Ecclesia civilis societatis sit pars, eademque infe-
rior, nego.

Porro impossibile est, ut S. Optatus asserat « Ecclesiam esse
in republica » eo sensu quod ipsi subsit. Etenim Donatistæ accu-
sabant catholicos, quod Ecclesiam Imperatori subjicerent: S. Opta-
tus vero (eod. lib. et lib. 1.) hanc calumniam indignanter remo-
vel. Quare communis erat catholicorum et schismaticorum sen-
tentia, Ecclesiam subesse nullatenus posse societati civili. Quo
"TÉO sensu scripsit S, Optatus «Ecclesiam esse in republica » f

www.obrascatolicas.com

464 DISP. IH. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

Loquebatur S. Doctor non de societate civili generatim; sed qe
imperio Romano; et asserebat Ecclesiam esse in imperio romano,
quatenus in eo imperio, libero potiebatur exercitio jurium suo.
rum. Id aperte liquet ex eo, quod, reprehendens Donatum, qui
maledicta pro gratiis retulerat Constanti Imperatori ob eleemo-
synas missas in pauperes erogandas, scribit: «Jam tune medita-
Datir (Donatus) potestatibus et regibus injuriam facere, pro qui-
bus, si apostolum audiret, quotidie rogare debuerat. Sic enim
docet B. Apostolus Paulus: Rogate pro Regibus, Potestatibus, ut
tranquillam vitam cum ipsis agamus. Non enim Respublica est
in Ecclesia, sed Ecclesia in Republica est, ‘idest in imperio Ro-
mano. ...ubi et sacerdotia sancta sunt, et pudicitia, et virginitas,
quz in barbaris gentibus non sunt, et si essent, tuta esse non
possent’ ». Unde distinguit Imperium Romanum a barbaris genti-
bus, apud quas tamen vigebat civilis societas, et in ea religio,
Ecclesia, virginitas ete.: at cum hsec omnia non libere exerce-
rentur apud illas, hac ratione negat S. Optatus Ecclesiam apud
ipsas esse. Ex quibus profecto sequitur—1) contra id quod Re-
galiste contendunt, ad mentem S. Optati, Ecclesiam non esse in
societate civili, in qua Ecclesie jura non sunt tuta, seu in qua
Ecclesia subjicitur potestati civili—2) Dixisse S. Optatum « Rem-
publicam non esse in Ecclesia », quia Imperium romanum ea
ætate non Ecclesie patrocinio, sed suis exercitibus vim adversa-
riorum propulsabat. Scilicet quemadmodum Ecclesia erat in re-
publica, quatenus ejus patrocinio fruebatur; ita respublica non
erat in Ecclesia, quia hujus patrocinio non utebatur. Ceterum
doctrina catholica non ex unius Patris sententia desumenda est;
nec unus e Patribus velut ceteris omnibus contradicens facile
traduci debet. Vidimus autem communem esse Patrum doctrinam,
quod potestas civilis indirecte subordinatur Ecclesis; licet simul
doceant, potestatem civilem non habere superiorem, quatenus tn
suo ordine est independens, adeoque non subordinatur directe po-
testati Ecclesie: id proprium est cuilibet societati perfectz.
988. Inst.: Juxta S. Optatum, eatenus Ecclesía est in republi-

ca, quatenus indiget ejus protectione; sed societas, quee indiget pro-
tectione alterius, ea est Inferior;

ergo Ecclesia inferior est socle-
tate civili.

E Y A TH*€ JOTA" LB . "ET Er E & 14 1%” du A aof 2 5 ! ^ ; y Py
AS » ss — SE M. a de ers “E”, Er ilex: v "4 )"2 a v
Cx t ent s * a " " 2 «nd $» E 4 -—— PS >
t p A
E " Paba
1$

ART. X. DE HABITU CIVILIS BOCIET., AD ECCLESIAM 465

Respondetur, dist. maj.: loce) enia indiget protectione, quam uti l
medium ad sui conservationem Jure exigit a potestate civili in
societate catholicorum, conc.; iir neg. Itaque—1) cura Eccle-
jure exigere possit protectionem societatis civilis, ita ut pe-
pes ipsam Ecclesiam sit judicium, num et qualis sit concedenda;
id potius infert superioritatem Ecclesie (n. 556.)—2) Cum Ec-
clesia exigere possit protectionem a societate civili ad sui con-
servationem, bonum Ecclesis seu Ecclesia ipsa est finis: finis au-
tem prestantior est mediis: secus societas civilis dicenda esset
inferior suo exercitu, cujus tutela ae opera quandoque indiget.

580. Dices III.: Nonne—1) in societatibus paganis negotia re-
ligiosa et Sacerdotes Regibus subjiciebantur ?—2) Nonne societas
civilis erat in legitima hujus juris possessione, quando fundata
fuit Ecclesia ?—3) Ut ergo aliqua societas catholica fleret, ne-
cesse esset ejus jura imminuere: id autem inyidiosum est.

Resp. aperte futiles esse hujusmodi difficultates, adeoque suffi-
cere, ut paucis disjiciantur. Unde—ad 18" dico, utrum absolute
afirmari possit, apud Gentiles, sacerdotalem potestatem fuisse
subjeetam regibus, videri potest apud Lessium (Defens. potest.
Summi Pontif., p. 2. sect. l. rat. 12.): nobis advertere sufficit,
impium atque absurdum esse ex superstitione Paganorum argu-
mentum ducere contra Ecclesiam. Revera finis Ecclesie est su-
pernaturalis, ac proinde excedit finem proprium societatis civilis;
aliunde vero religio Paganorum tota inseryiebat temporali bono
principatus civilis. Unde (de Regim. Princ. p. l. c. 16.) legitur:
«Sacerdotium gentilium et totus divinorum cultus erat propter
temporalia bona, quee ordinantur ad multitudinis bonum com-
mune temporale, eujus Regi cura incumbit: unde conyenienter
eentilium Sacerdotes Regibus subdebantur». Christus Ecclesiæ
fundator non designavit certe reges uti Ecclesie Pastores — Ad
2h: omissis lis, que ostendunt, Ecclesiam sub generico conceptu
antiquiorem esse quacumque civili societate; omissis etiam iis,
142 ostendunt, post Christum omnes teneri ad Ecclesiam ab eo
institutam amplectendam, adeoque, objective loquendo, societates
naisi injuria extra Ecclesiam constitui: advertimus solum, Ec-
clesiam fundatam fuisse a Christo, qui Deus est; ac consequenter
MAZELLA, De Religione et Ecclesia 30

SIA

www.obfascatolicas.com

400 DISP. Iff. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

societatem civilem legitime potuisse spoliari aliquo jure, quod fon.
te antea possidebat— 4d 3'""; etsi detur, societates civiles amit-
tere aliqua jura, si aggregantur Ecclesie; nihil tamen invidiosum
inde sequitur: siquidem maximis simul augetur bonis (n. 903, )-—
Of. etiam objectiones, quas solvimus supra (n. S5. seqq.).

ARTICULUS DECIMUSPRIMUS

Quaenam sint Membra Ecolesis.

S I. |

Exponitur Status Quaestionis, et Quaedam Praestituuntur.

900. Ut absolvamus hane de Ecclesie constitutione questio-

nem, superest solum, ut aliquid de Ecclesise membris disseramus.

ER clesia ipsa constituitur. Ad quod melius intelligendum id etiam
| facit, quod tum de Ecclesiz definitionibus attigimus (nn. 400.

seqq.), tum de Ecclesie anima et corpore (nn. 410. seqq.) pr£
stituimus.

sí d.

"m ALE Cam autem hec questio valde complexa sit, ut perspicuitati si-
SV ZUM i mul et brevitati consulamus, eas in duas veluti partes dividimus,
EE EL quarum una questiones complectitur vel inter doctores catholicos
3 D» agitatas, vel infra directe pertractandas; altera ea doctrine ca-
UR Y pita, quee omnes hie contra hzreticos defendimus. Illas breviter
7M ihe f expedimus in hac l. sect.; cetera in sequenti statuemus.

n PUN 991. I. Neminem latet plures inter catholicos esse diversas opi-
TI. niones, cum de membris Eeclesiz agitur. Ut hujus dissensus cau-
AT n | sa innotescat, simulque innuatur vía discordantes sententias (etsi |
ine j discrepantia nominis potius quam rei esse videatur) componendi, |
AU. | aliqua sunt prenotanda. |
di | 902. Atque primo recolendum est, quod (n. 421.) ex D. Thoma |
e et Bellarmino statuimus, nempe inter eos, qui aliquo modo sunt
M de Ecclesia, alios perfectius, alios minus perfecte ad eam perti-
y ki nere; prout plns minusve participant de iis elementis, quibus Ec-

!
l

999. Jamvero secundo quando in presenti questione queritur,

ART. XI. DE MEMBRIS ECCLESIA, 467

quinam gint, ac captor] doaa membra Ecclesie, non est pro-
prie sermo de membris vivis et perfectis; tales enim juxta omnes
Catholieos sunt tantum illi, qui gratiam habent sanctificantem, et
per Baptismum Ecclesiam ingressi, neque ab ea per legitimam
auctoritatem] preecisi sunt: sed sermo precipue est de illis, qui
pertinent ad corpus Ecclesie, quod solum, proprie ac stricte lo-
quendo, habere potest membra, eaque vel viva per charitatem,
vel imperfecta, ae quodammodo mortua. Re quidem vera, nota-
tum est (nn. 403. et 463.) Ecclesiam simpliciter denominatam et
sine addito intelligi secundura corpus, seu secundura id quod est
per se visibile; res enim denominantur simpliciter prout sunt ex-
terne, et apparent. Unde hoc sensu, secundum corpus scilicet,
sumitur Ecclesia apud Matth. (III. 12.; XIII. 47.; XII. 2., et alibi
passim); et apud Patres: Cypr.(l.3. ep. 3.); Aug. (in Brevic. Coll.
3. c. 9.); Nazianz. (in orat. 1.); Chrys. (in Ps. 39.); Fulg. (l. de
Fid. c. 43.); Greg. (hom. 11. et 38. in Evang.); in sacris canoni-
bus fere ubique, quippe qui conditi sunt ad moderandam Eccle-
siam prout est corpus externum, quod externo regimini subji-
citur.

994. At vero tertío etiam quando restringitur questio ad mem-
bra corporis Ecclesie , potest adhue esse aliquis dissensus. Et-
enim Eeclesi& corpus, ut diximus (n. 415.) pluribus veluti ele-
mentis constat, quorum aliqui omnia, alii aliqua solum possidere
possunt. Precipua tamen, que hic attendi debent, ad tria revo-
cantur: nimirum ad fidem in baptismo authentice intimatam et
susceptam; eorumdem Sacramentorum communionem; subjectio-
nem legitimis Pastoribus, presertim Romano Pontifici.

90. Attamen quarto, ut rectum loquendi modum teneamus
quando agitur de membris corporis Ecclesie, meminisse debemus
Ecclesiam esse ex Christi institutione veram societatem. Hine id
videtur requiri et sufficere ut quis dicatur membrum Ecclesiz,
quod requiritur et sufficit ut quis dicatur membrum cujuscumque
socletatis. Porro in quavis societate, ut quis ad eam aliquo modo
pertinere censeatur, id unum sufficit, ut vincula externa, quibus
ipsi societati adstringitur, non abrumpat. Finge quempiam ab
ipso fine societatis positive, sed interius tantum, plane deficere;
pone quoque in animi sui latebris societatem odio prosequi, et

12"

- . os

" -* nm rcm -
bos Cad MIP IL
` ^. AW Pai ^.

] pe EP pe

A ar
"LN E "d
o
—- »

= p- è
-— w ^

ve Ls

AA
S56 z

S
P

408 DISP. 111. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIAE,

adversus eam rebelliones machinari: non ideo videtur societat
omnino, interne nempe et externe, extraneus factus; licet utiqu
sit membrum non modo inutile ac mortuum, sed etiam rebelle
At si etiam externe suam pristinam eonsociationen, renuntiatione
aut manifesta rebellione, retractet; tunc habebitur a societate omni. |
no separatus. Ac merito quidem ita dijudicatur. Si enim judicium de
perseverante consociatione membrorum societatis ab aliquo elemen- -

to mere interno penderet, vera societatis membra ignoraremus,
aut saltem de illis dubitaremus: at quis non videt, inde nutare mu-
tua sociorum jura atque officia, exercitium potestatis difficile aut.
impossibile reddi, totum societatis ordinem funditus everti ? ^
996. Similiter igitur disserendum est de Christi Ecclesia. Etsi -
enim oculis Dei omnia nuda et aperta sint, et homines scrutari
nequeant internas aliorum cogitationes affectionesque; i 1n re tamen, |
de qua agimus, non sufficit, ut Deus errare aut confundi "E.
sed necesse omnino est, ut nec illi errare possint in quibus, et
propter quos instituta est Ecelesia. Scilicet homines loco Christi
debent visibiliter Ecclesiam regere, atque homines debent Eccle-
siam complecti eique obtemperare: membra igitur vera Ecclesie -
debent hominibus etiam innotescere. |

997. II. Hæc principia præ oculis habentes, accedimus ad sin- :
gulas questiones. Queritur ergo primo de Catechumenis. Suarez |
(de Fide disp. 2. sect. 1. n. 20.) simpliciter affirmat eos esse mem-
bra Ecclesis; Beilarminus docet eos esse membra Ecclesise solum. !
potentialiter; Valentia, secundum meritum; Billuart, in voto;
Tanner, voto ac merito; etc.

998. Verum si sermo sit de anima Ecclesim, dicendum vide-
tur Catechumenos perfecte aut imperfecte ad eam pertinere, pro-
ut fide tantum, aut etiam spe et caritate exornentur. Cul sen
tenti: favet S. Augustinus, qui (tract. 19. in Jo., ac 1. 1. de -
Symb.) dicit cathecumenos esse in Ecclesia. Et (tract. 12. in Joan. -
ac1.2. de Symb.) affirmat, eatechumenos considerari ab Ecclesia
tamquam filios conceptos et nondum natos, sed postmodum per
baptismum in lucem edendos. | sr,

999. Si autem sermo sit de corpore Ecclesie, Catechumeni ab
Ecclesia excluduntur, ac proinde, juxta statuta principia, proprie

x bc EN Pu y MELENA o4 E A SRS DATA
2*9 «FJ c.
ART. XI. DE MEMBRIS ECCLESIA. 460

diei nequeunt membra Ycclesim. Id enim—1) insinuat Cone. Flo-
rentinu nm (Deer. pro Armenis), inquiens: « Primum omnium Sa-
eramentorum locum tenet Baptisma, quod vitæ spiritualis janua
est: per ipsum enim membra Christi, ac de corpore efficimur
Ecclesie ». Et Conc. Trid. (sess. 14. cap. 2.): « Constat certe Ba-
ptismi ministrum judicem esse non oportere, cum Ecclesia in ne-
minem judicium exerceat, qui non prius in ipsam per Baptismi
januam fuerit ingressus ».

9) Idem docent Patres; inter quos S. Gregorius Nazianz. (Orat.
40.) ait: «Quamdiu in Catechumenorum numero es, in pietatis
vestibulo es. Intrare te oportet, atrium pertransire, Sancta con-

tueri, Sancta Sanctorum perspicere, cum Trinitate conjungi».
S. Chrysos. (Hom. 34 in Jo.): «Alienus est Catechumenus a fi-
deli: non habet idem principium, non eumdem parentem, non vi-
etum, non vestitum, non mensam, non castrum, non domum, ni-
hil commune ». S. Cyrill. Alex. (1. 12. in Jo.) ait, Catechumenos
esse apud Christianos, id quod erant incircumcisi apud Judeos,

qni non poterant vesel agno Paschali.

3) Idem confirmat ratio. Nullum enim ex tribus precipuis vin-
culis, quibus, uti diximus (n. 594.), conjungimur corpori Ecclesise,
existit in Catechumenis. Sed presertim baptismus est janua, per
quam aditus fidelibus aperitur ad Ecclesiam, juxta illud (I. Cor.
X11.13.) «in uno Spiritu omnes in unum corpus baptizati sumus,

| sive Judei sive Gentiles, sive servi, sive liberi ». Ergo Catechu-
meni qui certe baptismum nondum susceperunt, Ecclesiam non-
dum sunt ingressi, adeoque ad eam non pertinent.

600. IIT. Heretici publici certe non sunt membra Ecclesise. Id
constat—1) ex Scripturis. De iis enim dicitur (I. Jo. II. 19.): «ex
nobis prodierunt... si fuissent ex nobis permansissent utique no-

biseum »: hoc est, extra fidelium congregationem positi sunt. Et

(Tit. IIT. 10.) precipit Paulus: « Hereticum hominem post unam

et alteram correptionem devita, sciens, quia subversus est qui

ejusmodi est, et deliquit, cum sit proprio judicio condemnatus »:
| at Apostolus non juberet ab episcopo hæreticum vitari, si adhuc
| iste ad gregem illius quoquomodo pertineret.

2) Constat ex Patribus; inter quos S. Hieronymus (Dial. adv.

——

— o DI f
"

470 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE.

Lucif.) scribit: « Sieubi audieris eos, qui dicuntur Christi, hon

a Domino Jesu Christo, sed a quoquam alio nuncupari, ut puta

Marcionitas, Valentinianos, Montenses etc. seito, non Ecclesiam
Christi, sed Antichristi esse Synagogam ». S. Augustinus (serm,
5.): «Sunt quidam eorum qui Christiani vocantur, et non sunt,
quos partim digessit Ecclesia, tamquam stercora; ut sunt omnes
heereses, et omnia schismata ». Et (Serm. 1. de Symbolo ad Ca.
techumenos cap. 1.): « Hereses omnes de illa [Ecclesia] exlerunt,
tamquam sarmenta inutilia de vite precisa ».

3) Constat ex ratione. Nam, amissa fide, amittitur etiam Spes
et caritas; ideoque imprimis heeretici certe non sunt de anima
Eeclesis. Cum autem agatur de publicis heereticis, ipsi non ha-
bent externum vinculum professionis ejusdem fidei, subjectionis

legitimis Pastoribus etc.; ideoque nec de corpore Ecclesi di-

cendi sunt.
601. Dices tamen: Ecclesia jus habet in hæreticos, illudque
quandoque exercuit eos puniendo (n. 567.); at nemo habere pot-

est jurisdictionem in extraneos; ergo heeretici sunt de Ecclesia.— -

Resp.: Eeclesia jurisdictionem habet in heereticos, non quia illi
actu sunt membra Ecclesi», sed quia per Baptismum subditi Ec-
clesiz facti sunt, nec eorum crimen ipsis patrocinari debet. Quem-
admodum ovis pertinet ad ovile, unde fugit, quatenus ad illud
reducenda est; militaris desertor pertinet ad regem sub cujus
vexillo militabat; servus fugitivus redire debet ad Dominum,
quein deseruit: ita etinm hereticus. Hine S. Augustinus (l. 1. de
Baptis. c. 15.), ait: « Ecclesize quippe omnes per baptismum pa-
rit, sive apud se, id est, ex utero suo; sive extra se de semine
viri sui; sive de se, sive de ancilla». Id vero declarat exemplis
natorum ex ancillis Abrahx et Jacob; ac deinde subjungit: « Sicut
apud istos Eeclesi; jure, quod est in baptismo, nascuntur, qui-
cumque nascuntur: sed si concordant eum fratribus, per unitatem
pacis ad terram veniunt promissionis, non de materno utero rur-
sus eJiciendi, sed in paterno semine agnoscendi; si autem in dis-
grdin perseverant, ad Ismaelis funiculum pertinent ».

pz: Dices etiam: Hæretici etiam publici, qui Baptismo et Or-
dinibus Mrs in Ecclesia Dei initiati fuerunt, retinent characte-
rem proprium horum sacramentorum. Ergo sunt de Ecclesia.—

—— A A AA A o NN a a

ORATORIA SA LS II GRANDAS IG ADU IT Tor DA A CEP TU ATANASIO Me, Vis
. e T à - ! o PR . , à 05979 Bang ur o Y PO AO > 4
a > A , a? dy " a! e? , > a 3 ^« ^j .* H pe "s. -
- >. A E A "e ua. P»? 3 |
* -

ART. XI. DE MEMBRIS ECCLESIA. 471

Resp.: neg. cons.; secus enim etiam damnati, qui in vita Catho-
licam Religionem professi, characterem Baptismi et Confirmatio-
nis retinent, ad Ecclesiam pertinerent; at hi certe neque actu,
neque potentia sunt membra Christi; nec qui nullo modo est
membrum Christi potest esse membrum Ecclesie, que est Corpus
Christi. Igitur eharaeter sacramentalis per se non habet vim
uniendi hominem cum Christo Capite, sed est solummodo signum
potestatis, et unionis cujusdam, que certo praecessit, licet amplius

non perseveret.

603. Dices insuper: qui vera habent Sacramenta, sunt in Ec-
clesia Christi; huie enim soli Christus vera tradidit Sacramenta.
Atqui heretici vera habent Sacramenta. Ergo sunt in Ecclesia
Christi. - Resp.: Sacramenta illa, que retinent heretici in sua se-
cta, sunt veluti spolia, que ab Ecclesia discedentes secum aspor-
tarunt, sed que ad hanc pertinent: potest servus fugitivus pecu-
niam Domini sul secum auferre; potest miles vexillum Impera-
toris asportare: at sicut isti propterea non sunt de familia aut
exercitu, ita nec heretici de Ecclesia.—Sed nunc satis de hære-
ticis publicis, de quibus infra redibit sermo.

604, IV. Quoad A«creticos occultos sunt tres sententiz: prima,
quam sequitur Suarez (de Fide, disp. 9. sect. 1. n. 2.) cum aliis,
negat eos esse membra Ecclesie; altera, quam tenet Deus (n. 71.
ð.) afirmat eos esse membra Ecclesie, dummodo non sint hære-
tici etiam esterni; tertia longe communior, quam docet Bellar-
minus (1.3. c. 10.), A Lapide (in Eph.6. 10.) etc. affirmat.

005. Juxta hane tertiam sententiam heeretici occulti sunt mem-
bra Ecclesie, sed mortua et arida: in eo autem differunt ab im-
plis fidelibus, quod hi non tantum sint de corpore Ecclesia, sed
etiam aliquo modo de anima, quippe qui charitate destituti, fi-
dem tamen retinent: cum hæretici occulti nullo prorsus modo
dici possint de anima Ecclesie, atque tantummodo se habeant
tamquam partes corporis mortus et arid», spiritualis vitæ
sensu penitus destitutee. Non sunt membra Ecclesie in ratione
vitæ ejus, quam non participant; sed sunt membra Ecclesise in
ratione instrumenti, quatenus si ex. gr. jurisdictionem habeant,
illam non amittunt, donec eorum heeresis fiat manifesta.

www.obrascatolicas.com

(Dome PL. Ó* 213»

472 DISP. II. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE.

606. Probant autem hane sententiam—1) ex Scriptura; nam le-
gitur (I. Jo. II. 19.) « Ex nobis prodierunt, sed non erant ex
nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum».

Sermo hic est de hereticis; eorum enim propria est appellatio
11 antichristt, et certe in hac ep. tribuitur illis, qui adversantur
| fidei. Dicit autem S. Jo. eos, antequam exirent, non fuisse ex
nobis, hoc est, non fuisse catholicos animo et voluntate; et ta.
men ait, ex nobis exivisse: erant ergo aliquo modo in Ecclesia,
scilicet per externam fidei professionem et subjectionem legitimis
Pastoribus. Unde S. Augustinus (tract. 61. in Jo. n. 2.) ait: « utrum-
que verum est, et ex nobis et non ex nobis; secundum aliud ex
nobis, secundum aliud non ex nobis ».

2) Ex modo loquendi Patrum. S. Augustinus (tract. 3. in ep.
Joan.) « multi, inquit, intus sunt, non exierunt, et tamen anti-
christi sunt....qui intus sunt, certe sunt in corpore Domini no-

NS i stri Jesu Christi, quando adhuc curatur corpus ipsius, et sanitas
b: D qe perfecta non erit nisi in resurrectione mortuorum » etc. Et (l. de
T MES y Catech. eredib. c. 7.): « Sunt qui propterea volunt esse Christia-
i LAN Pi i ni, ut aut promereantur homines a quibus temporalia eommoda
PEN ud ; l expectant, aut qui offendere nolunt quos timent » (id est, qui fi-
EM. n cte, et non sincere fiunt Christiani, manentque idcirco infideles
E KERO S occulti). «Sed isti reprobi sunt; etsi ad tempus eos portat Ec-

clesia, sicut area úsque ad tempus ventilationis paleam sustinet:

ed
-
TA
a.
À,

s ma n si eS (s CUERHECLUM, et propter futuram sempiternam requiem
LA Lo IR RESETARE esse cæperint , in fine separabuntur. Nec sibi blan-
nw ET S diantur, quod in area esse possunt cum frumento Dei: quia in
ad d E E horreo cum illo non erant, sed igni debito destinantur ». Plura
mI o iO collegit Bellarminus (1. C.).
Ri i 3) Ex ratione, quæ sequitur ex principiis supra statutis (n. 594.).

Nam hæretici occulti retinent externam professionem fidei olim |

—.
¿Y

E
L

Mt authentice susceptz, et externam subjectionem legitimis Pasto-

, Pl s. e * 4979 .37.0 a a a
digi | p Ecclesi autem, visibili societati, per hee externa vincula

eE Anua uis q: e e ; e
ME q gus adherere censetur. Sicut igitur qui est occultus schis-
y [1 maticus non desinit absolute esse membrum Eeclesiz; ita nê-
o que occultus hereticus.

UL 4 Hine e ] ¡

i | st quod si Episcopus ex. gr. esset occultus hereticus, |

adhuc ret; i |
üneret ac valide exerceret suam ordinariam jurisdictio-

r - " o > Te r " " "23 " a a a y T.
aj De LAO AS a y a mul Dl Fan Togt 4 e” F , po ay? e i 4 > r " H y è A az o Yo ETATE ye - ! refs t | -- m jt es
AA es VES ANAL AO ERE RAI E
A. 6 r E 1 "- , . Ld f > - > -
s "$ Á D. ^ l o DES Eoi P a

ART. XI. DE MEMBRIS ECCLESIA, 473

nem. Quod conforme videtur iis qute seripsit Celestinus ad cle-
| um et populum Constantin. (ep. 14., apud Gallandi tom. 9.):
| «Aperte Sedis nostre sanxit auctoritas, nullum sive episcopum
sive clericum, seu professione aliqua christianum, qui a Nesto-
rio vel ejus similibus, ez quo talia predicare ceperunt, vel
loco suo vel communione dejecti sunt, vel ejectum vel excommu-
nieatum videri.... quia neminem vel dejicere poterat qui talia
predicans firmus non stabat». Idem habet Nicolaus I. (ep. 8. ad
Michael. Imperat.).

5) Hinc nihil mirum, si haec tertia sententia sit communis apud
Patres, uti ostendit Bellarminus; communior apud Theologos, ut
omues fatentur; conformis statutis principiis, uti liquet; cum

usurpata quandoque sit ab ipsa Ecclesia, uti infertur ex mox cit.
documentis. Nihilominus difficultas exurgit ex Bulla Zneffabilis
Deus, in qua post definitam Immaculatam Conceptionem Virginis
Deiparse, ita prosequitur S. P. Pius IX.: «Quapropter si qui se-
cos ac à Nobis definitum est, quod Deus avertat, presumpserint
corde sentire , ii noverint, ac porro sciant, se proprio judicio
condemnatos, naufragium circa fidem passos esse, et ab wnitate
Ecclesi defecisse, ac propterea facto ipso suo semet ponis-8
jure statutis subjicere si quod ore sentiunt, verbo aut scripto
aut alio quovis externo modo significare ausi fuerint». At non-
nisi obiter S. P. indicat defecisse ab unitate Ecclesie eos qui
presumpserint corde sentire secus ac definitum est; ac proinde
non videtur dirimere voluisse questionem inter Theologos agita-
tam, Imo, salvo sapientiorum judicio, illud defecisse ab «nitate
Ecclesim intelligi potest de animi dispositione quoad corpus, et
de actuali defectione quoad animam Ecclesis.

007. V. Quoad schismaticos nulli dubium est eos non esse mem-
. bra Eeclesim. Hæc est enim—1) constans doctrina Patrum. S. Oy-
. Prianus (de unit. Eccles. ), seribit: «Unus Deus est, et Christus
unus, et una Ecclesia ejus, fides una, et plebs in solidam corpo-
ris unitatem concordie glutino copulata ». Idem (ep. 59. ad Pu-
planum): « Scire debes Episcopum in Ecclesia esse, et Ecclesiam
In Episcopo; et si qui cum Episcopo non sint, in Ecclesia non
75». S. Hieronymus (Comment. in cap. 3. epist. ad Titum):

€ f « a I -— P fs E f d
O, É ba A QUI B m LA M D T "a o [Ut J | 3 ja YE - CE ^ eL E

474 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONK ECCLESIE.

«Inter heresim et schisma hoc interesse arbitramur, quod ha.
resis perversum dogma habeat, schisma propter Episcopalem dis.
sensionem ab Ecclesia pariter separet ». S. Augustinus (l. de Fido
et Symbolo cap. 10.): « Credimus et Sanctam Ecclesiam, utique
Catholicam. Nam et heretici et schismatici congregationes suas
Ecclesias vocant. Sed hæretici de Deo falsa sentiendo, ipsam fi-
dem violant; schismatici autem discissionibus iniquis a fraterna
caritate dissiliunt, quamvis ea credant, qus credimus. Quapro-
pter nec heeretici pertinent ad Eeclesiam Catholicam, que diligit
Deum, nee schismatici, quoniam diligit proximum». S. Fulgen-
tius (l. de Fide c. 37.): « Firmissime tene... hæreticos atque schis-
maticos, qui extra Ecclesiam Catholicam præsentem finiunt yi-
tam, in ignem :sternum ituros».

2) Idem ratio confirmat. Societates enim schismaticorum certe
non sunt Ecelesia universalis; cum numquam ubique fuerint dif-
fuse: neque haberi possunt uti pars Ecclesie universalis; cum
initio schismatis ab illa vel ipse discesserint, vel expulse fue-
rint, ac separate maneant.

3) Neque obstat quod meri schismatici veram fidem retinent.
Etenim, ex prestitutis principiis, id non sufficit ut quis dicatur
proprie et simpliciter membrum Ecclesiz. Profecto qui adversus
aliquam humanam societatem insurgit, et ab ejus legitima aucto-
ritate se subducit, nullatenus membrum censetur talis societatis,
etsi ceeteroquin finem illius proprium et media omnia haud abji-
ciat; immo etsi quandoque ea usurpet—Neque par est ratio ca-
techumenorum, qui fidem solam haberent, et schismaticorum. Li-
cet enim sint catechumeni extra corpus Ecclesie, ab eo tamen
non contrarie, sed negative arcentur, ita ut desiderio ad Eccle
siæ corpus jam pertineant: propterea veluti societatis candidati,
et ab ea quasi jam concepti, merito possunt anim:e Ecclesiæ ad-
numerari. At vero ii qui contrarie a corpore Ecclesiz arcentur,
nullam conventionem aut affinitatem habere possunt cum Ecele-

sia—Sed de schismaticis plura dicemus, ubi de unitate Ecclesie
sermo erit.

608. VI. Jam de excommunicatis agendum est. Notetur—1) ser-
mo i - œ E a e
aem esse de excommunicatione majori—2) fere communiter

SUE III AA DeL AVRIA DEGAS EE
- ? J p^ - Me pb ALIA. D^ CA pr `
g se ha EN
- 9 e A RR |
E > €
L P b
gr —- T
ART. XI. DE MEMBRIS ECCLESIA, | 475

nune admitti excommunicatos excommunicatione majori, sed to-
leratos, esse membra Ecclesim—3) questionem igitur esse de ex-
communicatis vitandis. Excommunicatos hujusmodi esse membra
Ecclesim simpliciter affirmat Suarez (de Fide disp. 0. sect. 1.
n. 14.) eum aliis; negat vero Bellarminus (e. 6.), Liberius (n.
156.) etc. Aliis videtur hsc nominis potius quam rei questio; et
Valentia (Tom. 3. disp. 1. q. 1. p. 7. 8 15.), monet: «Ex eodem
illo fundamento, quod sint videlicet Ecclesise Christiane partes
mulie ac diverse intelligi potest, qua ratione excommunicati,
licet fideles sint, tamen dicantur precisi ab Ecclesia, neque mem-
bra ejus esse. Hoc sane verissimum est, si intelligantur esse præ-
cisi ab ea parte Ecclesize, qua non modo fide, sed etiam sole-
mnium precum atque suffragiorum mutua communicatione con-
| jungitur». Attamen, cum ipse loquendi modus proprius sit reti-
nendus, secundae sententie adheerendum videtur.

609. Revera certum est—1) Ecclesiam habere potestatem præ-
cidendi et extra se penitus ejiciendi non tantum hæreticos et
schismaticos, sed. etiam alios peccatores qui gravissimi alicujus
criminis rei existant. Queeri ergo solummodo potest utrum de
facto intendat Ecclesia per excommunicationem membrum præ-
cidere. Id autem affirmandum videtur. Nam in sententia excom-
municationis lata a Concilio Arausicano, hæc leguntur: « Eccle-
siarum Dei violatores, auctoritate Dei et judicio Saneti Spiritus

| a gremio Sanetze Matris Ecclesie, et consortio totius Christiani-
tatis eliminamus, quoadusque resipiscant, et Ecclesie satisfa-
ciant». Porro hic Ecclesiarum violatores expresse dicuntur a gre-
mio Sancte Matris Ecclesise eliminati: sed hic non infligitur ali-
qua nova poma, sed fertur excommunicatio, eujus solum effectus
magis diserte declaratur. Ergo ex mente Ecclesise, excommunicatio
eliminat, seu separat ab Ecclesia. ,

2) Confirmatur ex Scriptura. Nam legitur (Matth. XVIII. 17.):
«Si Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publica-
nus ». Jamvero fatentur omnes hic agi de pona excommunicatio-
nis; at eos, qui hane ponam incurrunt, ita non esse de Ecclesia

. Significat Christus, uti non sunt de Ecclesia ethnici et publicani:
| hi profecto ad Ecclesiam minime spectant.
3) Idipsum asserunt Patres. S. Cyprianus (ep. 62. ad Pompon.)

scatolicas.cor

>, A

|
n

476 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESLE.

seribit: « Spiritali gladio superbi et contumaces necantur, dum
de Ecclesia ejiciuntur. Neque enim vivere foris possunt, cum do-
mus Dei una sit, et nemini salus esse, nisi in Ecclesia possit »,
S. Hieronymus (in cap. 2. ep. ad Titum): « Fornicator, adulter,
homicida, et cetera vitia per Sacerdotes de Ecclesia propellun.
tur. Heretici autem per semetipsos sententiam ferunt, suo gr.
bitrio de Ecclesia recedentes ». S. Augustinus (lib. de Corrept.
et Grat. cap. 15.), ait: «Per excommunicationem separari ab
ovibus sanis ovem morbidam, ne per plures serpant dira con-

tagla ».

610. VII. His delibatis, refutandi Jam sunt, ut proposuimus, hæ
reticorum errores, qui, ut diximus (404. seqq.) ad veram Christi
Ecclesiam, vel solos preedestinatos, vel solos perfectos, vel solos
justos pertinere censent. Ex quo quidem principio facile suam
rebellionem cohonestant: qui enim de Ecclesia non est, nequit in
Ecclesia potestatem obtinere: nemini vero cum certitudine con-
stat aliquem (superiorem) esse predestinatum, perfectum, aut
Justum. Si autem ostenditur etiam fideles peccatores esse vere
Ecclesie membra; eo ipso evertitur error eorum, qui duplicem
Eeclesiam comminiscuntur; quatenus una justis, alia peccatoribus
coalescat—Cf. Bellarminnm (l. 3. c. 2.); nec non ex 30 articulis
Jo. Huss damnatis a Conc. Constant. et Martino V., art. 1.3.5;
ex propp. damnatis in Quesnello, propp. 72-77.; et censuram XV.
ex Bulla Auctorem fidei.

ART. XI. DE MEMBRIS ECCLESIAE.

8 II.

Statuitur Catholica Dootrina de Membris Ecclesiae.

Prop. XXVI. Germana Christi Ecclesim natura perspecta ,
compertum omnibus esse debet, eam l. nec omnibus et solis
predestinatis—2. nec solis perfectis—aut 3. justis solis tam-
quam membris coalescere : cum idea enim societatis visibilis,
quam omnes, ne pereant, ingredi tenentur, ea omnia componi

nullatenus possunt.

611. Prob. 1" pars. I. Non omnes preedestinati semper sunt
membra Ecclesie. Etenim—1) nequit ullo modo dici membrum
Ecclesiee, qui nihil participat de iis que Ecclesie animam et
corpus constituunt. Atqui multi sunt preedestinati ex Judeis,
Tarcis, Idololatris, qui aliquo tempore, antequam nimirum su-
pernaturalem revelationem agnoscant, vel per baptismum Eccle-
sie corpori aggregentur, nihil habent de lis que animam aut
corpus Ecclesie constituunt. Ergo—2) Unde ab universa Scriptura
abhorret, eos omnes, quamdiu in infidelitate, judaismo, aut etiam
odio christianismi manent, Ecclesie membra vocare. Ecclesie
enim membra ita alloquitur S. Petrus (I. ep. II., 9. 10.): « Vos
autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus
acquisitionis: ut virtutes annuntietis ejus, qui de tenebris vos vo-
cavit in admirabile lumen suum. Qui aliquando non populus,
nunc autem populus Dei: qui non consecuti misericordiam, nunc
autem misericordiam consecuti». y

612. IL Non soli preedestinati sunt membra Eeclesie. Nam ex |
mox dicendis in 3'* parte thesis, omnes fideles particularium ec-
clesiarum Rome, Eph., Corinthi, etc., quibus suas epistolas de-
dit S. Paulus, et boni et mali, certissime et verissime erant mem-
bra Ecelesiæ Christi. Atqui tamen dici nequit, eos omnes fuisse
Predestinatos: id enim repugnat universo tenori illarum Episto-

i larum, in quibus acriter reprehendens Apostolus peccatores, non
|. modo nullum dat indicium eos esse przedestinatos, sed maximam

atolicas.com

WWW.

. " M - " — Ta LP 00. WE 7. *

479 DISP. Ilf. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECOLEBI £g.

suam anxietatem manifestat eirca suam ac bonorum finalem per-
severantiam.

613. III. Ex Patribus unum hic audiamus, S. Augustinum; si-
quidem plurium testimonia infra exhibebimus. S. Doctor (tract,
45. in Joan.), scribit: « Secundum preescientiam Dei, et predesti.
nationem, quam multe oves foris, quam multi lupi intus»; et
(tract. 122. in Joan.): «Dominus alia piscatione significavit Ec.
clesiam, qualiter nunc sit. Quod autem illud fecit in initio præ-
dicationis sus; hoc vero post resurrectionem suam, hinc ostendit
illam capturam piscium bonos et malos significare, quos nune
habet Ecclesia; istam vero tantum bonos, quos habebit in æter-
nom, completa in fine hujus sæculi resurrectione mortuorum»;
et (1. 2. contra literas Petiliani cap. 47.): « Eadem Pascua sub
uno Pastore et oves et hirci pascuntur, donec ut debita recipiant,
segregentur ».

614. IV. Si solis preedestinatis Ecclesia constitueretur, ea es-
set invisibilis, nec ab hominibus dignosci posset: hinc cum nemo

$
1 1 ad impossibilia teneatur, nulla urgeret obligatio veram Eccle-
n i * » # siam inquirendi; multo minus eam ingrediendi. Perditissimis ergo
ET Etro -! | quibusque daretur ansa se subtrahendi ab obedientia legitimis
; kf j do e: Pastoribus debita; dicerent enim illi, hos non esse predestinatos,
ir $ : "E INA aut saltem id non constare: qui autem Ecclesie membra non
vh | ! ye + sunt, nulla auctoritate precipiendi et pascendi in Ecclesia potiri
d TL 2p T possunt. Que sane adversantur iis omnibus quee supra statuimus
du Ax AE de vera Ecclesiz constitutione.
"o TEE i
f r in 615. Prob. 2d pars. Vera Christi Ecclesia debet esse coetus fi-
5 » LM ja E. s q delium ubique diffusus ae vere catholicus. Atqui si fideles imper-
Pu y 1 AR fecti, qui venialiter peccant, ab illa excluderentur, Ecclesia non
4 WEE LM Pa 2 esset costas fidelium ubique diffusus seu catholicus. Ergo.
isi hes Prob. min. Excepto Christo, qui capax non erat peccati, et
NBN > dE: Beatissima ejus Matre, quee ex speciali privilegio immunis certo
in fuit ab omni vel levissima labe peccati, ceteri omnes, propter |
m ic | humanam fragilitatem, in venialia quandoque labuntur peccata,

ERIS T | juxta illud Jacobi (IIT.): «In multis offendimus omnes »; (I. Joan.
| I. : ] j 1 - = e :

: x «Si dixerimus, quoniam peccatum non habemus, ipsi nos Se
EL uci i i :
PE mus, et veritas in nobis non est». Hine merito S. Augustinus

a de CSS

E . OLI AD KORR CAI TETAI NETA ua DI CUT "redu uo SUUS AZ STATS EOS PARIR A, Co pr EE Eo
A a AS ATRIO AL AO ANA EL AA IR ATA ETSI. 2-13.
A | MEM c Lud coL T
2 * I m. ovn e
9" "A
ô "dj r
ART. XI. DE MEMBRIS ECCLESIX, 479

(1. 1. eontra duas ep. Pelag. e. 14.): « Nullus », inquit, «in Ee-
clesia recte posset ordinari minister, si dixisset Apostolus, si
quis sine peccato est, ubi dixit, siquis sine crimine est; aut si
dixisset, peccatum nullum habentes, ubi dixit, nullum crimen
habentes, Multi quippe baptizati fideles sunt sine crimine, sine
peccato autem in hae vita neminem dixerim »—De hae re egimus
in tract. de Gratia (disp. 2. art. 5.); atque insuper hzc pars

thesis ex seq. confirmabitur.

616. Prob. 32 pars. I. Ex Scriptura. Seligimus duo specialia
testimonia. Ac—1) legitur (Matth. XVIII. 15. seqq.): «Si pecea-
verit in te frater tuus, vade corripe eum.... si eos non audierit
dic Ecclesie. Si Ecclesiam non audierit sit tibi sicut ethnicus et
publicanus ». Hie certe sermo est de Ecclesia qua tum visibilis
sit tum vera Ecclesia Christi. Atqui tamen in ea dicuntur esse
peccatores, et tales peccatores, quibus emendandis fraterna cor-
reptio non sufficit: dicuntur imo manere in Ecclesia, donec ab
ipsa per prelati sententiam ejiciantur. Ergo.

2) Fornicarius Corinthius (I. Cor. V.) graviter certe peccavit:
et ibidem haud obscure insinuare videtur Apostolus alios quoque
fuisse fornicarios apud Corinthios. Profecto peccatores erant illi
multi, qui Eucharistiam indigne sumpserant, judicium sibi man-
ducantes et bibentes (XI., 20. 30.). Atqui hi.omnes erant mem-
bra Ecclesie. Ergo.— Prob. min.—1) Certe Apostolus et reliqui
fideles justi erant in Ecclesia; atqui Apostolus ipse loquitur de
illis peccatoribus ac de ceteris, tanquam in una et eadem Ec-
clesia inter se et cum seipso coadunatis: « Omnino, inquit, au-
ditur Znter vos fornicatio —Convenientibus vobis in unum.... alius
quidem esurit, alius autem ebrius est.... ideo inter vos multi in-
ürmi et imbecilles, et dormiunt multi.... itaque fratres mei, cum
convenitis », etc.—2) Apostolus voluit ut forniearius tolleretur
de medio Corinthiorum («ut tollatur de medio vestrum ») et ipse
illum excommunicari jussit. Ergo usque ad illud tempus fornica-
rius adhue pertinebat ad Ecclesiam.

617. Huic argumento opponunt verba Apostoli (vv. 3-9.): « E-
. 80... Jam judicavi.... qui sic operatus est.... tradere hujusmodi
|. Salanme »: ex quibus, ajunt, colligi videtur, Apostolum habuisse

atolicas.com -

480 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA,

incestuosum Corinthium uti jam excisum ab Ecclesia. —Seq TA
spondetur:—1) Etiamsi diceretur Corinthius fornicarius preeisus |
ab Ecclesia per sententiam Pauli; verum tamen esset, quod ante —-
illam sententiam, licet notus fornicarius, manebat tamen in Fo
elesia—2) Sed vere illud Jam judicaví non significat tuli sen.
tentiam, sed statui eam ferre. Sententia enim illa tunc lata fuit,
cum Corinthius traditus est Satanc ; sed Apostolus Judicavii
illum £radere, sed nondum tradidit: in congregatione deinde Co:
rinthiorum ilum tradidit. En integer contextus: « Ego quidem
absens corpore, presens autem spiritu, jam judicavi ut præsens,
eum qui sic operatus est, in nomine Domini nostri Jesu Christi,
congregatis vobis et meo spiritu, cum virtute Domini nostri Jesu
Christi, tradere Satanæ in interitum ». Unde ita rem intelligunt
ipsi interpretes Protestantes, uti Bloomfield, Parkhurst, Robin-
som, Whitby, etc. Sit pro omnibus Rosenmüller, qui (in h. 1,)
scribit: « Non continuo Apostolus animadvertit in reum, sed
propositum sibi esse dicit, si officio deesse pergerent Corinthii,
apostolica sua uti potestate, tamquam si præsens esset, homi-
nemque scelestum, quem Ecclesia ipsa ejicere recusaret, exturbare
Domini auctoritate ».

618. Il. Ex Scriptura iterum , recolendo parabolas, quas in-
dicavimus (n. 463.). Nam comparatur Ecclesia—1) ares (Matth.
HI. 12.): « Permundabit aream suam, et congregabit triticum
suum in horreum; paleas autem comburet igni inextinguibili »—
2) Sagene (XIII. 47.): « Iterum simile est regnum ccelorum sa-
gene misse in mare, et ex omni genere piscium congregantl.
Quam, eum impleta esset, educentes, et secus littus sedentes,
elegerunt bonos in vasa, malos autem foras miserunt. Sic erit
in consummatione sseculi »—3) Convivio nuptiali, ad quod intra-
runt boni et mali, qui postea cum non haberent vestem nuptia-
lem, missi sunt in tenebras exteriores (Matth. XXII.)—4) Decem
Virginibus, quarum quinque erant prudentes, et quinque fatu
(Matth. XXV.) Ergo in Ecclesia sunt etiam peccatores ae Te
probi, qui signifieantur per paleas, per pisces malos, per hominem
UT. vestitum veste nuptiali, per virgines fatuas. Tanta fuit yis
hujus argumenti contra Donatistas, ut, teste S. Augustino (Bre

— " -— - T X RS w d . "-—— VALE
VID T P - PX AS f=t, 4 y FEE 7 "cR " a
r Nir o IE T AT e. *$ Ta WTA E FS AL y ¿Ju PT ^. B «"» d -
- , A dd > EL ICAZA A e ti las. "7 "2.77 19443
e ITA El T Ny

J * A eis be 4 2 - - *.
.1*,» - LAM A "à z a d
i "e pr. vd " ge P E * - mia
JA ^ ED. 4
4
-<

ART. XI. DE MEMBRIS ECCLESIÆ. 481

vie, Collat. c. 8. 9.), eo victi fassi tandem sint, malos bonis per-
mixtos in Ecclesia existere.

619. III. Ex Patribus. Ac—1) communiter docent Patres do-
ctrinam, quam hic tuemur. S. Cyprianus (ep. 51.), scribit: « Im-
pediri non debet aut fides, aut charitas nostra, ut, quoniam zi-
zania in Ecclesia esse cernimus, ipsi de Ecclesia recedamus ».—
S, Chrysost. (in Psalm. 39.): «Nec ex perfectis quidem universa
constat Ecclesia; sed habet eos etiam, qui otio et socordim se
dedunt, mollemque et dissolutam vitam amplectuntur, et liben-
ter serviunt voluptati: Et quoniam est unum corpus, tamquam
ex una persona, hee et illa pronuntiat ». — S. Hieronymus (in
dial. contra Luciferianos): «Arca Noe Ecclesie typus fuit. Ut
in illa omnium animalium genera, ita et in hac universarum et s
gentium et morum homines sunt.*Ut ibi pardus et hedi, lupus
et agni: ita et hic justi et peccatores, id est, vasa aurea et ar-
gentea cum ligneis et fictilibus commorantur ». — S. Fulgentius
(de Fide ad Pet. c. 43.): « Firmiter tene, et nullatenus dubites,
aream Dei esse Catholicam Ecclesiam, et intra eam usque ad fi-
nem seculi frumento mixtas paleas contineri, id est, bonis ma-
los Sacramentorum communione misceri ».—S. Gregorius M. (hom.
12. in Evang.): «In qua [Ecclesia] quia mali cum bonis, et re-
probi eum electis admixti sunt, recte similis Virginibus pruden-
tibus et fatuis esse perhibetur ».

2) Sed quoniam adversarii abutuntur presertim auctoritate
S. Augustini, preestat ex innumeris S. Doctoris testimoniis pau-
ca saltem recitare. Itaque (serm. 264. n. 5.), ait S. Augustinus:
«Quadraginta diebus arca in diluvio fluctuavit, quee arca Eccle-
sia est: lignis imputrabilibus facta; ligna imputrabilia sunt ani-
mæ sanctorum et justorum: habens tamen animalia munda et
immunda; quia quamdiu vivitur in hoc seculo, et per baptismum
tanquam per diluvium Ecclesia purgatur, non potest nis? habere
bonos et malos: ideo arca illa, et munda et immunda habebat.
Sed posteaquam exivit inde Noe, non fecit sacrificium Deo nisi
de mundis animalibus. Unde debemus intelligere quia in arca
ista et munda et immunda animalia sunt, sed post diluvium
Istum non accipit Deus nisi eos qui se mundaverunt. Ergo totum
hoc lempus quod videtur, Fratres, pro quadraginta diebus habe-

MAZZELLA, De Religione ct Ecclesia Y

www .obf'áaiScatolicas.com

A
P-

t mE t
B "
EN R

e. 4 - d m e - * vi ^ v |
LE r M" > h
- ! ph "t4 2 e?
reo . , - i B

Lr “y 311 «ev c s "T".

482 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIE,

tote. Totum hoc tempus, quamdiu hie sumus, arca est in diluyig:
quamdiu baptizantur Christiani et per aquam mundantur, natare
yidetur arca in fluctibus ».

Et (in Ps. 8. n. 13.): « Veniant in mentem..... area, continens
paleas et frumentum; et retia, quibus inclusi sunt pisces boni et
mali; et arca Noe, in qua et immunda et munda erant animalia:
et videbis Ecclesiam interim hoc tempore usque ad ultimum ju-

dicii tempus, non solum oves et boves continere, id est sanctos

laicos et sanctos ministros, sed ‘insuper et pecora campi, volu.
cres cœli et pisces maris, qui perambulant semitas maris’. Pe-
cora enim campi congruentissime accipiuntur homines in carni
voluptate gaudentes; ubi nihil. arduum, nihil laboriosum ad
scendunt. Campus est enim lata via, que ducit ad interitum».

Et (in Ps. 48. n. 8): « Sicut lilium », inquit, « in medio spi-
narum, ita proxima mea in medio filiarum. Numquid dixit, in
medio alienarum ? Non, sed in medio filiarum. Sunt ergo filie
male, et inter illas est lilium in medio spinarum. Itaque illi qui
sacramenta habent, et bonos mores non habent, et Dei dicuntur,
et non Dei, et ejus dicuntur et alieni: ejus, propter sacramen-
tum; alieni propter proprium vitium. Ita et filie aliene: filis,
propter formam pietatis ; aliens, propter amissionem virtutis».

Et (serm. 4. de Jacob et Esau n. 31.): « Sunt mali ¿n Eccle-
sia pertinentes ad Esau; quia et ipsi filii Rebecce, filii matris
Ecclesie, de utero ipsius nati, et pilosi in peccatis carnalibus
perseverantes, de illius tamen utero nati. Habent ergo a rore
cœli, et a fertilitate terre, a rore cœli omnes Scripturas, omnem
sermonem divinum: a fertilitate vero terre, omnia visibilia sa-
cramenta; visibile enim sacramentum ad terram pertinet. Hac
omnia communia habent im Ecclesia et boni et mali».

Et (serm. 137. n. 1.): «Jesus Christus....Caput est Ecclesis,
et est corpus ejus Ecclesia, et in ejus corpore unitas membrorum
et compago caritatis, tanquam sanitas existit. Quicumque autem
in caritate friguerit, infirmatur in corpore Christi. Sed potens
est ille, qui jam exaltavit caput nostrum, etiam infirma mem-
bra sanare: dum tamen non nimia impietate preecidantur, sed
Marreant corpori donec sanentur. Quicquid enim adhuc haeret
corpori, non desperatz sanitatis est: quod autem preecisum fue

—— —— MÀ

A dT LT MES HERE ii A Cy: CRT ES BOAT `
s wi i UA T S s abt
SD
erg
+ Yo
ART. XI. DE MEMBRIS ECCLESIA. F 483

rit, noc curari, nec sanari potest». Et (1. 4, de baptis. con. Do-

nat. €. 7.): « Distinguamus inter eos, qui mali foris sunt, et eos,
4 qui intus mali sunt ».
A 620. IV. Ex ratione theologica. Nam—1) Peccatores pertinent
ad corpus Ecclesis; profitentur enim fidem authentice in baptismo
susceptam , retinent eorumdem Sacramentorum communionem ,
subjiciuntur legitims Ecclesie potestati: hec autem sunt vin-
| cula, quibus Ecclesise corpus compaginatur, ut diximus (n. 504.).
i 9) Pertinent, licet imperfecte, ad animam Ecclesiz: retinent enim
| fidem, atque etiam spem, nisl peccaverint per desperationem—
3) Existit in Ecclesia potestas remittendi peccata, quz exercetur
in sacramento poenitentie, per verum judicium, veramque jurisdi-
ctionem: sacramenta autem sunt pro iis qui pertinent ad Ecclesiam,
et jurisdictio exercetur in subditos: supponitur ergo quod esse
possint peccatores in Ecclesia. Quamvis vero remitti possit per
Sacramentum penitentie ipsum peccatum heresis, requiritur ta-
men ut imprimis heresis abjuretur, siquidem fides est necessaria
dispositio ad Sacramentum: at non requiritur status gratis, ut
quis absolutionem recipiat peccatorum.

621. Scuoriox. I. Ut probent adversarii solos predestinatos ad
Ecclesiam pertinere, plura afferunt testimonia 3. Scripture et
SS. Patrum, presertim S. Augustini. Si bene retineantur que di-
cta sunt in expositione et probatione thesis, fere omnia facile
solvuntur. Juverit solum hzc adnotare:

1) Comparatur Ecclesia arce Noe, quatenus nemo salvatur
nisi in Ecclesia; sed non quatenus in Ecclesia non sunt nisi sal-
vandi: alter hie sensus excluditur ab animalibus mundis et im-
mundis, quee erant in arca, et representabant justos et pecca-
tores,

?) Aliquis potest pertinere ad aliquam societatem, quin vero
cjus spiritu iaformetur; et secundum hoc dicitur non esse de ea
Societate, quamvis externis vinculis, et aliquo etiam interno (fide)

|. €i adhereat.

3) Aliquis potest esse de Ecclesia, filius Dei, ovis Christi vel
secundum predestinationem, vel secundum prasentem justitiam;
seu vel veritate finis, vel veritate essentig. Secundum preede-

WWW. obrascatolicas.com

484 DISP. III. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIZAX,.

stinationem sunt soli salvandi, veritate essentice sunt omnes ji
sti, et, licet imperfecte, etiam peccatores. Hino si quandoque. :
Christus Dominus loquens de suis ovibus (Jo. X. 2.) intelligit forte —
solum preedestinatos; alibi oves dicuntur omnes qui sunt in Fo.
clesia, etiam peccatores, juxta illud ex. gr. (Jo. XXL.) « Pasce
agnos meos, pasce oves meas»; et (Ps. LX XIII.) « iratus est fu.
ror tuus super oves pascusm tus»: unde (Matth. XX V. 32.) sepa-
rantur in die judicii oves ab hæœdis. Hinc etiam S. Augustinus
(tract. 45. in Jo.) ait: « Quid est quod dixi quam multe yea
foris? quam multi luxuriantur », casti futuri? « quam multi blas-
phemant Christum », credituri in Christum ? «Et hi oves sunt,
Verumtamen modo alienam vocem audiunt, alienos sequuntur.
Item quam multi intus laudant », blasphematuri? « casti sunt»,
fornicaturi? «stant», casuri? «et non sunt oyes: de preedestina-
tis enim loquimur ». |

4) Christus vere dicitur Caput Ecclesie, quam salvabit; sed
id intelligendum est—a) in multis membris, non in omnibus —
b) si de omnibus sermo sit, salvabit sufficienter, non efficaciter.

622. II. Ut autem solvantur ea, quibus ostendere nituntur aut
solis perfectis, aut solum justis Ecclesiam constare; preter dicta,
hzc pre oculis habenda sunt:

1) Ecclesia dicitur quidem tota pulchra, non habens maculam
neque ragam etc.; sed id intelligi debet—a) ratione suæ essen-

| ti», non omnium individuorum. Quemadmodum enim respublica

quilibet dici potest perfecta, si servet finem honestum, idoneum
regimen, leges justas, ac publicam felicitatem debite promoveat;
etsi in ea plura sint membra qui haud recte se gerant: ita dici
potest Ecolesiam esse totam pulehram etc., etsi aliqua ejus mem-
bra a recto tramite deflectant—b) Intelligi debet ratione termini,
non ratione vise. Hinc D. Thomas (3. p. q. 8. a. 3. ad 3.), ait:
« Dicendum, quod esse Ecclesiam gloriosam, non habentem Ma-
culam neque rugam, est ultimus finis ad quem perducimur per
passionem Christi. Unde hoc erit in statu patrie, non autem in
statu viz... Percipiunt autem tales (peccatores) a Christo quem-
dam actum vitæ, qui est credere; sicut si membrum mortificatiM
moveatur aliqualiter ab homine». Et S. Augustinus (Retraet.
l. 4. e. 18.): < Ubicunque in his libris commemoravi Ecclesiam

RRE TE e E ETE RICTU EET

PTT h ARAN E a P P MT "d A: VA! m d. t Ure etos qe pra LAA 62 irs Ae nj: Pe 5 f " ]
— " — COE x^ c TERES MO SS i-i CESA
as AS
» (S B 2 Je
à x pa g ) — "a

' fet "

x d
| ART. XI. DE MEMBRIS ECCLESIA. 485

non habentem maculam, aut rugam, non sic accipiendum est, ac
si jam sit, sed que preparetur, ut sit, quando apparebit etiam
gloriosa ».

2) Simili ratione, Ecclesia dicitur sancta; sed non est sancta
guia omnia ejus membra sancta sunt, uti probant jam data ar-
gumenta. Dicitur ergo sancta ratione finis, doctrinz, mediorum,
Capitis invisibilis, aliquorum membrorum, destinationis, etc. In-

| fra melius explicabitur propria ratio sanctitatis, que tribuenda
| est Ecclesise. !

3) Si quando S. Augustinus (idem dicatur de aliis Patribus)
videlur coarctare Ecclesis corpus ad cctum justorum; id non
de corpore Ecclesie adequate sumpto debet intelligi, sed prout
vivum est, et gratia sanctificante informatum: scilicet denomi-
natur Ecclesia a nobiliori parte. Certe cum Donatiste calumnia-
rentur catholicos, quod duas fingerent ecclesias, unam que solos
bonos, aliam que bonos malis admixtos contineret; responderunt
catholici, et S. Augustinus (in Brev. coll. 3.) ipsis annuit, se
duas ecclesias nequaquam adstruere, sed partes distinguere, vel
tempora unius Ecclesie: partes quidem quia aliter boni aliter
mali ad Ecclesiam pertinent; tempora autem, quia alius est sta-
tus Ecclesie in terris alius in coelis.

623. III. Dicunt etiam—1) axioma est «qui non habet Deum
patrem, neque habet matrem Ecclesiam »: peccatores vero non
habent Deum patrem, siquidem non sunt filii Dei—2) Uti dicitur
(Rom. VIII. 9.) «Si quis spiritum Christi non habet, hic non est
ejus»; sed peccatores non habent spiritum Christi; nec qui non
sunt Christi, capitis Ecclesia, possunt esse Ecclesie.

Respondetur ad l": Qui nullo modo habent Deum patrem, non
pessunt certe habere Ecclesiam matrem; sed peccatores, licet non
sint actu filii Dei per adoptionem, sunt tamen per institutionem
et doctrinam: unde sub uno respectu dicuntur filii diaboli, secun-
dum alium filii Dei. Quemadmodum ergo imperfecte sunt filii
Dei, ita imperfecte sunt de Ecclesia— d 2%": Qui non habet
spiritum Christi, non est Christi, prout Christus vivificat per
caritatem; at si retineat fidem Christi, habet quodammodo spi-
ritum Christi, seu accipit aliquem influxum a Christo Capite, et

arc aioncas com i

486 DISP. 111. DE INSTIT. ET CONSTITUTIONE ECCLESIA |

sic quodammodo etiam pertinet ad Ecclesiam. Imo prout adhe
ret externis vinculis corpori Christi mystico, quod est Ecclesia,
aliquem externum motum simul cum aliis a Christo recipit:
sicut membra corporis arida, ob continuitatem cum reliquo dE
pore vivo ac perfecto, aliquem externum motum a capite haben,

vel saltem non marcescunt.

NAA, i a a Pm a TI

| - E r zm MIRTA CAR yl. v
J jas 4 - £ e ^ » ; £ e 1: 4 ARIES E tore $97". “Y x i 4 * AR
> d 4 Lu - . á en le - "a. - 44 he 5- Ye de
2 dodo Y as AREA NEL UN pt I MEO ICT
e" > 4, - e. - [M +g 4 e e. Ton t Y A A
>, m» PA (> q " qe: «1 Paare.) t .
VUS TE

DISPUTATIO IV.

DE ECCLESIA. PROPRIETATIBUS ET DOTIBUS,

624. Cum ex præcedente disputatione perspecta nobis sit Ec-
clesis intima constitutio et essentia, gradum jam facimus ad ejus
| essentiales proprietates inquirendas: quod enim in subjecti cujus-

piam exploratione essentiæ vestigationem consequitur, sunt essen-
tiales proprietates, que ab ea dimanant.

625. Proprietates autem Ecclesie, ut ex Symbolo Cpño novi-
mus, ad Un?tatem, Sanctitatem, Catholicitatem, et Apostolici-
tatem revocantur. Verum hæ sub duplici respectu considerari
possunt; nimirum prout sunt mere intrinsece, ex ipsa Ecclesie
essentia prodeuntes: et sic vocantur proprietates, ex quibus du-
cimur in cognitionem eeclesie Christi in abstracto. Considerari
possunt prout sunt etiam extriínsece, ac veram Christi eccle-
siam manifestant; et sie appellantur note, ex quibus ducimur in
cognitionem ecclesie in concreto. Scilicet imprimis queritur,
quenam proprietates competant vere Christi ecclesise; et respon-
detur, ipsam debere esse «nam, sanctam, catholicam et aposto-
licam: deinde vero queeritur, cuinam ex tot societatibus, que se
veram Christi ecclesiam jactant, dicte proprietates competant;
et respondetur, ipsas nonnisi uni convenire posse; ac eam, que
illis predita est, esse in concreto veram Christi ecclesiam.

626. Ad adzquatam autem Ecclesie notitiam nobis comparan-
dam, valde conducit eas, quas vocant, dotes investigare; et que
concipiuntur tamquam Ecclesi superinducte, eamque condeco-
rantes: ejusmodi sunt JIndefectibilitas , Auctoritas, Infallibin-
fas. His simul cum proprietatibus rite statutis, in fine agemus
de notis,

627. Unum tamen moneamus oportet: hae, qua dicuntur pro-

prietates ac dotes, vere pertinent ad ipsam essentiam Eeclesiz,
LZ ' Ahe ChHwree9

| `a . :
Ga GA y po TIA ¿E ^n c

k www.obraseatolicas.com

488 DISP. IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

si hee non a priori qualis potuerit esse, sed a posteriori Ts
a Christo instituta est, consideretur. Verum illum loquendi mo. |
dum, qui fere communiter obtinuit, et juxta quem proprietates et
dotes ab Ecclesie essentia veluti distinguuntur, libenter USUTpa.
mus, ad equam quamdam hujus tractationis distributionem: hee
ipsa enim non parum adjuvat totius subjecti distinctam intelli. |
gentiam, eorumque omnium, quee traduntur, memoriam.

ARTICULUS PRIMUS

Utrum Ecclesia Christi debeat esse Una.

S I.

Exponitur Status Quaestionis.

623. Tam multa sunt, tam clara Sacrarum Seripturarum ora-
cula, quibus Ecclesise Unitas asseritur; ut Novatores ipsi (paucis
omnino exceptis, qui sibi non constant) eam negare minime au-
deant. Imo perfectissimam voluit Christus in sua Ecclesia'unita-
tem; ita enim (Jo. XVII. 20-28.) Patrem alloquitur: «Non pro
eis autem rogo tantum [scilicet Apostolis] sed et pro eis, qui
credituri sunt per verbum eorum in me. Ut omnes unum sint,
sicut tu Pater in me et ego in te, ut et ipsi in nobis unum
sinik +. Et ego claritatem quam dedisti mihi dedi eis, wf sint

unum, sicut et nos unum sumus. Ego in eis, et tu in me: ut
sint consummati in unum », etc.

629. Manifestum est pariter, multiplicem unitatem in Ecclesia
attendi posse:—1) ratione ejusdem principii, idest Dei vocantis,
Juxta illud (Joan. VII. 44.): «Nemo potest venire ad me nisi pa-
ter meus traxerit eum »—2) ratione ejusdem ultimi finis, quod
significatum est (Matth. XX. 9.) in illo uno denario omnibus pro
Y misso—3) ratione eorundem mediorum, idest fidei, sacramento
| rum, legum, juxta illud (Eph. IV. 5.): «Una fides, unum baptis-
ma», eic.—4) ratione ejusdem Spiritus Sancti, a quo tamquam
Interno rectore universa Ecclesia gubernatur, juxta illud (I. Cor
XIL 4): « Divisiones gratiarum sunt, idem autem spiritus» —

II
+

»
P

ART. I. DE UNITATE ECCLESIA. 480

5) ratione ejusdem capitis invisibilis, omnis enim Ecclesia eidem
Christo tamquam Capiti conjungitur, juxta illud (Eph. I. 22.):
«Ipsum dedit caput super omnem Ecclesiam »—6) ratione conne-
xionis membrorum inter se Juxta illud (Rom. XII. 5,): «Unum
corpus sumus, singuli autem alter alterius membra ».

030. Verum his suppositis, exponendus est conceptus unitatis,
quam heic Ecclesite asserimus. Generatim unitas, de qua agimus,
in eo consistit, quod non plures sed unica est Ecclesia, et quod
eadem illa est, quam Christus fundavit et instituit. Hinc distin-
gui solet unitas simultanea et successiva. Ecclesia enim dicitur
una—=1) quatenus nullo tempore ab ejus institutione per Chri-
tum simul fuerint aut future sint due aut plures Christi Ec-
lesiæ: quee unitas est simultanea—2) quatenus in tota tempo-

m successione unica vera Ecclesia que existit, eadem semper

t sibi constans perseveret, non mutata in aliam: quee unitas est
uccessiva.—Cf. Suarez (de Fide, disp. 9. sect. 4.). Quamvis Ec-
clesie unitas heec omnia comprehendat, cum tamen unitas suc-
cessiva facile revocetur ad Apostolicitatem et indefectibilitatem;
hie proprie et directe consideramus unitatem simultaneam.

631. Ut genuina indoles hujus unitatis, que Ecclesie propria
est, bene intelligatur, in mentem reyocemus oportet, Ecclesiam
esse «ectum fidelium » seu « societatem hominum qui conjungun-
tur eadem fidei professione, et subjectione legitimis Pastoribus»
(n. 401.); ergo proprietas unitatis talis esse debet, qualis exi-
gitur ut societas dicatur una; et una societas fidelium. Hinc di-
stingui solet unitas fidei, quee arctissimam in fide concordiam,
seu omnium christifidelium in veram fidem profitendam conspi-
rationem exhibeat; et unitas regiminis, sine qua nulla societas
potest esse una. Porro ad hane duplicem unitatem revocantur
alie unitatis species, a quibusdam assignari solite. Ita unitas,
que dieitur communionis seu caritatis, proprie respicit unionem
membrorum inter se, et dicit mutuam conspirationem omnium
sociorum ad eumdem finem per eadem media sub directione uniüs
ejusdemque regiminis: ex qua unione resultat, ut idipsum invicem sen-
tientes, pacis vinculo unitatem custodiant. At quisque videt, uni-
tatem fidei ac regiminis in Ecclesia necessario includere hanc
communionis unitatem. Pariter assignari solet unitas, quam di-

www.obráscatolicas.

, 5 TERT se q.

` 4 "a"
2 de TA Ai

E Dx

COIT

- >= — ug

400 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIRUS AC DOTIBUS,

cunt ritualem, vi eujus omnes servent in Ecclesia eos ritus, qui
sunt divin institutionis: unde unus idemque apud omnes est pi.
tus initiationis, nempe baptismus ; commune est consortium eg-
rumdem Sacramentorum; unum est apud omnes sacrificium, quod
cum sit præcipuus religionis actus, præcipua quadam ratione spe
ctat ad Ecclesiam Christi, que est societas religiosa christiana.
At quisque etiam videt, hanc ritvalem unitatem deesse minime

posse, ubi adest unitas fidei et regiminis. Sufticit igitur de hae

duplici unitate agere.

632. At vero, in quo consistit I. unitas fidei; ipsi enim Noya-
tores, nisi penitus ad rationalistarum placita deflexerint, non dif-
tentur Ecclesiam esse quodammodo unam in fide? Multiplici
certe ratione fides potest dici w»a:—]1) ratione objecti formalis
seu motivi, quod unum est, nempe auctoritas Dei revelantis—
2) ratione objecti primarii, quod est ipse Deus—3) ratione prin-
cipii seu habitus, qui unus cum sit, eque extenditur ad omnia
objecta quee «creduntur, etc. Sed his preesuppositis aut preter-
missis, unitatem fidei, de qua agitur, in eo collocatur, ut «fide-
les per orbem diffusi, omnes et eosdem credant (profiteantur cre-
dere) articulos, quos Ecclesia ipsis credendos proponit». Omnes

quidem et eosdem articulos, juxta illud (I. Cor. I. 10.): « Obse-

cro autem yos fratres, per nomen Domini nostri Jesu Christi, ut

idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata: sitis aU-

tem perfecti in eodem sensu, et in eadem sententia »— Quos Ece-
clesia credendos proponit, juxta illud (Rom. I. 5.): « Per quem
[Jesum Christum] accepimus gratiam et apostolatum ad obedien-
dum fidei in omnibus gentibus pro nomine ejus »; idest accepimus
apostolatum, ut annuntiemus fidem, et auctoritate nostri aposto-
latus exigamus obedientiam fidei in omnibus gentibus pro nomine
ejus, ut scilicet propter ejus auctoritatem et nomen preestent obe-
dientiam fidei—Cf. de Virt. Infusis, (n. 920.).

633. Ex quo patet 1) unitatem fidei non solum importare ft
ceum, quo omnes et eedem veritates ab omnibus ubique credun-

tur; verum etiam, ut ajunt, jus, seu principium a quo illud fs- -

ctum perpetuo producitur et conservatur. Quod principium es
Eeeclesiz regentis magisterium, utique infallibile sub assistenti
Spiritus Saneti, in veritatibus fidei definiendis. Charisma infalli-

|
|

ART. Il, DE UNITATE ECCLESLE. - 491

bilitatis in hoc magisterio infra adstruemus: pro re presente
sufficit dicere, unitatem fldei comprehendere consensum omnium
in easdem veritates, per omnium adhesionem eidem prineipio
consensionem determinanti, quod est apostolicum magisterium.

2) Patet, quod si supponatur collectio Ecclesiarum, quarum sin- h
gules suam propriam professionem fidei completam et a ceteris
diversam habent, ita ut quod una amplectitur ut doetrinam per-
tinentem ad fidem, alia rejicit, aut solum liberz disputationi relin-
quit: concludendum est, omnes illas ecclesias, collective sumptas,
non efficere unam veram ecclesiam; neque singulas, seorsum sum-
plas, tot veras ecclesias efficere; sed vel unam tantum ex illis
esse veram Ecclesiam, vel omnes esse falsas.

634. Ne autem Ecelesiam accusent Novatores, quasi multitudine
eredendorum fideles obruat, animadvertatur , non esse necessa-
rium ut omnes fideles veritates omnes ab Ecclesia propositas zi
credant fide explicita, sed potius prohiberi ne cognito tali ar-
ticulo, de eo dubitent aut eidem contradicant. Fide quidem ex- .
plicita credenda omnibus sunt, que necessaria dicuntur necessi-
tate medi? et precepti; sed, ad reliqua quod attinet, sufficit ut
ea credant fide generali et implicita, qua universe credimus a
Deo revelata, quee ab Ecclesia ut talia proponuntur. Obligatio
igitur, que ex horum dogmatum propositione oritur, negativa
potius est quam positiva; prohibetur nempe eisdem contradice-
re, non yero jubetur actu speciali ea explicite credere — Cf. de
Virt. Infusis (n. 432-34.).

635. Age dum, in quo II. consistit unitas regiminis? Duplicem
ejusmodi unitatem distinguere solent: unam, quam similitudinis
vocant et habetur cum diversi costus eandem habent formam re- r
giminis, quin tamen eidem numero supremo regimini subjiciantur:
hujusmodi est unitas duarum nationum independentium (que ea-
dem forma regiminis, ex. gr. monarchica gubernantur. Sed hec
non est nisi similitudo inter duas societates, et nullo modo vera
"nitas, nec uritas vocari recte potest. Altera vero, quam vocant
|. [nitatem identitatis, habetur cum omnes eidem supremo regi-
mini subjiciuntur. Hac unitate Ecclesia dicitur et est essentiali-
iter una in regimine, unitate scilicet identitatis. Ex quo profe-
‘0 sequitur, quod supposita existentia plurium cœtuum, qui se

MÁ

www.obrascatolicas.com

—— —o-o— S.

402 . DISP.IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

"Christi Ecelesias dictitant, et quorum singuli suum regimon in-
dependens habeant, dicendum est eos omnes collective Sumptos
minime efficere unam veram ecclesiam, nec singulas seorsum sum-
ptas tot veras ecclesias efficere: sed vel unam solam ex illis esse
veram Christi Ecclesiam, vel omnes esse falsas.

636. Duo igitur sunt, qu» scindunt unitatem! Ecclesiæ, hæresis
et schisma. Hæresis est « error in fide pertinax »; Schisma vero
est « spontaneus ab unitate Ecclesiæ recessus » (1). Schismatiei
dicuntur, ait D. Thomas (2. 2. q. 39. a. 1.), « qui propria sponte
et intentione se ab unitate Ecclesiæ separant, quæ est unitas prin-
cipalis. Ecclesiæ autem unitas in duobus attenditur, scil. in con-
nexione membrorum Ecclesise ad invicem seu communicatione, et
iterum in ordine omnium membrorum Ecclesi: ad unum caput...
Et ideo schismatici dicuntur, qui subesse renuunt Summo Ponti-
fici, et qui membris Ecclesi; ei subjectis communicare recusant».
Que exponens Cajetanus (in h. 1.), notat non quamlibet inobedien-
tiam constituere schisma, « nisi sit rebellio ad officium Pape vel
Ecclesise, ita ut renuant illi subesse, illum recognoscere ut su-
periorem ». Et: « ex eo aliquis est schismaticus, quod renuit ut
pars Ecclesise operari »: quod quidem necessario accidit, quando
aliquis renuit operari uti motus a superiore (n.37.).

637. Hsresis igitur et schisma in aliquo inter se conveniunt,
in aliquo vero ab invicem discrepant. « Inter heeresim et schisma
hoc interesse arbitramur », alt S. Hieronymus, « quod hære- |
sis perversum dogma habeat, schisma vero propter episcopalem |
dissensionem ab Ecclesia pariter separat »; sive, ut ait S. Augu- -
stinus, « quod hzretiei de Deo falsa sentiendo, ipsam fidem vio-
lant, schismatici autem diseissionibus iniquis a fraterna caritate

(1) Ut hæo schismatis definitio recte intelligatur,
tribus de Walenburch (de Unit. Eccles. 1. 3. c. 8. n. 9.
absolvi per recessum

praestat advertere cum Fri-
8eq.), rationem schismatis non

ab Ecclesise unitate; christianus enim qui transiret ad Turcss
vocaretur apostata non schismaticus.

Similiter recessus propiie dictus ab unitate
Ecclezie non est omnino necesgarius a

d schismaticam constituendum ; secus qui
nati et educati sunt in schismate, parti sohismatice adherentes, non essent ven
schismatici. Ut quis itaqne proprie schismaticus habeatur, reqniritur ao suficit n

Instituat vel sectetur Privata christianorum conventicula congregata ex Ecole-
sis desertoribus,

- > A y " „ar *
Harė Lie y A A e Lt P" 2! e ^e L -

, EM Ar eae

v
"i e

ART. 1. DE UNITATE ECGLESLE. 408.

dissiliunt, quamvis ea credant, qui credimus ». Notari tamen
debet, quod heresis directe unitatem fidei, et indirecte sem-
per violat unitatem communionis; schisma vero etsi proprie
violet unitatem communionis, deveniat tamen necesse est ad uni-
tatem fidei scindendam; nam, uti ait S, Hieronymus, « nullum
schisma non sibi aliquam confingit hæresim, ut recte ab Ecclesia

recessisse videatur ».

SEXES > EP Wie IA. Y

638. Hactenus summam exhibuimus doctrine catholice de uni-

late Ecclesie; nune errores ei contrarii breviter exponendi sunt.
Heterodoxi generatim , ut alias monuimus, Ecclesie unitatem
proni confitentur; tum quia disertissima de ea habentur Scri-
pturarum testimonia, tum quia articulum ex symbolo fidei era-
dere non sunt ausi. Verum cum inficiari unitatem non possent,

ejus conceptum, ut proprie secte rationes ferebant, turpissime

vitiarunt. In quo ergo unitatem Ecclesise constituunt? Impossi-
bile quidem esset omnium sententias hic referre; neque necesse
id est: siquidem semel demonstrata vera Ecclesie unitate, eo
ipso quelibet alia, quee ei adversatur, uti insufficiens aut falsa
rejicitur. Preestat tamen preecipuos saltem errores indicare.

039. Ac primo si de unitate fidei sermo sit, qui illam omnino
non negant,—a) eandem ad fidem in Christum totam reducunt.
lta ex.gr. scribit Wegscheider (8 186.): « Summopere optandum
est, ut non tam de adunandis vel confundendis ecclesiis, quee do-
ctrine formulas defendunt plane sibi oppositas, quam » de morali
quadam consensione « inter singulos harum ecclesiarum sodales
eficienda et confirmanda sedulo jam cogitetur, ut quicumque
Christo nomen dederint, quantumvis esteroquin diversi, concor-
di» tamen mutuæ studiosissimi sint et maneant » — b) Alii uni-
tatem fidei obtineri contendunt, si credantur omnia, que in Seri-
Piuris continentur. Verum cum omnes secte Scripturas retinen-
tes opposita docerent; imo nec quoad ipsum Scripturarum cano-
nem convenirent (cf. de Virt. Infusis, n. 900. seq.); facile fuit
videre nullam esse hujusmodi unitatem—c) Hinc alii invexerunt
distinctionem inter articulos fundamentales et non fundamen-
tales, asserentes ad unitatem fidei consensum circa fundamen-
“ales sufficere, Diximus in tract. de Virt. Infusis (n. 434.) quo
sensu a catholicis tradita fuerit ea distinctio; sed sensu omnino

www.obráScatolicas.com

re EM rz

[ES E

404 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

diverso eam docent Novatores. His enim illi articuli sunt Funda.
mentales « qui explicite credendi sunt ab omnibus, si salvi C380
velint » — non fundamentales vero « qui sino salutis dispendio
reiici possunt etiamsi per ministerium Apostolicum uti credendi.
proponantur. »

040. Quam doctrinam Iurieu methodice evolvit in libro, quem
inscripsit: Systema Ecclesiae. Docuit ibi Calvini discipulus « Be
clesiam catholicam conflari ex omnium christianorum societati-
bus, quae non errant in fundamentalibus, etiamsi nulla inter sectas
illas servetar communio, imo etiamsi se mutuo excommunicent
et anathematizent. » Inaudita hzc notio de unitate fider tam apta
visa est cause reformationis tuendae, ut eam ambabus ulnis am-
plexi fuerint ceteri Novatores, tanquam unicam salutis sus an-
choram; tam facile autem privatis uniuscujusque placitis hæc
sententia accommodatur, ut ab omnibus fere heterodoxis adhue
hodie admittatur—Cf. de Virt. Infusis (n. 426.).

641. Secundo quoad unitatem regiminis, tantum abest ut ipse
Jurieu agnoscat, Eeclesiam catholicam esse unam externam so-
cietatem; ut contra doceat, singulas Ecclesias particulares esse
a se inyicem independentes, atque nullo alio vinculo colligatas
nisi solo vinculo interno caritatis. Imo, quoad ipsam fidem, du-
plicem distinguit unitatem externam, quarum alteram vocat uni-
tatem catholicam; et proprie consistit in professione articulorum
fundamentalium; alteram «nitatem Ecclesie particularis; et in
hoc proprie sita est, quod certi quidam fideles eamdem fidem pro-
fitentes unam efficiant societatem. Quare sola Ecclesia particula-
Tis, secundum Ipsum, dicenda est societas, non vero Ecclesia ca-
tholica, seu universalis: etsi vix intelligitur. quomodo ipsa par-
ticulariz Ecclesia vocari possit vera societas cum ipsi desit au-
ctoritas, quee est essentialis socictatis pars.

042. Animadvertendum tamen est, adversarios nostros, dum
dicunt omnes et singulas Ecclesias esse a se invicem independen-
tes, non negare amicum quoddam fedus posse inter illas existere:
Sed contendunt, hanc ipsam confederationem rem esse arbitra:
nim; ita ut Ecclesia, que ab inita confederatione resiliat non
ideo muni vera erit Ecclesia, etsi illicite agat si confoederatio-
nem illam abrumpat absque juxta causa.

? i «yo e ” $153 LAO .-< - M ”

Vd OE AE e*t ^s s te IIA r .t jme T Wu RAIN "4. i a A ATRAER J
, M 4. e c "la -—— P 7T "A. Y" Ha $* dz 7 .
- Mii mm , "ow 9 ESAS AA
p - , nd ^ ^

Ad " E Y te mw». e EI d van n i
w^. * - [s
© Q

ART. I. DE UNITATE BCCLESIÆ. 405

643. Specialem mentionem hie meretur Oxoniensium perversa
opinio de unitate Ecclesise. Ipsi verbo saltem rejicientes distin-
etionem inter articulos fundamentales et non fundamentales,
fatentur ad unitatem fidei requiri, ut omnes fideles profiteantur
omnes articulos quos Ecclesia, saltem congregata, credit, aut le-
gitimo judicio proposuit credendos. At—1) Ecclesiam universa-
lem coalescere autumant ex Ecclesia Romano-Catholica, Greca,
Russiaca, et Anglie Constituta: huie ergo universali Ecclesiz
auctoritatem tribuunt definiendi quid sit de fide tenendum—2) Nul-
la alia Concilia pro cecumenicis habent preter sex priora, et
omnes, dicunt, necessario convenire debere in articulis ab his
definitis—3) Sed nec stabiles in hac sententia videntur; siquidem
ipse Pusey in sua Epistola ad Episcopum Protestantieum Oxo-
nensem (pag. 28.) dicit, ad communionem ab Ecclesia Constituta
requiri tantum fidem in Articulos Symboli Apostolorum (1).
644. Quoad unitatem vero regiminis dicunt eam, que a Catho-
licis adstruitur, perfectiorem quidem esse, et fortasse cadere sub
precepto; minime vero essentialem: adeoque deficere posse quin
deficiat ipsa Ecclesia. Hinc docent obligationem servandi com-
munionem cum Ecclesia, sicut et alias quasdam graves obligatio-
nes ex praecepto positivo, posse quandoque ob gravem cireumstan-
tiarum mutationem cessare; imo non tantum licitum, sed etiam
obligatorium esse posse huie vel illi particulari ecclesie, vel ec-
desiarum collectioni, a communione totius Ecclesie (seu, ut di-
cunt anglice, « the rest of the Church »,) se subducere. Tune,
aiunt, separatio non est totalis et perfecta, neque est ab Ecclesia
quatenus vera; sed quatenus fide aut moribus, aut utrisque Cor-
rupta. Manet communio essentialis, in iis scilicet quee vera et recta
sunt; rejiciuntur tamen ea quae in doctrina sunt erronea, in cul-
tu superstitiosa, in regimine tyrannica.- Cf. de his cl. Murray.
645. Exinde ortum duxit Londini societas, anno 1857 fundata,
ad Procurandam, ut aiunt ipsius institutores ac promotores, pre-

(1) (« For this [the essentials to Communion] she requires only belief in tho
Apostles' Creed”). Atque in eadem epistola magis explicans mentem suam, (pag. 53.),

dicit: Nostre Ecclesia obsequium, judiciis Universalis Ecclesie fldem debemus:

| * To our own Church we owe submission; to the decisions of the Universal

Church, Faith » :

— .— www.obráSgatolicas.com.

406 DISP. IV. DE ECCLESI.R PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

cum ope, christianitatis unitatem; seu ad preces Deo fundendas i
ut treschristianas Communiones, Romano-catholicam, Eraeco-sehi, -
srsaticam, et anglicanam ad unitatem adducat. S. R. U. I. in Ep.ad |
Episcopos Anglis, inquit: « Apostolicae Sedi nuntiatum est, catholi
cos nonnullos et ecclesiasticos quoque viros societati ad procu
randam, ut aiunt, christianitatisunitatem, Londini anno 1837. ero. !
cte nomen dedisse etc... .» Ac dein addit: « A protestantibus -
quippe efformata et directa eo excitata est spiritu, quem expresso -
profitetur, tres videlicet christianas communiones, Romano-Catho-- i
licam, Greeco-schismaticam, et Anglicanam, quamvis invicem sepa-
ratas ac divisas, equo tamen iure catholicum nomen sibi vindi-
care » etc. Prohibuit vero ne christifideles nomen huic societati
darent, aut quoquomodo ei faverent.
046 His itaque praestitutis—

S. I..
Statuitur Ecclesiae Unitas in Fide.

Pror. XXVII. 1. Unica est vera Christi Ecclesia —2. quae
eam imprimis sibi vindicat unitatem fidei, qua fideles per or-

dud 1 In bem diffusi, omnes et eosdem credant articulos, quos Ecclesia
Wt 74 ipsis credendos proponit. Quelibet ergo heresis ab unitate se-
Any E parat — nec 3. ulla ratione admitti potest invecta a Novatori-
COS ERE E bus inter articulos fundamentales et non fundamentales distin-
V Ld | ctio, que quin adstruat, evertit potius fidei «nitatem.
TER HIE 617. Prob. 1"* pars. I. Ecclesia vocatur in Scripturis Regnum
m: $1] Dei et Christi: hoc autem unum est, adillud enim pertinent omnes
he BO: PENES vocatur Civitas supra montem posita, ad quam conve
jd Aqu niunt omnes gentes, quae proinde etiam una est — vocatur Domus
iat + Dei et Christi, quae ut inquit Apostolus (Heb. III. 6.) « nos st-
V mus: > est ergo una Domus—yocatur Ovile ad quod reduci debent
e 0mmés oves, quodque nonnisi unum Pastorem habet: illud ergo
vl unum est — vocatur Sponsa Christi, et hzc est una — vocatur
IN denique Corpus, et Corpus Christi, quod pariter unum esi (nn. 400.

i 463.). Ergo una est Ecclesia Christi.

*
- e ` * s "4 . e? o ô
Tw Sr. bow «v4 Lam LIEST Irt act o IRL T Ie? s I d one v A
e Wd 3 4 € b^ 4

zz NBC TRE CADO t cte FT S
S & Tue E x? ETT 4d pa
Y dl NTE Es Yo. 5 e y
r- J : o s i: , mE á «
E.
ART. I. DE UNITATE ECCLESLZ, 407

648. II. Christus Ecclesiam constituit ut societatem (nn. 439,
seqq»), eujus ipse est unicum Caput invisibile — cui dedit unum
visibile Caput, ut innuimus (nn. 545, seqq.), et infra disertius
ostendetur — quam voluit extendi ad omnes gentes (euntes docete
omnes gentes), seu esse catholicam — cui toti unum finem præ-
- tituit— ete. Atqui haee omnia exhibent ideam uniez Ecclesiæ.
Ergo.

649. III. Vera Christi Ecclesia est societas, quæ veram, divi-
namque Christi religionem, quee in mundo est, profitetur ac docet
(n. 478.): vera autem, divinaque religio non potest esse nisi una,
ut pluries ostendimus: ergo vera Christi Ecclesia est tantum una:
ac propterea unitas est essentialis proprietas vere, divinzque
Christi Ecclesie. —Sed ab aliis argumentis afferendis abstinemus,
tum quia haec pars thesis, seu unitas Ecclesie sub generali acce-
ptione, facile ab omnibus conceditur, tum quia ex mox dicendis
confirmabitur. |

630. Prob. 2% pars. I. ex generali economia a Christo insti-
(uta. Nam- 1) quamdiu Salvator noster in terris versatus esí,
ipse solus discipulis suis fuit adseequata credendorum regula, et qui-
dem externa, et viva: visibili enim carne indutus, homo homi-
nes, voce sensibili et hominum more, divinam suam religionem
edocebat. H»c autem continebat veritates omnes, non tantum eas
quarum fides explicita omnibus et singulis esset ad salutem neces-
saria, sed etiam illas, quarum fides explicita ab omnibus non po-
stulatur. Iamvero quis dixerit licitum fuisse discipulis inter ve-
ritates a Christo propositas distinguere, ita ut illas quidem ad-
mitterent, has vero repudiarent?

2) Ad perpetuandam suam doctrinam discipulos suos eadem,
qua ipse fuerat a Patre missus, auctoritate, Christus instruxit;
atque per totum orbem misit Evangelium predicaturos. «Data
}

i
|

est mihi», ajebat ipsis, «omnis potestas in colo et in terra.
Euntes ergo docete omnes gentes». Apostoli igitur legati erant

Christi, sieut Christus legatus erat Patris; atque eadem obliga-

tione, qua discipuli tenebantur obedire Christo docenti, teneban-

tur et populi obedire Apostolis, nomine Christi predicantibus.
y * Unde dixerat Salvator: «Qui vos audit, me audit, qui vos sper-

32
| MAZELLA. De Religione et Ecclesia

www.ob

A08 DISP. IV. DE ECCLESIA PROPRIETATIRUS AC DOTIBUS.

nit, me spernit; qui autem me spernit, spernit eum qui misit
me». Quemadmodum ergo verus Christi discipulus dici non po-
tuisset, qui veritates aliquas, ab ipso propositas, rejecisset; itą
verus Apostolorum discipulus censeri non poterat, qui doctrinam
quamdam ab ipsis predicatam, tamquam non necessariam, repu-
diasset.

3) Revera nullam inter veritates distinctionem fecerat Christs, -
sed apostolos suos mittens, dixerat: « Euntes.... docete omnes
gentes.... Docentes eos servare omnia quacumque mandavi vo-
bis»; «Predicate Evangelium omni creature », integrum utique,
et non mutilatum. Hine est, quod Apostolus Romanos adhorta-
tur, «ut observent eos qui offensiones et offendicula preter do-
ctrinam quam didicerant, faciunt »; et (in ep. ad Galatas), « Am-
thema dicit omni qui evangelizaverit preterquam quod ips
evangelizaverat »: numquid Apostoli gentibus, aut S. Paulus Ga-
latis solos articulos fundamentales predicarunt? Id nemo sanus
dixerit. Jussit enim Christus Apostolis, ut «omnia quecumque
mandaverat», servare docerent, eaque gentes fide susciperent, Ut
unum adhuc commemoremus, S. Paulus anathema in eos pronun
eiat, qui, contempta ejus doctrina, « observationem legalium»
necessariam esse contenderent: sed nec ipsi Protestantes difíite-
buntur «observationem legalium » articulis non fundamentalibus
esse adnumerandam.

4) Munus autem predicandi Evangelium Apostolis impositum,
non erat mere personale, adeoque transitorium, sed publicum ac
permanens, uti patet ex dictis (nn. 482. seqq.) de fine, propter
quem Christus instituit Ecclesiam: sicut ergo in successoribus
Apostolorum perseverat obligatio docendi universam Christi do-
ctrinam, ita manet obligatio fidem adhibendi integre eorum pr£-
dicationi.

651. II. Juverit hic expendere paucis testimonium A postoli
(Eph. IV.), ubi ait: «Solliciti servare unitatem spiritus in vi
culo pacis. Unum corpus, et unus Spiritus, sicut vocati estis in
una spe vocationis vestre. Unus Dominus, una fides, unum ba-
ptisma, unus Deus et Pater omnium.... Et ipse dedit quosdam
quidem Apostolos, quosdam autem Prophetas, alios vero Evan-
selistas, alios autem Pastores et Doctores, ad consummationem

-+ " i ps 2 en? FECE E ma ev a
H ¿ye e» "d Hd v LI Pe AR la ^, > KE . d^ t
ARS O E O Ud Ace e
i ES j rA

ART. I, DE UNITATE ECCLESIA 499

sanctorum, in opus ministerii, in edifleationem corporis Christi;
donec occurramus omnes in unitatem fldei, ad agnitionem Filii
Dei, in virum perfectum, in mensuram ætatis plenitudinis Chri-
sti; ut jam non simus parvuli fluctuantes, et circumferamur omni
vento doctrine in nequitia hominum, in astutia ad circumventio-
nem erroris. Veritatem autem facientes in charitate, crescamus
in illo per omnia, qui est caput Christus; ex quo totum cor-
pus» etc. Unde—

1) Voluit Christus unitatem fidei, qua non « eircumferamur
omni vento doctrinz.... in astutia ad circumventionem erroris »;
aique ad eam unitatem obtinendam dedit Apostolos, Pastores, Do-
ctores; qui manere debent «donec occurramus omnes in unitatem
fidei ». Ergo ex Christi institutione, ea est unitas fidei in Eccle-
sia, qua fideles credunt omnes articulos a Pastoribus, Apostolis,
Doctoribus propositos, ita ut quemcumque vitent errorem circa
doctrinam. Christi.

2) Apostolus hortatur Ephesios ad fraterno charitatem, quam,

uti compertum est (n. 628.), perfectissimam voluit Christus in
suis discipulis. Ad eam vero inculcandam utitur, tamquam exem-
plo et stimulo, unitate que eximie viget in fine religionis quam
profitentur, in auctore illius, in fide. Jamvero si fides Ecclesie
divisa et diversa esset aut esse posset, unitas in fide, non ut
exemplum imitandum, sed ut vitium declinandum proponi debe-
ret iis, qui excitantur ad servandam perfectam unitatem carita-
lis. Unde Apostolus non deberet dicere: sicut habetis unam fidem,
ita unum habeatis cor; sed: etsi fide disjuncti estis, unum tamen
cor habeatis oportet. Sane, uti recte observat Murray, si aliquis
Catholicos et Protestantes, aut etiam diversas sectas Protestan-
tium, ad unitatem charitatis hortaretur, argumentum ducens ex
unitate fidei inter eos vigente, et diceret: « Uniti esse debetis in
, charitate, sieut, aut quia una est apud vos fides»; ille aut pro
insano aut pro ludente haberetur. Cf. argumenta ex Scriptura, que
dedimus in tract. de Virt. Infusis (nn. 437-39.; 927 -31.).

952. III. Ipsa Ecclesia, juris et obligationis suse optime con-
= Scia, tanta sollicitudine fidei integritati perpetuo advigilavit, ut
y "Ulum unquam passa sit vel minimum in fide errorem. Hinc
Omnes, sine ullo discrimine, damnavit hereticos, qui aliter quam

ls WWW.ODré

^ a

———

500 DISP. IY. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

ipsa sentire preesumebant: non modo Arianos, qui Christi imp.
gnabant divinitatem; sed et Novatianos, Montanistas, Quartado.
cimanos, etc., nullo certe fundamentali errore infectos, anathe
matizavit, et a sua abscidit unitate. Conc. Nicenunm I. (can. 8),
inquit: « De iis qui se Catharos quandoque nominant, ad Catho.
licam autem et Apostolicam Ecclesiam accedunt, sanctis magng
Synodo visum est, ut impositis eis manibus sic in clero mane
ant». — Conc. Cpnum. I. (can. 7.): «Eos qui rectæ fidei adjun.
guntur, ex parte eorum qui ex heereticis, salvantur..... Arianos
quidem et Macedoniancs et Sabbatianos et Novatianos qui et di-
cunt se Catharos..... Tesseradecaditas, seu Tetraditas et Apolli-
naristas recipimus, dantes quidem libellos et omnem heresim
anathematizantes que non sentit ut Sancta Dei et Apostolica
Ecclesia».—Similia habent omnes synodi subsequentes, —Cf. que
de hoc argumento scripsimus in tract. de Virt. (nn. 440., 983.).

653. IV. Idem confirmatur ex Patribus. Hi enim-—l) omnes
ab unitate catholica precisos habebant, qui vel in minimo pw-
cto ab Erclesis doctrina recederent. S. Epiphanius jam suo tem-
pore enumerabat haereses septuaginta; post ipsum S. Augustinus,
octoginta octo; Theodoretus, quinquaginta duas. Etsi vero inter
haereses, quas allegant, plures sint quee nullum fidei dogma fun-
damentale, ad mentem adversariorum, attingunt; unum tamen
fuit illis Patribus de omnibus judicium. «Non omnis », inqnit
S. Augustinus (de hæres. in fin.), « qui ista [hzreses quas ent-
meraverat| non eredit, consequenter debet se Christianum Catho-
licam jam putare, vel dicere. Possunt enim et alise hæreses,
que in hoc opere nostro commemorate non sunt, vel esse vel
fieri, quarum aliquam quisquis tenuerit, Catholicus Christianus
non erit».

2) Nostram de fidei unitate doctrinam constanter predicant.
S. Irenæus (adv. heres. l. 4. c. 63.), statuto principio, quod Ec
clesim przedicatio vera regula est, qua una et eadem salutis via
in universo mundo manifestatur, infert, Ecclesise creditum esse
lumen, quod qui reliquerint, eo ipso hæretici constituuntur. Quen:
admodum autem Ecclesia nihil addit aut demit vere Christi do-
ctrine; ita qui ejus lumen recipiunt, nihil addere aut demere
debent. « Agnitio vera est >, inquit S. Martyr, « Apostolorum

ART. I. DE UNITATE ECCLESIA. 501

doctrina et antiquus Ecclesis status in universo mundo, et cha-
racter corporis Christi, secundum successiones episcoporum, qui-
pus illi eam quee in unoquoque loco est Ecclesiam tradiderunt,
que pervenit usque ad nos custodita sine fictione, Scripturarum
tractatione plenissima, neque additamentum, neque ablationem
recipiens ». |
Tertullianus (de prescrip. heeret. c. 21.): «Si Dominus Jesus
Christus », inquit, « Apostolos misit ad predicandum, alios non
! esse recipiendos pradicatores, quam Christus instituit; quid au-
tem predicaverint.... non aliter probari debere nisi per easdem

Ecclesias, quas ipsi Apostoli condiderunt, ipsi eis predicando,
tam viva, quod ajunt, voce quam per epistolas postea. Si hzc
ita sunt, constat proinde omnem doctrinam, que cum illis Ec-
clesiis Apostolicis matricibus et originalibus fidei conspiret, ve-
ritati deputandam.... omnem vero doctrinam de mendacio przju-
dicandam, quee sapiat contra veritatem Ecclesiarum ».

Origenes, ut testatur S. Pamphilus (Apolog. pro Orig.), duo
distinguebat dogmatum genera, alia « que manifeste ecclesiastica
predicatione tradita sunt», et alia «que non aperte definiun-
tur». Docebat autem «illam solam recipiendam et credendam
esse veritatem, quee in nullo Apostolicis dogmatibus adversatur;
illud autem teneri debere, quod Apostolicus et ecclesiasticus le-
ctor probaverit». Hane regulam et non aliam sequebatur, ait
idem Pamphilus, « cum heereticorum discutiebat sectas ». Heereti-
cas autem sectas hac regula dijudicatas adeo ipse in unitate ca-
tholiea non collocabat, ut contra haberet uti unitatis hostes, qui
«adversus Ecclesie unitatem incessanter dimicant ».

S. Cyprianus (Ep. 69. ad Magnum): « Neque.... Dominus no-
ster Jesus Christus, cum in Evangelio suo testaretur, adversa-
Tios suos esse eos, qui secum non essent, aliquando speciem hæ-

| Téseos designavit; sed omnes omnino haereticos, qui secum non
essent, et secum non colligentes, gregem suum spargerent, ad-
versarios suos esse ostendit, dicens: Qui non est mecum adver-
sum me est; et qui mecum non colligit, spargit. Beatus Joannes
Apostolus noc ipse «llam hæresim aut schisma GecRav tus sed
| "versos qui de Ecclesia exiissent Antichristos MOT CAA greens,
. Audistis quod Antichristus venit, nunc autem Antichristi multi

www.oBféscatolicas.com

502 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIDUS AC DOTIBUS,

facti sunt... Unde apparet adversarios Domini Antichristos omnes
esse, quos constat à charitate atque ab unitate Ecelesim cathe. |
licss recessisse ».

S. Augustinus docet in primis, heereticos et schismaticos quos -
cumque ad Ecclesiam non pertinere: « Totus Christus», inquit |
(de Unit. Eccles. c. 4.), « caput et corpus est; caput Unigenitus |
Dei Filius, et corpus ejus Ecclesia, sponsus et sponsa, duoin
carne una. Quicumque de ipso Christo a Seripturis dissentiunt,
etiamsi in omnibus locis inveniantur in quibus Ecclesia designata
est, non sunt in Ecclesia. Et rursus quicumque de ipso eapite
Scripturis Sanctis consentiunt, et unitati Ecclesise non commu-
nicant, non sunt in Ecclesia». In quibus minime discernit inter
errores fundamentales aut non fundamentales; imo si hanc di-
stinctionem agnovisset, plures ex octoginta octo heeresibus, quas
enumeravit, sine dubio excepisset. Suprema credendorum regula
Augustino hæc erat: « Ecclesi: nolle primas dare (c. epist. Fund,
c. 5.), vel summ: profecto impietatis est, vel preecipitis arro-
gantiæ >; « Ego, vero (de Util. cred. c. 17.) Evangelio non cre-
derem, nisi me catholice Ecclesie commoveret auctoritas».

S. Hieronymus aperte tradit, unam Ecclesie doctrinam et au-
ctoritatem sufficere ad omnes hæreses destruendas: « Poteram»,
inquit (Dial. adv. Lucif. n. 27.), « diem istiusmodi eloquio du-
cere, et omnes propositionum rivulos uno Ecclesi:z sole siccare»;
et (ibid. v. fin.): « Apertam animi mei sententiam proferam, in
illa esse Ecclesia permanendum, quee ab Apostolis fundata usque
ad diem hanc durat. Sicubi audieris eos, qui dicuntur Chrisli,
non à Domino Jesu Christo, sed a quocumque alio nuncupari,
utpote Marcionitas, Valentinianos, Montenses sive Campitas,
scito, non Ecclesiam Christi, sed Antichristi esse synagogam
am | S. Vincentius Lirinensis (Comm. c. 31.) pulchre exprimit quid
fieret de religione christiana, si quidam fidei articuli ut minus
principales rejici possent. « Si semel admissa fuerit heec impi
fraudis licentia, horreo dicere, scribit, quantum exscindende ât-
que abolende religionis periculum consequatur. Abdicata enim
D ite parte catholici dogmatis, alia quoque atque item alia,
et deinceps alia, jam quasi ex more et licite abdicabuntur. Pot-
to autem singulatim partibus repudiatis, quid ad extremum 8€

"> a A 99
AAN
ERAS > Te

A aT;

ae fr» J AT pa. “Jal d > - . f T " au o A
e. M - -o > ¡e
aSr q

ART. 1. DE UNITATE ECCLESLZ. 508

quitur, nisi ut tota pariter repudietur. Sed et e contra, si no-

| vitia veteribus, extranea domesticis, et profana sacratis, admi-
sceri cœperint, prorepat hie mos in universum necesse est, ut

| uihil posthac in Ecclesia relinquatur intactum, nihil integrum,
nihil immaculatum; sed sit ibi deinceps impiorum ac turpium

errorum lupanar, ubi erat ante caste et incorrupte sacrarium
veritatis ».

3) Hine omnia Patrum testimonia, que innumera prope sunt,
quibus fidei unitatem in Ecclesia necessariam predicant, de ea
unitate intelligenda sunt, quam in cit. testimoniis explicant. Nil
mirum igitur, si ipse Jurieu fatetur, veteres omnes talem unita-
tem fidei in Ecclesia docuisse; sed eos omnes errasse proterve

affirmat.

654. Prob. 3% pars. Licet hsc inferatur ex dictis, juverit ta-
men eam propriis argumentis confirmare. Itaque I. Id quod con-
stituit veram unitatem, quæ essentialis Ecclesiæ proprietas est,
nequit novum aliquod inventum esse. Atqui distinctio inter arti-
culos fundamentales et non fundamentales nova est. Ergo.

Prob. min.—1) Sane hanc distinctionem ignorarunt Patres; si
enim illam cognovissent, procul dubio ipsam alicubi adhibuissent,
presertim quum in scriptis suis polemicis sspe occurreret occa-
sio mentionem faciendi de hac distinctione. Verum quin illam in-
dicent, unanimiter excludunt, uti liquet ex supra allatis testi-
moniis, et ex confessione ipsius Jurieu, qui verus est ejus distin-
ctionis auctor.

2) Eamdem Protestantium distinctionem ignorarunt quotquot
fuerunt ante Pseudo-Reformationem heretici; qui numquam ad
hane recursum habuerunt, ut Ecclesiam catholicam tyrannidis
accusarent. Si cognovissent, libenter eam amplexati fuissent No-
vatiani, Ariani, Donatistee, Pelagiani, Monothelite; atque catho-
licam Ecclesiam reprehendissent, quod rejicientes solum articu-
los non necessarios, ab ea expellerentur: at tantum abest ut hæ-
retici id Ecclesis objecerint, ut, contra, Ecclesiam damnarent
. — €PToris, coetus vero suos veram et catholicam dicerent Ecclesiam.
| 655. IL. Quod constituit unitatem fidei Ecclesiæ propriam, debet

WWW. catolicas.com

504 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIDUS AC DOTIBUS,

certum habere fundamentum. Atqui distinctio, de qua agimus -
nullum habet. Ergo.

Prob. min. Cum Novatores respuant verbum Dei ore traditum,
fundamentum illud collocaretur vel—1) in Scripturis—yel 2) in
ipsa rei natura. Atqui in neutra invenitur. Ergo.

Prob. min. quoad 1*" partem. Nam—1) Jurieu omnem $. Seri.
pturam perscrutatus, unum tantum objecit loeum, ex quo distin. -
ctionem suam probari posse putaverit: est illud Apostoli (I. Cor,
HI.) «Fundamentum aliud nemo potest ponere, preter id quod
positum est, quod est Christus Jesus; si quis autem superedificat
super fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides preetiosos, li.
gnum, fenum, stipulam », etc. Que Apostoli verba ita interpre.
tatur Jurieu: fundamentum sunt articuli quorum fides ad salu-
iem est necessaria; aurum et argentum sunt articuli, quorum
fides minime est ad salutem necessaria; lignum denique fenum
et stipula sunt errores in articulis non necessariis, qui errores
admitti possunt sine salutis dispendio. Verum—a) locus hie, quem
tanta facilitate exponit Jurieu, difficilis visus est S. Augustino,
qui testatur (de fide et oper. cc. 15. 16.) prefata Apostoli verba
obscura esse et plane difficilia ad intelligendum. Et re quidem
vera, multiplices et varie de iis adferuntur Patrum interpreta-
tiones; inter quas tamen nulla prorsus est, que vel indicet vel
supponat expositionem ab adversario confictam; ipsi ergo obstat
vel ipsa ejus novitas—b) Prseterea arbitraria omnino est illa in-
terpretatio; nam, ut unum advertamus, dicuntur quidem fænum,
lignum et stipula non obstare saluti; sed qua tandem ratione
adversarius hsec intelligenda esse asserit de erroribus in articulis
non necessariis £—Cf. Estium (in h. 1.). |

2) Chillingworth, Hobbius, Lockius et alii docuerunt unicum
esse articulum propositum in S. Scriptura uti necessarium ad
salutem, fidem nempe in Christum Jesum, verum Deum. His
autem precipue nitebantur S. Scripture sententiis: «Qui credit
in Filium habet vitam eternam—Quisquis confessus fuerit quí
niam Jesus est Filius Dei, Deus in eo manet, et ipse in Deo—
Hzc autem scripta sunt ut credatis quia Jesus est Filius Del, el
ut credentes vitam habeatis in nomine ejus ». Verum—a) in his
locis fides in Christum dicitur quidem necessaria ut quis habeat

TaT "ag Xe aet s
CASES Y 26791 4:

- - AA "29 " Te dT P1 yy a Y 7 ^ Tr; Qr pj "iy rd pie e
TTEI TR A PLE E T PI My DAA INTEL Tor DF PEPE LER. COE PIRE E 1210 6 TE CPU T. rur T
KG q...” a e $ a 2 e de T Us E 7 a i a";
> it P ERE ass - Ms
d y uL
'
AM
ART. I. DE UNITATE ECCLESIA. 505

vitam, sed non dicitur sola sufficere, neglectis fidei articulis re-
liquis. Imo alter hic sensus alibi expresse excluditur; nam ipse-
met Christus dixit: « Si vis ad vitam ingredi serva mandata; et
nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu Sancto non potest in-
troire in regnum eclorum ». Secus de Hymenzeo et Alexandro,
qui certe Christo subditos se esse gloriabantur, haud dixisset Apo-
stolus, « quod circa fidem naufragaverunt »; nec scripsisset de il-
lis, qui dicebant resurrectionem esse jam factam, « quod a veri-
taie exciderant»; nec denique Galatas terruisset dicens: «Quo-
niam si circumcidamini, Christus nihil vobis proderit ».—b) Re-
vera credere in Christum uti in Filium Dei est credere ipsum
esse talem, qualis fuerit a prophetis annuntiatus, a se ipso de-
claratus, ab apostolis preedicatus; cujus scilicet et verbis omni-
bus adhibenda est fides, et omnibus mandatis obtemperandum —
Cf. de Gratia (n. 1088. seqq.). |

Prob. min. quoad 24*" partem. De ratione fidei divine est ut
revelatee veritates credantur ob auctoritatem Dei revelantis; at-

qui hoc motivum unum idemque est quoad omnes veritates reve-
latas, sive fundamentales sive non fundamentales dicantur; ergo,
attenta natura fidei, seu ex rei natura, rejicienda potius esi illa
articulorum distinctio in fundamentales et non fundamentales
ad mentem adversariorum intellecta—Cf. de Virt. Infusis (n. 437-
39.; 722. seq.).

656. III. Cum Christus Dominus absolute voluerit unitatem in
fide, medium illam obtinendi certum ratumque sit oportet. Atqui
distinctio illa inter articulos fundamentales et non fundamenta-
les non est hujusmodi medium. Profecto constare cum certitudine
deberet quinam articuli sint fundamentales, quinam non sint: at
nulla regula definiri id certo potest. Ad quod collocandum in
plena luce, sufficit praecipuas regulas expendere , quas ipsi pro-
testantes assignarunt.

Dicunt igitur primo.: « Omnia ea ad fundamentalia pertinent,
quæ clare in Scripturis continentur. » Verum—1) eo admisso cri-
terio, res minim: uti flexus caudse canis Tobis et alia hujusmo-
di, clare expressa in SS. Literis, essent articuli fundamentales;
alia e eontra maxime ad pietatem pertinentia, ut realis Christi
Presentia in Eucharistia, sacrificium Misse, etc., inter adiaphora

www.oBrascatolicas.com

ROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.
500 DISP. IV. DE ECCLESLE P n

essent amandanda—2) Etsi demus, fundar en alga esse articulos,
qui clare in S. Scriptura gontinentuy ^ mind tamen profecimus;
oporteret enim insuper determinare, quipapi tandem PR ar-
ticuli, qui ita clare in Scriptura QA) Quod si diean.
tur articuli fundamentales clare determinari in 5. Seriptura; quid
cause est cur Protestantes inter se non conveniant in iis assi.
gnandis? Cf. que diximus in tract. de Virt. Infusis (pn; gg, seq, ),

Dicunt secundo: « Fundamentalia sunt que cum religionis Chri.
stianse fundamento necessariam habent connexionem »—Porro cœ-
cus sit oportet, qui non videat ludicram esse hane regulam, quum
reducatur ad hanc: Fundamentalia sunt que sunt fundamentalia.
Revera quid respondere possent Novatores catholico querenti:
quenam sunt illa dogmata que cum religionis Christians fun.
damento necessariam habent connexionem? Hoc tantum: ea esse
que sunt fundamentalia.

Dicunt tertio: « ad articulos fundamentales pertinent omnes illi
quos communi consensu tenent omnes Christianorum secta. à Ve-
rum—1) hzc regula pugnat cum Novatorum principio de inter-
pretatione Scripturarum (quee ipsis unica fidei regula sunt) ex
privato uniuscujusque spiritu—2) Quando singule hsreses primo
orte sunt ac nove secte enate, constanter repudiarunt fidem
in veritates, quas Ecclesia communi consensu credebat: quod hi-
storice constat etiam de heeresi Novatorum. Ergo sectz ille Qu
errarunt ac errant in fundamentalibus. Num quia nova pror
surgit et nova secta efformatur, cessare dicitur consensus circa
aliquem articulum, qui proinde desineret esse fundamentalis? Sed
hac ratione nullus erit articulus fandamentalis—3) Si fundamen-
talis est articulus quem communi consensu professse sunt omnes
Christianorum societates, certe fundamentalis est articulus, quod
Ecclesia catholica ita est una unitate fidei , ut excludat om
heereticorum sectas, in quolibet articulo errantes; quum, uti vs
dimus, tota retro antiquitas in Ecclesiam ¿ta unam crediderit

Dicunt quarto dari « sensum quemdam internum, a Spinu
Sancto inditum, quo aliquis, quid fundamentale sit, quid non, tan
facile discernat, quam gustus amarum discernit a dulci. » Verum

hanc regulam, que Ipso facto ostenditur vana ac falsa, refutar
mus in tract. de Virt. (nn. 974. seqq.).

A RU

y Pu » | i
AA ww" a j A W |
. - j - NA ' T$
: 5 | — M B a
^ e"

- . Pr ^
Of > 5 2) D^ En n P
UON a NONE
" -n > J*59 8
UR "find AP " Mt E ^
gr» o Ame
E ZA tn a A e

HA
et

»
È

>
Th

B + i
"M sa e
* o

ART. I. DE UNITATE ECCLESIX,

657. IV. Hinc patet distinctionem, de qua agimus, esse unita-
tis subversivam: si enim unitas deficit vel in regula, qua unitas
fidei procuranda est; quseenam in fide unitas obtineri tandem po-
terit? Quod insuper confirmari potest—

1) Ex confessionibus Protestantiwm. Mosheim (Elemen. theol.
dogm. tom. 1. c. 1.), Seribit: « Quamdiu in abstracto queritur,
quid sit articulus fundamentalis, quid non, consentiunt; longe au-
tem alia est rerum facies, si hi conceptus applicentur ad dog-
mata theologica....tum oriuntur lites que non facile solvi pos-
sunt. » Buddeeus (Inst. theol. dogm. 1. 1. c. 1.): « Vehementer disce-
ptari solet, ex quibus characteribus, seu indiciis, articuli fidei
dignoscantur fundamentales.» Limmerman (opusc. theol. tom. 1.):
«Is solus discernere potest, qui est salutis et exitii Dominus. »

2) Ex facto. Quid enim jam credunt Protestantes? Protestati
sunt ab initio contra aliquos articulos; in dies protestantur con-
ira alios; protestabuntur, donec aliquod fidei supernaturalis dog-
ma supersit: et vere eo jam res devenit, ut plures nihil amplius
credant, plures nesciant an aliquid credant, aut quid tandem cre-
dendum sit. Hoc factum in perspicuo ponunt illa presertim co-
namina, nostris diebus a gubernio Borussie frustra adhibita, ad
Ecclesiam suam pseudo-evangelicam sustentandam. Quis ignorat,
Protestantismum maxima ex parte in rationalismum degenerasse?
Contendunt (apud Malou, Lecture de la Sainte Bible etc. tom. 2.
p. 392.) « nulli fidei symbolo esse adhserendum, nihil magis esse
antiphilosophicum quam vocabulum heereseos; mirantur quomodo
homines fallibiles audeant adhue se dicere orthodoxos »; adeoque
veteri Protestantium orthodoxic opponunt «orthodoxtam quamdam
modernam et progressivam. »—Cf. pro hac ultima parte thesis
Fratres de Walenburch (de articulis necessariis, tract. 3.).

www.obrascatolicas.com

508 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

S HI.
Statuitur Unitas Regiminis in Eoolesig,

Prop. XXVIII. 1. Una est etiam Ecclésia unitate regiminis,
vi cujus quotquot. sunt in orbe fideles «ni suprema auctori-
tati subjiciuntur. Quodlibet ergo schisma, uti nomen ipsum in-
dicat, a vera unitate separat — 2. mec ulla umquam ratione
licet illud introducere, aut in eodem permanere.

658. Prob. l^ pars I. ex Scriptura. Nam Legitur (Matth, XVI
18. 19.): « Et ego dico tibi, quia tu es Petrus, et super hane pe-
tram sdifieabo ecclesiam meam, et porte inferi non prevalebunt
adversus eam. Et tibi dabo claves regni colorum. Et quodcum-
que ligaveris super terram, erit ligatum et in colis: et quod-
cumque solveris super terram, erit solutum et in ccelis. » —Unde:
hoc in loco promittitur Petro suprema potestas, uti ostendimus
(nn. 546.558.), et fusius demonstrabitur ubi sermo erit de Pri-
matu jurisdictionis in B. Petro divinitus instituto. Atqui suprema
illa potestas extenditur ad quotquot sunt in orbe fideles. Ergo
quotquot sunt in orbe fideles aut Ecclesi» particulares, supreme
illi auctoritati subjiciantur oportet.

Prob. min. 1) Ecclesia, de qua hic agitur, ea est quam Chri-
stus edificavit; atqui non aliquam particularem, sed universalem
Ecclesiam sdificavit Christus—2) Ecclesiam super Petrum ædi-
ficandam vocat Christus suam, simpliciter et sine addito (« Ec-
clesiam meam »); atqui Ecclesia quee simpliciter Ecclesia Christi
dicitur non est hzc vel illa particularis, sed Ecclesia universa-
lis—3) Loquitur Christus de Ecclesia , contra quam « porte in-
feri non prevalebunt »; sed promissio heec, portas inferi non esse
prevalituras adversus Ecclesiam, de sola Ecclesia universali in-
telligi potest-—4) Constat ex usu Scripturarum N. T., nomen Ec-
clesia, simpliciter et sine addito usurpatum, significare univel-
sam Ecclesiam; quando enim Ecclesia particularis significatur,
aut restringitur nomen disertis verbis (« Ecclesia quee erat Jero-
solymis »—« Ecclesise Dei que est Corinthi » etc.); aut eX sub-

—— ——

|
|

ART. I. DE UNITATE ECCLESIA, 509

jecta materia noscitur, uti ex. gr. (Act. XX. 17.): « Mittens Ephe-
sum vocavit majores natu Ecclesise» etc. Atqui in cit. textu Matth.
nomen Ecclesie simpliciter et sine addito usurpatur, neque ulla
ex dictis rationibus restringitur. Ergo.

659. II. ¿terum ex Scriptura. Extat enim Prophetia, quam
per os Caiphe edidit Spiritus Sanctus (Jo. XI. 50-52.): « Expedit
vobis, ut unus moriatur homo pro populo, et non tota gens pe-
reat. Hoc autem a semetipso non dixit; sed cum esset Pontifex
anni illius, prophetavit, quod Jesus moriturus erat pro gente; et
non tantum pro gente, sed ut filios Dei, qui erant dispersi, con-
gregaret in unum. »—Unde: hic agitur de omnibus fidelibus, ubi-
cumque ii sint (non tantum pro gente.... sed ut filios Dei qui erant
dispersi etc.), qui omnes dicuntur congregandi in unam societa-
tem: unica vero societas, quam Christus sua morte fundavit, est
Ecclesia. Atqui non datur una societas, ubi non est unum supre-
mum regimen. Ergo.

Ad maj. confirmandam, recolantur ea quibus supra statuimus,
Christum Ecclesiam fundasse in formam vere societatis; et si-
mul perpendatur vocabulum congregaret, (cuvayax), quo signifi-
catur homines per orbem dispersos non solum convertendos esse,
sed una ponendos congregandos (1).

660. III. adhuc ex Scriptura, recolendo jam sepe dicta. Nam
—1) Ecclesia vocatur Regnum (n. 440. 545.), et quidem unum re-
gnum in singulari, regnum Dei, regnum Christi. Sed regnum non
est unum, nisi unus sit apud quem suprema potestas resideat.
Ergo. Regnum autem hoc visibile est (nn. 461. seqq.): ergo uni
ejus Capiti visibili omnes subjiciantur oportet.

2) Ecclesia vocatur Civitas. Jamvero—a) est una civitas; nam
constanter vocatur Civitas in singulari, et additur de fe, in ea,

(1) Id fatentur ipsi Protestantes interpretes. Kuinoel ait: « ut in unum coetum
colligeret oum Judeis (Ephes. IL, 13. 14., II., 6.); ut unus evaderet grex untus
pastoris (x. 16.), e Paganis et Judeis grex promiscuus. » Rosenmüller: « in unam
societatem colligeret, ut omnes fierent «num, ratione animi emendati et divinioris,
üt postea sepe Christas loquitur, ut sic unus existeret grex atque pastor. » Bloom-
Beldi « As it were into one Catholic and universal Churob, united in one holy
communion, nnder one common head. » A. Clarke: « That he should collect into
one body; form one Church out of the Jewish and Gentile believers - ^ (apud
Murray).

www .obrascatolicas.com

510 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

super te, in te, ad te, tui, tibi etc. (cf. dicta n. 405.5 et Is. LX.
Ps. LYXXVI.)—5) Est civitas universalis; ad eam enim confu.
unt omnes gentes, et omnia regna, « Rahab et Babylonis, et Ty.
rus et populus ;Ethiopum , filii peregrinorum, et reges eorum
omnes qui detrahebant tibi. » Atqui esse non posset una univer.
salis civitas, nisi una ei suprema potestas preesideret. Ergo,

3) Eeclesia a Christo instituta est in formam societatis visibilis,
uti supra demonstravimus. Sed, uti facile conceditur (n. 628.), non
est nisi una Ecclesia. Ergo non est nisi una ut societas, Sed go.
cietas non est una nisi una sit suprema auctoritas. Ergo.

661. IV. Ex Patribus, quorum testimonia brevitatis gratia,
ad quasdam veluti classes revocabimus. Ac — 1) huc faciunt ea
testimonia, quibus unitas regiminis ab iis ponitur in ipsa Eccle-
siæ definitione. Ita ex. gr. S. Cyprianus (ep. 69. ad Florent. Pupia-
num) postquam dixerit Ecclesiam esse « plebem sacerdoti aduna-
tam, et pastori suo gregem adhærentem »; addit, Episcopum in
Ecclesia esse, et Ecclesiam in Episcopo; eum, qui cum Episcopo
non est, in Ecclesia non esse; frustra eos sibi blandiri, qui pa-
cem cum Dei sacerdotibus non habentes, obrepunt et latenter apud
quosdam se communicare credunt: « quandoquidem, subdit, Ecele-
sia quæ catholica est, una est, scissa non est, nec divisa, sed
utique connexa, et cohærentium sibi sacerdotum glutino co-
pulata. »

2) Nisi Ecclesia esset una externa universalis societas, sen
nisi haberet unam pro toto orbe supremam potestatem, non pos-
Sei ut universalis docere, ac judicare: id fatetur ipse Jurieu (apud
Nicole, Unité de l. Eglise, liv. 1. ch. 9.); et liquet ex ipsa rei ni-
tura: si enim magisterium ac judicium supremum pertineret ad
Eeclesias inter se dissidentes, nihil definiri posset, quod omnes
obligaret: que ab una negarentur, afirmarentur ab alia. Atqui ugi-
versale magisterium ae supremum judicium semper Patres asse
ruerunt Ecclesie. Hinc S. Irenæus (adv. hæres. l. 1. c. 10. n. 2.)
Scribit: « Ecclesia tametsi per orbem sparsa,... miro consensu
quasi uno ore predita, hec predicat, docet et tradit. » « Here
ticos revertentes recipimus, inquit Synodus Cp. I. (apud Labbe,
V. 2. p. 932.) dantes quidem libellos et omnem h:eresim anathé -
matizantes, ques non sentit ut sancta Dei et Apostolica Ecclesia»

A . ` e += mu 1 » e df - -Sa y
|4 A La és. — f > Pe yA 2
E. D
L b í 1" E
“be
y p

ART. I. DE UNITATE ECCLESIZE. 511 NH

Leporius in suorum errorum abjuratione, postulantibus id Epi-
scopis Africanis, profiteri tenebatur se suscipere et tenere, « quod
ordo Ecclesis tenet aut suscipit » (ibid. p. 1682.)—Recole dicta
(n. 052.). |

3) Existit in Ecclesia potestas, qua quis ab unitate catholica
abscindi potest. Tertullianus (Apol. c. 93.), excommunicationem
vocat «futuri judicii prejudicium , si quis ita deliquerit, ut a
communione orationis, et conventus, et omnis sacri commercii
relegetur. » S. Cyprianus (ep. 2. ad Pomp.) eam vocat gladium
spiritualem, « quo superbi et contumaces necantur, dum de Ec-
clesia ejiciuntur. » « Fornicator, adulter, homicida, et cetera vi-
tia », inquit S. Hieronymus (in cap. 3. ep. ad Tit.), « per sacer-
dotes de Ecclesia propelluntur; heretici autem in semetipsos sen-
tentiam ferunt, suo arbitrio de Ecclesia recedentes. » (1) Atqui

ON L[ *

ea potestas esset impossibilis, nisi una suprema auctoritas toti
Ecclesi: presideret; qui enim ab una Ecclesia separaretur, reci-
peretur ab alia, nec omnes Ecclesi: uni judicio subjicerentur.Ergo.
4) Toties docuerunt Patres unitatem regiminis in Ecclesia,
quoties dixerunt Rom. Pontif. esse centrum catholice «nitatis
divinitus institutum. Hujusmodi vero testimonia innumera sunt.
S. Irenæus (adv. hæres. l. 3. c. 3.) docet « ad Ecclesiam [Ro-
manam] propter potiorem ejus principalitatem necesse esse omnem
convenire Ecclesiam, hoc est eos, qui sunt undique fideles. » —
S. Cyprianus (ep. 70. ad Januar.) docet: « Sicut Deus unus est, i
ita unam Ecclesiam esse, et cathedram unam super Petrum Do-
mini voce fundatam »; simul autem dicit (ep. ad Cornel. 55.) Ro-
manam Ecclesiam « hanc Petri cathedram esse et Ecclesiam prin-

(1) Mirum videri potest, ab ipsis Protestantibus hanc doctrinam quandoque agno-

sci. Synod. II. Paris. an. 1565 habita (discip. c. D. aıt, 17.), ita excommunicationem
definit; «Excommunicare," aiunt, «est aliquem abscindere a corpore Ecclesie ut
membrum putridum, ipsumque privare communione ejusque bonis omnibus.» Eodem

modo rem intellexerunt ministri reformati in synodo XX. congregati; nam excom-
municantes Jeremiam Feriez, haec habent: « Abjecimus eum et abjicimus extra
fidelium congregationem, nt satans tradatur. Abscidimus eum et abscindimus &
sanctorum communione, declarantes qnod non amplius debéat cenBeri vel reputari

ut J. C. et Ecclesiae membrum, ged haberi nt ethnicus et publicanus, ut prophanus

et contemptor Dei.» Concinunt denique plures Protestantium Synodi, quas videre

est apud Malou (Lect. de la Ste Bible eto. t. 1. p. 118).

` www.oBrascatolicas.com |

a
LI

912 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS

cipalem, unde unitas sacerdotalis exorta est. » Hine eam vocat
(ad eumd. ep. 45.) « radicem et matricem Ecclesiæ catholica, y
—S. Ambrosius (in Ps.50. n.30.) asserens quod ubi Petrus, ibi
est Ecclesia, narrat de Satyro fratre suo (l. de excessu fratris,
n. 47.), quod ab episcopo loci, ubi morabatur, interrogatus fait,
«utrum cum episcopis catholicis, hoc est, cum Romana Ecele
sia conveniret. » — S. Hieronymus (ep. 16. 14.) ad Damasum seri-
bens, hzc preclara profert: « Ego.... Deatitudini tuze, id est ca
thedre Petri, communione consocior: super illam petram edificatan
Ecclesiam scio. Quicumque extra hane domum agnum comederit
profanus est. Si quis cathedr:e Petri jungitur, meus est, »—Plu
ra suo loco videbimus.

662. V. Bene perpendenti allata argumenta facilis est respon-
sio exceptioni quam proponit Palmer, qui putat Ecclesiam fuisse
quidem a Christo institutam unam, non ita tamen ut sine inter-
ruptione debeat semper una etiam quoad regimen permanere:
unitas illa est de necessitate precepti, non vero essentic.

Verum—1) liquet ex dictis, unitatem regiminis tribui Ecclesie
prout est una societas, et societas catholica; sed id pertinet ad
ipsam essentiam Ecclesie: unde Patres id etiam ponunt in ipsa
Ecclesise definitione. Propterea cum Ecclesia sit indefectibilis,
erit semper una unitate etiam regiminis.

2) In Ecclesia, fatente etiam Palmer, debet semper esse uni-
tas fidei; atque unitas fidei, uti patet ex prop. prsced. pendet
a regimine Apostolico tamquam a principio. Ergo si unitas re-
giminis potest aliquando deesse, deesse etiam poterit unitas f-
dei (1).

3) Patres non modo affirmant Ecclesiam esse unam unitate re-
giminis, sed insuper dicunt non posse scindi in partes. Ita S. Cy-
prianus agens de Ecclesia «qus luce Domini perfusa per totum
orbem radios suos spargit», et in qua «unus tantum est grex

(1) Consideratione digna sunt que habet anctor ille (p. 1. c. b. $. 4.): « We n7
infer then that Christ having enjoined unity in the belief of the truth on all Cho:
stians, there must necessarily be in His Church some means for preserving 6t
restoring this unity, ag well in particular churches ag in the church universal,
d therefore, all those societies which are preyented by their fundamental prit

ciples from sustaining unity in the truth, cannot he churches of Christ. *

ART. I. DE UNITATE ECCLESIA

et unus Pastor »; docet (de Unit. Ecel. ec. 6. 7.), quod vesti s Chri-
sti inconsutilis, typus Ecclesie, scindi non potest: « Christi po-
pulus », inquit, «scindi non potest. Quis ergo sic est sceleratus
et perfidus, quis sic discordie furore vesanus, ut credat scindi
posse unttatem Dei, vestem Domini, Ecclesiam Christi? Monet
ipse in Evangelio suo, et docet dicens: *et erit unus grex et unus
pastor’; et esse posse uno in loco aliquis existimat aut raultos
pastores, aut plures greges? »—S. Ambrosius (1. 1. de Fide c. 1.
n. ll.) dixerat Ecclesiam esse unum corpus; quod deinde confir-
mat, quia, « non dividitur unitas, nec scinditur, et ideo nec cor-
ruptele subditur, nec atati ».—S. Epiphanius (expos. fid. c. 6.)
diserimen inter Ecclesiam eatholicam et sectas in eo constituit,
quod dum illa semper virgo est, intemerata ac una, secte e
contra eontinuo scinduntur: « Observatione dignum est », in-
quit, «seepenumero quamlibet per sese h:eresim scissam ac di-
visam, varias in partes et vocabula distrahi».—Id confirmabitur
ex mox dicendis.

663. Prob. 24 pars. I. Nulla unquam ratione licet schisma in-
troducere aut in eodem permanere, si necessitas unitatis externs
servande absoluta est, et nullam patitur exceptionem. Atqui talis
est hujusmodi necessitas. Ergo

Prob. min.—1) Scripture aperte excludunt quamlibet exce-
ptionem. Id quidem facile patet recolendo jam data argumenta:
cum enim Ecclesia sit Corpus Christi, Templum aut Domus
Dei, Regnum Christi, Ovile Christi; si quandoque liceret Ec-
clesie unitatem scindere, liceret scindere corpus Christi, domum
Dei, Regnum Christi, ovile Christi; seu liceret non habere Chri-
stum Caput, vivere extra domum ac Regnum Christi, non habere
Christum Pastorem. Atqui hæc apertissime numquam licita esse
possunt, sicut numquam licere potest privari vita, quam Christus
nobis communicat. Ergo.

2) Si absoluta non esset necessitas servandz unitatis Ecclesise,
eX principiis adversariorum sequeretur nullum esse hujusmodi

preceptum quoad externum regimen: quod tamen ipsi negant.

Revera, juxta ipsos, liceret scindere eam unitatem ratione cor-

ruptionis, heeresis etc.: sed in hoc casu a quo causa separationis

MAZZELLA, De Religione et Ecclesia

www.obrrascatolicas.com

Rs hx d E i Qro

M EM

"-
o

-]4 DISP. IV. DE ECCLESIÆ PROPRIETATIBUS AC DOTIDUS,
7

assot definienda ? Si ab auctoritate constituta a Christo in Ee.
clesia; adversariorum schisma certe esset illicitum, siquidem Ee.
clesia semper ipsi restitit: sin vero absque illius auctoritatis
consensu, quisque proprio judicio posset justam separationis cau
sam definire; jam absolute destrueretur regimen Ecclesim; quid
enim est auctoritas, quam subditi proprio judicio possunt licite
respuere ?

3) Patres docent tam illieitum esse separari ab Ecclesia pro-
pter schisma, quam propter heresim. Atqui adversarii, contra
quos hie agimus, agnoscunt necessitatem absolutam vitandi hæ-
reses. Ergo — « Dico et protestor », inquit S. Jo. Chrysostomus
(Hom. 11. in Ep. ad Eph.), « Ecclesiam scindere non minus esse
malum, quam incidere in heresim. Dic mihi si quis alicui regi
subjectus, ad alium quidem non defecerit, neque se alicui resi
dediderit, sed illius acceptam et detentam purpuram a fibula to-
tam demiserit, et in multa fragmenta disruperit, an minus pu-
nietur quam qui ad alterum defecerunt? Quid vero, si insuper
ipsum quoque regem Jugulo apprehensum interemisset, membra.
tim discerpens ejus corpus, quasnam poenas dedisset pro meritis?
Si autem qui regi conseryo suo hoc fecerit, majora fecit quam
ut quis par est dare possit poenas; qui Christum jugulat et mem-
bratim dilaniat, quam non merebitur gehennam ?».

4) Patres docent ita necessariam esse externam Ecclesie uni
tatem sicut necessaria est caritas: quemadmodum vero sine ca-
ritate nihil prodest, ita voluntarie existentibus extra Ecclesie
unitatem nihil prodesse potest. « Nemo », inquit S. Augustinus
(serm. 88. n. 19.), «ante tempus deserat arcam, toleret paleam
in tritura ; toleret in arca.... Qui autem deseruerit unitatem,
vlolat caritatem: et quisquis violat caritatem, quodlibet magnum
habeat, ipse nihil est. Si linguis hominum loquatur et Angelo-
rum, si sciat omnia sacramenta, si habeat omnem fidem ut mon-
tes transferat, si distribuat omnia sua pauperibus, si corpus sunm
tradat ut ardeat, caritatem autem non habeat, nihil est, nihil
ei prodest. Universa inutiliter habet, qui unum illud quo univer
sis utatur non habet. Amplectamur itaque caritatem, studentes
servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Non nos seducant qui

carnaliter intelligunt et corporalem separationem facientes, à

Į 9s e? - 24 2 J 4 FEF «Pf PARES
Lu Essi de TAE edad : (AAA RE ATAN TA A ra EL avi
Y e din indu ur wt ES md ag -
3 : ONE
J ACIE
ART. I, DE UNITATE ECCLESIAE. 515

Eeclesim frumentis toto orbe diffusis spiritali sacrilegio separan-
tur (Donatistee). Per totum enim mundurm serninatum est bonum
semen, Bonus ille seminator Filius hominis, non in Africa sola,
sed ubique sparsit semen bonum. Inimicus autem superseminayit
zizania. Sed tamen quid ait paterfamilias? Sinite utraque. cre-
scere usque ad messem ». — Et S. Cyprianus (de Unit: Eceles.),
inquit: « An secum esse Christum cum eollecti fuerint opinantur
qui extra Christi Ecclesiam colliguntur? Tales etiamsi occisi in
confessione nominis fuerint, macula ista nec sanguine abluitur.
Inexpiabilis et gravis culpa discordie nec passione purgatur.
Esse martyr non potest qui in Ecclesia non est. Ad regnum per-
venire non poterit qui eam que regnatura est derelinquit.....
Exhibere se non potest martyrem qui fraternam non tenuit ca- '
ritatem.... Cum Deo manere non possunt qui esse in Ecclesia
Dei unanimes noluerunt. Ardeant licet flammis et ignibus traditi,
vel objecti bestiis animas suas ponant, non erit illa fidei corona,
sed poena perfidie, nec religiose virtutis exitus gloriosus, sed
desperationis interitus. Occidi talis potest, coronari non pot-
est».—« Aversandus est talis atque fugiendus quisquis fuerit ab
Ecclesia separatus. Perversus est hujusmodi et peecat, et est a
semetipso damnatus. An esse sibi cum Christo videtur qui ad-
versus sacerdotes Christi facit, qui se a cleri ejus et plebis so-
cietate secernit ? » —Vide ipsorum hereticorum confessiones apud
Fratres Walenb. (de Unit. Eccles. 1. 2. tract. 9. c. 7.).

064. II. Ut magis urgeamus argumentum, simulque excludamus
precipuas separationis causas ab adversariis assignatas, preestat
argumentationem ita instaurare: numquam licet schisma introdu-
cere, Si nulla possit esse justa causa unitatem scindendi. Atqui
ita est. Ergo. |

Prob. min. 1) Patres generatim negant quamlibet hujusmodi
causam. S. Augustinus (c. ep. Parm. l. 2. n. 25.), ait: « Hæc ex
Scripturis sanctis documenta proferimus, ut appareat facile non
esse quidquam gravius sacrilegio schismatis: quia precidende
unitatis nulla est justa necessitas, cum sibi nequaquam spiritali-
ter nocituros malos ideo tolerent boni, ne spiritaliter sejungan-
| Ur à bonis, cum discipline severitatem consideratio custodienda
| Pacis refrenat aut differt» etc. Et (l. 3. n. 2.): «Inconeussum

www.obfSeatolicas.com

516 DISP. 1V. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

igitur firmumque teneamus, nullos bonos ab ea se posse dividere,
id est, nullos bonos, etiam si cognitos sibi malos patiantur, uy.
cumque versentur, propter eos se a longe positis et incognitis
bonis temerario schismatis sacrilegio separari» — Et S, Irengn
(l. 4. c. 33.) scribit: « Nulla enim ab eis tanta potest fieri COR
rectio, quanta est schismatis pernicies. Judicabit autem et omnes
eos qui sunt extra veritatem, id est, qui sunt extra Ecclesiam;
ipse autem a nemine judicabitur ».

2) Num justa causa dicuntur corrupti catholicorum mores? At,
ceteris preetermissis, id supponit Ecclesiam conflari solum justis,
quod supra refatavimus. Unde S. Augustinus (c. Gaudent, 1.2
c. 3.), ait: «Quid dicitis? necessitas compulit, ut justi relinque
* remus injustos? Respondet vobis Scriptura: Filius malus ipse se
justum dicit » —Et (serm. 88. n. 26.): « Certe jam manifestum est
prudentise vestrz, quomodo accipienda sint omnia talia testimo-
nia Scripturarum : ut quando Scriptura sonat, recedere nos de-
bere a malis, non aliud intelligere jubeamur, nisi ut corde rece-
damus; ne majus malum in separatione bonorum committamus,
quam in malorum conjunctione fugiamus, sicut ipsi Donatiste
fecerunt... Certe manifeste dixit Propheta, Recedite et exite im
de, et immundum ne tetigeritis. Ego ut intelligam quod dixit,
adtendo quod fecit. Facto suo mihi exponit dictum suum. Dixit,
Recedite. Quibus dixit? Utique justis. A quibus ut recederent,
dixit? Utique a peccatoribus et iniquis. Quero, a talibus utrum
ipse recesserit? Invenio quod non recesserit. Ergo aliter intelle
Xit»—Quin et ipsi heretici id tandem fatentur. Calvinus (c. Pi-
ghium, l. 1.) seribit «suos non adeo morosos esse, ut ob morum
vitia etiam gravissima, scindendam duxerint Ecclesiam ».—« Nül-
los tam impudentes novimus », ait Crocius, « qui propter more
corruptos ab Ecclesie verse communione recedendum esse di-
cunt ». — «Ideo monuit nos Christus, in collationibus de Eccle
sia , habet Apologia confessionis augustans , ne offensi privatis
vitiis, sive sacerdotum sive populi, sehismata excitaremus?.

3) Numquid justa causa schismatis dicuntur novi ritus ab Et-
clesia instituti ? «In iis rebus », inquit S. Augustinus (ep. 85. ad
ruber de quibus nihil certi statuit Scriptura divina, mos d
puli Dei, vel instituta majorum pro lege tenenda sunt. De 99"

RA arte - » S 2 Se A Pi c,
2 IET "T i" bs b gi > e zx : E
AR T. I. DE UNITATE ECCLESIA. 517

bus si disputare voluerimus, et ex aliorum consuetudine alios im-
probare, orietur interminata luctatio, que labore sermocinatio-
nis cum certa documenta nulla veritatis insinuet, utique cavendum
est, ne tempestate contentionis serenitatem charitatis obnubilet ».
— Accedit Protestantium confessio apud Fratres Walenb. (l. c.

cap. D.).

A Num justa causa schismatis dicuntur heereses? Sed—a) ne-
quit Ecclesia deficere in fide—b) Unitas fidei, ut prop. prec. vi-
dimus, pendet ab unitate regiminis—c) Si per hypothesim impos-
sibilem heresi commacularetur Ecclesia, eo ipso desineret esse
vera Ecclesia Christi; atque qui separarentur, eam constituerent:
una proinde semper maneret vera Christi Ecclesia.— Cf. sepe cit.
Fr. Walen. (l. c. capp. 5-8.).

665. III. Haec, uti patet, seque quadrant ¿ntroductioni schis-
matis et permanentic in illo. Sed alterum hune casum expresse
etiam contemplantur Patres. Ita ex. gr. S. Optatus Milev. (1.1.
p. 21.): « Vides ergo, frater Parmeniane, heec duo crimina tam
mala, tam gravia traditionis et schismatis, ad tuos principes
pertinere, Agnosce vel sero... cum priores tuos constet operatos
esse hoc alterum nefas (schismatis), etiam vos sceleratis vesti-
giis sequi laboratis: ut quod illi priores in titulo schismatis fe-
cerant, et vos jamdudum fecisse et nunc facere videamini. Illi
ruperunt suis temporibus pacem: vos exterminatis unitatem. De
parentibus vestris et de vobis merito dici potest, *'Csecus cecum
si duxerit, utrique in foveam cadunt' (Matth. XV. 14.). Oculos
patrum vestrorum furiosus excxecavit livor, semulatio vestros or-
bavit» — Voluntaria autem est separatio ab Ecclesia, sive ali-
quis ab ea recedat, sive causam ponat aut conservet, propter quam

precidatur aut precisus maneat.

8 IV.
Diffüieultatibus Quibusdam Satisflt.
066. Plura ab adversariis, presertim a Jurieu et Palmer, af-

ferri solent ecclesiastica documenta, ex quibus evertere conten-
, QUnt ejus unitatis necessitatem in Ecclesia, quam nos hactenus

518 DISP. IV. DE ECCLESL.E PROPRIETATIDUS AC DOTIBUS. —

exposuimus et probavimus. Non vacat quidem omnia singillatim
refellere: sed precipua referemus, quibusdam animadversionibu
præmissis, quibus facile singulis respondetur. Distinguamus im
primis triplicem in Ecclesia unitatem:—1) unitatem membrorum
inter se—2) unitatem membrorum, aut particularium Ecclesia.
rum cum una Ecclesia universali—3) unitatem ipsius Ecclesia,
qua sublata, existerent plures vere Christi Ecclesiæ. Non nega.
mus inter varia Ecclesie membra existere posse dissensiones, di-
visionesque; concedimus etiam posse ipsa membra vel Ecclesia;
aliquas particulares ab unitate Ecclesise deficere; imo concedi.
mus ipsius Ecclesiæ unitatem a nobis adsertam posse quandoque
concuti ac turbari. Sed negamus omnino ipsius Ecclesis unitatem
(de qua solum est questio) ita tolli aut interrumpi umquam poš-
se, ut Ecclesia ipsa in varias eommuniones scindatur, quarum
unaquaeque sit vera Ecclesia Christi.

667. Jamvero que ab adversariis hic congeruntur, ad duas ye
luti elasses reduci possunt. Prima complectitur varias separatio
nes heereticorum et schismaticorum ab Ecclesia catholica: ea ad
rem non faciunt; siquidem, uti patet ex dictis; separari illi pos-
sunt, et poni extra Ecclesiam, una tamen manente vera Ecclesia
is Christi. Altera vero classis ducitur ex divisionibus et schismatis,
qua intra ipsam veram Ecclesiam extitisse quandoque dicuntur;
at de pluribus aperte constat eas fuisse contentiones inter varia
Ecclesie membra, non vero intervenisse veram separationem ab
1 ipsa Ecclesia. Unum tamen est factum, quod specialem prese
dU ferre difficultatem videtur, magnum nempe, quod dicitur, schisma

) occidentale: de hoc paulo fusius agendum est. His itaque adno
NES | tatis, precipua commemoremus.

608. Objiciunt I.: S. Victor Asiaticas excommunicavit Eccle-

e sias; que tamen, non obstante hac excommunicatione, perman-

serunt in unitate Ecclesiv catholicæ; ergo Ecclesia tunc tempo

Tris erat veluti in duas partes divisa, ac proinde minime Una.

Respondetur—1): Cum fundamento asseri potest, S. Victorem
| ultra minas non fuisse progressum; nam—a) Eusebius (l. 5. c 24)
dieit quod Victor Ecclesias illas «a communione abscindert, C%
TT >: quí autem conatur abscindere, nondum abscindit —
b) Narrat idem auctor de S. Irenzo (idemque tradunt S. Hierony

.c9 Min

"-- A EY ve IIS 5d ' we're "2 zy: - ps f 2. ELS ^ T IL e: ri
.o iacu. c
- 13 "Y »
ART. I. DE UNITATE ECCLÉSLE. 519

mus, catal. Script. eccles. c. 25.; Photius, in Bibliotheca, Nice-
phorus, h. e. 1. 4. c. 38.), quod admonuit S. Victorem «ne in-
tegras Dei Ecclesias a communione abscinderet »: at qui admo-
netur ne abscindat, nondum abscidisse videtur.

9) Si detur latam fuisse excommunicationis sententiam a S. Vi-
ctore, cum fundamento asseritur, eam, instantibus Episcopis, re-
vocatam aut suspensam fuisse. Etenim—a) controversiam tunc
fuisse sopitam narrat Sozomenus: «Statutum est», inquit, « ut
singuli festum prout consueverant, celebrantes, a mutua inter se
communione nequaquam discederent »— b) Testatur S. Firmilianus
(ep. ad Cypr.) ob hanc quzstionem, communionem non fuisse
interruptam—c) Id confirmat silentium Eusebii, qui Victoris agen-
di rationem carpsisset si, ad preces S. Irenæi et tot aliorum epi-
seoporum, «ut ea potius sentire vellet que paci... congruebant »,
sententiam, silata fuisset, executioni mandavisset, ita ut commu-
nio fuerit abrupta.

3) Si denique detur excommunicationem et latam esse et exe-
cutioni mandatam, Ecclesie Asiatice vere fuissent schismatice,
sieut tales habitee sunt post Nicænam Synodum. Id patet ex ipsa
ilius controversie historia; nam Victor asserebat se habere po-
testatem separandi Asianos ab unitate Ecclesie; S. Irenæus et
alii, eo ipso quod rogarent Victorem non uti ea potestate, hanc
agnoscebant. Si ergo lata fuisset sententia, executioni mandata,
et Asiani illam sprevissent, extra Ecclesie unitatem positi fuis-
sent.

669. TI. Argumentum sumunt ex notissima inter S. Stepha-
num et S. Cyprianum controversia. Hic enim cum episcopis Afri-
ce, et Firmilianus eum quibusdam episcopis Orientis, contende-
bant hereticorum baptisma esse invalidum, adeoque rebaptizan-
dos esse illos qui ab heereticis baptizati Ecclesiam petebant;
S. Stephanus e contra cum reliquis omnibus docebat baptisma
ab hereticis collatum esse validum, adeoque nihil innovandum
esse, nisi quod traditum. est. Quamvis Stephani sententiz non
acquieverit Cyprianus; nemo tamen dissolutam censuit unitatem
| fidei et communionis inter ipsum et S. Stephanum, interque ro-

manam Ecclesiam et Africanam.
Respondetur, varias esse solutiones hujus diffücultatis. Ac —

www obenifBancas Com

59) DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

1) S. Cyprianus non ipse recessit a communione Stephani; i4
ipsemet testatur in concilio Carthaginensi III. dicens: « Superest,
ut de hac ipsa re quid sentiamus proferamus, neminem judiean.
tes, aut a jure communionis aliquem, si diversum senserit, amo.
ventes ». Unde S. Augustinus (l. 1. de Bapt. c. 18.): Ergo «ug,
se ille.... a coeteris diversa sentientibus, separata communione
disjunxit»; sed «in communione eorum, subdit S. Hieronymus
(Dial. c. Lucif.), permansit, qui sententie sus contraierant»,
Quomodo autem intelligi id potest ? Putavit S. Cyprianus, licei
per errorem, questionem de baptismo heereticorum non esse fidei
sed discipline (cf. Nat. Alex. sec. 3. diss. 12. a. 4.); hine pec-
cavit non obediendo S. Pontifici, sed non recessit ab Ecclesia;
eo vel magis, ajunt, quod S. Stephanus ex quadam prudenti cco-
nomia censuit ad tempus id esse tolerandum. Denique, ajunt, falce
martyrii inobedientiam purgavit.

2) Nec videtur S. Stephanus separasse unquam S. Cyprianum
ab unitate Ecclesie. Etenim—a) id indicat ipse S. Cyprianus, qui
exprobanti animo ita compellat S. Pontificem : « Dat honorem
Deo, qui heereticoram amicus, et inimicus christianorum, sacer-
dotes Dei, veritatem Christi, et Ecclesie unitatem tuentes, ab-
scindendos putat»? Ergo S. Stephanus, abscindendos putaverat
sed non absciderat—b) Id confirmat Dionysius Alex. (ap. Euseb.
l. 7. e. 2.) qui in epistola ad Xistum, Stephani successorem, re
fert Stephanum in suis litteris significasse, se « ob eam causam
ab illorum communione discessurum, quod heereticos rebaptiza:
rent»: ergo non discesserat.—c) Unitatem non fuisse abruptam
multoties aperte declarat S. Augustinus. Ita ex. gr. (l. de unic.
bapt. c. Petil. c. 12.; et 1. 5. c. Donat. c. 25.): «Ecce », inquil,
«duo erant, ut de aliis taceam, eminentissimarum Ecclesiarum,
Roman: scilicet et Carthaginensis episcopi, Stephanus et Cypri
nus, ambo in unitate catholica constituti; multi cum illo, pauci
cum isto etiam sentiebant, utrique cum eis in unitate consiste
tes. Vicit pax in cordibus eorum, ut in tali disceptatione nullum
inter eos schismatis malum oriretur ». |

Quomodo iterum intelligi id potest? Uti liquet, S. Steph?
nus proposuit quidem doctrinam Ecclesie Roman, sed abstinuit
a ferenda definitiva sententia, permittens ut interea aliter UP

d P gx PEA fer y 4 or. d e.
TAI 4st i E y + i, d. PANT earth ts yi
d$ r2 E ^ 34 ` 4 z> x A AE RE ARA >
A beds STATT aid rs. 2 Ehe A
"x A a é "^w EET ^m -
te ke
b
ART. I. DE UNITATE ECCLESIÆ. 59]

prianus crederet, donec eliquata questio tandem definiretur. Nee
obstat, quod Firmilianus censere videatur, S. Stephanum tulisse
sententiam; nam plures dubitant de genuinitate illius epistole,
in qua Firmilianus id asserit; alii vero tenent eum fuisse dece-
ptum: quod mirum non est, si consideretur animus nimis ex-
asperatus, quo scribebat, atque loci distantia (cf. Raymundum
Missorium, disp. in Firmil. epist. c. 11.). Major certe fides ad-
hibenda est S. Augustino, qui (l. de unico bapt. c. 14.) testatus
est Stephanum, licet minas excommunicationis intentarit, com-
munionem tamen non abrupisse. « Cum ergo Stephanus », inquit,
«non solum non rebaptizaret hzreticos, verum etiam hoc fa-
cientes, vel ut fieret decernentes, excommunicandos esse cense-
ret, sicut aliorum Episcoporum, et ipsius Cypriani littere osten-
dunt, tamen cum eo Cyprianus in unitatis pace permansit ».

3) Non desunt, qui historiam hujus controversie, ex toto vel
ex parte, inter fabulas amandandam censent. Sane—a) S. Augu-
stinus dubitanter loquitur de scriptis S. Cypriani, que in con-
iroversiam veniunt; nam (c. Crescon. l. 2.c. 31.) ait: «si seripta
ejus esse constat, quee pro vobis proferenda arbitramini»; et
(c. 35.): «si autem putatis et Cyprianum vobis in hac sententia
(de invaliditate baptismi hzereticorum) favere jactatis »; et (c.32,):
«vel quicumque illam scripsit epistolam » (ad Iubaianum)—5) Con-
sideratione digna sunt ea prsesertim, que S. Augustinus habet
(ep. 93. ad Vincent. Rogatistam): « Cyprianus autem, inquit, ali-
ter sensisse de baptismo, quam forma et consuetudo habebat Ec-
clesie non in canonicis, sed in suis et in Concilii litteris inve-
nitur. Correxisse autem istam sententiam non invenitur; non in-
congruenter tamen de tali viro existimandum est quod correxe-
rit, et fortasse suppressum sit ab iis, qui hoc errore nimium
delectati sunt, et tanto velut patrocinio carere noluerunt: quam-
quam non desint, qui hoc Cyprianum prorsus non sensisse Con-
tendant, sed sub ejus nomine a presumptoribus atque mendacibus
fuisse confictum » etc.—Sed satis heic de hac difficultate, de qua

iterum in seq. disp. |
670. Dicunt III.: Galli impune—1) restiterunt Concilio Nicæ-
no II.—2) iidemque Florentinum ex albo legitimorum et cecume-

i ncorum expungunt.

www.obfascatolicas.com

599 pIsP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

Respondetur ad lam; Notetur imprimis, Conc, Franeofordiengs
(a. 794.) sub Carolo M. habitum, fuisse quidem approbatum ab
Hadriano I. quoad ea que statuit contra Felicem Urgellitanum
et Elipandum Toletanum; minime vero quoad ea que improvide
dixit contra Synodum Nieenam. Quoad hsec errarunt Francofor.
dienses duplici errore facti:—1) putarunt ex perversa versione
quod Niceni Patres decreverint, sanctas imagines adorandas essel
sicut SSmam Trinitatem; cum e contra (Act. 3.) dicatur: «sw
scipio et amplector venerandas imagines: adorationem autem que
fit secundum latriam, tantummodo supersubstantiali et vivifieg
Trinitati conservo»—2) Putarunt, Synodum Nicsnam non fuisse
approbatam a Romano Pontifice, uti patet ex libris Carolinis id
asserentibus, et ex Hincmaro Rhemensi. Addunt—3) alii, Fran-
cofordienses errasse quoque errore juris, debitum cultum SS. Ima-

]|ginum negantes: Hadrianum vero ejusque Legatos, ex quadam
prudente ceconomia reliquisse Francos in sua ignorantia ad ali-
quod tempus, ne graviora mala sequerentur. Ceterum, rebus ex-
plicatis ac rite perspectis, Germani et Galli Nicenam Synodum
suscepere, et cultum SS. Imaginum ab ea definitum—Cf. Cabas-
sutium (Notitia Eccles. ad ssec. VIII.); et Ch. Lupum (Dissert. de
VII. Synod. Gen. c. 15. seqq.).

Ü Ad 24m; Conc. Florentinum numquam rejectum fuit ab eccle-
| sia gallicana, sed tantum a nonnullis Gallis, qui ei restiterunt;
Y non formaliter ob voluntatem obsistendi Ecclesiss, sed materia-
T B liter ob errorem facti. Patent hec omnia—1) ex Natali Alex.

TOME auctore esteroquin sententiis gallicanis addictissimo, qui inquit:
( | « Gallicana ecclesia Florentinz synodo nusquam intercessit, nec
Grecorum unioni et definitioni fidei in ea edite adversata fuit;
immo eam perpetuo est veneràta »—2) Ex Berthier (Histoire de
nt l.église gallicane, tom. 16. liv. 48.), qui testatur non secus sen-
| sisse clerum gallicanum et facultatem theologicam Parisiensem—

3) Adstipulantur etiam precipui quique' scriptores galli, uti Bos-
suetus, de Marca ete.

671. Dicunt IV.: tempore schismatis occidentalis, Ecclesiz uni-

S fuit interrupta.—Ut hujus diffieultatis vis, ejusque solutio bene |
intelligantur, juverit ejus schismatis

historiam paucis recolere.
Unde—1) postremus Pontificum, omn

lum opinione et consensu,

ART. I. DE UNITATE ECGLESIJE. 5993

legitimus fuerat seeculo Eeclesiee XIV. Gregorius XI., qui hortatu
S, Catharinæ Senensis, Avenione relicta, Romæ se restituit, Eo
defuncto, populus romanus minis et armis Pontificem patria ro-
manum, vel certe Italum exposcebat: creatus est Bartholomæus
Prignanus, Neapolitanus, archiepiscopus Barensis, qui Urbani VI.
nomen accepit. Ipse litteras de sua electione statim misit, et uni-
versa Ecclesia eum agnovit summum Pontificem: per duos sal-
tem menses nulla mota est quæstio de electionis validitate.

2) Verum cum Urbanus VI. vix jussus Pontifex Cardinalium mo-
ribus reformandis non sine severitate insisteret, Cardinales Galli
cum Hispano (ceteri erant Itali) Ananiam secesserunt; irritam Ur-
bani electionem declararunt, sub pretextu quod ex metu suffragati
fuerint; atque de ea re litteras dederunt die 9. Augusti, quarto
nempe post electionem mense. Deinde vero de nova electione age-
re ceperunt, conciliatisque etiam tribus Cardinalibus Italis (quar-
tus intermortuus fuerat), Fundis in campania, elegerunt Cardi-
nalem Gebennensem, dictum Clementem VII.

3) Initio nonnisi pauci huic adhsserunt; at quando innotuerunt
eneyclice Cardinalium litere, in quibus continebatur unanime te-
stimonium de vi, quam sibi dicebant illatam in electione Urbani,
amplifieatis simul tumultibus sat gravibus, qui electionis tempore
coorti fuerant, magna facta est animorum commotio, et integra
provincie ad Urbano recesserunt.

4) Urbano VI. successerunt Bonifacius IX. 1389.; Innocentius VII.
1404.; Gregorius XII. 1406.—Ex alia vero parte Clementi VII. suc-
cessit Petrus de Luna, dictus Benedictus XII. 1394. Hactenus duas
habemus, ut aiunt, obedientias. :

9) Cum hæc ita haberent, Cardinales utriusque obedientiz Pisis
concilium generale cogere decreverunt, quod tum unicum visum
est medium restituendi Ecclesi: pacem. Uterque Pontifex ad con-
cilium vocatus est, et juxta editum jusjurandum, propositum est,
ut ambo infulam pontificalem deponerent; sin vero, canonice exau-
ctorarentur. Utroque Pontifice deposito, electus est ab utriusque
obedientie Cardinalibus Petrus Philargus, vulgo de Candia di-
ctus SS, XII. Apostolorum presbyter Cardinalis, qui sibi nomen
imposuit Alexandri V. Schisma tamen non conquievit; nam Be-

www.obrásStatolicas.com

524 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

nedictus XIII., et Gregorius XII. synodi sententie minime se su. —

iecerunt. Hinc facte sunt tres obedientie.
6) Interim die 3. Maii anni 1410. moritur Alexander V., in cuius
locum sufficitur die 17. ejusdem mensis Balthassar Cossa Neapolita-

nus, creatus Cardinalis a Bonifacio IX.,et Joannis AXIIIL.appellatio. -

nem gessit. Nonnulle civitates Italie adhuc reverebantur Gre.
gorium XII., et magna pars Hispanie Benedictum XII, eo quod
nón constaret de auctoritate Concilii Pisani; hinc Joannes XXIII
indixit generale concilium habendum Constantiz; cujus etiam pri-
mæ sessioni prefuit.

7) In hoc Concilio—a) depositus fuit Joannes XXIII, qui sen-
tentiam ratam habuit—b) Lege cautum est, ne vel ipse, vel
Petrus de Luna, aut Angelus Corarius in Pontificem eligi posset
—c) Recepta est (Ses. XIV.) cessio Gregorii XII., qui ante ces-
sionem conyocavit, per Cardinalem Ragusinum sus obedientio,
concilium—d) Depositus fuit (Sess. XXXVII.) sententia decreto-
ria Petrus de Luna seu Benedictus XII.—e) Legati Hispaniarum
Synodo se adjunxerunt; et a Cardinalibus triplicis obedientie,
aliisque electoribus a synodo destinatis, creatus est summus Pon-
tifex Otho Columna, diaconus Cardinalis, qui Martini V. nomen
elegit.

612. Quibus positis, en, que exurgit, difficultas: ibi deest uni-
tas regiminis, ubi sunt plures societates independentes. Atqui
per 40. annos in Ecclesia Romana fuerunt primo duæ, deinde
tres obedientiæ, nempe societates christianæ independentes. Ergo.

Resp. Neg. Min. Etenim fuerunt quidem duæ, deinde tres ve-
luti factiones ejusdem societatis; non autem due aut tres socie-
tates separatæ et independentes. Ad hane solutionem intelligen-
dam, consideremus non jam Ecclesiam, sed regnum quodcumQque,
et videamus quandonam illud dici debet divisum, ita ut non am-
plius sit unum regnum. Id profecto contingit, quando in plures
scinditur partes, quarum unaqueque habet suum regem, et nul-
lus eorum censet se esse regem totíus regni, sed partis illius:
tum certe haberentur plures societates perfecte unius ejusdem-
que ordinis, quarum unaquzque esset independens, et consequen-
io omnes simul non possent unum regnum constituere. At vero
31 eadem multitndo scindatur in plures partes, quarum unaqué-

2.» E ret Je?» , 4 a | e T "s fo M
= . >

i LI. o A OPA de 47 ux Tos NC] t- ra> TE I ETE Arz
s " - fya "iy y A QU ETT PA sas E P e y rta? 26 " à 1 > t, yid a 4 Pais IF jan um m pt RIS e
A A E A IRA A RR O O
b E x
LA ~i
ART. I. DE UNITATE ECCLESIE, 595

que habet suum regem, qui simul cur multitudine sibi adherente
censeat ac contendat se esse regem totius regni, et non solius
partis sibi adhærentis; tunc error quidem erit quoad subjectum,
in quo legitime residet suprema potestas, sed regnum manet unum:
perturbuta ac concussa est unitas, non vero abolita ac destructa.
Jamvero durante scissione, de qua agitur.

]) Omnes obedientie profitebantur Ecclesiam catholicam esse
essentialiter unam unitate etiam supremi regiminis; supremum
hoc regimen pertinere ad eum, qui legitime electus in Romanum
Pontificem, legitimus esset successor S. Petri; non posse simul
existere plures legitimos successores S. Petri. Unde ergo orta
divisio? Ex errore facti; quelibet enim obedientia putabat suum
Pontificem fuisse legitime electum, ac proinde principatum supre-
mum obtinere; non in partem quee de facto ei jam subjiciebatur,
sed in omnes obedieníias, seu in universam Ecclesiam.

2) Hac fide moti, omnes cujuscumque obedientie , serio ad-
laborabant ad errorem facti removendum, et certo cognoscendum
Pontificem legitime electum, qui omnibus obedientiis , seu uni-
versi Ecclesie preesideret. Cumque, stante dubio de legitima elc-
ctione Pontificis, nullum sit supremum tribunal, valens dubium
expellere, preter coetum Episcoporum; obedientie omnes ad eum
rem detulerunt, omnes interim parate uni legitimo Pontifici cer-
le agnito obedientiam prestare.

3) Quare in prima scissionis periodo, ab electione nempe Clemen-
tis VII. usque ad Conc. Pisanum, cum corpus Episcoporum non-
dum judicium protulisset, omnes fideles illud invocabant; in se-
cunda periodo, a Concilio nempe Pisano usque ad Constantiense,
cum judicium latum esset a concilio quod videbatur oecumenieum,
magna fidelium pars, relicto Gregorio XII. et Benedicto XIL,
susceperunt Alexandrum V. Cum tamen de illius concilii cecume-
Dieitate non certo constaret, non pauci inter catholicos ei acquie-
scere reeusarunt; donec in tertia periodo Concilium certe œcu-
menicum rem definivit: tunc omnes ejus sententie acquiescentes
uni supremo Capiti legitime electo et certo agnito paruerunt. Il-
lud igitur, quod schisma dicitur occidentale, quin obstet unitati
Ecelesi:e Romane (vere Christi Ecclesie) novum ejusdem existit

argumentum.

I www.obfástatolicas.com

596 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIDUS AC DOTIBUS,

ARTICULUS SECUNDUS

Utrum Christi Eoclesia debeat esse Sanota.

UL?
-—

Exponitur Status Quaestionis.

673. Altera Ecclesie proprietas est Sanctitas; dicimus enim in
Symbolo: « Credo Unam, Sanctam... Ecclesiam. » Iis certe nomi-
mds in Sacris Litteris Ecclesia insignitur, que sanctitatem ejus
clarissime ostendunt. Dicitur enim passim « regnum colorum,»
corpus Christi », « sponsa Christi », « templum sanctum, habita-
culum Dei », « domus Dei », « civitas Dei ». Preesertim Ecclesia.
teste Apostolo (Eph. I. 23.), est Corpus Christi; et proinde capi-
ti adheerens, ex ipso percipiens jugem sanctitatis influxum, nequit
non esse sancta.

074. At si nulla est difficultas in Ecclesisz sanctitate generatim
asserenda; difficultate non carei verum ejus sanctitatis conceptum
definire: dum enim Novatores Ecclesiam sanctam confitentur ei-
demque ob plures titulos, quos et nos agnoscimus, sanctitatem
adscribunt: ob alios tamen, qui et veri sanctitatis tituli sunt,
eam esse sanctam negant.

675. Juverit Imprimis adnotare generales quasdam rationes, se-
cundum quas Eeclesia dicitur et est Sancta. Itaque Ecclesia est
Sancta—1) ratione sui Auctoris, et Capitis invisibilis, quod est
Jesus Christus — 2) ratione finis; qui idem est ac ille quem Ohri-
Stus sibi prestituit in sua missione, uti supra demonstravimus
—3) ratione mediorum; si enim debetur Ecclesise sanctitas finis,
negari ei nequit sanctitas mediorum. Hinc precipue sancta debet
esset, ejus doctrina, non modo quia a Christo, qui sanctus est,
promanat; sed etiam quia ad sanctitatem ducit; saneta sunt sa-
cramenta, que ad sanctificationem ordinantur , sanctitatemque
Producunt, etc.—4) Presertim Ecclesia appellatur sancta, quod
ut ait Cat. Conc. Trid. (de 9. art. Symb. n. 15.) « Deo consecrata

ART. II. DE SANCTITATE ECCLESIA. 527

dieataque sit: sic enim cetera hujusmodi... sancta vocari con-
sueverunt, quum divino cultui addicta et dedicata sunt: eujus ge-
:lege veteri vasa, vestes, altaria, in qua primoge-

qui Deo altissimo dedicabantur, sancti sunt ap-

neris sunt 1l
niti quoque ,

pellati. » |
676. Verum, ut propius accedamus ad ejus sanctitatis conce-

ptum definiendum, quem hie Eeclesie vindicamus, advertendum
est, quod, licet sanctitatis nomen multipliciter accipiatur in ipsis
Scripturis, proprie tamen, uti inquit Suarez (de Incarn. disp. 17.
sect. 6.) « dicitur sanetum quod est coram Deo purum et mun-
dum, ut ex usu Scripture constat.» Cui consonant quz scribit
Benedict. XIV. (de Can. Sanct. l. 3. c. 21. n. 9.): « Sanctitas ni-
hil aliud est, quam ab omni immunditia libera et perfecta, et |
omnino immaculata munditia. » Cum autem, in presenti statu,
immunitatem ab immunditia spiritus, seu a peccato, adipiscamur
per infusionem gratis sanctificantis et virtutum: societas illa jure
merito sancta nuncupabitur, que pro fine habet gratiam sancti-
ficantem et exercitium virtutum; media idonea hsec effieaciter
procurandi; et populum qui de facto interiorem gratiam jugiter
consequatur virtutesque exerceat.
677. Hine Ecclesi: sanctitas dupliciter considerari potest, ac?-
ve et passive. Sanctitas Ecclesie active inspecta, est continua
ejus actio et efficacia, nec non sollicitudo et industria in sancti-
| A ficandis suis membris, per doctrinz institutionem, per sacramenta,
regimen, etc. que omnia sunt media per se efficacissima sancti-
tatis: heee potius sanctificatio quam sanctitas appellanda videtur.
Sanctitas vero passzve accepta, est effectus sanctitatis active,
scilicet exercitium virtutum et gratia interna vigens in membris ,
Ecclesiæ. Utraque porro competit Ecclesiz, sed diverso modo et
gradu.

678. Porro, quoad activam Ecclesiæ sanctitatem, notari solum
debet mira Ecclesiæ forcunditas, qua et filios Deo constanter ac
perpetuo parit, et eorum aliquos ad eximium promovet virtutis
exercitium atque eminentem gratiam. Ad quod etiam facit gra-
tia miraculorum, qua ad hominum conversionem et Christus usus
est et voluit Apostolos uti. Sed quoad passivam sanctitatem, ne-
cesse est quedam animadvertere, ne ejus conceptu perperam in-

www obre tolicas com

E
n.

328 DISP. IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

tellecto, difficultates suboriantur. Ac—1) quidem, subjectum, de
quo asseritur passiva sanctitas, est ipsum Corpus Ecclesi, seu
societas quam Christus instituit, non vero omnia et singula mem-
bra ejus corporis seu societatis. Sanctitas enim passiva non pen-
det solum ab activitate Ecclesie , sed a libera etiam homi-
num cooperatione: cum vero heec in singulis deficere possit.ac quan-
doque deficiat; sanctitas Ecclesise in terris, sub hoc respectu, non
est consummata sed inchoata. Hxc patent ex jam statutis de mem.
bris Ecclesim.

2) Verum, membra mortua aut languida qus in Eeclesia sunt,
minime impediunt quominus Ecclesia sit ae vere dicatur sancta.
Nam-—a) quod aliqua membra sint languida aut mortua, id cer-
te non habent ab Ecclesia; imo ut talia sint, resistere potius de
bent jugi Ecclesie actioni ac influxui, et impedire ne vita Ec-
clesie ad se dimanet ipsisque communicetur—b) Uti recte obser-
vat Suarez (de Fide, disp. 9. sect. 7. n. 2.): « Recipit.... hane de
nominationem [sanctam] Ecclesia, primum a potiori parte; sem-
per enim in ea plurimi sunt justi, et quamvis numero pauciores
quam peccatores, attamen, quia coram Deo majoris «estimatio-
nis est unicus justus quam peccatores multi, ideo ab eis potest
denominari, precipue cum sanctitas justorum sit ex intentione
et instituto Ecclesie, cui contraria est malitia. » Cf. etiam (n. 3.)
—3) « Nec mirum cuiquam videri debet, inquit Cat. Conc. Trid.
(1. c.), Ecclesiam dici sanctam, tametsi multos peccatores con-
tinet. Sancti enim vocantur fideles qui populus Dei effecti sunt,
quive se, fide et baptismate suscepto, Christo consecrarunt: quam-
quam in multis offendunt, et, que polliciti sunt, non preestant:
quemadmodum etiam qui artem aliquam profitentur, etsi artis
precepta non servent, nomen tamen artificum retinent... Pre-
clare S. Augustinus, interpretans verba illa Prophetz: ‘Custodi
animam meam, quoniam sanetus sum': *Audeat, inquit, et Corpns
Christi, audeat et unus ille homo, clamans a finibus terre, cum
capite suo, et sub capite suo dicere: Sanctus sum. Accepit enim
gratiam baptismi et remissionis peccatorum. »

3) Cum « unicuique detur gratia secundum mensuram dona-
tionis Christi », et diversa sit hominum cooperatio gratis acce
pue; sanctitas passiva Eeclesim, in ipsis membris, que actu sat

n a a e... rr” a! ¿O TE
> A ¿RA Al vll. S RA
y p " "pe " $ e *
- DG ad YA [ES >
Jas "d
=p m

i p3 EER a Er aA u RAT A wa FERGET ÍA: rd Y - ACTA ALLE AS E ni 1 o 1 3
A | HAIR ONDA ART ni zt
1 > E E TS Ñ
ww
ART. II. DE SANCTITATE ECCLESIJZE, 529

eta sunt, diversos habet gradus (cf. de Gratia, n. 1109. seqq.)
Hinc datur—a) aliquis sanctitatis gradus, qui communis dici pot-
est; qui in eo consistit, quod homines gratia Dei adjuti præce-
pta servent, et in statu gratiæ conserventur — b) Datur gradus
sanctitatis perfectior in iis, qui præceptis solum servandis mi-
nime contenti, consiliis etiam evangelicis servandis adlaborant,
ac eum vitæ statum amplectuntur, qui perfectionis vocatur—
c) In his ipsis gradibus alii et alii dantur gradus: « stella enim
differt a stella in claritate. » Sed precipue considerandus est ora-
dus sanctitatis, qui dicitur heroicus, et describitur a Card. Laura
(apud Bened XIV. op. cit. 1. 3. c. 21. n. 10.): « ille virtutis gra-
dus, perfectio, seu fulgor et excellentia, que faeit ut homo circa
materiam illius virtutis [quod dicitur de una singulari virtute
dicatur etiam de virtutum complexu] supra communem aliorum
hominum [justorum] operandi modum operetur, et in hoc Deo si-
milis sit ».

4) Ecclesie igitur non modo asseritur sanctitas quatenus plura
ejus membra actu saneta sunt, sed etiam quatenus in diversis
membris reperiuntur diversi illi sanctitatis gradus: unde merito illi
applieantur verba (Ps. XLIV. 10.) «astitit regina a dextris tuis
in vestitu deaurato, circumdata varietate ». Sane, si sermo sit de

sanctitate, quee consilia etiam complectitur, evidens est illam non
posse Eeclesi:& deesse; Christus enim vult ac promovet in Eccle-
sia sanctitatem secundum normam in Evangelio propositam: con-
silia autem illa evangelica sunt. Hine etiam semper aliqui sunt
in Ecclesia, qui heroicum virtutis gradum attingunt; nec intel-
ligi potest, quod Christus Dominus in nullo suo membro inveniat
perfectionem, ad quam hortatus est, et quam intendit, eam sci-
licet qua quis perfectus est sicut Pater coelestis.

079. Ut penitius intelligamus hane activam et passivam Eccle-
sie sanctitatem, quee germana ejus sanctitas est, prestat reco-
lere, quod supra statuimus (nn. 410. seqq.), Ecclesiam nempe ani-
ma constare et corpore, eamdemque esse Corpus Christi (n. 412.);
quod proinde non ad instar cadaveris sine vita et sine motu est,
sed vivum vita Christi, et operans. Jamyero—1) sicut anima,

licet, sit principium vite in corpore, illud tamen non vivificat,
esse novasque

lis! intime ej uniatur, eique communicet novum
24

M a '
AZELLA. De Religione et. Ecclesia

www.obraséatolicas.com

du DISP. IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

operationes, atque corpus vicissim anims ipsius operationibus
inserviat; ita etiam in Ecclesia ut viva dici possit et Sit, seu
corpus vivum, necesse est ut suo modo intercedat inter ejus anio
mam et corpus unio, qua ejusdem ecclesie anima in corpus vig
exerat suam, et corpus ei serviendo vitam quam accepit velut
manifestet et exerceat. l

2) In humano individuo, semine creto, prius evolvitur corpus,
cui deinde anima infunditur quæ illud informat et vivificat: ita
pariter Ecclesia incipit a generatione, qus ei obtingit per ba-
ptismum, ac, si sermo sit de adultis, preparatur per verbi Dei
predicationem (que externa sunt), donee per infusionem fidei
spei, caritatis, grati: sanctificantis (quee sunt dona interna), ha-
beatur anima, qua quis vivum Ecclesie membrum efficitur (1).

3) Quemadmodum corpus alimentis extrinsecus perceptis nutri-
tur, atque animus verbo seu institutione informatur ac perfici-
tur; ita Ecclesia verbo Dei reliquisque subsidiis exterioribus ali-
tur, cum hzc totidem gratie ac sanctitatis vehicula sint, et ad
animam ipsam perficiendam conducant: corpus inservit anime,
Vicissim anima corpus vivificans, in eo, cum eo, per illud ope-

(1) Preclare in hanc rem scribit Moehler (Symbolism, p. 1. c. 4. S. A8.): « The
Catholics teach: the visible Church is first, then comes the invisible; the former
gives birth to the latter. On the other hand, the Lutherans say the reverse: from
the invisible emerges the visible Church : and the former is the ground-work of
the latter. In this apparently very unimportant opposition , a prodigions difference
is avowed. When Christ began to preach the kingdom of God, it existed nowhere
but in Him, and in the Divine idea. It came from without to men, and first ol
all to the apostles, in whom the divine kingdom was thus founded by the Word
of God: speaking from vithout, and after a human fashion unto them; so that it
was conveyed to them from vithont. When, through external media, the religious
consciousness of theme had been awakened , by the incarnate Son of God, and
they had, acordingly, receveid the outward. calling, to announce the Gospel unto
others, they went into countries where, in like manner, the kingdom of God was
not but the dominion of Safan; and, as instruments of Christ, working within
them, they impressed, from withont, the image of the celestial man on the inte-
rior of those, who before had been stamped with the image of the earthly one.
And as Christ had done unto them, they also did again unto others: they appoin-
ted disciples, who, like them ; Continued to preach the doctrine of salvation, 85
A Lc Ri x. numerous passages, londly declares, and so on perpetually

Pring out of the visible Church, » (Ex Angjica versione].

ES . - -—— —-— ——— MEL Ei I

Vio ce CEP PL : e
S: ESE RC. e Td

-7"
Ew
e,

, - d ' * 4 B $ e — 4 pn -
A ns -— ^j 4 4-9. $ -z . í - 0 ..
»U DAS M ^ m - A » ` "acu .”

ART. II. DE SANCTITATE ECCLESIA. 53]

«ns, illud etiam perficit; atque ita interiorem vitam, seu sancti-
tatem Ecclesia exterius manifestat.

4) at Ecclesia, ut vidimus (nn. 454. seqq.) ex suo fine, et ex
Christi institutione est veluti eminenter visibilis uti vera Ec-
clesia Christi ; ergo ejus vita debet ita manifestari, ut nullus
esse possit deceptioni locus. Propterea non sola fidei professione,
exteriori Dei cultu, sanctis operationibus etc.; sed mira etiam
igeunditate, miraculis, ceterisque supernis charismatibus hee vi-
te Ecclesie. manifestatio honestatur.

5) Cum autem hic agatur de vita supernaturali, cujus Auctor
est Spiritus Sanctus, qui proinde (n. 418.) dicitur Cor-Ecclesio;
merito Albertus Magnus (de Sacr. Missæ, tract. 2. c.9.) ita ex-
plicat Symboli articulum «Credo Sanctam Ecclesiam »: « Respi-
ciens autem », inquit, « ad hoe quod Spiritus Sanctus datur et
mittitur ad sanctificandam creaturam, que sanctitas nunquam
falit in Ecclesia, sed nonnunquam fallat in persona, dixit, San-
etam Ecclesiam. Et quia omnis articulus fundatur in divina et
eterna veritate, non super creatam veritatem, quia omnis erea-
tara vana est et non habet solidam veritatem, ideo iste articulus
sic resolvendus est ad proprium opus Spiritus Sancti, hoc est,
credo in Spiritàm Sanctum, non tantum secundum se sicut dicit
precedens articulus, sed etiam in eum credo secundum proprium
opus ejus, quod est, quod sanctificat Ecclesiam, quam sanctitatem
perfundit in sacramentis et virtutibus et donis quee dat ad san-
ctitatis perfectionem, et tandem in miraculis et donis gratis da-

ús, sicut sapientia, scientia, fides, discretio spirituum, operatio

sanitatam et prophetia et hujusmodi, que dat spiritus ad sancti-
latis Ecclesiæ demonstrationem. »

080. Hzc est genuina Sanctitatis Ecclesie idea. Protestantes
vero—1) haud infieiantur aliquam Ecclesi: sanctitatem activam,
licet precipua media, uti Sacramenta, regimen ete. excludant
(sed hee non sunt hujus loci).—2) Sanctitatem passivam alii ita
""aggerant ut nonnisi sanctis membris Ecclesiam constare autu-
nent: quem errorem refutavimus (nn. 616. seqq.) alii, inter quos,
at videtur, Litton, et Ecclesia Anglie Constituta, in suis homiliis
(apud Murray, disp. 8. sect. 1. n. 16.), ita extenuant, ut eam in

omnibns I
, “mmbus membris deficere posse censeant—5) Omnes vero plus

www.óBrascatolicas.com

A
f

ex
dG

E el
“We d

”,*

dl eu.

a
F

592 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

minus negare videntur præclaram illam, quæ dubium omne Tur

pellat, sanctitatis manifestationem per miracula, ceteraque chas

rismata. Cujus negationis causam candide exponit Middleton (In-

troductory Discourse, p. 01.), dicens: « Si Scriptores veteres, qui -
istorum miraculorum historias narrant, ut testes probos excipias,
et consuetudines et doctrinas admittas necesse est, ad quas fir-

mandas facta sunt, vel cum quibus indivulse copulantur, ista mi.

racula. Sed consuetudines et doctriusm ists es ipss sunt, quas -
ut Protestans, respuis, scil. instituta monastica, reliquiarum
et imaginum cultus, orationes pro defunctis, invocatio saneto-

rum » etc.

681. Ex his plane intelligitur quam sanctitatem debeamus Ec-

clesiæ vindicare. Igitur—

S II.
Solvitur Proposita Quaestio.

Pror. XXIX. Ecclesie Christi, que in sacris litteris multi-
plici ratione sancta predicatur, pracipue tribuenda est san-
ctitas tum l. activa, qua hominum sanctificationi efficacissimis
mediis jugiter adlaborat—tum 2. passiva , qua in ejus sinu

numquam sancta membra desunt.—3. Utraque autem tam ext-

cellens est, ut non modo fidei professione bonorumque operum.

exercitio, verum etiam mirabili fecunditate, miraculis, cete-
risque supernis charismatibus, Ecclesiam, tamquam corpus sti-
pernaturali vita vivens, conspicuam omnibus reddat.

682. Prob. lma pars. I. Legitur (Ezech. XXXVII. 26. segg):

«Et fundabo eos, et multiplicabo, et dabo sanctificationem meam
in medio eorum in perpetuum. Et erit tabernaculum meum in eis
et ero eis Deus, et ipse erunt mihi populus. Et scient gentes,
quia ego Dominus Sanctificator Israel, cum fuerit sanctificatio

mea in medio eorum in perpetuum ». Et (Eph. IV.): «Et ipse de-

dit quosdam Apostolos » quosdam autem Prophetas, alios ver?

Evangelistas, alios autem Pastores et Doctores, ad consummatio-

ba TT m* 41

ART. II, DE SANCTITATE ECCLESIA. 599

nem Sanctorum, in opus ministerii, in edificationem corporis
Christi» etc. (vide n. 651.).

In citatis verbis Ezechielis immediate agitur de Juda et Israel,
qui sub uno rege David unum regnum erant constituturi; sed
quemadmodum Juda et Israel representant omnes populos, ita
David representat Christum, cum quo de populo illo, seu de Ec-
clesia Deus iniit pactum sempiternum. Quare: ex. cit. testimo-
nis constat Deum esse Sanctificatorem populi sui, nempe Ec-
clesie, in perpetuum ; atque sanctificationem operari per mini-
sterium Apostolorum, Pastorum et Doctorum, nempe Ecclesis
docentis. Ergo Ecclesia hsc in perpetuum adlaborat sanctifica-
tioni hominum. Sed in hoc consistit sanctitas activa. Ergo.

683. II. Christus communicavit Ecclesie suam ipsam missio-
nem; ac proinde voluit ut vice ejus per externum ministerium
homines doceret salutis viam, a peccato mundaret, sanetificaret;
atque ad id assequendum idoneis efficacibusque mediis eam in-
struxit (nn. 482. seqq.). Atqui Ecclesia numquam potest a suo
fine suaque institutione deficere (id clarius patebit ubi de Eccle-
sie indefectibilitate). Ergo Ecclesia jugiter adlaborat per me-
dia, que a Christo accepit quseque efficacissima sunt hominum
saluti. Sed in hoc consistit sanctitas Ecclesise activa. Ergo.

684. III. Ecclesia, utpote Sponsa Christi, conjunctissima el est
voluntate; et, utpote interiori Spiritus Sancti influxui subjecta,
ab eo mota jugiter operatur (n. 419.). Atqui voluntas Christi
est sanctificatio hominum, et Spiritus Sancti operatio in nostram
sanctificationem tendit. Ergo huic sanctificationi Ecclesia jugi-
ter adlaborat, ac proinde activa sanctitas numquam ab ea deesse
potest.

085. IV. In Ecclesia, ut mox probabimus, numquam deesse pos-
sunt saneti. Atqui in Ecclesia posuit Christus omnia salutis me-
día. Ergo semper adhibentur hzc media ab Ecclesia ad sua mem-

bra sanctificanda; adeoque semper in Ecclesia viget sanctitas
activa,

| 030. Prob. 243 pars. I. ex Scriptura. Nam—1) sepissime in
Seripturis exprimitur ardens et efficax desiderium Christi sancti-
leandi Populum suum, idest Ecclesiam; atqui incredibile est

WWW. catolicas.com

"P
22-54.
SEN.
T EL N i

A
»* y $ e
l e i
I Dn N
uin 4
Uh "
1? >
iM. »
MP P
i Y 1
d A
vii *

"34 DISP. IV, DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

omnino ut tale desiderium vel ad tempus omni effectu. careat,
Ergo numquam desunt sancti in Ecclesia — Prob. maj. Dicitur
(Luc. XII. 40. seq.): « Ignem veni mittere in terram, et quid
volo nisi ut accendatur? Baptismo autem habeo baptizari, ei
quomodo coarctor usque dum perficiatur »; et (Jo. XV. 16.): « Ego
elegi vos, et posui vos ut eatis, et fruetum afferatis, ot fructus
vester maneat»; et (XVII. 10.): «Et ego pro iis sacrifico me-
ipsum, ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Non pro iis autem
rogo tantum », etc.; et (Ephes. V. 25.): «Christus dilexit Ecele-
siam, et seipsum tradidit pro ea ut illam sanctificaret », eto.; et
(Tit. II. 14.): « Dedit semetipsum pro nobis, ut nos redimeret ab
omni iniquitate, et mundaret sibi populum acceptabilem, sectato-
rem bonorum operum »— Conf. argumentum, quia ab Adam usque
ad Noe, a Noe usque ad Moysen, et toto tempore Legis Veteris,
numquam defuerunt aliqui sancti, licet quandoque numero pauci
essent. Ergo, cum post Christum major sit gratiarum abundantia,
adeo ut dicamur vivere sub Lege gratie, numquam deesse pos-
sunt Sancti in Ecclesia.

2) Legitur (Is. LXII. 3. seqq.): « Et eris corona gloris in mann
Domini, et diadema regni in manu Dei tui. Non vocaberis ultra
Derelicta: et terra tua non vocabitur amplius Desolata: sed vo-
caberiz voluntas mea in ea, et terra tua Inhabitata; quia com-
placuit Domino in te: et terra tua inhabitabitur. Habitabit enim
Juvenis cum virgine, et habitabunt in te filii tui. Et gaudebit
sponsus super sponsam, et gaudebit super te Deus tuus, etc....
Et vocabunt eos, Populus sanctus redempti a Domino. Tu autem
vocaberis, Quesita civitas, et non Derelicta ». Et (Eph. V.): « Vi-
ri, diligite uxores vestras sicut et Christus dilexit Ecclesiam, el
seipsum tradidit pro ea, ut illam sanctificaret, mundans lavacro
aque in verbo vitæ; ut exhiberet ipse sibi gloriosam Ecclesiam
non habentem maeulam, aut rugam, aut aliquid hujusmodi; sed
ut sit sancta et immaculata. Ita et viri debent diligere uxores
suas ut corpora sua ». Recolantur similia testimonia supra jam
data— Unde: Ecclesia sæpe dieitur in Seripturis—a) objectum di-
vin? complacentis, et precipus dilectionis, et quidem in perpe
UM siquidem est civitas non derelicta: sed talis complacenti2
et dilectionis objectum non sunt nisi justi (cf. de Gratia, n. 1008.

ART. II. DE SANCTITATE ECCLESIA.

uid. Ergo—) iplis dieitur M inhabitata a Deo; Domus
T Dei; Templum Dei; habitaculum Spiritus Saneti. Atqui Deus non
| ' dieitur inhabitare nisi per gratiam sanetifleantem (cf. de Gra-
ii tía, n. 1027. seqq.). Ergo—c) Ecclesia dieitur Sponsa Christi -
em ergo diligit Christus amore amicitie, atque eodem amore
ab en diligitur. Sed hoc amore non diliguntur a Deo nisi justi,
nec nisi justi eum ita diligunt. Ergo—d) Ecclesia dieitur Corpus
Christi. Sed corpus Christi nequit esse mortuum, sed vivit ipsa
vita Christi: vita autem Christi est vita gratis. Ergo.
3) Idem confici potest ex pluries citatis parabolis. Nam—a)
erescit bonus fructus simul cum malo usque ad consummationem
seculi (Matth. XIII. 24.) —b) in parabola sagene, pisces boni et
mali simul manent, nonnisi in fine mundi separandi (Matth. ibid.
41)—c) in parabola magne domus, vasa aurea et argentea in
ea existunt eque ac vasa lignea et fictilia (I. Tim. II. 20.). Sed
per segetem, sagenam, magnam domum significatur Ecclesia; et

per fructus bonos, pisces bonos, vasa pretiosa significantur justi.
Ergo. ,

687. II. Ex Patribus. S. Irenæus (1. 23. c. 24. n. 1.): «Ubi
enim Ecclesia, ibi et Spiritus Dei; et ubi Spiritus Dei, ibi Ec-
clesia et omnis gratia: Spiritus autem veritas» — S. Cyr. Hier.
(Cat. 18. n. 23.): « Catholica enimvero vocatur [Ecclesia]... Tum
etiam eo, quod omne hominum genus recto cultui subjiciat, prin-
cipes et privatos, doctos et imperitos. Ac denique, quia genera-
liter quidem omne peccatorum genus quæ per animam et corpus
perpetrantur, curat et sanat: eadem vero omne possidet, quovis
nomine significetur, virtutis genus, in factis et verbis, et spiri-
| tualibus cujusvis speciei donis »—S. Ambros. (Hex. l. 4. n. 22.):
«Synagoga dieit in Canticis Canticorum: *Annuntia mihi quem
!

dilerit anima mea, ubi pascas, ubi maneas in meridiano, ne forte
fam circumamicta super greges sodalium tuorum', hoc est, an-
nuntia mihi, Christe, quem .dilexit anima mea. Cur non potius
bus diligit? Sed Synagoga dilexit, Ecclesia diligit, nec umquam
“irea Christum suum mutat affectum» — Quoad 5. Augustinum,
je tot loca allata (n. 619.) quibus affirmatur Ecclesiam ex bo-
S et malis membris constare, supervacaneum esse yidetur alia
‘X eodem hie testimonia proferre. Subjiciam tantum quæ habet

m > i a A S
Md

526 DISP. IV. DE ECCLESIZE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

(serm. 214.): « Sanctam quoque Bogieiiutin matrem vestram, tam.
quam supernam Jerusalem sanctam civitatem Dei, honorate, di-
ligite, przdicate. Ipsa est que in hae fide, quam audistis, fry-
ctificat et crescit in universum mundum, Ecclesia Dei vivi, co.
N lumna et firmamentum veritatis: quæ malos in fine separandos,
NS a quibus interim discedit disparilitate morum, tolerat in com.
munione sacramentorum. » — S. Prosper (in Ps. 131.) expendens
! illud, « quoniam elegit Dominus Sion, preeelegit eam in habitatio.
nem sibi»; ait: «Sion ipsa est Ecclesia, et ipsa est Jerusalem
cselestis, ad cujus pacem currunt, qui etiam nunc peregrinantur,
Ipsa est civitas Dei, quee ex meliore sui parte, semper cum au-

ctore suo mansit: et partem, que per Dei gratiam quotidie ab
exilio revocatur, expectat, ut simul tota sit sui habitatoris edi.
ficatio ».—S. Cyrillus Alex. (in Michæam v. 5. 6.): « ‘Gloriosa di-
R JH cta sunt de te, civitas Dei”. Inhabitat enim Christus Ecclesiam
| ah | et tanquam propriam sibi civitatem fecit, etsi natura divinitatis
universa compleat. Hzc itaque civitas Dei quasi qusedam tellus,
et regio sanctificatorum, et unitate in Deo per spiritum locuple-
tatorum est».

CODE | 688. Prob. 3ta pars. I. Ex Scriptura. Nam legitur (Jo. XIV.
(^N EN 2.): «Amen, amen, dico vobis: Qui credit in me, opera, qua
MEM ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet, quia ego ad
a. Patrem vado ». Et (Marc. XVL, 17. 18.): « Signa autem eos, qui
| | | crediderint, hzc sequentur: In nomine meo demonia ejicient, lin-
guis loquentur novis, serpentes tollent, et si mortiferum quid bi-
ps berint, non eis nocebit, super «gros manus imponent et bene ha-
bebunt ». Et (I. Cor. XII.): «Divisiones operationum sunt, idem
vero Deus, qui operatur omnia in omnibus. Unicuique autem da-
3 | tur manifestatio Spiritus ad utilitatem. Alii quidem per Spiri-
tum datur sermo sapientie; alii autem sermo scientis secundum
eundem Spiritum: alteri fides in eodem Spiritu; alii gratia sani-
tatum in uno Spiritu; alii operatio virtutum, alii prophetia,

alii diseretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio
sermonum ».

Unde: 1) in citatis testimoniis continentur Christi pollicitatio-
nes de charismatibus, qu: debent esse in Ecclesia. Atqui hujus-

ART. Il. DE SANCTITATE ECCLESIZX, , 537

podi pollicitationes ad nullum definitum tempus coarctantur. Ergo
| semper debent esse in Ecclesia.

9) Eos Christus alloquitur, quibus promisit se affuturum usque
ad consummationem seeculi, atque ea charismata in bonum so-
sietatis a se institute, seu Ecclesi, promittit. Ergo eadem cha-
rismata tamdiu durare debent, quamdiu durat Christi assisten-
tia, et ipsa Ecclesia, nempe usque ad consummationem seculi.

3) Imo, cum ex Apostolo (I. Cor. XIV. 22.) signa data sint in-
ádelibus, non autem fidelibus, tamdiu, perseveratura sunt extra-
ordinaria hec Dei dona, quamdiu infideles fuerint ad Christum
per Ecclesiam convertendi. Sed plenitudo gentium, ut idem lo-
quitur Apostolus (Rom. XI. 25.), nonnisi sub mundi finem ingres-
sura est in Ecclesiam; ergo usque ad mundi finem illa debent in
Ecclesia perdurare. |

4) Revera Christus successionem instituit Apostolorum, ut per

eam obtinere pergeret illos fructus, quos per Apostolos conse-
| quebatur; ergo non potest activitas Ecclesisx ab illa Apostolorum
| substantialiter differre in activitate et fecunditate; ergo illa me-
| dia habeat oportet, quibus Apostolorum predicatio feecunditatem
| obtinuit. Sed inter hzc eminebant prodigia; ergo neque hzc ab
. Eeclsie ministerio abesse possunt. Sicut igitur Apostoli suam
. missionem contestabantur signis, atque ita populos convertebant;
| ia Eeclesia eget prodigiis, ut infideles ad fidem adducat, et juge
| divinitatis suse existentis? testimonium habeat.
Quapropter quamdiu remanent gentes conyertendz aut revocan-
de ad Christum , tamdiu permanet et objectum missionis et ne-
cessitas foecunditatis in Ecclesia. Clarissima autem et veterum
prophetarum et ipsius Christi vaticinia prenuntiant gentes omnes
; fore ad Christum convertendas. Ita Isaias (LIV. l. seq.) allo-
| quitur Ecclesiam : « Lauda, sterilis, que non paris; decanta
| laudem et hinni, quee non pariebas, quoniam multi filii deserte,
| magis quam ejus quee habet virum, dicit Dominus. Dilata locum
| tentorii tui, et pelles tabernaculorum tuorum extende, ne parcas:

longós fac funiculos tuos, et clavos tuos consolida. Ad dexteram
enim et ad levam penetrabis, et semen tuum gentes heeredita-

bit». Hæc vero de Ecclesia Christi ex gentibus colligenda expo-
hit Apostolus (Gal. IV. 17.). Plura hujusmodi vaticinia extant in

WWW obrascatolicas.c:

7 Pw Li

L a f
a Arn

` — IRA +
a uu . : 8 8 A. — MIT "us -
^ " f

99 pISP. 1V. DE ECCLESI.E PROPRIETATIRUS AC DOTIBUS,

Ps.. et Christus ipse (Matth. VIII. 11.), affirmat quod « multi
ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham,
Isaac et Jacob in regno ccelorum »; imo suum Evangelium præ-
dicandum in universo mundo preedicit.

689. II. Ex Patribus. Nam—1) non modo referunt plura mi.
racula suo tempore in Ecclesia patrata, verum etiam ex iis pro-
bant Ecclesiam catholicam esse veram Christi Ecclesiam. Ita ex,
gr. S. Irenæus (adv. hæres. l. l. c. 56.), scribit: « Non possunt
[h:eretici] cæcis donare visum, neque surdis auditum, neque omnes
diemones effugare, preter eos qui ab ipsis immittuntur, si tamen
et hoc faciunt; neque debiles aut paraliticos, aut claudos restan-
rare; tantum absunt ab eo ut mortuum excitent, quemadmodum
Dominus excitavit, et Apostoli per orationem, et sepissime in
fraternitate propter aliquid necessarium, Ecclesia in quoquo loco
universa per jejunium, et supplicationem multam postulante, re-
versus est spiritus mortuo, et donatus est homo orationibus San-
ctorum, ut credant esse resurrectionem a mortuis ». Similia ha-
bent Tertullianus (in Apol. adv. Gentes, c. 23.; ad Scapulam,
c. 2.5 S. Athanasius (1. de Inearnat. Verbi); Origines (1. 1. cont.
Celsum); Theodoretus et Eusebius (passim in hist. Eccles.); S. Hie-
ronymus (Ep. 17. ad Marcellam); S. Chrysost. (Hom. 4. in Matth.);
S. Augustinus (de Civ. Dei, c. 8.), etc.

2) Quod si aliqui, uti S. Augustinus (de ver. Rel. c. 25. n. 47.),
S. Gregorius (hom. 29. in Evang.), videntur miracula et alia si-
gna coarctare ad Ecclesie exordia; id non absolute, sed relative
intellisunt, quatenus nempe non tam frequentia nunc sunt quam
antea erant. Quod patet—a) ex diserta eorum doctrina. Sane
S. Augustinus, (l. c. de Vera Rel.), scripserat quidem: «Cum
Ecclesia catholica per totum orbem diffusa atque fundata sit,
nec miraeula illa in nostra tempora durare permissa sunt, ne
animus semper visibilia queereret, et eorum consuetudine frige-
sceret genus humanum, quorum novitate flagravit ». At (lib. 1.
Retract. c. 13. n. T.) ait: «Sed non sic accipiendum est quod
dixi, ut nunc in Christi nomine fieri miracula” nulla credantur.
Nam ego ipse, quando istum ipsum librum scripsi, ad Mediola-
uis corpora Martyrum in eadem civitate cecum illuminatum
fuisse jam noveram, et alia nonnulla, qualia tam multa etiam

n x > n " k e Le " B de " A " -p — Fa » -
PTT AETA Laf e » e $ P or | -— AE AGE EAN 2 ^
7 "A " a > - » p MY -i l » "r2 - - [^ b
AER Aene DIRE DU AR L7.
L " t.
-

ART. 11. DE SANCTITATE ECCLESLE,
| istis temporibus fiunt, ut nec omnia cognoscere, nec ca, qua co-

gnoseimus, enumerare possimus » — Pariter S, Gregorius M. ea,
que scripserat (in hom. 29. in Evang.), exponit (1. 27. in Job,
e, 18, n. 36., edit. Maur.) dicens: « Tune quippe saneta Ecclesia
miraculorum adjutoriis indiguit, eum contribulatio persecutionis
pressit. Nam postquam superbiam infidelitatis edomuit , non jam
virtutum signa, sed sola merita operum requirit; quamvis et illa
per multos, cura opportunitas exigit, ostendat ». Et (n. 27.): « Quid
est ergo mirum », inquit, «si propagata fide, crebro miracula
non fiunt?» Certe uterque Pater plura miracula sua state pa-
trata refert.—0) Constat etiam ex rei veluti natura. Etenim cha-
rismata illa sunt media in ordine ad conversionem gentium, et
ad testificationem divinitatis Ecclesie; ergo ea setate debuerunt
esse frequentiora, qua plura exigebantur ad utrumque finem. At
| nunc fides christiana manifestior facta jam est per triumphum
fere ubique de idololatria relatum; per Ecclesie Christi mirabi-
lem propagationem et conservationem; per tot prodigia que in
| sinu ipsius jampridem sunt gesta. Mirum igitur esse non debet
| si prodigia, nostris temporibus pre evo Apostolorum minus fre-
| quentia sunt (1).

| (1) Facile hinc intelligitur, qua ratione dixerit S. Augustinus (de Unit. Eccl.
| & 19), questionem de veritate Ecclesiae se nolle inde definire, quod « per totum
otbem in loois sanctis, ques frequentat nostra communio, tanta mirabilia vel exau-
| ditionam vel sanitatum fiant -. Non repudiat absolute probationem ex miraculis;
sed disputans contra Donatistas, qui sua jactabant miracula, longam censuit hanc
viam, adeoque faciliorem ex catholicitate adhibere maluit demonstrationem. Unde
scribit S, Doctor: «Nemo ergo vobis fabulas vendat: et Pontius fecit miraculum,
et Donatus oravit, et respondit ei Deus de coelo: aut falluntur aut fallunt». Ad-
| ductis antem sacris testimoniis de eatholicitate Ecclesiae, subdit (c. 5.): « Aperta
veritas clamet, luceat, in obturatas aures irrumpat, dissimulantium vonlos feriat n.
Clarissime demonstratione ex catholicitate Ecclesiae absoluta, merito contra Do-
natistas concludit: « quaecumque talia in Catholica flunt, ideo sunt approbanda,
qais in Catholica fiunt; non ideo manifestatur Ecclesia, quia haec in ea fiunt 7.

wwweebrascatolicas.com

cor ce nil BET a E

540 DISP. IV. DE ECCLESIM PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

ARTICULUS TERTIUS

Utrum Vera Christi Ecclesia Debeat esse Catholica,

S I.

Exponitur Status Queestionis.

600. Tertia Ecclesise proprietas, juxta Symbolum, est Catholi-
citas; dicimus enim: «Credo. ... Catholicam Ecclesiam ». Vox
Catholicus, grece Ka3ouxo;, idem sonat ac universalis : quam-
vis autem hsc appellatio Catholice in vetustioribus formulis la-
Yinis desiderari videatur, invenitur tamen in vetustissimis for-
mulis grecis jam ante Conc. Nicenum, eamque notissimam fuisse
constat. Ita S. Ignatius M. (ad Smyrneos n. 8.), ait: « Ubi com-
paruerit Episcopus, ibi et multitudo sit; quemadmodum ubi fuerit
Christus Jesus, ibi Catholica est Ecclesia ». Et in Ep. Encycl.
Smyrnseorum (de martyr. S. Polycarpi), legitur: « Ecclesia Dei,
que Smyrne peregrinatur, Ecclesie Dei, que Philomelii pere-
grinatur et omnibus ubique terrarum, Sancte et Catholice Ec-
clesie parceciis misericordia et pax » etc.

691. Multiplici autem ratione Ecclesia dici potest Catholica,
uti eruitur ex verbis Christi apud (Matth. XXVIII.). Dicitur enim
«euntes in mundum universum »: en catholicitas loci ; « Docete
omnes gentes »: en catholicitas personarum; «Docentes eos ser-
vare omnia quecumque mandavi vobis»; en catholicitas doctri-
næ; «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem seeculi »:
en catholicitas temporis.

692. Verum—1) catholicitas doctrinc liquet ex dictis de uni-
tate fidei, et uberius confirmabitur ubi de Ecclesiæ infallibilitate
agetur. Nam, inquit Suarez (de Fide, disp. 3. sect. 7. n. 5.), « di-
citur Ecclesie doctrina catholica et universalis, tum quia non
privato uniuscujusque judicio nititur sed universali consensu et
communi generalique regula fidei fundatur... tum etiam quia per-
petua et universali traditione recepta est.... tum denique.... do-

ho 2% de Le RAE LEO- "i I". ^ s "Eri a” - ^ . .
o AOS 24 iind € y d ~ F^. wr : d T

i o - "ur ° AA 1 w UPON - Cr. LM -
— a Mata - dosi AES. 024 ler Pu r fras FIORE werte ^ m E - f Ls E Led
Fa -ye "- e-1 ab v pd Tae "7.
A LU z
L4

"hi E - - 4 rm £ I : E
Fs Y

Ue Ss

ART. III. DE CATHOLICITATE ECCLESIE, 541

otrina Ecclesise catholiea est, quia plene et perfecte omnia dog- po
mata, qui in notitiam hominum pervenire debent de visibilibus
el invisibilibus, de celestibus atque terrenis complectitur. Item
quia in ea omne genus virtutis continetur, adversum vitia et con-
tra peccata omnia remedium invenitur ». Eadem fusius prosequi-
tur (Defens. Fid. l. 1. c. 14.) —2) Catholicitas temporis facile re-
vocatur ad indefectibilitatem; cum enim temporum universitas
non sit simultanea, sed successiva, catholicitas temporis idem
est ac perpetuitas—3) Hie ergo solum agitur de catholicitate loce
et personarum, qute proprie dicitur Catholicitas Ecclesie. Ea
autem nihil aliud est, quam «lata per orbem diffusio cum ma- E
gna et conspicua membrorum multitudine». Hinc duo catholici-
tatis conceptui subsunt:—a) magnus membrorum numerus—b) la-
ta eorumdem per orbem disseminatio: societas enim aut multis
constans membris sed in una regione coarctatis, aut late diffusa
sed in singulis regionibus nonnisi paucis constans, non dicere-
tur, nec esset catholica; presertim non esset eminenter catholi-

ca, qualem esse Ecclesiam profitemur. | | - ^

693. Ut melius definiatur hic catholicitatis conceptus , juvat
distinguere catholicitatem materialem et formalem. Prima est
mera hominum diffusio per omnia loca et apud omnes gentes,
quin attendatur utrum sint unius aut plurium societatum, que o ă—
non aliter efficiant quid unum, nisi quod communi Feelesiæ chri- |
stianæ nomine (jure vel injuria) appellantur. Altera vero dicit —
Ecclesi; per orbem diffuse identitatem quoad fidem, et regimen.
Porro eum vera Ecclesia sit una, et catholicitas sit vere Ec-
clesis proprietas; nequit dari vera catholicitas, nisi ea sit etiam -
formalis: ea essentialiter preerequirit et clarissime significat uni- -
tatem; est enim quidam unitatis modus, unitatis scilicet ampli- —— vi E
tudo. Hine Suarez (def. Fid. 1. 1. c. 15. n. 7.), loquens de mul- . i
titudine, quam efformant yaris secte, dicit: «Illa vero multitudo "ad
nec unum corpus politicum est, ut per se constat, nec mysticum y
aut ecclesiasticum, quia neque in eadem fide, neque in uno ec-
clesiastieo regimine, neque in eadem regula credendi conveniunt;
ergo nec tota illa multitudo populorum aut sectarum potest diei
Ecclesia catholica, cum una Ecclesia non sit, neque aliqua secta z
Particularis illarum dici potest eatholica, cum nec pars sit ali-

Usa.
e s

B (UPS ad TM.

542 DISP. IV. DE ECOLESI.E PROPRIETATIDUS AC DOTIDUS,

cujus Ecclesiw Catholics, neque per se sola ad constituendam
Ecclesiam Catholicam sufficiat ».

694. Insuper catholicitas formalis est vel Juris, vel facti: illa
consistit in jure, ac proinde in aptitudine, virtute, efficacia, quam
habet Ecclesia sese propagandi per universum orbem; hec ost
ipsa actualis lata diffusio per orbem. De catholicitate Juris nulla
potest esse controversia, uti patet ex dictis de fine Kcclesim, de
necessitate eam ingrediendi, ete. Catholicitate juris gaudet Ec.
clesia, inquit Suarez (defens. Fid. 1, l. c. 16. n. 4.) «tum quia
pro toto mundo instituta est, et non sicut synagoga pro quadam
natione; tum etiam quia ex tunc accepit jus predicandi fidem
Christi per universum mundum.... tum denique quia habet pote-
statem in terris ad gubernandum universum orbem in iis, que
ad salutem anims spectant, vel ad illam referuntur ». Superest
igitur questio de catholicitate formali facti.

695. Catholicitas hzc vel est physica, vel moralis. Physicam
catholicitatem haberet Ecclesia, si ita totum orbem occuparet,
ut nulla esset regio, in qua non haberet magnam membrorum
multitudinem; a fortiori autem, si nulla esset persona , que ad
Ecclesiam non pertineret. Moralem vero catholicitatem haberet
Ecclesia, si ita diffunderetur, inquit Suarez (op. cit. c. 10. n. 10.),
ut haberet «in mundo splendorem quemdam universalem, quo
possit ejus dignitas et majestas cognosci, et ab heereticorum tur-
bis discriminari ». Notat autem (ibid. n. 8.), «quanta extensio
quantusye membrorum numerus ad id requiratur statui non posse
mathematice». Utraque autem catholicitas potest esse simulta-
nea et successiva. Simultanea est diffusio Ecclesise totum ter-
rarum orbem (physice aut moraliter) eodem tempore comprehen-
dens; swecessiva haberetur, si in omnes (physiee aut moraliter)
mundi partes aut regiones, idest in unam post alteram propagare-
tur Ecclesia, ita ut ab una recedens aliam occuparet. — Quibus
positis, quzritur utrum catholicitas Ecclesie debeat esse physica
an moralis, simultanea an successiva ?

696. Qua in re dicendum videtur primo, Ecclesi: non esse ad-

scribendam catholicitatem physicam. Etenim— 1) legitur (Matth.
XXIV. 14. « Et pr

edicabitur hoc evangelium regni in universo
orbe,

in testimonium omnibus gentibus: et tunc veniet consum-

sas.com

AP,

T A bt : Lu
DU Eee ERRE

i
E
A
LM

DEC . - q o "ML A PDA e EARL SAA Y AAA PELIS "n ^ si PES Ar -
uU Y Fate. d aE a T a a CPV?» a PH ni A rd y, m "t. mo. «tf eoe
ê a E "E "d eri. J L , -- £ P * 9 AY re A > t > g į < - E -
IURI E PEEL e A A + IA -
" "AMO Vu . * i , P ^y e - f í
"3 .. rn m A - n p " A
" 3
a

== , Jd. de

B
pa MJ

ART. lif. DE CATHOLICITATE ECCLESIA. - 343

matio». Predicandum a igitur Evangelium omnibus gentibus, l
sed non antequam adveniat consummatio, seu quando instat mun- 3».
ji finis—2) Pariter Apostolus (Rom. XII. 25.) scribit: « Nolo
enim vos ignorare fratres mysterium.... quia escitas ex parte
contingit in Israel, donec plenitudo gentium intraret »: dicit nem-
pe non esse conyertendos Judsos nisi prius gentibus omnibus adi-
tus evangelii sit patefactus, Novimus autem Judzos non esse ad
idem adducendos nisi in mundi exitu—3) Ipse Apostolus (I. Cor.
XI. 19.) universim pronunciat: « Oportet et hereses esse, ut et
qui probati sunt manifesti fiant in vobis»; et (II. Tim. IV. 3.)
Apostolus vaticinatur, inquiens: « Erit tempus cum sanam doctri-
nam non sustinebunt, sed ad sua desideria coacervabunt sibi ma-
gistros prurientes auribus, et a veritate quidem auditum aver-
tent, ad fabulas autem convertentur». Si autem heereses future
sunt in mundo, Ecclesie catholicitas nequit esse physzca—4) Un-
de S. Augustinus (ep. 199. de fin. sec. n. 48.), scribit: « Si ergo,
quia prophetia veritatis mentirl non potest, necesse est ut omnes
gentes, quotquot fecit Deus, adorent eum; quomodo adorabunt E
eum, nisi invocent eum? Quomodo autem inyocabunt, ju quem
non crediderunt, aut quomodo credent quem non audierunt? Quo-
modo autem audient sine predicante, aut quomodo predicabunt,
nisi mittantur? Mittit enim Angelos suos, et congregat electos
suos a quatuor ventis, id est, ab universo orbe terrarum. In qui-
bus ergo gentibus nondum est Ecclesia, oportet ut sit, non ut
omnes qui ibi fuerint credant: omnes enim gentes promisse sunt,
non omnes homines omnium gentium. Non enim omnium est f-
des. Credit itaque omnis gens in omnibus, qui electi sunt ante
constitutionem mundi; in ceteris non credit, et credentes odit.
Quomodo enim et illud implebitur, *Eritis odio omnibus gentibus
Propter nomen meum' (Matth. XXIV. 9.); nisi in omnibus genti-
Dos sint, et qui oderint, et quos oderint?»=Sed de his cf. Bel-
larm. (Ll 4. c. 7,); et presertim Suarez (de myster. vitæ Chri- 2
sti, disp. 56, sect, 1.) ubi plura PP. testimonia invenies.

027. Cum igitur non competat Ecclesie catholicitas physica,
“perest nt ei tribuatur moralis. At vero hec moralis catholi-
citas debetne esse successiva, an simultanea ? Certum est 1m-
primis, quod si consideretur exordium Ecclesie, ejus catholici-

www.ebrascatolicas.com :

544 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

tas diei debet successiva; seu actualis catholicitas non debuit. -
mul esse cum primordiis Ecclesie. Étenim— 1) ex divina ordina.
tione Evangelium prius Judæis predicandum erat quam gentibus;
nam (Act. XIII. 46.) dicitur: « Tunc constanter Paulus et Barnaba
dixerunt: Vobis [Judsmis] oportebat primum loqui verbum Dei;
sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis «eterna vi.
tæ, ecce convertimur ad gentes». Necesse autem erat, ut per
aliquot annos incumberent Apostoli in conversionem Judsorum,
antequam Evangelium annunciarent gentibus. Ergo Ecclesia que
semper habuit catholicitatem Juris, non potuit statim habere ca.
tholicitatem facti—2) Sane non potuit a sui exordio esse actu
catholica societas, qure per paucorum preedicationem ac persua-
sionem propaganda ubique erat. Hinc merito S. Augustinus (1. 2
c. Petil. c. 38.), exponens prophetiam Danielis, que est de Ee-
clesia, ait: « clausis oculis offenditis in montem, qui ex parvo
lapide secundum prophetiam Danielis erevit, et implevit univer-
sam terram ».

698. Quapropter tum solum assequi Ecclesia potuit moralem
catholicitatem facti, cum jam precesserit praedicatio sufficient
ad eam producendam. Licet autem labente seculo II, possit Ec-
clesie tribui hujusmodi catholicitas, uti probare videntur testi-
monia, que dedimus (n. 306.); certum saltem est Ecclesiam ad
eam Jam pervenisse initio sec. V.: «certum est inquit Suarez
(Def. Fid. 1. 1. c. 16. n. 9.), ita crevisse Ecclesiam usque ad
tempora Augustini et aliorum Patrum, ut simpliciter dicl posset
per orbem diffusa, sicut ipsi loquuntur; ergo saltem eo tempore
Jam dietum statum habebat, ut ipsi predicant ».

699. Ex quo satis liquet quod saltem uno tempore Ecclesia ha-
buit simultaneam catholicitatem facti; adeoque non sufficit ad-
struere catholicitatem solum successivam. « Certum esse debet,
ait Suarez (l. C.), ex communi sensu omnium Patrum ita intel-
ligentiura Scripturas, Ecclesiam catholicam consecutam esse non
solum nostris temporibus, sed etiam multis retro seeculis, statum
(ut sie dicam) universalitatis suffieientis, ut dicatur per totum
orbem diffusa. Nam preter predictionem Prophetarum et pre
missiones Christi, Paulus jam suo tempore dixit de A postolorum
predicatione: tin omnem terram exivit sonus eorum et in fines

af.

ART. III. DE CATHOLICITATE ECCLESIA. 545

orbis terrae verba corum'. Quod, licet Augustinus interpretatur
sse prophetiam de futuro prolatum per verbum preteriti pro-
pior certitudinem, nihilominus Hieronymus intolligit. jam tune
fuisse aliquo modo impletam, et est consentaneum contextui Pauli
in eodem loco, et aliis; nam ad Colos. I., de Evangelio dicit :
(Pervenit ad vos, sicut et in universo mundo est, et fructificat,
et crescit sicut in vobis ' ».
| 700. Bellarminus vero (l. 4. c. 7.) censere videtur, Ecclesis
catholicitatem simultaneam, que semel obtinuit, posse quando-
que per accidens veluti deficere, manente semper catholicitate
juris ; at communis theologorum sententia, quam adstruemus,
perennem catholicitatem faeti Ecelesis» tribuit. Revera si catho-
lica ditio Ecclesie seecul. V. cum hac nostra seculi XIX. com-
paretur, equalis fere reperietur; quod enim in meridie et oriente

amisit, in septentrione et occidente reparavit. Que amissionis et
|! recuperationis s qua vicissitudo mediis seeculis inter quintum et
| decimumnonum constanter recurrit. Seculo V., VI., VIL, VIIL.,
detrimenta a Nestorianismo et Monophysitismo allata compen-
santur per noyas acquisitiones Illyrie, Hibernie, Anglis, Frisie,
Germanie meridionalis et occidentalis; seculo IX., X., XI. da-
mna per Photium et Mahometum accepta resarciuntur in Panno-
nia, Polonia, Germania septentrionali et orientali et Scandina-
via; seculo XVI. que Ecclesia Catholica amittit in Europa; in
Indiis et in America recuperat. |
701. Denique catholicitas moralis facti alia est absoluta alia

consistit in tali diffusione, qus cum aliis sectis comparata, eas
"peret. Hæc autem comparatio fleri potest vel cum sectis omni-
bus, sive infideles sint, sive christiane dicantur; vel cum sectis
solum christianis, collective aut distributive sumptis.

702, Jamvero—1) Ecclesie certo competit catholicitas absolu-
ta—2) Certum est etiam Ecclesie competere catholicitatem re-
lativam, comparatione facta cum sectis hereticis distributive—
J) Si vero comparatio fiat etiam cum infidelibus, « concedimus »,
inquit Suarez (Def. Fid. 1. 1. c. 16. n. 12.), «non pertinere ad
Wiversalitatem eclesie per nomen Canones Apio ut in

MAZELLA. De Religione et Ecclesia m4 7 z
JM gu dl 6 Ld

sy A tve PE he m és ls a EU , z i " [ es Ps E eS ai II
ÓN A A E LES ETE

relativa: prima consistit in lata illa Ecclesise diffusione per to-
tum orbem, nulla facta comparatione cum aliis sectis; altera

A $05

wwwóbrascatolicas.com.

2.2 f t NAS Ey

7" UN ERN

V Ree

546 DISP. IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

ea sit major hominum multitudo quam in falsis sectis; nam hoc
nullibi ei promissum est, et pendet ex altissimo Dei consilio in
sua predestinatione. Et quantum ex Scripturis colligere possu-
mus, divino consilio potius permissum est, plures esse in mundo
malos quam bonos, infideles quam fideles.:.. Id declarat S. Aug.
stinus per comparationem ares, in qua frumenta pauca sunt com.
paratione palearum, tamen multa sunt per se ipsa, et ‘congre
ganda a quatuor ventis, a summis celorum usque ad terminos
eorum” ete. Idem tradit (l. 13. con. Faust., c. 16.; et optime
1.:20.), eujus hec sunt ultima verba: *Agnoscenda est paucitas
illa, quam Dominus precipue commendat in ingenti atque innu-
merabili multitudine orbe diffusa; qu: paucitas tanquam grano-
rum in comparatione multitudinis palearum paucitas dicitur; per
se autem ipsam tantam massam frumenti facit, ut omnes probos
et reprobos vestros, quos pariter veritas reprobat, incomparabili
multitudine superet’ ».

703. At quid dicendum, si comparatio instituatur cum solis
quidem sectis hereticis , sed collective sumptis? Per se non vi-
deretur necessarium hane relativam catholicitatem Ecclesia tri-
buere. Ea enim relativa catholicitas per se necessaria, dicenda
est, per quam vera Christi Ecclesia a falsis sectis acatholicis
clare discernatur; at quecumque sit diffusio sectarum acatholi-
earum, simul sumpte numquam efficerent catholicitatem veram:
formalis enim catholicitas deesset. Si tamen factum ipsum constans
consideremus, evidens est, sectas omnes heereticas ac schismaticas
collective sumptas numero superari a catholica Ecclesia. Merito
ergo concludimus, Deum pre nimio amore suo erga homines, ef-
fusissima liberalitate decrevisse hac etiam gloria Ecclesiam suam
augere atque ornare.

704. Ita igitur catholicitatis Ecclesiz conceptu declarato—

g^ wr. > a > A IA NE uL M A - FEO AAA e - 14 - ^ - 3-4 b - > Y a z arre RA
ati DIES A d " 4*4 s E E A TT e d 2 ES
"v. ww q. p a 1T AU. CP . e", s zh a 24 "
E ES AE e i a

0 : Y ;

ART. III. DE CATHOLICITATE ECCLESIA. 547
TA ) VL euro ^ /- n ex
r vs a Cy LES Goat bo Qe

S II:
Solvitur Proposita Quaestio.

Prop. XXX. Ecclesia, accepta a suo Divino Auctore missio-
ne et virtute Sese ubique propagandi, l. actu etiam diffundi
debuit, et late diffusa est per universum orbem ; non quidem
universalitate physica , sed morali—2. que tamen non modo
successiva sit, sed etiam simultanea. Ecclesia igitur societas
est jure et facto catholica.

705. Prob. 1™ pars. I. Ex V. T. S. Augustinus disputans con-
tra Donatist. (de unit. Eccles. cc. 6-17.) ex ordine expendit im-
primis loca ex Lege, ex Prophetis, ex Psalmis; deinde vero ex
N. T.: ipsum sequemur.

1) Ex Lege. Nam (Gen. XII. 18.) promissum est Abrahe: «In
semine tuo benedicentur omnes gentes >: que promissiones reno-
vate sunt Isaac (Gen. XXVI. 4.); et Jacob (Gen. XXVIII. 14.).
Hoc autem semen esse Christum, docet Apostolus (Galat. III. 16.).
Jamvero in his omuibus testimoniis enunciatur factum diffusio-
nis universalis regni Christi; adeoque non possunt ea intelligi de
sola catholicitate Juris. Quare, iis omnibus prolatis, merito con-
dudit S. Augustinus (in fine cap. 6.): «Date mihi hanc Eccle-
siam, si apud vos est: ostendite vos communicare omnibus gen-
tibus, quas jam videmus in hoc semine benedici. Date hanc, aut
furore deposito accipite, non a me, sed ab illo ipso, in quo be-
nedicantur omnes gentes ».

2) Ex Prophetis. Legitur apud Isaiam (LX. 4. seqq.): « Leva
in circuitu oculos tuos, et vide: omnes isti congregati sunt ve-
nerunt tibi: filii tui de longe venient, et filie tuc de latere sur-
eent. Tune videbis, et afülues, et mirabitur et dilatabitur cor
mum, quando conversa fuerit ad te multitudo maris, fortitudo
gentium venerit tibi. Inundatio camelorum operiet te», etc. Cf.
"lam quee dedimus testimonia (nn. 465.)—Et apud Danielem (II.

e seqq.): « Respondens Daniel coram rege, ait. ...est Deus in
“elo revelans mysteria, qui indieavit tibi rax Nabuchodonosor,

www.obráscatolicas.com

a
^R
A a Dh

"DOS SERERE 12v a. a b IA ^

- 348 DISP. IV. DE KCCLESI.R PROPRIETATIRUS AC DOTIBUS,

quee ventura sunt in novissimis temporibus.... Tu rex videbas,
| et ecce quasi statua una grandis.... Videbas ita, donec abseis. !
d sus est lapis de monte sine manibus: et percussit statuam in p
dibus ejus ferreis et fictilibus, et comminuit eos.... Lapis autem,
qui percusserat statuam, factus est mous magnus et implevit uni. 7
$i versam terram. Hoe est somnium; interpretationem quoque ejus -
dicemus coram te, rex.... In diebus autem regnorum illorum, |
| suscitabit Deus celi regnum, quod in seternum non dissipabitur,
et regnum ejus alteri populo non tradetur: comminuet autem ei
consumet universa regna hzc: et ipsum stabit in seternum »—Et-
T. apud Malachiam (I. 11.): « Àb ortu enim solis usque ad occasum, |
magnum est nomen meum in gentibus; et in omni loco sacrifica-

tur, et offertur nomini meo oblatio munda: quia magnum est no-
men meum in gentibus, dicit, Dominus exercituum ».
Sed merito asserit S. Augustinus (c. 7.): « Quid in Prophetis?

A quam multa et quam manifesta sunt testimonia Ecclesie per |
omnes gentes toto terrarum orbe diffassee? » Certe recitata verba
dr manifestant agi de catholicitate Ecclesise: sed nec ulli dubium
$ Ei esse potest agi etiam de catholieitate facti. Agitur enim de gen-
y tibus que veniunt, congregantur, et hinc ex hac gentium con-
gregatione dilatabitur cor; agitur de monte, qui implevit uni-
$ versam terram; agitur de sacrificio, quod ubique terrarum of-
fertur.

3) Ex Psalmis. Legitur (Ps. IL): « Dominus dixit ad me: Fi-
lius meus es tu, ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi
5. gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos ter-
re »—Et (Ps. XVIIL): «Non sunt loquelze, neque sermones, quo-
rum non audiantur voces eorum. In omnem terram exivit sonus
eorum: ei in fines orbis terre verba eorum ». H:ec ultima verba
5 citat Apostolus (Rom. X. 18.)— Et (Ps. XXL): « Reminiscentur.
Hn. et convertentur ad Dominum universi fines terre. Et adorabunt
in conspectu ejus univers: familiz gentium. Quoniam Domini est
, regnum, et ipse dominabitur gentium »—Et (Ps. LXXI.): « Domi-
l nDabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos
| orbis terrarum. Coram illo procident ZEthiopes: et inimici ejus
terram lingent. Reges Tharsis et insule munera offerent: reges
Arabum et Saba dona adducent: et adorabunt eum omnes reges

CODA EDI [1 p~

ART. lil. DE CATHOLICITATE ECCLESIA, |. .549

terre: omnes centes servient ei.... Et benedicentur in ipso omnes
tribus terra: omnes gentes magnificabunt eum ». L

Jamvero hzc omnia testimonia intelligenda sunt de Christo et
Ecclesia, uti probat S. Augustinus (c. 9.): agitur autem de catho-
leitate ctiam facti, uti verba ipsa præseferunt. Hine cum Do-
natistte his testimoniis reponerent, cœpisse quidem Ecclesiam
erescere per orbem terrarum; sed deinde, hominum malitia, ubi-
que defecisse Christianam Religionem, excepta parte Donati; sic
respondet S. Augustinus (c. 9.): « Quasi vero nescierit Spiritus
Dei futuras hominum voluntates. Quis hoe insanissimus dixerit ?
Cur ergo dictum Luce (XXIV. 44.) quod oportebat adimpleri
omnia que scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis? ».

706. II. Ex N. T. Legitur apud Mareum (XV. 15.20.): « Eun-
tes in mundum universum predicate evangelium omni creaturs.
Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit... Illi autem profecti
predicaverunt ubique, Domino cooperante , et sermonem confir-
mante, sequentibus signis »—Et apud Mattheum (VIII. 11.): « Ve-
nient [multi] ab oriente, et occidente, et aquilone, et austro, et
accumbent in regno Dei»—Et (Apoc. VII. 9.): «Post hsc vidi
turbam magnam, quam dinumerare nemo poterat, ex omnibus
gentibus, et tribubus et populis, et linguis, stantes ante thro-
dum », etc.—Et (Act. I. 8.): « Accipietis virtutem supervenien-
üs Spiritus Sancti in vos, et eritis mihi testes in Jerusalem, et
in omni Judea, et Samaria, et usque ad ultimum terre».

Hine merito S. Augustinus (c. 10.), concludit: « Teneamus ergo
Ecclesiam ex ore Domini designatam, unde coeptura, et quo usque
perventura esset; cosptura scilicet ab Jerusalem, et perventura
in omnes gentes ». Et (c. 19.): observat nullo ¿interprete indi-
gere Canonicarum Scripturarum testimonia, quee commendant Ec-
clesiam in totius orbis communione consistere». Et postea iterum
urgens Donatistas: « Aliquid ergo », inquit, « proferte quod non
contra vos verius interpretetur... Tale aliquid proferte vel unum
quo apertissime Africa declaretur, vel in reliquis sola derelicta,
vel ad principium renovandi, et implendi orbis servata. . . Si au-
tem non potestis, quod tam juste a vobis flagitamus, ostendere :

redite veritati, conticescite, obdormiscite ».
107. III. Ex Patribus. S. Augustinus (de ver. Relig. c. 7.

www.brascatolicas.com

5:50 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

n. 12.), scribit : < Tenenda est nobis christiana religio, et ejus
Ecclesie communicatio que Catholica est, et Catholica nomina.
tur, non solum a suis, verum etiam ab omnibus inimicis. Velint
nolint enim, ipsi quoque hrretici et schismatum alumni, quando
non cum suis, sed cum extraneis loquuntur, Catholicam nihil
aliud, quam Catholicam vocant. Non enim possunt intelligi, nisi
hoc eam nomine discernant, quo ab universo orbe nuncupatur ».—
Cum vero de sua paucitate, quam Catholici ipsis exprobrabant,
eloriarentur Donatiste, dicentes: «Ideo magis justi sumus, quia
pauci sumus». « In paucis», inquiebat Cresconius apud Augustinum,
«frequenter est veritas, errare multorum est »: ipsis, sieut et
Pelagianis reponebat S. Augustinus (l. 2. Op. imp. con. Jul. c.3.):
«Nolite de paucitate gloriari. Parricidz, et pauci, et pessimi
sunt. Non intelligentes [Donatistee] quomodo a Domino dictum sit,
paueos intrare per 'angustam portam: cum et multos dixerit ab
Oriente et Occidente recubituros eum Abraham, Isaac et Jacob...
qui profecto multi sunt per se ipsos, et iidem ipsi pauci sunt
in comparatione longe plurium qui cum diabolo puniendi sunt».

S. Optatus, (1. 2. con. Parmen.): « Eam [Ecclesiam] tu, frater
Parmeniane, apud vos solos esse dixisti; nisi forte quia vobis
specialem sanctitatem de superbia vindicare contenditis; ut ubi
vultis, ibi sit Ecclesia; et non sit ubi non vultis. Ergo ut in par-
ticula Africe, in angulo parvæ regionis, apud vos esse possit:
apud nos in alia parte Africs non erit? In Hispaniis, in Gallia,
in Italia, ubi vos non estis, non erit? Si apud vos tantummodo
esse vultis, in tribus Pannoniis, in Dacia, Moesia, Thracia, Achaia,
Macedonia, et in tota Grecia, ubi vos non estis, non erit? Ut
apud vos esse possit, in Ponto, Galatia, Cappadocia, Pamphylia,
Phrygia, Cilicia, et in tribus Syriis, et in duabus Armeniis, et in
tota Algypto, et in Mesopotamia, ubi vos non estis, non erit!
Ubi ergo erit proprietas Catholici nominis, cum inde dieta si
Catholica, quod sit rationabilis, et ubique diffusa? »

S. Cyrillus Hieros. (catech. 8.): «Quod si forte veneris in ci-
vitates, non simpliciter interroga ubi sit Dominicus, seu domu
Domini: nam et relique impiorum hereses, Dominicos, quamvis
Pollutas, appellare non dubitant. Neque id tantum queras sim-
pliciter, ubi sit Ecclesia, sed ubi Catholica Ecclesia. Hoc enim

ART. III. DE CATHOLICITATE ECCLESIA, 551

proprium nomen ia is el: et matris omnium nostrum,
que est sponsa Domini nostri Jesu Christi unigeniti filii Dei »,

S. Paoianus (ep. 1. ad Sympron. Novatian.), observat, ante
<ubortas hsereses, Ecclesiam generatim non vocatam fuisse Ca-
holicam, nam nomine Christiane ea satis a Synagoga Judæo-
rum, Scholis Philosophorum, a variis infidelium Religionibus di-
stinguebatur: at obortis deinde heeresibus, cum multi sese Chri-
stianos vocarent, Ecclesia dieta fuit Catholica, ut fideles ab
Hereticis secernerentur, « Catholicum istud », inquit, « nec Mar-
cionem, nec Apellem, nec Montanum sonat, nec hereticos sumit
auctores »; et: « Christianus mihi nomen est, Catholicus vero co-
enomen. Illud me nuncupat, istud ostendit; hoc probor, inde si-
gnificor ».

S. Cyprianus (de un. Eecles.): « Ecclesia», inquit, « Domini
luce perfusa, per orbem totum radios suos porrigit..... ramos
suos in universam terram copia ubertatis extendit; profluentes
largiter rivos latius expandit ».—Sed hæc et alia innumera legi
possunt apud Tournely, aliosque passim.

708. Prob. 2% pars. I. Ex Scriptura, recolendo quedam ex
cit. testimoniis. Ac 1) in Psalmis omnes gentes (Ecclesia) dicun-
tor hereditas Christi, cujus possessio ad terminos orbis terrarum
extendi dicitur. Atqui hsc important catholicitatem simulta-
neam. Nam—a) proprie loquendo, et quidem cum emphasi dici
non potest, gentes omnes hereditate accipi, si nonnisi paucs
quedam gentes primo accipiantur, deinde, his amissis, alie que-
dam paucm, et ita porro—b) Dici non possunt termini terre pos-
sideri, nempe universum orbem a termino ad terminum, si quo-
libet tempore nonnisi minima pars ejus possideatur.

2) Tacite instituta comparatione inter sonum predieationis Apo-
stolice et humanam vocem, pre hac ille extollitur, quod exive-
rit in omnem terram; atqui nulla esset ratio illum extollendi,
nisi simul audiretur in fines orbis terræ: quis enim putaret ma-
gnicari vocem meam, si ea diceretur implere quidem amplissi-
mam aulam, sed loquendo aut canendo successive in diyersis

jus locis, ita ut qualibet vice nonnisi in parte illius aulæ au-
direr ?

www.obrascatolicas.com

559 pISP. IV. DE ECCLESIA PROFRIETATIRUS AC DOTIBUS,

3) Dicitur Ecclesia extendi a mari usque ad mare, seu Chris
stus universale regnum possidere super omnes gentes. Sed id in- i
telligi nequit, nisi catholicitas sit simultanea. Qui enim unam
yel alteram provinciam alicujus regni occuparet, et deinde, e
amissa, aliam oecuparet, nequaquam dici posset Rex totius ¡lin
regni. |

4) Juxta textum Danielis, lapis in montem magnum crevit im-
plendo universam terram ; sed mons a regione in regionem me
cessive translatus certe non implet universam terram. Similiter, |
regnum illud Messise, de quo loquitur Daniel, non recte dicere- -
tur alia regna universa comminuere et consumere, si regna ista
suecessive tantum et per singula debellaret, ceteris, et olim de
bellatis et postea debellandis, tutis interea manentibus et in-
tegris. Notetur etiam, regnum, quod Deus suscitabit esse sempi-
ternum; sed regnum ipsum repræsentatur per montem qui implet
universam terram: perennis ergo erit ejusdem regni universalitas. -

9) Ex textu Malachis, talis Ecclesive diffusio eruitur, ut saeri- -
ficetur et offeratur omni loco, ab ortu solis usque ad occasum:
hae vero tam ample ae magnifice predictiones vim amitterent,
si Ecclesi: diffusio non esset simultanea, prsesertim cum nullam |
preseferant temporis limitationem.

709. II. Ex Patribus, recolendo etiam testimonia jam data.
Nam—1) sepe utuntur Patres iisdem S. Seripturs testimoniis, |
quee modo expendebamus, ad comprobandam catholicitatem Et-
clesi&. Atqui eadem testimonia loquuntur, ut vidimus, de catho-
licitate simultanea. Ergo.

2) Sepe loquuntur Patres de catholicitate que eorum tempore
vigebat, quæque permansura erat, et amplior futura. Ita ex. £T.
S. Gregorius Naz. (Orat. 4., cont. Julian. 1. n. 67.), Scribit: «Ho
mo stultissime, et implissime, et in magnis rebus imperitissime!
Tune adversus tantam sortem, ac per totum orbem fusam Ecele-
Siam, que per sermonis vilitatem, predicationisque, ut ipsi for-
tasse dixeritis, stultitiam (I. Cor. I. 21.), omnes terrz fines conr
plexa est, quee sapientes vicit, et deemones oppressit, et tempt
superavit; eadem vetus simul et nova, ut vos deorum quemdam
portentose eontingitis; illa paucis, heee promiscu: multitudinis |
illa adumbratione, hee pertectione mysterii ad sua tempora T€

»- — 0D Fi pr
es a $. Pe " ^" i" 3 ht E , 4 "LEE CIA
so ʻ s? "9 E -= à , B g Joer "d "et -- An ? JTET d S- M

a” "T a» B e ri IT e RA a € o " - i
Pra ep. AT IS " " Aga , A - 74
H near Sd. MATE M E dts, aa ve e n "T dii s -
DLL P LE > + 77.
j= b P >
.

ART. Ill. DE CATHOLICITATE EGCLESIAE, 009 b
Je Jt

servati? Tune (quis autem, ct quantus, et unde?) adversus ma-
ena Christi hereditatem ? magnam, inquam, illam, nec, etiam
4 quidam majori quam tu furore atque insania preecipites feran-
tur, finem habituram, verum magis semper ac magis progressu-
ram, altiusque assurrecturam »,

3) Adhibent, tamquam Ecclesie notam, catholicitatem veluti
ob omnium. oculos tunc positam (recole exhibita testimonia); imo
ita eam essentialem | Ecclesi dicunt, sicut essentiale ei est, ut
Petrus dominetur toti terrarum orbi. Ita S. Augustinus (Enar.
in Ps. 56.): « Qualem vero vesaniam patiantur hzretici [Dona-
tiste], queso ut adtendatis. Illi preecisi a compagine Ecclesise
Christi, et partem tenentes, totum amittentes, nolunt communi-
care orbi terrarum, qua difusa est gloria Christi. Nos autem
Catholici in omni terra sumus, quia omni terre communicamus
quocumque gloria Christi diffusa est. Videmus enim quod tunc
cantatum est, modo completum. Exaltatus est super celos Deus
noster, et super omnem terram gloria ipsius. O heeretica insa-

nia! Quod non vides credis mecum, quod vides negas: credis me-
com exaltatum Christum super cselos, quod non videmus; et ne-
gas gloriam ejus super omnem terram, quod videmus. *Exaltare
super exlos Deus, et super omnem terram gloria tua'» — Et
S. Joan. Chrysostomus (Homil. 54. al. 55. in Matth. n. 2.): «Que
uni Deo sunt propria, nempe peccata solvere, Ecclesiam in tanto
fuctuum concursu immotam reddere, hominemque piscatorem,
toto impugnante orbe, petram firmiorem reddere, hæc se illi
(Petro) daturum pollicetur: ut Pater Jeremiam alloquens dicebat,
se posuisse illum sieut columnam æream et sicut murum (Jer. I.
18,); sed illum (Jeremiam) uni genti, hunc (Petrum) autem in
universo terrarum orbe.... Filius vero et Patris et sui ipsius
cognitionem per totum orbem illi disseminare commisit, ac mor-
tali homini omnem in cælo potestatem dedit, dum claves illi tra-
didit, qui Ecclesiam per totum orbem terrarum extendit, et cœ-
lis firmiorem monstravit».

710. Scuor1on. Difficultates plures in ipsa expositione thesis
Preoceupates sunt; alias infra expendemus agentes de indefectibi-
litate Ecclesie; sufficit ergo sequentes hic indicare.

www.obrascatolicas.co

— c nut Du ibi

KK$ DISP. IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,
711. Dices I.: Ecclesia (Luc. XII. 32.) vocatur pusillus grer
« nolite timere pusillus grex ». Ergo non est catholica,

Resp. l. Etsi plura quee in contextu habentur ad omnes per- `
tineant, soli tamen discipuli vocari videntur « pusillus grex
et quidem juxta literam. Nam initio capitis, « multis turbis cin
cumstantibus, ita ut se invicem conculcarent, ccpit (Jesus) di-
cere ad discipulos » (v. 1.); deinde (v. 15.), turbas alloquitur; ai
(v. 22.), sermonem iterum ad discipulos convertit usque ad v. 40.:
(«Dixitque ad discipulos suos »); merito igitur objecta verba (y,
32.) ad discipulos directa censentur. Revera autem Discipuli nu-
mero pauci fuere—2) Quod si verba illa ad omnes fideles referri
velint, respondemus cum Suarez (Def. Fid. l. 1. c. 16. n. 14.):
« Aliis etiam titulis et rationibus grex Christi potuit dici pusil-
lus; comparatione infidelium; vel si dicatur de preedestinatis com.
paratione reproborum; vel ob Awumzlitatis devotionem, ut dixit
Beda (l. 4. in Lucam c. 54.); vel propter abjectionem conditionis

5 ; | discipulorum, qui tunc Christum audiebant, quia erant pauperes
T . et infim: conditionis; vel quia ob voluntariam paupertatem, vel
v os t glorie mundi abnegationem servi Christi in mundo tamquam vi-
D» i les reputantur ».

Tod | 712. Dices II.: Si catholicitas esset essentialis Ecclesie pro-
is prietas, numquam posset ab ea abesse. Atqui abesse potest. Nam
Et À: y (Luc. XVIII. 3.) Christus dicit in mundi exitu vix futuros qui
3X | credant: « Cum venerit filius hominis, putasne inveniet fidem in
Man. terra? » Et (Matth. XXIV. 24.; Marc. XIII. 21.) prenunciatar
um Hu tantam fore tribulationem dierum illorum, ut breviandi sint dies
o MP | illi propter electos; et tot preestigias editurum Antichristum, ut

d in errorem inducendi essent etiam electi, si fieri posset.

ue Resp.—1) Hæc duo certa sunt; persecutionem Antichristi fu-
d | turam omnium teterrimam; Ecclesie victoriam futuram omnium
NUT RT Br gloriosissimam. Sed etiamsi illud accideret, ut maxima christia-

norum pars in ea persecutione ab Ecclesia deficeret, hsc mo-

mentanea defectio, secundum moralem existimationem, catholici-

vatem non tolleret; eo ferme pacto, quo si belli initio, alicujué

| regni provincias hostis- occuparet, illa momentanea invaslo S€
dili cundum moralem existimationem illius regni amplitudinem non
imminueret, si paulo post in eodem bello hostis ejiceretur—2) Ec-

- t e
Ls "T -— -— . * o» v, $e -—— y. I
" 4 2* - > acd A M “Ls e, " e" f 8 y A pe AT TE ou P "e -
L v bi if t è o sa ^ - e » 4

" " o [Él pa P" å . .
Ea E ». 8 C'e "> - å e æ id - BB be vs qe 4
h^ LRL P i iu. “A P LB " - - MEL E
te S vae 1 LE s '. bag v
,

ART. 111. DE CATHOLICITATE ECCLES Æ. 555

clesie Christi non convenit nisi ea catholicitas, quam Christus
voluit: quam autem Christus voluerit ex Seripturis edocemur. Si
ergo ex Scripturis constet valde obseurari catholicitatem tem-
pore 4 Antichristi, id certe non obstat catholicitati Ecclesie; imo
ipsum prophetis adimplementum ejus divinitatem confirmat. Cum
vero quod futurum est tempore Antichristi predictum ssepius sit
a Christo et ab Apostolis, ut homines sibimet ab errore cave-
rent; si de aliis etatibus nihil hujusmodi fuerit prenuntiatum,
id indicio esse debet quod nihil hujusmodi sit unquam futurum.

713. Inst. Atqui desiisse videtur catholicitas etiam áliis tem-
poribus, uti ex. gr. tempore Arianorum; scribit enim S. Hierony-
mus (dial. adv. Lucif. n. 19.): « Tunc Usi: nomen abolitum est;
tunc Nicænæ fidei damnatio conclamata est. Ingemuit totus orbis
et se esse Arianum miratus est ».

|
|
|
|

Resp. Negandum est tempore heresis Ariane hereticos supe-
rasse numero Catholicos. « Nam », inquit Suarez (Def. Fid. 1. 1.
c.16.n.17.), «licet in Ariminensi conciliabulo major pars Epi-
scoporum ab Arianis decepta fuerit, et ideo Hieronymus dixerit,
ingemiscentem orbem terrarum se Arianum miratum esse, nihi-
lominus ille error non fuit animo hæretico (secus cur miraren-
tar?), ut idem Hieronymus et Augustinus significant, et Ambro-
sius (1. 3. de Fide c. ult.). Et ideo fere omnes, fraude intellecta,
statim veram fidem profiteri clareque docere ceperunt. Deinde
lieet fortasse in Oriente major esset multitudo heereticorum, non
tamen in Occidente, nec simpliciter in toto orbe. Id enim aperte
Basilius testatur (ep. 72. in Evaisenenses) scribens: ‘State in fi-
de, ipsum orbem inspicite, et videte quam modica sit ea portio,
que hoc morbo laborat; reliqua vero Ecclesia, quee ab orbis f-
nibus usque ad fines Evangelium recepit, sanam hanc et rectam
doctrinam sectetur'. Athanasius etiam (in ep. Synodica ad Jovi-
njanum imperatorem), quam refert Theodoret. (l. 4. Histor., c.3.),
loquens de fide definita in Concilio Nicæno, inquit: “Huic omnes
ubique Ecclesiæ assensæ sunt, ut Hispaniæ, Britannis, Galliæ,
Italie, totius’, etc.; et post plures alias numeratas subdit: *Orien-
tis denique Ecclesim, exceptis paucis, qui secte favent Arians;
"4m istarum omnium re ipsa explorate cognita habemus senten-

www.obrascatolicas.com

506 DISP. IV. DE ECCLESIA PROPRIRTATIBUS AC DOTIBUS,

tiam, litterasque ab illis accepimus, proque certo scimus, Augu.
ste sanctissime, non tamen præjudicium inde potest orbi terre

fieri universo ».

ARTICULUS QUARTUS

Utrum vera Christi Ecclesia debeat esse Apostolica,

un
=

Exponitur Status Quaestionis.

714. Ultima Ecclesie proprietas, quam in Symbolo profitemur,
est Apostolicitas; dicimus enim: «Credo.... Apostolicam Ecole.
siam ». Quod autem in Symbolo exprimatur potius causa mini-
sterialis Ecelesie, quam principalis, et sic dicatur Apostolica
potius quam Christiana; hec inter alias ratio reddi solet, quod
nempe appellatio Apostolice plenior sit. Quando enim Ecclesia
dicitur christiana designatur solummodo causa principalis; quan-
do vero dicitur Apostolica designatur causa ministerialis simul
cum principali: Apostoli enim (Missi) nomen est essentialiter
relativum, adeoque designat causam ministerialem cum sua de
pendentia a principali.

115. Jamvero, Christi Ecclesiam debere esse aliquo sensu Apo
stolicam concedunt quotquot Christiani nomen sibi tribuunt. Sane
Christus missionem dedit Apostolis instituendi seu fundandi Ec-
clesias per uhiversüm mundum (Joan. XX. 21.; Matth. ult.); Apo
stolus (Eph. II. 20.) admonebat fideles se superedificatos esse
« super fundamentum Apostolorum et Prophetarum »; S. Joanne
(Apoc. XXI. 14.) dicit, se vidisse civitatem Hierusalem, nempe
Ecclesiam, cujus murus habebat «fundamenta duodecim, et it
i: duodecim nomina duodecim Apostolorum Agni». Hinc illi
IPS! qui solam fidem ad Ecclesiam constituendam reguirúnt,
1psamque fidem ad articulum fundamentalem de Christo redt-
cunt (n. 639.), Ecclesiam Apostolicam dicunt, quateñus quoad

ART. IV. DE APOSTOLICITATE ECCLESIA. 557 1

| hanc fidem convenit cum Ecclesia Apostolorum (1). Cum autem

diverse sint soctee christianz, nec nisi una esse possit vera Ee- ]

clesia Christi, que proinde vere etiam sit Apostoliea ; maximi |

refert, veruni apostolicitatis conceptum. definire. »
716. Itaque Ecelesie apostolicitas adeequata quadam, sed ge-

rerali acceptione, importat « permanentem et non interruptam

existentiam ejusdem Ecclesie, que fuit in Apostolis et ab Apo-

stolis fundata »; hinc ea Ecclesia nune dicitur apostolica, que

«identitatem habet cum primitiva Ecclesia Apostolorum». Sed ut A

bene intelligatur in quo consistat hsec identitas, tria Institutorum | E

zenera in primitiva Ecclesia sunt distinguenda: Instituta divina, E

que ab ipso Christo promulgata sunt; Instituta divino-apostoli- » "Y

ca, que a Spiritu Sancto: post Christi Ascensionem accepta ab

DH i

- C-

Apostolis, ab ipsis primo sunt promulgata; Instituta apostolica, A
que absque nova revelatione Apostoli sua pastorali auctoritate T4
induxerunt (n. 321.). | r

TM. Jamvero Instituta prime et secundæ classis pertinent ad 1
illam Ecclesie formam, in qua perpetuo perseverare debet; insti-
tuta tertiæ classis pleraque quidem ab Ecclesia perpetuo servan-
tor, non ea tamen sunt qu: sint absoluta necessitate servanda.
Cum enim apostolica potestas tota in Ecclesiam perpetuo. trans-
missa fuerit, transmittitur etiam potestas abrogandi apostolica.
instituta, novaque Ecclesiastica statuta sanciendi. Dum hoc fa-
cit Ecclesia, tantum abest ut ab apostolica forma recedat, quin ^
imo apostolica utitur auctoritate, ad quam essentialiter pertinet,
at a nulla queat creata voluntate ligari.

718. Ecclesia igitur apostolica, sub hac generali acceptione,
ea est que permanenter habet omnia que ad ejus essentiam, pro-
prietates, dotes ex divina institutione pertinent; quee permanen-
ter est societas visibilis, una in fide, in communione, in regimi-
16; sancta excellenti quadam et perspicua sanctitate tum activa
"UI passiva ete, Hine, uti recte notat. Perrone (de loc. theol.
; Plon. 172.) cum aliis, apostolicitas sic intellecta non est quid
distinctum ab Ecclesiæ constitutivis et proprietatibus simul sum- | E

(1) Hine Protestans Palmer (p. 1. o. 8.), scribit: « The Churoh of Christ is, by

F: UR of all parties, apostolical , or derived in some manner from the
postles, y

www.obrascatolicas.com |

A E E V. t

558 DISP. IV. DE ECCLESI.P PROPRIETATIRUS AC DOTIRUS,

ptis; sed eorum omnium conjuncta , continua et indeficiens evi.
stentia.

710. At vero, hie inquirimus proprium apostolicitatis conce.
ptum, qui ab unitate ceterisque Ecclesim sive constitutivis siyg
proprietatibus distinguitur: in quo ille ponendus est? Ecclesia di.
citur apostolica triplici potissimum ratione:—1) origine, quate.
nus in Apostolis fundata est— 2) doctrina, seu fide quatenus il-
lam fidem retinet, quam Apostoli preedicarunt—3) successione
seu missione, quatenus sinu suo complectitur qui in ordine hie

rarchico legitime ab Apostolis descendunt. « Ex origine etiam,

inquit Cat. Conc. Trid. (de 9. art. Symb. n. 17.), quam revelata
gratia ab Apostolis ducit, Ecclesi» veritatem agnoscimus; siqui-
dem ejus doctrina veritas est, non recens , neque nunc primum

he orta, sed ab Apostolis jam olim tradita, in omnem orbem terra-
T | ! rum disseminata.... Spiritus Sanctus, qui Ecclesie preesidet, eam
2 non per aliud genus ministrorum, quam per Apostolicum guber-
APR nat. Qui Spiritus primum quidem Apostolis tributus est, deinde
Nn vero summa Dei bonitate semper in Ecclesia mansit ».

JUIN 720. Verum—1) apostolicitas originis est extra controversiam
ph | (n. 715.), eamque necessario supponit et includit apostolicitas
successionis; nemo enim potest in Ecclesia Apostolis succedere
| » in ordine hierarchico, nisi antea eumdem ordinem Apostoli te-
tf nuerint—2) Apostolicitas fidei, quam Tertullianus (de prescr.
UR c. 93.) vocat doctrine consanguinitatem, nempe cum doctrina

QV Apostolorur;, aperte constat, si semel domonstretur apostolicitas
! al ° . ° L por

Am ' successionis; tum quia, ut probavimus (nn. 650. seqq.), vera Ec-
ER a ° . e . . > .

EN | clesise fides consistit in credendis omnibus veritatibus, quas Ec-

Mon clesia (Apostoli eorumque successores) uti divinitus revelatas cre-
A dendas proponunt; tum quia Apostolos eorumque successores, ut
y infra probabitur instruxit Christus infallibilitatis charismate in
fidei doctrina proponenda. Unde Patres apostolicam successionem
SE Ny quasi jure suo eum praesumptione doctrine apostolice copula-
«Ha runt. « Eis, » inquit S. Irenæus (adv. hæres. l. 4. c. 33. n. 2),
n «qui in Ecclesia sunt presbyteris obaudire oportet, his qui suc
PI cessionem habent ab Apostolis, sicut ostendimus; qui cum epi-
| i scopatus sueccessione » charisma veritatis certum « secundum pla-

EM citum Patris acceperunt: reliquos vero qui obsistunt a principali

d > D B engt jmo » "t1. A "e " .
£ y. p .o. s >u - "s * TX py 1 s- E Á i cA ESTEE EE EE ra ^ , "s feat Pt Y - 4
(AAA TE . y" Ut IRA A IA VELS or Li rs 7. ;
b uT’ panses » p | ¿Yi P. NES E f / A "^ < JP T^ es
$ a A , E d " > | -
( wy - e v i
e CE -
y y f Fg
= m
^ [|

ART. IV. DE APOBTOLICITATE ECCLESIA. B8&d ^-

successione, ot quocumque loco colligunt, Buspectos habere, ve] E
quasi hæreticos et male son tania] M quasi &cindentes et ela-
tos et sibi placentes » — 3) Tota igitur apostolicitas continetur
apostolicitate successionis,

721, Id revera nomen ipsum indicat. Apostoli enim nomen, unde
Apostolicitas , à greecis vocabulis derivatur amro et ezoAoy, quod
idem est ac cum mandatis missus: agitur autem de apostolicitate,
son missione divina in negotio religionis, imo Religionis Christia-
ng; nec enim Apostolos nominamus eos, qui divinitus missi sunt ,
ante Christum. Apostolicitas ergo est illa legitima missio a Deo
certis hominibus concredita Ecclesiam vice ministeriali propa-
gandi, docendi, gubernandi. Cum vero Apostoli mortales sint, et

(55 — ——— AA 5 $£ pun d c A -

perpetuam acceperint missionem ; necesse est alios subrogari,
qui decedentinm heeredes et successores facti, missionem susci- or
piant et teneant, subsequentibus iterum ininterrupta serie trans- L6
mittendam, usque ad consummationem seculi. Igitur Ecclesia Apo-
stolica ea est, quam primi Christi legati, seu Apostoli fundarunt

et gubernarunt, ac etiamnum per eorum legitimos successores E
tenent ac gubernant. Ex his evidens est, verum apostolice mis- 1
sionis e& successionis conceptum exponendum esse, ut germanam M
Apostolicitatis ideam assequamur. vii

122. Age dum, quid est apostolica successio? Describi ea pot- NI
est: «publica, legitima, perennis seu numquam interrupta per-
sonarum in locum Apostolorum ad regendam et pascendam Ec-
clesiam suffectio. » Dicitur—l) sujfectio, ut significetur succes-
sores Apostolorum non esse eorumdem vicarios; sed gerere illud
ipsum munus, quod Apostoli, quatenus ecclesiarum rectores et
administratores, gesserunt—2) Dicitur publica; cum enim agatur
de auctoritate regendi externam et publicam societatem, consta-
re debet per determinatos et omnibus notos characteres, quod
ħi et non alii apostolico muneri vere successerint— 3) Dicitur
legitima, ut nimirum tum ex parte dantis potestatem, tum ex
parte accipientis, tum ex parte modi, quo potestas confertur, ex
juris norma sit prestita transmissio — 4) Dicitur perennis seu M
non interrupta, tam scilicet materialiter, quatenus non desint d
"nino persone que jugiter Apostolis substituuntur; quam ALT VN
liter, quatenus hæ ipse persons substitute potiuntur auctori- NU

eww ATT

560 DISP. 1V. DE ECCLESI.E PROPRIETATIRUS AC DOTIBUS,

tate ab Apostolis derivata, ab eo illam aecipientes, qui actu il.
lam habet, et communicare potest.

723. Qus ut plenius assequamur, recolendum est, in suecos.
soribus Apostolorum distingui posse ordinationem seu CONSecra-
tionem, et vocationem seu missionem; et hinc duplicem potesta-
tem, ordinis et jurisdictionis. Verum necesse non est, ut hie di-
serte de ordinatione agamus. Nam — 1) que ad illam pertinent
partim patent ex dictis de distinctione juris divini inter cleri-
cos et laicos, partim ae precipue traduntur in tract. de ordine
—2) Licet successio Apostolica necessario includat ordinationem,
attamen in terminologia ecclesiastica nec solum nec principali-
ter signifieat successionem hominum, que per jugem transmis-
sionem characteris episcopalis ascendat usque ad apostolos: sed
principaliter significat hominum successionem , que per jugem
transmissionem auctoritatis docendi et pascendi fideles ascendit
usque ad Apostolos—3) Ex legitimitate vocationis seu missionis
per ceteras conditiones agnita, legitime infertur (si de Ecclesia
sermo sit et de eerto ejus Capite, non vero de aliquo individuo)
validitas ordinationis: si enim nunquam in Ecclesia deesse pot-
est apostolica successio, nec conditio aut elementum ad eam ne-
cessario requisitum—Cf. de Virt. Infusis (n. 501.).

124. At vero quoad missionem, seu collationem actualis et ex-
pedite jurisdictionis in corpus Christi mysticum, quod est Ec-
clesia, notari debet—1) quod potestas hzc secus ac potestas or-
dinis amitii potest; ac proinde actus ejusdem potestatis illegiti-
me exercit: non modo sunt illiciti sed etiam invalidi; cum, e
contra, actus potestatis ordinis illegitime exercitze sint illiciti,
sed validi. Supponas ex. gr. Episcopum heereticur aut. schisma-
ticum (agimus de eo qui vere accepit consecrationem Episcopa-
lem) alium in Episcopum consecrare; hie valide consecraretur,
et haberet potestatem ordinis, non vero jurisdictionis; secus enim
hane acciperet ab eo, qui illam non habet, quod certe repugnat.

2) Ut quis possideat missionem apostolicam, necesse est ut ad-
hæreat centro unitatis, quod Christus instituit; si enim illi non
adhmreret, jam esset extra Ecclesiam: qui autem extra Ecele-
siam est, nequit potiri auctoritate illam regendi. Unde S. Gre
gorius Nazianzenus (Or. in laudem S. Athanas. n. 8.) scribit:

ART. IV. DE APOSTOLICITATE ECCLESIA. 561

«Neque enim qui per vim irrupit, successor habendus est.... nec
i leges violavit.... nec qui contraria dogmata tenet.... nisi quis

qu
asso ita successorem dicat, quemadmodum morbo sanitati, et

fort
tenebras luci, et tempestatem tranquillitati, et mentia alienatio-

nem prudentis succedere dicimus ». Et S. Cyprianus (ep. 76.):
«Ecclesia una est, que una et intus esse et foris non potest. Si
enim apud Novatianum est, apud Cornelium non fuit. Si vero apud
Cornelium fuit, qui Fabiano Episcopo legitima ordinatione suc-
cessit, Novatianus in Ecclesia non est: nec Episcopus computari
potest qui evangelica et apostolica traditione contempta, nemini

! sgecedens a se ipso ortus est ».

3) Cum in centro unitatis resideat plenitudo auctoritatis apo-
stoliee, hinc fit ut illud communicare valeat apostolicitatem et
sanare quemcumque defectum qui apostolicitati obstet. Fingas
ex. gr. aliquem baptizatorum cotum ab Eutychianis fundatum;
ille profecto non erit apostolicus: at si deinde, heeresi abjurata,
sobjiceretur centro unitatis, eo ipso fieret pars ecclesi: aposto-
liege; abdicata enim priori adulterina nativitate, veluti secundam
legitimam obtineret. Fingas etiam cotum legitima auctoritate
apostolica primo coadunatum, apostolicam successionem amisis-
se per separationem a centro unitatis: si deinde ad illud redeat,
reparatur jactura facta originis apostolice. Hec facile intelli-
guntur vel ex iis que requiruntur ut quis fiat membrum alicu-

Jus societatis, vel ut aliqua provincia fiat pars alicujus regni.

129. Ex his sequitur corollarium maximi momenti, nempe com-
munionem cum centro unitatis sufficere ad agnoscendam aposto- :
licitatem; si enim hsc aliunde deesset alicui coetui, qui dicitur
christianus, per ipsam adhæsionem centro unitatis, in quo est ple-

nitudo apostolicæ auctoritatis, suppleretur, uti diximus, aut ob-
üneretur. Quare ut paucis perstringamus que hactenus exposui-

| Mus, dicimus prefatam adheesionem centro unitatis vere esse ca-

| put in tota hac controversia de apostolicitate Ecclesie. Etenim
apostolica dieitur Ecclesia origine, doctrina, successione (n. 719);
statuta apostolicitate successionis, recte infertur apostolicitas
originis et, doctrins (n. 720); apostolicitas vero successionis com-
prehendit ordinationem seu consacrationem et missionem (n. 723);
legitima ordinatio merito supponitur aut infertur, si de legitima

MAZELLA. De Religione et Ecclesia A

www.gBrascatolicas.com .

569 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIRUS AC DOTIRUS,

missione constet (n. 723.); ipsa legitima missio obtinetur aut Sup-
pletur per adhæsionem centro unitatis. Ergo si probetur lige
adhssio, eo ipso ostenditur adrequata apostolicitas, |

726. Hæc est germana Apostolicitatis idea , quee vel sola ex.
positione perspicua est; sed clarior fiet argumentis mox afferen
dis. Interim placet auctoritate Tertulliani (de preescript. e. 32.)
eam statim confirmare. « Ceterum », inquit, « si que (haereses)
audent interserere se stati Apostoliczwe.... possumus dicere: Edant
ergo origines Ecclesiarum suarum; evolvant ordinem Episcopo-
rum suorum, ita per successiones ab initio decurrentem, ut pri-
mus ille Episcopus aliquem ex Apostolis vel Apostolicis viris,
«qui tamen cum Apostolis perseveraverit’, habuerit auctorem et
antecessorem. Hoc enim modo Ecclesie apostolicse census suos
deferunt.... Ad hanc itaque formam probabuntur ab illis Ecele-
siis, quee licet nullum ex Apostolis vel Apostolicis auctorem suum
proferant, ut multo posteriores, quee denique quotidie instituun-

tur, tamen in eadem fide conspirantes, non minus apostolice de-
putantur pro consanguinitate doctrinse. Ita omnes heereses, ad
utramque formam a nostris Ecclesiis provocatee, probent se qua-
qua putant apostolicas. Sed adeo nec sunt, nec probare possunt,
SEL quod non sunt, nec recipiunt in pacem et communicationem ab
Ecclesiis quoquo modo apostolicis, scilicet ob diversitatem Sa-
cramenti nullo modo apostolicz. »

127. Novatorum autem errores in hac re ad hos reduci pos
sunt—1) Verbo tenus concedunt apostolicitatem doctrinæ; sed
ejus verum conceptum pervertunt: errores iidem sunt, ac illi quos
M retulimus contra unitatem fidei—2) Quoad apostolicitatem succes-
sionis imprimis recurrunt errores, quos refutavimus adstruentes
| distinctionem ex jure divino inter laicos et clericos, et exclu
74 dentes formam regiminis democraticam ab Ecclesia — 3) Qui ad
$ eam, quam vocant High Church, pertinent preesertim infician-
tur necessitatem communionis cum unitatis centro (1)—4) Error

| (1) Imo quandoque et hanc videntur admittere; siquidem Palmer (Episcopacy
| Vindicated, c. 2.), weribit: « We do not contend that unlawful consecrations trans
mit the apostolical jurisdiction; "et (on the Church. vol. I. p. 142.) : « This suc

cession from the Apostles is a certain note of a Church, unless it be clearly oon:
victed of schism or

heresy. » Veram errant quoad naturam schismatis, ut vidimu
agentes

de unitate regiminis in Ecclesia.

ARI A O NARA TER PE
ATAN dd sopes AAA TIA R
t J - " 8 e e, eN E E J S pom
y Mo 4 A lr s
! t Ay IPM
E ^" ^
| ART. IV. DE APOSTOLICITATE ECCLESIÆ. 563 .

igitur proprius hujus loci he. emtraordinaría missio, quam con-

üxerunt, ut obtegerent defectum apostolicitatis missionis et, ori-
zinis in suis sectis, Quando enim, ajunt, status Ecclesiz hujus-

modi est, ut vel nulli possint vocatione ordinaria ad ecclesiasti-

sas functiones obeundas constitui; vel qui sunt constituti , fldei

morumque vitiis sint infecti, adeo ut et ipsorum emendatio spe-
si non possit; quando aliunde meliorum vocatio ordinaria sit -
impossibilis; tune, aiunt, nihil vetat quominus illi qui non sunt

ordinarie vocati per extraordinariam vocationem mnnia aposto-

lica obeant: immo, addunt, in eo Ecclesis statu teneri quemvis
in conscientia, vi communis christianorum omnium vocationis,

| pro viribus, apostolicis offüiciis fungi. Id vero contigisse autumant
Novatores in Luthero et Calvino , qui preterea occulto divino

motu, adeoque extraordinaria vocatione, ad Ecclesie? reformatio-

nem suscipiendam sint excitati. `

728. His itaque præstitutis—

S II.

Solvitur Proposita Quaestio.

p
Peor. XXXI. 1. Ecclesia Christi in Apostolis fundata, Apo-
stolica semper perseverare debet, tum origine et doctrina, tum
publica et perenni successione, qua numquam interpolata pa- —
sorum serie ab Apostolis profecta cum iisdem semper conjun-
gitur=2. quin invecta a Novatoribus extraordinariæ missionis.
hypothesis, juxta Christi institutionem et promissa, admitti |
"llo modo possit.—3. Quemadmodum vero sola Apostolica suc-
cessio satis ostendit Apostolicitatem originis et doctrinw—4. ita
solius centri unitatis legitima successio veram Apostolicam Ec-

clesiam mani festat.

72). Prob. 1» pars. I. quoad Apostolicitatem originis. Eecle-
sia illa semper sit oportet quam Christus instituit: sed Eccle-
"am Christus instituit in Apostolis, et per Apostolos eam pro-
"gari voluit; ergo Ecclesia debet semper esse origine Aposto-
lica, Revera si ex una parte Christus Ecclesiam, perpetno dura-

504 DISP. IV. DE ECCLESL.E PROPRIETATIBUS AC poTIDUs

turam, condidit origine apostolicam; et ex alia, aliquando pos.
set vera Ecclésia non esse una eademque cum ea quam undarum
Apostoli: jam non una adstrueretur,sed duplex Ecclesia. AtquiChri.
stus unam ex dictis, imo unicam esse voluit suam ecclesiam. Ergo,

730. II. Quoad Apostolicitatem doctrine. Fides Ecclesig quo-
cumque tempore non potest esse alia a fide et doctrina Christi:
sed doctrina Apostolorum non est nisi doctrina Christi; ergo do-
ctrina Ecclesie debet semper esse doctrina Apostolica.

731. Hinc Patres constanter usi sunt novitate doctrinæ, tam
quam certissimo signo hæresis; ratum enim apud ipsos erat, Ee-
clesiæ doctrinam seu fidem identicam debere esse cum doctrina
Apostolorum. Ita ex. g. S. Irenæus (adv. hæres. 1. 3. c. 3.): « Tra-
ditionem itaque Apostolorum in toto mundo manifestatam, in
Ecclesia adest respicere omnibus qui vera velint audire, et ha-
bemus annumerare eos qui ab Apostolis instituti sunt Episcopi
in Ecclesiis, et successores eorum usque ad nos, qui nihil tale
docuerunt, neque cognoverunt quale ab his [Hæreticis] deliratur,
Etenim si recondita mysteria scissent Apostoli, quæ seorsim ac
latenter ab reliquis perfectos docebant, his vel maxime traderent
ea quibus etiam ipsas Ecclesias committebant. Valde enim per-
fectos et irreprehensibiles in omnibus eos volebant esse, quos el
successores relinquebant, suum ipsorum locum magisterii traden-
tes, quibus emendate agentibus fieret magna utilitas , lapsis at-
tem summa calamitas. »—Tertullianus (de prescr. c. 20.): « Apo-
stoli primo per Judeam contestata fide in Jesum Christum e
Ecclesiis institutis, dehinc in orbem profecti, eamdem doetrinam
ejusdem fidei nationibus promulgaverunt, et proinde Ecclesias
apud unamquamque civitatem condiderunt, a quibus traducen
fidei et semina doctrinee, esters exinde Ecclesise mutuate sunt,
et quotidie mutuantur ut Ecclesis fiant. Ac per hoc et ipse Apo
stolice deputantur, ut soboles Apostolicarum Ecclesiarum.»—
S. Hieronymus (ep. ad Pammachium et Oceanum): « Quisquis 85
sertor es novorum dogmatum, quiso te, ut parcas Romanis al
ribus, parcas fidei, quee Apostolico ore laudata est. Cur post
quadringentos annos docere nos niteris quod ante nescivimos!
Cur profers in medium quod Petrus et Paulus edere noluerunt!
Usque in hane diem sine ista doctrina mundus Christianus fult.»

ART. IV. DE APOSTOLICITATE ECCLESIA. 565

| 739. III. Quoad successionem—1) Ecclesia nequit regi ac gu-
bernari, nisi ea nuctoritate, quam Christus instituit: id patet,
| mm quia Christus est auctor Ecclesie, tum quia potestas re-
gendi Ecclesiam est supernaturalis, nc proinde nonnisi a Deo pro-
icisci potest. Atqui Christus voluit. ut Ecclesia regeretur per
auctoritatem apostolicam perpetuo duraturam in eorum succes-
soribus. Ergo Ecclesia semper debet esse successione, seu regi-
mine Apostolica — Prob. min.—a) Christus contulit Apostolis po-
testatem regendi Ecclesiam, eamque transmitti voluit eorum suc-
cessoribus (n. 482-84.; 924.) —b) Apostoli preedicarunt hanc suam
' a Christo acceptam potestatem. Ut enim sese fidelibus commen-
darent, sepe revocabant els in memoriam eximiam illam potesta-
tem regendi ac docendi, quam a Ohristo acceperant. Ita (II. Cor.
V. 90.): «Pro Christo legatione fungimur tanquam Deo exhortante
per nos »; (L. Cor. IV. 1.): «Sie nos existimet homo ut ministros
Christi et dispensatores mysteriorum Dei»; (I. Thess. II. 13.):
«Gratias agimus Deo sine intermissione, quoniam cum accepis-
setis a nobis verbum auditus Dei, accepistis illud non ut verbum
hominum, sed (sicut est vere) verbum Dei». Hac vero persuasio-
ne prediti, exigunt a fidelibus hane sue vicaris potestatis agni-
tionem, plenam scilicet obedientiam: ita (II. Cor. II. 9.): « Seripsi
nt cognoscam experimentum vestrum, an in omnibus obedientes
sitis »; (II. Thess. III. 14.): «Si quis non obedit verbo nostro,
hune per epistolam notate et ne commisceamini cum illo »—c)
Apostoli exercuerunt eamdem potestatem; aliis commwunicarunt
ab ipsis alis communicandam (n. 524. seq.).

2) Voluit Christus unitatem fidei, quee in eo consistit, ut fde-
les per orbem dispersi eas omnes credant veritates, quas Apo-
stoli predicarunt, eorumque successores proponunt credendas
(nn. 650. seqq.). Atqui talis unitas, uti patet, haberi non posset
sine apostolica successione; hec enim est unitatis fidei princi-

Pm. Ergo debet semper in Ecclesia esse hsc apostolica suc-
Cessio,

AAA NT aaa E e e

133. Prob. 2% pars. I. Ex Scriptura. Nam—1) rejicienda est
lypothesis de extraordinaria missione, si ex Christi institutione
"iccessio Apostolica numquam potest deficere. Atqui ita est. Nam—

www.obrascatolicas.com

LR TS s

360 DISP. IV. DR ECCLEST.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

a) Christus Dominus misit Apostolos in universum mundum:
ad docendum omnes gentes; ot ipsis docentibus promisit se aff.
turum omnibus diebus; usque ad consummationem seculi, y.
qui falsa hæc essent si successio Apostolica posset unquam dej.
cere—b) Christus, juxta Apostolum (Ephes. IV.) dedit apostolos,
pastores et doctores « ad cousummationem sanctorum, ia opus
ministerii, in edificationem corporis Christi, donee occurmuw
omnes in unitatem fidei et agnitionis Filii Dei, in virum perfe
ctum, in mensuram ætatis plenitudinis Christi ». Quibus verbi
ordinaria ae mediata missio apostolica predicitur duratura, de
nec mysticum Christi corpus fuerit plene sdificatum; ergo num.
quam dari possunt pastores ac doctores, qui per extraordinariam
missionem, priorum defectum suppleant.

2) Ipsa missio 3. Pauli, qua nonnulli abutuntur, subvertit hy
pothesim Novatorum. Verum enim est quod Apostolus extraor-
dinariam quamdam missionem accepit immediate a Christo Do-
mino; sed quia id faetum est post Christi ascensionem in colum,
seu post Ecclesiam in Apostolis fundatam et per eos annuncia
tam—a) Paulus remittitur ad ipsos Apostolos, aut ad alios ab iis
constitutos—5) cum Apostolis confert Evangelium ab ipso pre
dicandum—c) ad Apostolos in Jerusalem defert questionem dele
galibus Antiochia ortam. Quin ergo subvertat auctoritatem Apo
stolicam jam existentem, et ejus loco sufficiatur, illam potius
agnoscit.

134. II. Si Deus vellet aliquos homines extraordinaria missie
ne donare, quam omnes deberent agnoscere sub eterne damn
tionis pena, illam certe talibus signis deberet confirmare, it
omnibus esset plane comperta. Jamvero signa hzc sunt praecipue
miracula: his Christus ipse suam missionem ostendit; iisdem Ap”
stolorum missio fuit confirmata, uti in prima et altera disp.de
monstravimus. Nec aliter sensit hac in re ipse Lutherus, QU
(tom. 2. Jenensi ad Senatum Mülhusanum scribens in causa Mir
zeri) ait: «Inclytus Senatus vocet Thomam Münzer ad se, eb 8
Beri potest, ad totam communitatem, et querat ex eo, quis 1psul
M preedicandum miserit, aut vocaverit? Si dicat a Deo, et Spi-
Mtu hujus se fuisse missum, sicut olim Apostoli, probet hoc s

- - n e.

IEEE cL radar mem snam re rn EP TTD GIULIA LAE RIRS NL CE IEEE
270 A AAA o ey ES Mis: de ww pes deze MEE ico ui e ; 5 uu 74
! x y | 2 T wu ' ~

Fa a
© » 5 ! h
s E
ART. IV. DE APOSTOLICITATE ECCLESIA. 007

nis et miraculis. Nam quando Deus ordinarium modum immu-

= ; |
vult, semper simul miracula operatur y.

tari
At quaenam sunt miracula Novatorum ? Tentavit quidera Lu-

therus ex puella obsessa dæmonem expellere: at tam infelici suc-
cessu, ut inecepto desistere coactus fuerit, uti refert Staphylus
testis oculatus. Quid dicam de miraculis Calvini? Hieronymus
Bolsec testis ocularis narrat, Calvinum excitare voluisse quem-
dam Bruleum, cui spe lucri ze pecunise persuaserat, ut se mor-
tuum fingeret; at ipsum vere mortuum invenisse. Hanc historiam
ab hereticorum oppositionibus vindicat Card. Gotti (de Eccles.
tom. 1. c. 2. $ 6.). Hinc Erasmus (Diatribe de lib. arb.) loquens
de Lutheranis: « Nullus », inquit, « illorum adhuc extitit, qui vel
equum claudum sanare potuerit ». Cui Lutherus (inlib. de servo
Arbitrio) respondebat: « A nobis, qui negamus liberum arbitrium,
miracula exigi non debent»; et Calvinus (pref. Instit.): « Impro-

be faciunt », ait, « quod miracula a nobis poscunt ».—OCr. Fr. de
Walenburch (tract. 8. sect. 14. seqq.).

7135. 9^ Pars non indiget hic demonstrari; nam—1) patet ex
argumentis que indicavimus (n. 720.)—2) ex auetoritate Patrum,
quorum aliqua testimonia in hoc ipso art. dedimus—3) confirma-
bitur ex testimoniis, quie pro sequenti parte thesis exhibituri
sumus.

136. Prob. 4a pars. 1: Patres, ut probarent apostolicitatem
doctrinæ, recursum habuere ad apostolicitatem successionis; ut
vero hane probarent, constanter ostenderunt successionem apo-
stolieam in centro unitatis. Ita S. Irenæus (adv. hæres. l. 3. o. 3.),
2t: «Sed quoniam valde longum esset in hoe tali volumine
omnium ecclesiarum enumerare successiones; maxime et antiquis-
sime et omnibus cognite a gloriosissimis duobus Apostolis Petro
* Paulo fundatz et constitute ecclesie, eam quam habet ab
Apostolis traditionem et annuntiatam hominibus fidem per suc-
césslones episcoporum pervenientem usque ad nos indicantes, con-
fundimus omnes eos, qui quoquo modo vel per sibi placentia, vel
vanam gloriam, vel per ezecitatem et malam sententiam preeter-
dam oportet colligunt. Ad hanc enim ecclesiam propter potio-

www.obrásecatolicas.com

508 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

|
»

rem principalitatem necesse est omnem convenire ecclesiam TN
est eos, qui sunt undique deles, in qua semper ab his qui T
undique conservata est eu que est ab Apostolis traditio ».—(
que de hoc testimonio S. Irenæi erudite disserit Schrader (de
unit. Rom. p. l. nn. 109. seqq.).

Tertullianus, postquam eadem, quie exposuimus doctring q

pita confirmayerit, tandem (de preescr. cc. 32. 36.), extollit «Ry.
mam, unde nobis quoque », inquit, « auctoritas preesto est, Ista
quam felix ecelesia! cui totam doctrinam Apostoli cum sanguine
suo profuderunt. Ubi Petrus passioni dominice adequatur. Ubi
Paulus -Joannis (Baptiste) exitu coronatur. Ubi Apostolus Joannes |
posteaquam in oleum igneum demersus nihil passus est, in insu-
lam relegatur. Videamus quid didicerit, quid docuerit, quid cum
africanis ecclesiis contesserarit ».
S. Cyprianus (de unit. Eccles.): « Probatio est ad fidem facilis
compendio veritatis. Loquitur Dominus ad Petrum, Ego dico ti-
bi, inquit, quia tu es etc.... Et iterum post resurrectionem suam
dicit: Pasce oyes meas. Super illum unum ædificat ecclesiam
suam, et illi pascendas mandat oves suas.... ut unitatem mani-
festaret, unitatis ejusdem originem ab uno incipientem sua aucto-
ritate disposuit».

S. Optatus Milev. (de schism. Donatist. l. 1. c. 2.): «Igitur -
negare non potes, scire te in urbe Roma Petro primo cathedram |
episcopalem esse collatam, in qua sederit omnium Apostolorum
caput Petrus; unde et Cephas appellatus est: in qua una cathe-
dra unitas ab omnibus servaretur: nec ceteri Apostoli singulas
sibi quisque defenderent; ut jam sehismaticus et peccator esset,
qui contra singularem cathedram alteram collocaret».

| S. Ambrosius (de sacr. 1. 3. e, 7.) «Ipse est Petrus cui dixit -
4 Christus: tu es Petras et super hanc Petram ædificabo ecclesiam
meam. Ubi ergo Petrus, ibi ecclesia ». Et: « in omnibus cupio se
qui Romanam Ecclesiam ».

S. Hieronymus (ady. Lucif.) ita concludit: « Poteram diem istius
modi eloquio ducere, et omnes propositionum rivulos uno eccle
siæ sole siccare. Verum quia jam multum sermocinati sumus, êt
prolixitas concertationis audientium studia lassayit, brevem tibi |
apertamque animi mei sententiam proferam, in illa ecclesia pe"

-—

E | pes s. t.s .d o DI ^ Up
3 S EAA MENSES vm Ee
A, " nuc 5
ART, IV. DE APOSTOLICITATE ECCLESLZE. 569

manendum, quee ab Apostolis fundata usque ad diem hane durat ».
Jamvero constat Hieronymo Ecclesiam antonomastice Apostolicam
esse Romanam; respondens enim Theophilo Patri Alex., qui di-
zerat ecclesise regulis cautum esse, ne quis a proprio episcopo
divortium faceret; inquit (ep. 63. n. 2.): se sequi « Romanam fi-
dem apostolico ore laudatam, cujus se participare alexandrina
gloriatur ecclesia ». Et disputans adversus Rufinum (1. 1. n. 4),
ita eum perstringit: « Fidem suam quam vocat? eamne qua ro-
mana pollet ecclesia, an illam que in Origenis voluminibus con-
unetur? Si romanam responderit, ergo catholici sumus ».

S. Augustinus sæpissime in eandem scripsit sententiam; sed
presertim in psalmo contra partem Donati, et in epistola (ep. 23.
n. 2.) quam ipsemet, Fortunatus et Alypius ad Generosum dede-
rant. Ut enim demonstret Donatistas ab ecclesia precisos utrim-
que seriem romanorum Pontificum ad Anastasium usque pertexit;
postquam autem evicerit in ea serie nullum donatistam episco-
pum reperiri, nullumque adesse antistitem quocum communica-
rent donatistee, concludit: ipsos alienos esse ab ecclesis edificio,
quod, auctore Christo, romanis Pontificibus veluti fundamento in-
eumbit, Hinc etiam (c. ep. Manich. c. 4. n. 5.), scribit: «In ca-
tholica enim ecclesia... tenet ab ipsa sede Petri Apostoli, cui
pascendas oves suas post resurrectionem Dominus commendavit
üsque ad presentem episcopatum successio sacerdotum ».

Concludimus pulcherrimis verbis Petri abbatis cellensis, qui
(ep. 23. epp. 1. 6.; et ep. 10. 1. 9.), ait: « Est tamen auro locus,
in quo conflatur, et habet argentum venarum suarum principia,
sedem Petri et curiam romanam, que clavos cœli principaliter
tenet ». Et iterum: « Versa et reversa, in quolibet statu venera-
lionis et giorificationis tecum vado, tecum sentio. Si vero extra
communis monete formam vis fabricare aliam, quam non adpro-
bavit sedes Petri, cujus est vel adprobare vel improbare ordi-
nem universalis ecclesiss, pedem sisto et terminos constitutos non
transgredior». — Plura vide apud Schrader (op. eit. presertim
an. 102-134).

137. II. Satis ostenditur adaequata apostolicitas, adeoque ipsa
“postolica Ecclesia, si inveniatur—l) plenitudo potestatis aposto-
lice — quie 2) alüs valet missionem apostolicam communicare—

www.obrascatolicas.com

570 Disp. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIRUS AC DOTIBUS.

et 3) cum qua omnes communicare debent ut ad apostolicam eo |

clesiam pertineant. Atqui statuta successione in centro unitatis
hee omnia inveniuntur. Ergo.

Prob. min. quoad plenitudinem potestatis. Centrum unitatis
in quavis societate est supremum regimen—in Ecclesia est regi.
men monarchicum—regimen monarchicum postulat ut auctorita,
suprema apud unum indivisa resideat. Inventa ergo legitima sue.
cessione in hoc uno, eo ipso invenitur plenitudo potestatis, que
utique in Ecclesia est apostolica.

Prob. min. quoad facultatem communicandi missionem apo
stolicam. Ad eum certe, qui Jure divino possidet plenitudinem
potestatis apostolice, jure etiam divino perpetuande in ecclesia,
pertinet illam ceteris communicare (n. 515.). Difficultas aliqua
posset hic enasci ex eo, quod jure ipso divino debeant esse epi.
scopi in ecclesia. Sed notetur —1) Institutionem episcoporum pro-
prio jure pertinere ad S. Pontificem —2) hic non tam agi de po
testate ordinis, quee est immediate a Deo, quam de potestate ju-
risdictionis, quam principaliter significat missio apostolica (n.723.)
—3) Etsi daretur (quod nos minime concedimus, ut seq. disp. pa:
tebit) jurisdictionem in episcopis esse immediate a Deo; semper
ea esset penitus dependens a S. Pontif. ut omnes concedunt. Hinc
proprio jure ad eum pertinet eligere ac instituere episcopos; par
tem Ecclesise, quam gubernent, eis assignare; jurisdictionem li-
mitare, suspendere, revocare, etc.

Unde Patres non dubitant asserere potestatem a Petri succes
sore in reliquos episcopos dimanare. Sic Optatus Milev. (lib. T.
con. Parm.) ait: « Bono unitatis B. Petrus, cui satis erat, sl post-
quam negavit, solam veniam consequeretur, et preeferri omnibus
Apostolis meruit, et claves regni coelorum communicandas ct-
teris solus accepit ».—Ante S. Optatum, Nyssenus (adv. eos qui
castigat. segre ferunt): « Nihil », inquit, « falsi aut mendacii seri-
ptum est in evangeliis, neque Christi prædilectio exitum fallacem
habet. Per Petrum episcopis dedit claves regni colorum ». —
S. Leo M. (ep. ad epis. Gallis, seu prov. Vienn.) sic disserit:
« Hujus muneris [predicationis scilicet veritatis} sacramentum
NS Dominus ad omnium Apostolorum officium voluit pertinere, U
In beatissimo Petro Apostolorum omnium summo, principalitel

— —

ART. IV. PE APOSTOLICITATE ECCLESIZ. 5/1

collocaret, 10 ab ipso quasi quodam capite dona sua velut in
corpus omne diffunderet ». — Innocentius I. (ep. ad conc. Car-
thag.) sic loquitur: « Seientes quid apostolica sedi (cum oranes
hoc loco positi sequi desideremus Apostolum) debeatur, a qua
ipse episcopatus, et tota auctoritas nominis hujus emersit ».—
Cesarius Arelatensis idem fatetur, scribens ad Symmacum Pa-
pam: «Sicut a persona D. Petri episcopatus sumit initium, ita
necesse est, ut disciplinis competentibus, sanctitas vestra singu-
lis ecclesiis, quid observare debeant evidenter ostendat». — Et,
ceteris omissis, S. Cyprianus (de unit. Eccles.), ait: « Ecclesia
Domini luce perfusa per orbem totum radios suos porrigit, unum
iamen lumen est quod ubique diffunditur, nec unitas corporis se-
paratur: ramos suos in universam terram copia ubertatis exten-
dit, profluentes largiter rivos latius expandit; unum tamen ca-
put est et origo una ». |

Prob. min. quoad necessitatem communionis cum centro uni-
tatis. Id patet—1) ex disputatis de unitate regiminis, quam Chri-
stus voluit in Ecclesia—2) ex indicatis in hoe eodem artic., præ-

sertim (n. 724.).—3) Pro omnibus sit S. Cyprianus, qui imme- -

diate ante verba mox citata scribit: « Ecclesia una est, que in
multitudinem latius incremento foecunditatis extenditur. Quomodo
solis multi radii, sed lumen unum, et rami arboris multi, sed
robur unum tenaci radice fundatum, et cum de fonte uno rivi
plurimi defluunt, numerositas licet diffusa videatur exundantis
copie largitate, unitas tamen servatur in origine. Avelle radios
solis a corpore, divisionem. lucis unitas non capit. Ab arbore
[range ramum, fructus germinare non poterit; a fonte precide
rivum, prieecisus arescet: sic et Ecclesia», etc.

Scatolicas.com

hs
Pn Ht

—À ce, *
«==

57: DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

ARTICULUS QUINTUS

Utrum vera Christi Ecclesia sit Indefeotibilis.

S I.

Exponitur Status Quaestionis.

738. Absoluta questione de proprietatibus Ecclesis, ejusdem
dotes expendere aggredimur, incipientes ab indefectibilitate. In-
defectibilitas Ecclesie importat non modo quod Ecclesia num-
quam deficiat, sed quod nec possit deficere; spectata scilicet Chri-
sti Institutione, quee comprehendit etiam finem, necesse est ut
Ecclesia tamdiu in suo esse perseveret, quamdiu sunt homines in
terris degentes in stadio vis. Distinguunt aliqui Ecclesie inde-
fectibilitatem ab ejus perpetuitate: perpetuitas enim, ajunt, pro-
prie importat «durationem Ecclesie usque ad mundi exitum»;
cum indefectibilitas proprie dieat « identitatem perpetuz perma-
nenti& in eadem natura ». Hine etiam dicunt, perpetuitatem afi-
cere existentiam, indefectibilitatem vero essentiam Ecclesiz.

799. Verum identitas in eadem natura potest vel ita intelli-

gl, ut nomine nature significetur id solum quod Ecclesie essen-

(iam constituit; vel ut, sensu quodam ampliori, significetur tum
essentia, tum quidquid ex Christi institutione essentiam Ecclesig
consequitur. Primo modo perpetuitas Ecclesiz necessario inclu-
dit indefectibilitatem ; mutata enim essentia Ecclesie, non ipsa
perduraret usque ad mundi exitum, sed nova aliqua institutio
ejus loco poneretur. Altero autem modo, indefectibilitas non in-
cluditur per se et absolute in perpetuitate; absolute enim fieri
potest ut res permaneat absque aliqua ex suis proprietatibus, a
fortiori vero absque una vel pluribus ex sibi additis preerogati-
vis: sicut homo perdurare potest in sua existentia usque ad se-
Dectam etatem, manens idem in sua essentia, imo et in suis pro

Prietatibus ; quamvis annorum et morborum pondere gravatus,

plurium sensuum aut etiam rationis usum amittat.
140. Quare ut conceptus indefectibilitatis, quee Ecclesis asse-

i
i
|
i
1
f]

S9. " ] T E Kate pet o "ICAO f AQ 4079 * Lad 1 122 . age ` E ny E J : * vat ep delta $ La Y T- ^ DE ner m ¿> E PA r
3 ^4 - x" ^ Ms > D. «dii - sti 4 pec a D Ñ
Ane TEC M S XD iro
yarn |
P. * Ui . TS - a.

od " 4 - pá .

ART. V. DE ECCLESIA INDEFECTIBILITATE. 573

renda est, adequate proponatur et explicite, dicendum est eam
sonsistere « in perpetua ejus duratione usque ad mundi exitum
in ea interna et externa constitutione, in complexu earum pro-
prietatum AC dotum, in quo a Christo primitus fuit instituta ».
Ex qua descriptione patet—1) Ecclesiæ indefectibilitatem respi-
eere cum essentialia constitutiva (animam et corpus, quidquid
est de ratione talis societatis visibilis, magisterium, ministerium,
regimen); tum proprietates (unitatem, sanctitatem etc.); tum de-
nique reliquas dotes aut prerogativas (infallibilitatem etc.) — `
2) Hujusmodi indefectibilitatem respicere omnia tempora existen-
tim Ecclesi; ita ut nullo tempore possit esse absque aliquo ex du
suis constitutivis, nec absque aliqua ex suis proprietatibus, aut
dotibus—3) Hanc ipsam existentiam duraturam esse usque ad fi-
noem mundi: hine indefectibilitas, de qua agimus, comprehendit
perpetuitatem —4) Nihilominus indefectibilitas hæc minime con-
funditur cum Apostolicitate, sumpta sub generali illa acceptione, NU
juxta quam Ecclesia cujuscumque temporis debet esse eadem cum E:
Ecclesia in Apostolis fundata (nn. 716. seq.); Apostolicitas enim sic
sumpta dicit Ecclesiam, quamdiu ea durat, debere esse eam-
dem cum Ecclesia fundata in Apostolis; indefectibilitas dicit eam
in hac identitate duraturam esse usque ad mundi exitum.

741. Indefectibilitas a nobis descripta dici etiam solet indefe-
ctibilitas quoad statum, que Ecclesie pre Synagoga est tri-
buenda. Scilicet, si spectetur generica ratio Ecclesie, quemad-
modum diei potest, Ecclesiam extitisse a mundi initio, ita dici
potest Synagogam quodammodo adhuc perseverare; at, si specte- 5
tr status et forma presentis Ecclesie, quemadmodum ea dici
debet a Christo immediate instituta, ita etiam constat Synago- e
sam defecisse (n. 432. seq.). Indefectibilitas igitur Ecclesis est
“perpetua ejus permanentia in ea forma ac statu, in quibus fuit
à Christo instituta ».

742. Notandum autem est, indefectibilitatem tribui Ecclesiw
universali, et non singulis ejus partibus, seu Ecclesiis particula-
ribus; promissiones enim Christi non sunt facts Ecclesie exi-
stenti in hae vel illa natione, sed Ecclesie universe. Utut tamen
particulares Ecclesise deficiant, semper manebit Ecclesia ipsa in-
deficiens et indefectibilis: imo manebit ipsa catholicitas, sive J

www.obrascatolicas.com.

574 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIBUS AC DOTIRUS,

quia particularium Ecclesiarum defectiones non sunt simultanea,
sive quia dum una deficit, nove alibi fundantur Ecclesir (n, 700.).

743. Novatores omnes contra veram indefectibilitatem Eccle.
site errant; etsi non omnes eodem gradu. Nam—1) aliqui, uti
Anabaptistss, Swedenborgiani, Irvingiani absolute eam negare yi.
dentur, dum expectant novam quamdam ceconomiam (quam Spi-
ritus Saneti vocant) que presenti (quam dicunt Verbi) succedat,
sicut heee succedit ceconomi:e V. Testamenti (quam appellant e
conomiam Patris) Juxta Swedenborgianos hee nova cconomia
incepit an. 1770; juxta Irvingianos an. 1830.

2) Alii etsi non expectant illam tertiam œconomiam; nulla ta-
men facta distinctione, tenent Ecclesiam ad tempus deficere omni-
no posse; imo de facto defecisse. Id, juxta Palmer (p. 1. e. 1)
docuerunt presertim Sociniani, Arminiani, Episcopius, et alii.

3) Aliqui indefectibilitatem ad visibilitatem coarctare viden-
tur; aut in eo illam constituunt, quod semper aliqui extituri
sint, qui veram fidem profiteantur; aut in eo quod fidei essentia,
ut vocant. nunquam ab Ecclesia sit penitus defutura; aut deni-
que hec omnia simul ab eis permiscentur.—Cf. Newman (Lectu-
res on the prophetical office of the Church, etc., London, 1837.).

4) Plerique e contra docent, Ecclesiam invisibilem deficere non
posse; non ita vero visibilem. Hinc Bellarminus (1.3. c. 13.), di-
cit « multos ex nostris tempus terere dum probant absolute Ec-
clesiam non posse deficere; nam Calvinus et ceteri heretici id
concedunt; sed dicunt intelligi debere de Ecclesia invisibili. » CL
etiam Moeller, (Symbol. 1. 1. c. 5. $ 34.). Omittimus denique
eorum sententias, qui licet videantur asserere indefectibilitatem
Ecclesie visibilis et invisibilis ; censent tamen,-eam posse def-
cere quoad unum vel aliud, puta fidem, unitatem regiminis etc.

744. Ut innuimus, hi omnes non modo defectibilitatem Eccle-
sie plus minus asserunt; verum etiam factum defectionis afr-

mant, eadem ratione, qua visibilitatem negant Ecclesiæ (n. 449.):
ita nempe suam ab Ecclesia defectionem cohonestare nituntur.
Si vero epocham hujus defectionis ab ipsis queeras, septem opi-
niones recenset Stapleton, (Relect. e. 1. q. 5. a. 3.); quarum opi-
nionum duæ sunt extreme: una affirmat defectionem incepisse 2
Concilio Constantiensi, altera vero putat defectionem ab ips

PER a EN CHI A ar Y E e
- y s et ri Dk ^ - sk
5, PME
ART. V. DE. EOCLESIÆ INDEPECTIBILITATE. 575 E
En y J

ajunt, errorum cono praemia est. Utramque sententiam, more
suo, pro oecasionum diversitate, tenuit Lutherus.
745. Porro si vera Ecclesie indefectibilitas demonstretur, er- X
| ores omnes contrarii simul concident. Ad vim tamen argumen-
E rum, que exhibituri sumus, recte percipiendam, prestat in
| | antecessum adnotare—1) aliqua eorum prima fonte videri solam
| indefectibilitatem quoad essentiam stricte sumptam, non vero
quoad ea, quie essentiam consequuntur, demonstrare; siquidem
videntur perpetuam Ecclesie existentiam enuntiare, qua, ut di-
| ximus, cum sola essentise indefectibilitate absolute et per se in-
| telligi potest. Attamen si penitius ea rimemur, adeequatam inde- "2.
fectibilitatem probant. Si enim—a) cujuslibet rei naturam consi- NC
deremus, proprietates, quee essentiam consequuntur, non sunt ab
ea separabiles nisi per miraculum: num docent adversarii Deum dE

miraculum patrare, ut Ecclesia in suis proprietatibus deficiat ?
Si id non asserunt, cum Ecclesia ostenditur perpetuo duratura,
hoe recte intelligitur tum de essentia, tum de iis, quee natura-
liter eam consequuntur—b) Si vero consideremus naturam Eccle-
si, ex que proprietates aut dotes ejus dicuntur vere pertinent
ad ejus essentiam , uti innuimus (n. 627.), et earum conceptus
ostendit: si ergo Ecclesia, prout a Christo instituta est, demon-
| stratur indefectibilis quoad essentiam, eo ipso indefectibilis osten-
ditur quoad proprietates ac dotes. |

2) Sed nec desunt argumenta, que directe probant plenam in-
defectibilitatem a nobis deseriptam, presertim quando Ecclesise
perpetuitas enuntiatur per oppositionem ad synagogam; hec enim r
non quoad essentialia, sed quoad statwm cessavit (n. 437.).

3) Imo nee desunt argumenta que adhuc magis directe earum
Proprietatum et preerogativarum perpetuitatem demonstrant, que,
juxta adversarios, maxime possunt deficere et quandoque defece-
mnt in Ecclesia: hujusmodi est precipue Apostolica successio,
et externum doctorum ministerium, ex quo unitas et cetera pen-
dent. Jam, si vel sola hzc proprietas indefectibilis ostendatur, |
quilibet adversariis aditus preecluditur, ad propriam defectionem, udi
“X asserta Ecclesi: defectibilitate, cohonestandam. |

746. His igitur prenotatis—

www.obráscatolicas.com

DISP. IV. DE ECOLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIRUS,

(
~l
O)

uf.

Solvitur Proposita Quaestio.

Pror. XXXII. Christus ita Ecclesiam instituit, ut ea essel

ultima salutis economia, non modo quoad essentialia, sed e

H. e

iam quoad statum, ut ajunt, indesinenter et perpetuo dura

tura: vera proinde gaudet indefectibilitate, vi eujus in ipsa

interna et externa constitutione , in iisdem proprietatibus a
dotibus, cum quibus existere capit, usque ad mundi exitum
perseveret. |

747. Prob. I. Ex V. T. Nam—1) sepe simpliciter asseritur in
V. T. Ecclesiam esse perpetuo duraturam. Legitur enim (Is. IX,
6. seq.): « Parvulus natus est nobis, et filius datus est nobis, el
factus est principatus super humerum ejus, et vocabitur nomen

(
D
1

P]
;

ejus admirabilis, consiliarius, Deus, fortis, pater futuri seculi,

princeps pacis: multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erii
finis; super solium David et super regnum ejus sedebit, ut con-
firmet illud et corroboret in judicio et justitia, amodo et usque
in sempiternum ». Et (LXI. 8.): « Fedus perpetuum feriam eis
et scient in gentibus semen eorum, et germen eorum in medio
populorum: omnes qui viderint eos cognoscent illos, quia isti sunt
semen cui benedixit Dominus ». Item (Dan. II. 44.) dicitur: «In
diebus regnorum illorum suscitabit Deus cæli regnum, quod in
eternum non dissipabitur.... et ipsum stabit in seternum». To-
tus pene Ps. LXXXVIII. agit de perpetuitate regni Christi: præ-
sertim vv. 36-39. dicitur: « Semel juravi in sancto meo si David
mentiar. Semen ejus in seternum manebit. Et thronus ejus sicut
sol in conspectu meo, et sieut luna perfecta in seternum et testis
in eclo fidelis ». Cf. etiam que dedimus testimonia (n. 465. )—
Unde: in eit. testimoniis sermo est de federe et de regno, qii-
bus diserte tribuitur perpetua permanentia. Atqui fedus est il-
lud quod Deus iniit per Christum, et regnum de quo agitur est
Ecclesia. Sane—a) regnum David typice est regnum Christi, cun
quo solum pepigit Deus fedus sempiternum: hine (Luc. I. 32.) de

ÓN eid EXEC YT AS rS 23 AA cbe Fi
; Mus
P i À x - ^ T US
| ^T »
| * x T
ART. V. DE ECCLESIA INDEFECTIBILITATE, 577 A

Jesu dicitur: « Hic erit magnus, ev uu Altissimi vocabitur, et
| dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus: et regnabit in E
| jomo Jacob in seternum »—6) Ex intellectu autem Christiano et |
ex ipsis Scripturis edocemur, regnum Christi in terris esse Ec-
clesiam. Ipsum enim regnum exhibetur uti ovile sub pastore,
corpus sub capite, ædificium super fundamentum: que omnia eyi- $33
denter significant Ecclesiam. Hsc certe est ccetus hominum, qui
obediunt Christo: id autem idem valet ac regnum Christi, Ergo `
in cit. testimoniis christianse Ecclesie perennitas asseritur.

2) In V. T. ssepe opponitur regnum Christi, novum fœdus, Ec-
desia christiana, antiquo fcederi et Synagoge, quatenus hæc de-
sinere aliquando debeat, illa in perpetuum durare (cf. Jer. XXXI.
32.: Agge. II. 7. seq.; etc.) Atqui synagoga desinere debebat et "
desiit quoad statum (n. 437.). Ergo Ecclesia a Christo fundata R
debet quoad statum in perpetuum perseverare, ac proinde vere
et indefectibilis—Hoc argumentum sæpe proponit et evolvit Apo-
stolas explanans Seripturas V. T. Sed presertim (Heb. VII. seq.)
docet imprimis sacerdotium veluti identificar] cum lege (trans-
lato sacerdotio, necesse est ut translatio legis fiat); dein vero
opponit sacerdotium levitieum sacerdotio nove legis: illud ineffi-
eax et abrogandum declarat; hoc vero efficax, eternum, num-
quam abrogandum. Comparat etiam V. T. novo Testamento, tam- b.
quam mobile immobili, imperfectum perfecto; et (I. Cor. XIIL, <
Heb. X.) N.T. seu fidei præsentis ceconomise visionem intuitivam in |
patria successuram depreedicat— Sed cf. que de hoc argumento
diximus in tract. de Virt. Infusis (nn.576. seq.).

148. II. Ex N. T. Ex multis que afferri possent unum vel al-
teram seligimus. Ac—1) arguimus ex loco classico (Matth. XVI.
13.); «Et ego dico tibi, quia tu es Petrus, et super hanc petram
edificabo Ecclesiam meam, et porte inferi non preevalebunt ad-
versus eam». Ex quo testimonio liquet, Ecclesiam in se esse ædi-
lium firmissimum, utpote fundatum supra petram; relative vero
àd suos hostes, esse arcem inexpugnabilem, contra quam porte
inferi non prevalebunt. Nulla ergo est causa, sive intrinseca sive |
extrinseca, qua Ecclesia corrumpi aut deficere possit. NUT.
2) Ex perpetuitate et indefectibilitate muneris Apostolici, a Ma

quo cetera pendent, in Ecclesia, et quod vel si solum stet, causa
37

AAZELLA. De Religione et Ecclesia

www.obfascatolicas.com —

578 DISP.IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

cum Novatoribus finita est. Jamvero (Matth. XXVIII.) Christus
mittit Apostolos ad docendum et baptizandum, simulque promit.
tit se cum iis futurum, utique docentibus et baptizantibus, usque
ad consummationem sæculi. Et (Jo. XIV. 16.) Christus Dominus
ait: « Et ego rogabo Patrem, et alium Paraclitum dabit vobis,
ut maneat vobiscum in ceternum ». Et (Eph. IV.) docet Paulo;
Christum dedisse Apostolos, pastores et doctores «ad consum

|
|
1

.mationem sanctorum »; « donec occurramus omnes in unitatem -

fidei»; «in virum perfectum ». Hoc argumentum sæpe jam evo. - ;
vimus |

749. HI. Si conferamus cit. loca V. et N. T., jure quterimus-
quomado omnia que in lis dicuntur de Ecclesia vera essent, si
Ecclesia, vel ad tempus, unam vel alteram ex suis proprietati:
bus ac dotibus amittere posset? Etenim—1) supponas unitatem
in fide, et regimine deficere, ita ut Ecclesia in duas vel plures
partes scissa non sit amplius unica: evidens est de Ecclesia sie
divisa non amplius affirmari posse, eam non dissipari, in eter-
num stare, comminuere et consumere omnia alia regna; sed
e contra eam dilacerari, comminui et consumi: evidens est, ini-
micum contra eam preevaluisse, eam expugnasse, eamdemque esse
a Christo derelictam.

2) Nec dici potest prsdictiones et promissiones de perpetua
Ecclesi indefectibilitate fuisse conditionatas , si nempe ea ma-
neret fidelis. Nam—a) hujusmodi promissiones non modo facte
sunt a Christo Ecclesise, sed ipsi Christo, cujus meritis rependi-
tur premium regni sempiterni; unde ipsi, qui acquisivit Eccle-
siam sanguine suo, dicitur: « postula a me, et dabo tibi gentes
hereditatem tuam ». Num conditio aliqua est ex parte Christi,
aut si ulla sit, potest ex parte ejus deficere 2—b) promissiones
Ecclesie facte nullam prorsus conditionem exprimunt: imo cum
facte sint Ecclesise universz, conditiones fidelitatis ex parte ec-
clesie ipsius excludunt; tunc enim promissiones hujusmodi hune
haberent sensum: Ecelesia non errabit, si a veritate non deflexerit
puram doctrinam tradet, si eam non corruperit; etc.: quie sane
ridicula sunt—c) Accedit communis sensus Patrum.

190. IV. Ex Patribus. Innumera sunt eorum testimonia; Se
pauca seligimus, in quibus non modo Ecclesia dicitur perpetuo

$ » - aR Ieg” p oc ym A
" , m - - e...
s i xx VELLET E EE SUC HATTE THEE
¡A AET r - ~$ i . TL: m a Z
A du AS
| P f y: "e
p

| ART. V. DE ECCLESIA INDEFEGCTIBILITATE. 579 p

duratura, sod semper florens, fA bli crescens, numquam se-
p nescens que non modo non vincitur, Sed nec inclinatur, etc.
| Que omnia sane preseferuní adequatam indefectibilitatem.
| g, Ambrosius (1. de Salom. c. 4.), ait: « Navem, Ecclesiam
debemus accipere, . . . que etsi undarum fluctibus aut procellis
| sepe vexatur, tamen nunquam potest sustinere naufragium, quia
| jm arbore eius, id est, in Cruce Christus erigitur, in puppi Pater
residet Gubernator, proram Paracletus servat spiritus. Hane per
angasta hujus mundi freta duodeni in portum remiges ducunt»;
id est, duodecim Apostoli. — S. Hieronymus (comment. in c. 4.
[aig « Super petram fundata Ecclesia nulla tempestate concu-
titur, nullo turbine ventisque subvertetur ».
| S. Jo. Chrysost. (in Orat. Quod Christus sit Deus): « À die, qua
dietum est, constat Ecclesia solida et stabilis, ac invicta, florens,
ac fulgens, et in dies magis ac magis vigens, crescens et plus ro-
boris sumens, et omnibus, qui ab illo die usque ad Domini ad-
ventum futuri sunt, prestans, ut summos inde fructus et ineffa-
bilem utilitatem capere queant ». Et (Hom de capt. Eutropio n. 6.):
«Ab Ecclesia ne abstineas: nihil enim fortius Ecclesia. Spes tua
Ecclesia, salus tua Ecclesia, refugium tuum Ecclesia. Cælo- ex-
celsior et terra latior est illa. Nunquam senescit, sed semper vi-
get. Quamobrem ejus firmitatem stabilitatemque demonstrans
Seriptura, montem illam vocat», etc.

S. Augustinus (in Ps. 71.): « Putant [gentiles] religionem no-
minis Christiani usque ad certum tempus in hoc seculo victu-
ram, et postea non futuram. Permanebit ergo cum sole, quamdiu
sol oritur, et occidit; hoc est, quamdiu tempora ista volvuntur,

non deerit Ecclesia Dei, id est, Christi Corpus in terris ». Et
-~ (Enarra. in Ps. 103. sermon. 2. n. 5.): « Firmavit Ecclesiam su-
per firmamentum Ecclesise. Quid est firmamentum Ecclesi: ? Quod
est fundamentum Ecclesise, nisi.... Christus Jesus * Et ideo tali
andamento suffulta, quid meruit audire? «Non inclinabitur in
seculum sseculi'.... Nutabit Ecclesia si nutaverit fundamentum :
sed unde nutabit Christus, qui antequam veniret ad nos, et carnem
f

susciperet, omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est
et nos bonitate ? Non nu-

nihil; qui omnia continet majestate, :
ulum seculi'. Ubi sunt.

tante Christo, “non inclinabitur in sec

www.oBrascatolicas.co

580 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

qui dicunt periisse de mundo Ecclesiam , quando nee inclinar;
potest ? »
751. V. Ew ratione theologica. Nam—1) Ecclesia instituta fait
a Christo, ut ejus missionem in terris continuaret ad sanctifica
tionem et salutem animarum (n. 482. seqq.). Ergo tamdiu ite |
debet, quamdiu sunt homines salvandi per Christum, sen usque |
ad finem sæculorum; ita ut omnibus ac semper Christus sitų via,
veritas et vita. Atqui nisi perduraret vere indefectibilis non
posset suum finem prosequi, suamque missionem continuare, al
id enim requiritur ut homines possint ad eam accedere ad salu. |
tem per ipsam obtinendam ; adeoque necesse est ut Ecclesia sit |
agnoscibilis uti vera Ecclesia Christi (n. 462.). Sed si vel in una
ex suis proprietatibus aut dotibus deficere quandoque posset, Ec-
clesia non esset agnoscibilis. Id autem multipliciter probari pot-
est: ut aliquid innuamus, dicimus id patere ex intimo nexu, quo -

|
|
ea quee Ecclesiam eonstituunt aut ejus constitutionem consequun-
tur, invicem colligantur. Fac enim ex. gr., pereat visibilitas; jam
peribit apostolica successio, qux ex illa dependet, adeoque et.
unitas. Fac pereat apostolicum regimen; jam cessabit principium |
efficiens unitatis, nec amplius Ecclesia erit societas: quod si aliud
regimen substituas, jam non erit ea societas, quam Christus in-
stituit. Fac pereat infallibilitas; jam desinet extrinsecum prine -
cipium unitatis fidei. Protestantes dicunt Ecclesiam deficere posse
quoad fidem. Sed si hanc tollas aut mutes, subvertis radicale
germen anime Eeclesie; et quid fiet de sanctitate, quando id
deest quod dicitur initium et radix totius justitiæ? Hæc quisque
prosequi potest.

2) Si Ecclesia quandoque deficere posset, nullo tempore pos-
set suam missionem et auctoritatem efficaciter exercere. Nam
si antecedenter constaret posse missionem Ecclesim vel peni-
tus concidere, vel saltem interrumpi, jam nullius ponderis red-
deretur, seu nulla foret ejus practica vis. Omnis namque Te-
fractarius statim diceret defecisse vel corruptam esse missio-
nem Ecclesie; adeoque non esse amplius ei tidem habendam, nee
ei parendum. Sane id confirmat exemplum Novatorum, qui ex ea

Suppositione ita se gesserunt, et commenti sunt missionem extra-
ordinariam.

^ è "S fuit". "cH taz as w Lo A
Pr XT el €. ss v - as hs g” - TET cT. AF ad^ —
E ~ A IY
^ L - » AMT A
»

ART. V. DE ECCLESIA INDEFECTIBILITATE. 981 E

752. ScnoLIoN.—Objectiones fere omnes partira in hoc articulo
prieoccupate sunt, partim easdem sunt ac ille que contra unita-
tem regiminis et catholicitatem urgeri solent. Una tamen est, E
qup ex synagoga petitur, et cui prestat paucis respondere. D;- |
eunt ergo I.: Synagoga Judeorum sæpe defecit; ergo et Ecclesia —— ^
deficere potest — Prob. antec.—1) quia tempore Moysis, Aaron Y
cum toto populo adoravit vitulum (Exod. XII. 4.)—2) tempore
Helie, quando conquerebatur (III. Reg. XIX. 4.), dicens: « De-
relictus sum ego solus, et querunt animam meam, ut auferant
eam »—3) Idem accidit tempore Isai» et Jeremis (Is. I. 7.: Jer. "m
IL. 13.); quod confirmatur ex illis (Paral. XV. 3.): « Transibunt
multi dies in Israel absque Deo vero, et absque sacerdote, Do- R
ctore, et absque lege ». |

Resp. 1): quidquid sit de antec. neganda est consequentia. Et-
edm non de synagoga, sed de Christi Ecclesia dictum est: « por- 2,
te inferi non preevalebunt adversus eam »—2) Sed negari etiam m
debet antec. Sane quoad l"", pars synagoge et non tota syna-

|
|

goga defecit in fide tempore Moysis; nec enim defecit ipse Moy- "An
ses, nec Levitæ et Sacerdotes; unde etiam (Num. III. 39.) dici- |
tur: « Videns ergo Moyses populum, ait: si quis est Domini, jun-
gatur mihi. Congregatique sunt ad eum omnes filii Levi. Erant | E
antem filii Levi viginti duo millia ».—Quoad 24m, et Sun reco- |
lendum est, tempore Helize, Isaiæ et Jeremie duo regna perti-
nisse ad Synagogam; regnum Juda, quod duabus, et regnum Is-
rael quod reliquis decem tribubus constabat. Alterum quidem ad
idololatriam deflexit; non ita tamen; ut nulli fuerint verum Deum
adorantes; unde cum Helias putaret se esse relictum solum, re-
spondit ei Deus (III. Reg. XIX. 18.): « Dereliqui mihi in Israel
septem millia virorum, quorum genua non sunt incurvata ante
Baal ». Regnum vero Jude diversas subiit vicissitudines, pro di-
versis, quos habuit, Regibus, bonis aut malis; usque tamen ad
captivitatem Babylonicam semper perseveravit usus Sacrificiorum
juxta legem Mosaicam, uti liquet ex illis (IL Mach. I.): « cum
in Persidem ducerentur Patres nostri, Sacerdotes, qui tunc cul-
tores Dei erant, acceptum ignem de altari occulte absconderunt

i
valle, ubi erat puteus altus, et siccus». d e
a cum suis ceeremoniis

(33. IL. Dicunt: saltem synagoga tot

LOC

www .óbrascatolicas.com —

ARA AA g

BSI DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AO DOTIBUS,

expiravit tempore Christi; et tamen perpetur permanentis pro.
missiones ei facte videbantur. Ergo pariter deficere potest Ec-
clesia Christi.

Resp. 1) Cessavit quidem synagoga tempore Christi, quatenus
tone repudiata fuit cum suis ceremoniis et sacrificiis, et in ejus
locum successit Ecclesia Christi. « Cum in lege et prophetis, in.
quit Maldonatus (in illud * nolite putare quoniam veni solyere le.
gem’ etc.), quatuor essent partes, promissa et vaticinia; prece.
pta decalogi; ceeremonialia; judicialia: Christus omnia complevit;
promissa et vaticinia, exhibendo que promissa queeque prædicta |
erant; precepta decalogi moralia melius interpretando; ceremo-
nialia, quee per c:xremonias significabantur exhibendo, ut pro cir-
cumcisione carnis baptismum et circumcisionem cordis; judicia-
lia, quia premia et supplicia corporea et temporalia in spiri-
tualia, et eterna commutavit. Quo ergo modo legem abrogayit?
Non solvendo sed implendo, non violando sed perficiendo, sicut
pictor, ut Theophylactus ait, inchoate et extremis tantum linea-
mentis adumbrate imagini, dum extremam apponit manum, et
colores adhibet, priorem imaginem abolet, novam inducit. Abolet
autem non dissolvendo, sed absolvendo, non delendo, sed perf-
ciendo ».

2) Ex promissionibus factis synagoge, alie ipsi ut tali facta
sunt et in ea implende; uti ex. gr. promissio felicitatis tempo-
ralis prout*populus servaret aut transgrederetur legem: aliz fa-
cim ipsi sunt, prout figura erat Ecclesim Christi, et in hoc im-
plende; uti ex. gr. promissio aggregationis gentium in eam, el
alie hujusmodi. Unde S. Augustinus (de Civ. Dei, 1. 7. c. 6. n. L)
alt: «Quando ei [sacerdotio Aaronico] æternitas promissa est,
non ipsi umbrz ac figure, sed ei quod per ipsam adumbrabatur
figurabaturque, promissa est». Certe si in aliquibus testimoniis
indefectibilitas ecclesie Judaica promitti videtur, in aliis pluri-
mis eadem intra quosdam limites cireumscribitur. At nullus est
textus limitans indefectibilitatem, que passim promittitur Eccle-
sie Christi.

3) Quare merito concludit Becanns (Man. Controy. l. 1. cap.
d: 4T.), ex eo quod repudiata fuit synagoga non sequi, EcclesiaM
Christi similiter esse repudiandam: «imo contrarium sequitur.

m »1" P u b e P r B 1 À "o. VPA INT - m he La? " 4*4 "—-— y à
4» T P ara > rm s 9 ? P ELA EE $ P m bos ad . - t su E . . »
e Je è ! . t; e a fps f Sar i " " 9) 2^4 , y"
£7. eel "475 E > à ew P tT» -— q «rr FAren " at h , e ' pep y E
f 4 . "o A » f B o 4 ^ - .
h f

P di y" E ui AS E
L

" ye
L

* UP
AF

J"
F

e LA
r

ART. VI. DE AUCTORITATE ECCLESIA. 389 E.

primo, quia Synagogam representabat ancilla Abrahæ, quæ fuit
j repudiata: Eeclesiam vero uxor Abrahæ, que non fuit repudiata.
Secundo, Synagoga preterea fuit repudiata, quod neque perfecta
eset, neque sufficiens ad salutem , juxta illud (Heb. VII. 19.):
Nihil ad perfectum adduxit lex'.... At Ecclesia Christi est per-
fecta et sufficiens ad salutem... Unde Augustinus (in Ps. LXXIII.)
sacramenta, inquit, novi Testamenti dant salutem: sacramenta
veteris. Testamenti promiserunt Salvatorem’. Tertio, Synagoga
continebat umbram futurorum (Heb. X. 1.): Ecclesia continet lu-

md —— MW -a - A r E

La
> a oae

cem, quee est Christus (Jo. I. 9.). At umbra necessario deficit, m
accedente luce: debuit ergo cessare synagoga cum sacrificiis Mo-

saicis, quando venit Ecclesia cum Christo. Quarto, synagoga erat | D
instituta pro servis, Ecclesia pro filiis: at servi accipiunt tem-

poralem mercedem a suis dominis, et sic dimittuntur: filii autem ,
succedunt in perpetuam heereditatem. Quod insinuat Apostolus
(Gal. IV. 30.): *Ejice ancillam et filium ejus. Non enim hæres erit
filius ancille cum filio libere” ».

ARTICULUS SEXTUS 2%

An et qualis Auctoritas Christi Ecclesie sit tribuenda. HL

S I.
Exponitur Status Quaestionis.

754. Que ad Ecclesie potestatem pertinent immediate inferun-
tur ex iis quee in prec. disputatione statuimus, presertim ubi
veram hierarchiam et rationem societatis perfecte Ecclesi vin-
dicavimus. Juverit tamen, sive ad plenitudinem doctrine sive ad

MEME IL "Il DR OO LL a cc cL ALL - a -

aliquos errores convellendos, directe agere de potestate Ecclesize,
statuendo saltem principia, eorum applicatione ad diversa obje-
cta Canonistis relicta. l
155. « Duplex est »; inquit D. Thomas (2. 2. q. 39. a. 3.), € Spl-

l ritualis potestas; una quidem sacramentalis, alia, jurisdictiona-
lis. Sacramentalis quidem potestas est que per aliquam conse-

wwwebrascatolicas.com

bi.

5S4 DISP. IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

crationem confertur et talis potestas secundum suam essentiam
remanet in homine qui per consecrationem eam est adeptus quam.
diu vivit, sive in schisma, sive in heresim labatur..., Potestas
autem jurisdietionalis est que ex simplici injunctione hominis
confertur, et talis potestas non immobiliter adheeret, unde ig
schismaticis et hereticis non manet». Eamdem divisionem Trid,
synodus satis insinuat, cum (sess. 23.) in Episcopo duo requirit,
legitimam scilicet ordinationem et legitimam missionem, quarum
illa potestatem ordinis confert, ista jurisdictionis.

750. Hujus distinctionis rationem, quz adequatam eam esse
probat, dedimus (n. 016.); attamen recentioribus quibusdam tum
theologis tum canonistis placuit novam distinctionem proponere,
juxta quam ecclesiastica potestas alia est ministerii, alia magi-
sterii, alia imperii. Per potestatem ministerii intelligunt illam
quam nos cum communi sententia potestatem ordinis nuncupa-
mus; potestatem vero magisterii et imperii distinguunt, quum nos
utramque, juxta communem loquendi modum, potestatem jurisdi-
ctionis appellemus. Verum, uti recte animadvertit Card. Tarquini
(1.1.n.4.not.) «tertium potestatis genus quod magisterii appellavit,
frustra invexit cl. Phillips. Si enim purum sit magisterium, po-
testas dici nequit; sin autem ita concipitur, ut jus eidem insit
inclinandi Fideles in obsequium fidei eorumque assensum impe-
randi, pars est potestatis jurisdictionis. Non erat igitur disce-
dendum a doctrina in scholis catholicis communi ». De potestate
ordinis agitur in tract. de Sacram.; de potestate jurisdictionis
prout respicit munus docendi in seq. artic. dicemus; cetera hic
pertractari debent.

151. Porro potestas jurisdictionis trifariam dividitur. Nam
vel—1) determinantur media ad finem proprium societatis perfe-
cie, et ita illius membris proponuntur, ut obligatio inducatur
ea adhibendi; et habetur potestas legifera—2) vel efficitur, ut
media jam proposita rite applicentur, habita ratione veri sensus
legis et nature actionis que illi conformis aut ab ea difformis
est; et habetur potestas Judiciaria—3) vel denique renuentes ap:
Plicare eadem media, aut ea impedientes coguntur aut coercen-
tur; et habetur potestas coactiva. Coactiva autem dicitur pote
stas, non qucd precise vim physicam inferat, id enim etiam per

ART. VI. DE AUCTORITATE ECCLESIA, 585 A

injuriam fleri potest; sap Dod obligationem imponat ad ponam, |
eamque obligationem etiam invitis inferat. $i

758. Potestatem legiferam Ecclesise dupliciter impugnarunt he-
ierodoxi. Nam—1) complures ex Novatoribus docuere, Preelatos
eclesie nullam habere auctoritatem ferendi leges Ecclesiasticas,
Hos inter praecipue numerantur Pauperes de Lugduno, sive Wal- |
— denses, Marsilius Patavinus, Joannes Wickleffus, Joannes Huss, N
Joannes de Vesalia, Calvinus et Lutherus. Hie (lib. de captiv. E
Babylon., cap. de Baptismo) ita seribit: « quo jure Papa super
nos leges constituit ? Quis ei dedit potestatem captivandze. liber-
tatis nostrae, per baptismum nobis donate? cum neque Papa, ne-
que Episcopus, neque ullus hominum habeat jus unius syllabz
constituendss super christianum hominem, nisi fiat ejusdem con- T
sensu ».—2) Alii vero, Principum adulatores, admittunt quidem HM

dari in Ecclesia potestatem ferendi leges Ecclesiasticas; sed cam Em
a civili potestate pendere autumant; eamque Ecclesie a Princi- l
pibus laicis concessam, non ab ipso Christo Apostolis datam et j
ab Apostolis ad Successores transmissam esse contendunt cum
M. Antonio de Dominis, Richerio, etc.

799. Verum si semel probetur Ecclesie competere potestatem
legiferam, eamdem ei competere jure proprio, seu divino, et non
concessione principum , tum iisdem argumentis conficitur, tum
patet ex dietis (nn. 582. seqq.) de Ecclesi: independentia a civili
societate. Qua in re notari potest, quod etsi potestas etiam civi-
lis sit a Deo, diverso tamen modo ab eo est ac potestas eccle-
siastica. Nam si de ipsa institutione auctoritatis agatur, et non

. de actuali ejus collatione determinato subjecto;—1) potestas ci-
vilis eatenus est a Deo, quatenus Deus est auctor naturæ homi- “E
nis, qui socialis est, ac proinde auctoritatem exigit; potestas
vero Ecclesiastica immediate instituta est ab ipso Christo Domi-
n0—2) Hine Deus non determinavit ipse formam regiminis pro
societate civili: sed formam regiminis in Ecclesia determinavit T.
Christus Dominus. Cf. Bellarminum (de Laicis, c. 6.). El.

160. Ex independente autem Ecclesise potestate legifera, evi- 1

e percipitur, quod merito in Encyelica Quanta cura da-
« Ecclesise leges non obligare

"nat Sint sequentes propositiones:
ur a civili potestate; — acta

| M. —
! conscientia, nisi cum promulgant

scatolicas.com. —

WWW,

KS DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

et decreta Romanorum Pontifleum ad Religionem et Ecclesiam
spectantia indigere sanctione et approbatione, vel minimum aş.
sensu potestatis civilis; Constitutiones Apostolicas quibus da.
mnantur clandestine Societates, sive in eis exigatur, sive non
exigatur juramentum de secreto servando, earumque asseclí et
fautores anathemate mulctantur, nullam habere vim in illis Orbis
regionibus ubi ejusmodi aggregationes tolerantur a civili guber.
nio >». Quibus addi possunt plures propp. damnate in Syllabo
(S 5. 0.).

761. Potestatis Judiciaric, ut diximus, proprium est efficere,
ut leges statute rite applicentur: id autem duo im portat:—]) ut
applicentur juxta sensum ac modum, quo late sunt—2) ut ad
hanc normam actiones subditorum exigantur: duplex ergo requi-
ritur judicium , de sensu nempe legis, atque de relatione, quam
ad illam habent individus actiones; ac propterea hsc potestas
merito vocatur judiciaria. Hanc vero Ecclesiz potestatem, uti
per se patet, inficiantur omnes, qui legiferam aut coactivam po-
testatem impugnant; prestat tamen recolere prop. XXXI. damna-
tam in Syllabo: « Ecclesiasticum forum pro temporalibus Cleri-
corum causis sive civilibus sive criminalibus omnino de medio
tollendum est, etiam inconsulta et reclamante Apostolica Sede».

162. Potestas coactiva Ecclesie multipliciter impugnata est.
Nam—1) aliqui omnem hujusmodi potestatem Ecclesise denega-
runt. Ita prseter alios errores Marsilii Patavini a Joanne XXIL
proscriptos, celebris est propositio: « Nec Papa, nec tota Eccle
sia congregata potest ullum hominem, quantumcunque malum,
punire pona coactiva, nisi habeat ab Imperatore potestatem».—
2) Alii concedunt quidem Ecclesiæ potestatem infligendi ponas
spirituales, sed negant eam posse temporales etiam poenas adhi-
bere; nec per auxilium brachii seecularis. Id docebant olim Do-
natistee in Africa, ut scribit S. Augustinus (in lib. con. lit. Par
meniani, Petiliani, et Gaudentii Donatistarum). Eorum doctrinam
amplexi recentiorum temporum Novatores, Waldenses, Albigen-
ses, etc. Ecclesiam idcirco crudelitatis accusarunt. Joannes Hus
(prop. 14. inter damnatas a Constantiensi) ait: « Doctores ponet
tes, quod aliquis per censuram Ecclesiasticam emendandus, ŝi
corrigi noluerit, szeulari judicio est tradendus, pro certo sequum

ART. VI.— DE AUCTORITATE ECCLESIA. 587

rin hoc Pontifices, et Scribas et Phariseos, qui Christum non
volentem els obedire in omnibus, dicentes, *nobis non licet inter-
ficere quemquam", ipsum sæculari judicio tradiderunt, et quod
tales sint homicide praviores quam Pilatus ».—3) Alii denique
agnoscunt potestatem coactivam PEcclesie etiam quoad pcenas
iemporales; tenent tamen eam non per proprios magistratus, sed
per magistratus civiles posse eas infligere.

763. Ad catholicam doctrinam, hac in re intelligendam, adno-
tamus cum Suarez (de Fide, disp. 20.sect. 3.n. 13.): «Cum ma-
lum pens consistat in violenta privatione alicujus boni, quot
sunt genera bonorum, tot distingui posse genera pcenarum; dicun-

tur ergo spirituales pone, que privant spiritualibus bonis, qui-

bus ecclesia subditos suos privare potest, ut sunt censurz eccle-
siasticee, irregularitates et inhabilitates ad ecclesiastica munera,
et similes: temporales autem pcen:x dicuntur, quee privant exter-
nis bonis fortune, ut confiscatio bonorum, et inhabilitas ad tem-
poralia officia, vel honores: corporales autem pone dicuntur,
que eorpus ipsum attingunt, inter quas etiam exilium computa-
tur ». De temporalibus autem et corporalibus poenis eadem est
ratio.

7164. His positis—1) certum est, quod « Ecclesia catholica ha-
bet potestatem ad puniendos et coercendos heereticos (eadem est
ratio de aliter delinquentibus)....quod tamquam certum de fide
tenendum est ». Cf. Suarez (l. c. n. 10.).

2) Certum est hane potestatem extendi ad penas etiam tempo-
rales. Pius VI. in Bulla Auctorem fidei, propositionem synodi
Pistoriensis affirmantis, « multo minus ad eam [ecclesiam] perti-
nere exigere per vim exteriorem subjectionem suis decretis »,
damnat ut inducentem in systema alias damnatum ut hereticum.
Prop. XXIV. damnata in Syllabo sic se habet: « Ecclesia vis in-
ferendæ potestatem non habet, neque potestatem ullam tempora-
lem directam vel indirectam ». In Encycliea Quanta cura S. P.
Pius IX. has, inter alias, damnavit propp.: « Ecclesiam nihil de-
bere decernere, quod obstringere possit fidelium conscientias in
ordine ad usum rerum temporalium; Ecclesie jus non competere
violatores legum suarum poenis temporalibus coercendi». Quare
merito docuerat Suarez (l. c. n. 21.): « Dico ergo, potestatem

scatolicas.com -

588 DISP, IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

puniendi hereticos etiam temporalibus et corporalibus ponis.
jure divino esse in pastoribus ecclesi, et prsesertim in Romano |
Pontifice, quamvis secundario etiam pertineat ad Catholicos prin-
cipes, præsertim ut ecclesiæ protectores, et juxta ejusdem eccle
siæ determinationem ». |

3) Distinguendum est ipsum jus coercendi ponis temporalibus |
a modo utendi eo jure: si jus inspiciatur, Ecclesia potest etiam -
per suos magistratus eas inferre, uti probant documenta, qus -
profert ipse Suarez (l.c.): modus vero potest accommodari loro -
rum, temporum ac personarum adjunctis, prout semper factum
est ab Ecclesia (1).

765. His ergo declaratis—

i
(1) Si quis antem quærat, utrum hsec coercitiva Ecclesim potestas extendatur |
etiam ad jus gladii;en que habet Card. Tarquini (pag.42.8eq.):« Quoad rem ipsam,
de qua agitur, immediatum exercitium ejusmodi potestatis lege tantum ecclesia-
stica et quidem inferioribus Ecclesie magistratibus interdictum esse. Quod vero
pertinet ad supremum Ecclesie magistratum, idest Romanum Pontificem, et Con-
cilium generale, quorum potestas nulla ecclesiastica lege restringi potest, heo
animadvertenda sunt:

« a) Hoc sine ullo dubio tenendum esse, saltem mediate ejusmodi jus penes
eos esse; ita scilicet, ut a catholico Principe jus habeant exigendi, ut ea pena in
delinquentes animadvertat, si Ecclesie necessitas id postulet. Ecclesise enim non -

esset satis provisum, nisi ad ea, que necessaria sibi sunt, verum jus eidem datum
esset.

« b) Quod vero immediate, cum necessitas postulat, a supremo Ecclesie magi-
stratu tale jus exerceri non possit, nulla ratione id probari; cum ex jure nato-
rali, ex eo quod Ecclesia societas perfecta est, contrarium imo demonstretur; ex
jure autem positivo divino nullus afferri possit locus, quo id vere interdictam fae-
rit; quandoquidem ineptissima sunt, que objiciuntur sive ex Matth. (26. 52.), ubi
Christus Petro, homini eo temporis privato, ait: « Converte gladium tuum it
locum suum, » etc.; sive ex (2. Cor. 10. 4.), ubi Paulus vim potestatis sue denun-
tians scribit: «Arma militie nostre non carnalia [id est non fragilia, ac fatilis] -
sant, sed potentia Deo ad destructionem munitionum; » parique ineptia vilescit
argumentum ex mansuetudine Ecclesia deductum, quasi vero mansuetudinis virtati
Cpponatur necessarie justitim administratio: unum vero illud, quod paullo solidius
Opponi potest ez perpetuo mon usu, ad justam probationis vim non assurgit, cum
definiri nequeat, an ex potestatis, an potius ex opportunitatis defectu id evenerit,

sive quia ex usw gravius damnum timeretur, sive quia presto esset ministerium
Bocietatis civilis.»

n "e A Me e a

+ EOS Da MÀ EI
, 3 YE "A rete i d |
E > Y f E V. |
TU TATE
AG
RA
ART. VI. DE AUCTORITATE ECCLESIA. 580 x
- x
8 II. ]

Solvitur Proposita Quaestio.

Prop. XXXIII. 1. Ecclesie, utpote societati ex Christi insti- ;
tutione , perfecte , nativo jure et non principum concessione,
suprema et independens competit tum legifera tum judiciaria
potestas.—2. Leges autem suas ita sancire potest, ut earum
violatores penis non modo spiritualibus, sed etiam temporali-

= bus coerceat.

7600. I. Prob. l"» pars, quoad potestatem legiferam. Chri- vi E
stus Jesus (Matth. XVIII. 18.) dixit apostolis: «Amen dico vobis, i
quecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in coelo; 0

et quecumque solveritis super terram, erunt soluta et in ccelo».
Atqui hee verba comprehendunt potestatem legiferam. Ergo.
Prob. min.—1) Ligare et solvere vinculum aliquod supponunt:
non agitur autem de vinculo materiali et physico, sed de vinculo
morali; lex vero vinculum quoddam morale est, siquidem obli-
gat, seu ligat hominum voluntates ad aliquid faciendum vel omit-
tendum: universalissima sunt verba Christi (quecumque alliga-
veritis). Ergo cit. yerba comprehendunt potestatem legiferam.—
2) Id etiam patet ex loquendi usu communi apud Judeos: ipsis ku;
enim ligare et solvere idem erat ac legem ferre et abrogare: unde
in Talmude vocabula illa frequenter eodem sensu usurpantur—
3) Imo ipse Christus ostendere volens, se non venisse ad legem m
adrogandam, dixit (Matth. V. 17-19.) «Non veni solvere legem l
dut prophetas, sed adimplere»; ac loquens de Pharisæis (Matth.
XXIII. 4.) inquit: « Alligant onera gravia et importabilia et im-
ponunt in humeros hominum»: quo etiam sensu apostolus (ad
Rom, VII. 2.), ait: « Quz sub viro est mulier, vivente viro al-
ligata. est legi; si autem mortuus fuerit vir ejus, soluta est a
lege viri y. !
Ex quo testimonio patet etiam, Ecclesia potestatem legiferam
Se SU Drem gr, Nam legislator cujus leges semper ratibabentur ab
'PSo Deo, supremam habet potestatem legislativam. Atqui Ecclesise

E "i

:catolicas.com

— a

A,
OP

500 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

. e q» "
leges a Deo ipso semper ratihabentur, uti liquet ex verbis Christi
cit. Ergo. Cf. dicta (n. O09. ).

767. II. Apostoli potestate legifera usi sunt. Etenim (Act, XY
20.) veram legem in concilio hierosolymitano tulerunt fidelibus -
precipiendo, ut « se abstineant ab immolatis simulacrorum "
sanguine, et suffocato ». Nec dici potest, Apostolos declarasse SO.
lummodo legem jam existentem, non vero novam legem condidiş
se. Primi enim christiani certe non tenebantur ea lege, vel quia
Christus illam abrogaverat, vel quia non fuit lata ea intentione -
ut post Christum obligaret. Secus adhuc vigeret ea lex, nam es
set lex divina, quam Ecclesia abrogare non potest, sicut inferior
nequit superioris legem abrogare— Pariter Apostolus (I. Tim. III.
legem statuit, ne Bigami ordinentur; (I. Cor. XI.) mulierem orare
jubet velato capite; (II.Cor. VIII.) in Sabbatis collectationes fieri
pro iis, qui omnia sua bona ad pedes Apostolorum Jerosolymi:
deposuerunt. [dipsum confirmari posset ex antiquissima praxi Ec-
clesie, qu: plura fidelibus precepit, ut constat ex Actis, et Ca-
nonibus Conciliorum tam Generalium quam particularium: sed
res tam obyia est, ut frustra congereremus testimonia.

768. III. Potestas legifera propria est cujuslibet societatis per.
fecta. Sed Ecclesia est societas perfecta; ergo Ecclesis competit -
potestas legifera. Ab ipso autem Christo Domino constituta fait
talis societas; ergo jure suo, et non ex concessione principum
potestate illa potitur. Min. hujus argumenti, sicut subs., pro
bata est (n. 557. seq.); maj. vero assumi potest ex ipsa conce
sione adversariorum, qui nequeunt societati perfecte potestatem
legiferam denegare. Sed confirmari potest ex dictis (n. 430.). Et-
enim concedenda est societati perfectae potestas id exigendi, quod
necessarium est ad consequutionem sui finis; sed potestas legife
ra ad id est necessaria; per eam enim determinantur media, qué
ab omnibus adhiberi debent, ita ut omnes conspirent ad eumdem
finem: habita ratione diversitatis humani ingenii, atque humane
voluntatis inconstantiae, mutua illa conspiratio in adhibendisiis
dem mediis, absque lege, esset impossibilis. Omnia igitur argi-
menta, quibus Ecclesiz vindicavimus rationem societatis peri

€t», confirmant hanc partem thesis.

169. Prob. ]ma pars, quoad potestatem judiciariam. I. Chri-

ART. VI. DE AUCTORITATE ECCLESIA, 591 ]

stus Dominus (Matth, XVIII. 15-17.) , inquit: « Si -peccaverit 2

in te frator tuus. .<....- . die eeclesie: quod si ecclesiam non au-

dierit , sit tibi sicut ethnicus et publicanus ». Jamvero si ec- U^
clesia ipsum judicare non posset, inutile esset eum illi denun- ul
ciare: si autem denunciatum absque ullo judicio et sententia Ec- x

clesia sicut ethnicum et publieanum haberet, injustum id esset.
Ergo Christus qui precepit, ut peccator ecclesi; denunciaretur, ac
nisi eam audiret, haberetur tamquam ethnicus et publicanus, ju-
diciariam potestatem Ecclesiæ contulit.

770. II. Apostoli hac potestate usi sunt. Sie Petrus judicium

tulit de Anania et Saphira (Act. V.). Paulus judicavit incestuo- :

sum Corinthi: unde (I. Cor. V. 3.) scripsit: « Ego quidem absens |
eorpore præsens autem spiritu, jam judieavi [ex notitia delicti, b"
fama aut informationibus accepta] ut præsens eum, qui sic ope- p-
ratus est »; quamvis, distulerit sententiam (n. 617.). Si autem 73
Apostolus judicium de turpissima Corinthii actione ferre potuit; E

id potest etiam Ecclesia, in qua manet apostolica auctoritas.
Idem Paulus (ib. 12.) ait: « Quid enim mihi de iis, qui foris sunt,
judieare ?» ergo poterat de iis, qui intus sunt, id est in ecclesia,
judicare: quod confirmatur ex oppositione; addit enim (v. 13.):
«nam eos, qui foris sunt, Deus judicabit ».

111. III. Ecclesie, societati perfecte, competit potestas legi-
fera; atqui potestas judiciaria in ea comphehenditur aut eam ne-
cessario consequitur; ergo tribuenda est etiam Ecclesie potestas
judiciaria—Prob. min. Parum aut nihil confert ad finem socie-
tatis determinare media (quod fit per potestatem legiferam), nisi
eadem rite applicentur; atqui absque potestate judiciaria, dees-
set debita applicatio mediorum. Nam-—1) ea potestate sublata,
unusquisque e sociis sibi relinqueretur in applicatione mediorum;
SUpposita vero humani ingenii varietate, et habita ratione pas-
slonum, socii facile dissentirent; non haberetur ergo unitas ope-
Tionis, quee necessaria est ad commune totius societatis bonum
àssequendum—2) Revera potestas judiciaria duplex importat ju-
dicium (n, 761.), unum de vero sensu legis, alterum de relatione,
conformitatis aut difformitatis, operationis ad legem: at si nulla
esset auctoritas hzc judicia ferens, et cui omnes parere tenentur,
facile quisque detorqueret legem ad proprium sensum, et excu-
Saret suam actionem, tamquam a lege non difformem.

www.obfascato! icas.com -

502 DISP. IV. DE ECCLESI.R PROPRIETATIDUS AC DOTIBUS,

772, Prob. 2% pars. I. Ex Seriptura. Nam—1) dicitur (Matth,
XVIII.) «Si Ecclesiam nou audierit, sit tibi sicut ethnieus et
publicanus ». Ex quo ita cum Valentia (de effic. excom, éd à
arguimus: Eeclesia ex concessione Christi erga refractarium me |
se gerere potest, sicut erga ethnicum vel publicanum. Atqui er. |
ga illos ita se gerere solet Ecclesia, ut illis non communicet -

bona qusedam spiritualia communium suffragiorum: neque etiam |
cum illis consuetudinem conversationis externm habeat, quam
habet cum suis membris. Ergo potest Ecclesia subditos suos pe
fractarios eodem illo bonorum genere privare. Ergo potest illos

excommunicare; cum excommunicatio nil aliud sit, quam cen-

sura Ecclesiastica privans baptizatum communione bonorum Ee
clesie. e
2) Legitur (Matth. XVL): « Quodcumque ligaveris super ter-
ram erit ligatum et in colis ». Certe ligatur invitus; agitur, ut
diximus, de vinculo morali; unum ex moralibus vinculis est obli-
gatio ad peenam subeundam; inter pcenas sunt etiam privationes
bonorum temporalium; nulla est restrictio in cit. verbis; ergo ea
comprehendunt etiam potestatem infligendi ponas temporales -
Apostolus autem (I. Cor. IV. 18. 21.) ait: «tamquam non ventu-
rus sim ad vos, sic inflati sunt quidam.... Quid vultis? ¿n virga |
veniam ad vos, an-in charitate et spiritu mansuetudinis ? »—Et |
(II. Cor. XIII.): « Predixi et predico, ut præsens et. nunc absens
lis qui ante peccaverunt et cceteris omnibus, quoniam si venero
iterum nou parcam. An experimentum queeritis ejus qui in me
loquitur Christus?» Et (X. 6.): «in promptu habentes ulcisci
omnem inobedientiam »: potestas vero ulciscendi est potestas pu
niendi etiam invitum. Revera haud raro Apostolus non pepercit,
sed incestuosum Corinthium tradidit « Satanæ in interitum car-
nis, ut spiritus salvus sit » (I. Cor. V.); pariter Hymenæum €;
Alexandrum tradidit « Satans ut discant non blasphemare >».
Notentur hee: « Ego.... judicavi tradere hujusmodi Satane in it-
teritum carnis ». Illa excommunicatio et «traditio Satans» 1
detrimentum, « in interitum carnis » erat. Afflligebatur ergo ille
insignis peccator Corinthius, eruciabatur in corpore, « in carne»
per ministerium quidem Satane, sed traditione Pauli. « Nam»
ut bene advertit Anton. Paulutius (de Eccl. c. 2.), « traditus Sa-

M
M" 3
19

LI
EA

ART. VI. DE AUCTORITATE ECCLESIZE. 503

lang, primo illo sevo, ssepius a Wenóntous tanquam a tortoribus
corripiebatur, ut ex Hilario et Hieronymo testatur Daronius. Unde
st dones carnifices Reipublice Christiane sepius a SS. Pa-
tribus appellati ».

713. II. Ex Patribus. S. Hieronymus (ep. ad Theoph. Alex.),
scribit: « Quod super nefaria heresi multam patientiam geris, et
putas Eeclesi: visceribus incubantes tua posse corrigi lenitate,
multis sanctis displicet, ne dum paucorum penitentiam presto-
Jaris, nutrias pertinaciam perditorum, et factio robustior fiat».
Rursus (ep. ad Vigilant.): « Miror Episcoporum in cujus paro-
chia Vigilantius presbyter esse dicitur, acquiescere furori ejus,
et non virga apostolica, virgaque ferrea confringere vas inutile,
et tradere in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat». Quid est
virga ferrea ? Quid confringere vas, tradere in interitum car-
nis? Agitur de virga que cadit in corpus, qus tradit corpus
in interitum carnis qua proinde est coactiva, et aflictiva.

S. Augustinus, quem adversarii ad suam sententiam pertrahere
nituntur (2. Retract. c. 5.), retractans, quod prius dixerat, non
sibi placere hanc compulsionem schismaticorum, ait: « Non pla-
cet, dixi quia nondum expertus eram, vel quantum mali eorum
auderet impunitas, vel quantum in eis in melius mutandis con-
ferre posset diligentia discipline »: et idem latius prosequitur
(in epist, 48. ad Vincent.; et 30. ad Bonifac.), ubi, loquens de
legibus Imperatorum contra Heereticos, ait: « magis pro illis sunt
iste leges, quee illis videntur adverse, quoniam multi per illas
correcti sunt, et quotidie corriguntur: nam per has leges terren-
tur sevientes et corrigitur intelligens ».

Et idem S. Doctor (invenitur textus c. S? Ecclesia Causa 23.
4 4), ait: « Si Ecclesia vera ipsa est quee persecutionem pati-
tur, non qus facit, queerant ab Apostolo quam Ecclesiam signi-
lleabat Sara quando persecutionem faciebat ancille. Liberam
quippe matrem nostram celestem Jerusalem, id est veram Dei
Ecclesiam, in illa muliere dicit fuisse figuratam que aflligebat
ancillam; si autem melius discutiamus, magis illa persequebatur
Saram superbiendo, quam illam Sara coercendo. Illa enim Do-
Dine faciebat injuriam, ista imponebat superbis» disciplinam.
Deinde quero si boni et sancti nemini faciant persecutionem, sed

MAZZELLA. De Religione et Ecclesia ^— 88

catolicas.com

534 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIBUS AC DOTIRUS,

tantummodo patiuntur, cujus putant esse in psalmo vocem ubi |

legitur (Ps. 17.) persequar inimicos meos, et comprehendam |

A illos, et non convertam doneo deticiant. Ergo si verum dicere, f
vel agnoscere volumus, est persecutio injusta quam faciunt impii |

Ecclesi Christi, et est justa persecutio quam facit impiis Ecole.

sia Christi. Ista itaque beata est que persecutionem patitur pro,
pter justitiam, illi vero miseri qui persecutionem patiuntur pro.
pter injustitiam. Proinde ista persequitur diligendo, illi steven. -
do; ista ut corrigat, illi ut evertant; illa ut revocet ab errore, |
illi ut precipitent in errorem ». |
774. III. Ex Prawi Ecelesiæ. Abundant enim constitutiones

pontificie, et decreta Conciliorum «cumenicorum ex. gr. Lug-

dun. II., Later. IV., Viennensis, Constantiensis etc., que penas

temporales, carceris, mulcte pecunlarie, aut gravioris etiam

afflictationis corpores in criminosos statuunt. Has poenas legere

quisque potest in libro 5. decretalium, integris titulis de Hæ-

reticis, de Panitentiis et remissionibus , latissime vero Causa

Y 13. q. 4. — Sed plura invenies Conciliorum, Pontificum, et Pa-
irum monumenta jam collecta apud Suarez (de Fide, d. 9.
sect. 3.).

779. IV. Addi hie possunt testimonia ipsorum Novatorum, qui
in bac re, sicut in ceteris, narum sibi constant. Calvinus num- -
quam quievit, donec Senatum Genevensem permovit, ad Michae-
lem Servetum, Antitrinitariorum nosiri temporis parentem, flam-
mis addicendum : moxque librum edidit, cui titulus, Defensio
Orthodox« Fidei, et in quo errores Serveti confutans, fuse pro-
bat, hereticos jure gladii coercendos esse. Cum vero Sebastianus |
Castellio , latens sub Martini Bellii nomine, libellum opposuls-
set, quo Hzareticorum causam suscipiebat, Theodorus Beza, ad
Calvini, Magistri sui, sententiam tuendam, librum de hzreticis à
civili Magistratu puniendis conscripsit. In eo non solum propt-
gnat, hereticos a civili Magistratu capitali supplicio plecti pos

mi [UR se; verum. etiam hujus sententie suffragatores citat Lutherum
hs H ' (in Postillis minoribus Domin. V. post Epiphaniam), Melanchto:
$ nem (lib. de Officio Principis), Brentium (in libello de Republica

Jens administranda), Bucerum (Enarratione in cap. 12. S. Mat
BRL thæi), Capitonem (lib. de jure Magistratus in Religionem), ete-

ART. VI. — DE AUCTORITATE ECCLESLE. 505

770. V. Ex ratione. Nam Suarez (l. c. n. 12.) —1) statuit ge-

neratim potestatem coercitivam Ecclesise contra hereticos (idem
ost de infectis aliis eriminibus), dicens: « potestas ad puniendos
malefactores est necessaria in omni Republica, bene instituta,
ad illius conservationem et bonum regimen.... quod adeo evi-
dens est, ut seclusa etiam Fide, et revelatione divina, ex vi ra-
tionis omnes homines intellexerint, hane potestatem esse conna-
turalem, et datam ab Auctore nature eo ipso, quod homines in
corpus mysticum unius reipublice congregantur: sed Christus
Dominus instituit suam ecclesiam, ut esset unum corpus mysti-
cum per unam Fidem, perducendam ad unum supernaturalem fi-
nem; erzo reliquit in illa potestatem ad puniendos et coercendos
malefactores, qui maxime huie corpori nocere possunt, et ab illo
fine, quo tendit, illud perturbare ».
.9) Deinde (l. c. n. 16.) asserit in specie de poenis corporalibus
eamdem potestatem. « Nam », inquit, «sine illis, sole spiritua-
les parum movere solent carnales homines; quia licet revera gra-
viores sint, earum nocumentum non ita sensibiliter percipitur:
isi autem vulgares homines sensu maxime ducuntur, et cogun-
tur. Atque hoc preecipue locum habet respectu hereticorum,
quia tota vis, et efficacia poenarum spiritualium pendet ex fide,
per quam et ecclesie potestas, et veritas censurarum creditur.
Unde cum haeretici fidem abjiciant, quasi nihil reputant hujus-
modi ponas.... et ideo quoties August. hanc hzreticorum coa-
ctionem defendit et persuadet, de hac, que corporaliter sit, lo-
quitur ».

3) Denique (l. c. n. 26.) ostendit eamdem potestatem proprio
Jure pertinere ad Ecclesiam. « Nam », inquit, « hiec potestas erat
lecessaria ad rectam gubernationem et conservationem Ecclesis,
ut supra probayi.... ergo debuit talis potestas esse in Ecclesia,
ut Ecclesia est a Christo instituta.... et non quasi per accidens
emendicata a potestate inferiori; tum quia ecclesie regimen in
se, et intrinsece debuit esse perfectum; tum etiam quia alias po-
testas superior in re maxime necessaria ab inferiori penderet;
ium preterea quia contingere potest, ut temporalis princeps no-
lit hane potestatem concedere ecclesie, vel ut nolit dare nisi sibi
Subordinatam, et cum recursu, et appellatione ad ipsum: quod

WWNWV.t

catolicas.com ^

FEA, EC

508 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

esset maximum inconveniens; tum maxime quia non posset T
universalis supra omnes Christi oves: nam saltem reges ipsi tem.
porales essent excipiendi, quod cederet in magnum dispendium

Ecclesise ».

777. ScuoLioN. Recoli hie debent objectiones, quas supra solvi:
mus (n. 329. seqq.; 562. seqq.; 086. seqq.). Praestat Insuper pau.
cas alias referre. Ac—I. contra potestatem legiferam Ecclesie
opponunt plura loca, in quibus Apostolus depredicat nostram li-
bertatem per Christum: lex vero ajunt, obligationem imponens,
opponitur libertati illi— Respondetur: Certe Apostolus non pre-
dicat libertatem, que legem excludat; et ipse enim, ut vidimus,
leges tulit. Quandoque igitur extollit libertatem, qua liberati su-
mus a cxremoniis legalibus, quibus Judei, etiam post Christi
adventum se obstrictos censebant. Ita ex. gr. scribit (II. Cor. III.
17.) « ubi autem spiritus Domini, ibi libertas »; sed immediate
ante dixerat!(v. 15. seqq.): «Usque in hodiernum diem, cum le
gitur Moyses,' velamen positum est super cor eorum. Cum autem
conversus fuerit ad Dominum, auferetur velamen. Dominus autem
Spiritus est » etc. Quandoque etiam agit de libertate, propria fi
liorum Dei, et qua per Christi gratiam liberi sumus a servitute
peccati: ita (Rom. VI. 14.) dicitur: «non enim sub lege estis,
sed sub gratia»; sed subditur (v. 20.): «Cum enim servi essetis
peccati, liberi fuistis justitie ». Quandoque nihil aliud vult Ape
stolus, nisi quod liberi sumus a timore servili, cui subjiciebantur
Judei, legem libenter et amore servantes. Cf. De Deo Creante
(n. 913.).

178. II. Dicunt: Ex Christi ipsius voluntate servanda est li-
bertas tum" in prosecutione finis spiritualis Ecclesise propositi,
ium presertim in fide: Ecclesia ipsa profitetur non esse adhiben-

'dam potestatem coactivam, ut infideles convertantur; adeoque

ajunt, neque ad heereticos aut schismaticos revocandos, nequ
ad fideles conservandos, Non habet igitur Ecclesia hane pote-
statem.

Respondetur: in hac difficultate tum confunditur libertas phy-
sica (exemptio a. necessitate intrinseca) cum libertate morali
(exemptione ab obligatione); tum falso supponitur, vim externam,

ART. VI. DE AUCTORITATE ECCLESIE. 507

seu coactionem proprie dictam auferre libertatem, Contenti ergo

esse possemus iis quee diximus (n. 58. 88.), et in tract. de Virt.

Infusis (n. 851.). Sed cum sepe renovetur hzc difficultas, præ- E
stat referre verba Suaresii, quee dum illam plene solvunt, simul y
ostendunt, antiquam et non novam eam esse. « Eadem difficultas,
inquit Suarez (l. c. n. 17.), objici potest contra omnem coactio-

nem, quee per similes poenas fit, ut alia maleficia vitentur, vel -

bona opera fiant, quia etiam reliqua opera moralia libere fiunt,

et peccata libere vitanda sunt. Unde ulterius dicimus liberum
dupliciter dici, scilicet, vel a necessitate naturali, que est in ii
causa naturaliter agente, vel a necessitate, ut ita dicam, mora-
li, id est, ab obligatione aliquid faciendi. Prima ergo necessitas
repugnat Fidei, ex vi libertatis ad illam requisite. At vero hec
penalis coactio non inducit hane necessitatem, ut per se notum E.
est, et ideo non repugnat libertati ad Fidem requisite; immo ad k
illam juvat inducendo hominem, ut libere credat: et quamvis in
principio talis coactio aliquo modo videatur minuere indifferen-
tiam libertatis, nihilominus relinquit actum simpliciter liberum:
et minus malum est sic credere, quam simpliciter non credere.
Et deinde ipsa vexatio solet dare intellectum, ut jam homo cum E
perfecta libertate credat. Quod si interdum contingunt simulate i
conversiones: illud est accidentarium, et ex malitia hominum et í
propter vitanda majora mala permittitur. At vero secundo modo

loquendo de libertate, sic, Fides non est libera, præsertim in ba-

ptizatis, quod dico quia in hoc differunt a non baptizatis: nam d
| istis etiam non est omnino libera Fides, quia obligantur ex pre- |
cepto divino ad illam suscipiendam : tamen illa obligatio solum
est respectu Dei. At vero baptizati obligantur et Deo, et eccle-
sie ratione baptismi, et ideo specialiter possunt ab ecclesia cogi,
vel ad perseverandum in ila, vel ad redeundum ad illam. Cf.
lamen quee diximus (n. 66. 764.).

719. III. Marsilius Patavinus, et Richerius (de Pot. Eccl. 1. 3. j
^ 3.) plura opponunt testimonia Patrum, ut denegent Ecclesiæ
Potestatem cogendi per pæœnas temporales. Limites præsentis tra-
tationis non sinunt, ut singula expendamus; nec reyera necesse
ést post ea que disputavimus tum in hoc art. tum ubi agebamus
de Ecclesia societate perfecta, et de ejus habitu ad societatem

cm mM

wwwebrascatolicas.com 3

KOS DISP. IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIRUS AC DOTIBUS,
civilem. Sufficit ergo advertere,—1) quod etiamsi aliqui Patres

id docnissent, quod Richerius contendit, nihil tamen ipse prod.

ceret; nam consensus Patrum exhibet irrefragabile argumentum:
consensum vero deesse satis ostenderent testimonia a nobis ei-
tata—2) Eisi autem veritas, quam hie propugnamus, non posset
demonstrari ex consensu Patrum (quod tamen minime concedi-
mus); satis tamen demonstraretur ex Scriptura, et ex aliis doen.
mentis traditionis, uti liquet ex hactenus disputatis—3) Sed yt
aliquid magis directe attingamus de hoc difficultatis capite —
a) distinguantur diversi actus qui possent tribui huie potestati:
sunt enim aliqui, quos minime exercendos ab Ecclesia, ex una
vel altera ratione, Patres docent; quin tamen sequatur deessa
ipsam potestatem, aut exercitium ejus legitimum quoad alios
actus. Ita ex. gr. S. Ambrosius, cujus auctoritate plurimum ab-
utuntur adversarii, negat Ecclesiam debere seditionem ciere ad-
versus reges; at quomodo potest inde inferri, Ecclesiam carere
coactiva potestate ?—b) Distinguantur persone, contra quas ad-
hiberetur potestas Ecclesie coactiva: negant enim Patres, adhi-
beri eam posse contra infideles, qui Ecclesi: subditi non sunt;
negant etiam, in quibusdam rerum adjunctis, eam esse adhiben-
dam directe ut quidam revocentur ad fidem; at ex his minime
sequitur deesse potestatem illam in Ecclesia, aut illam adhiberi
non posse in tutelam ordinis, vel correptionem malorum—3) Di-
stinguantur circamstantiz, in quibus Patres aliqui scribebant,
aut in quibus versari potest Ecclesia. Nam Ecclesia vivens sub -
infesto Ethnicorum imperio, non poterat plenitudinem su: po
testatis exerere; adeoque Patres historice potius asserunt quod
fiebat, non vero juridice negant potestatem Ecclesiw. Ita etiam
legitimæ potestatis usus potest quandoque esse illicitus, attentis
circumstantiis: sed ex eo quod tune excluditur exercitium pote-
Statis, nec negatur ipsa potestas, nec excluditur ejus usus in aliis
rerum adjunctis.

ART. VIT. DE ECCLESIA. INFALLIBILITATE. 500 CAN

ARTICULUS SEPTIMUS
An vera Christi Ecclesia debeat esse Infallibilis,

8 I.

Exponitur Status Quaestionis. D

- 580, Nomine 2nfallibilitatis significatur immunitas ab errore,
Immunitas vero ab errore intelligi potest vel quatenus aliquis,
lieet errori obnoxius, de facto tamen non errat; et habetur id
quod melius dicitur ¿nerrantía : vel excluditur ipsa possibilitas
errandi; et habetur id quod proprie dicitur ¿nfalltbilitas : heec
duo tamen nomina sepe promiscue usurpantur.

781. Nobis sermo est de immunitate ab errore que excludat
ipsam possibilitatem errandi. Ea duplex est: una essentialis, et i
est propria Dei; altera participata, quæ creaturis rationalibus a
Deo communicatur ea mensura et lege, quam Deus ipse vult: su-
pernaturalis autem hæc erit, si nature vires et exigentiam su-
peret, ita ut sit ei indebita. |
182. Infallibilitas, quam Ecclesi» asserimus, participata est et i3 j
supernaturalis; unde generatim describi potest: « privilegium a
Christo Ecclesie concessum, quo, in rebus fidei et morum, ea
nec falli nec fallere potest». Quare jam patet quam parum ca- Es
tholicam doctrinam de Ecclesise infallibilitate intelligant qui ideo EX
eam impugnant, vel quia, ajunt, Deus solus infallibilis est; yel c
quia omnis homo errori est obnoxius. Deus solus infallibilis est
infallibilitate essentiali, et homo naturaliter est errori obnoxius: E
at infallibilitas, quam Ecclesie tribuimus, participata et super- |
naturalis est. | |

783. Infallibilitas hzc partieipata et supernaturalis adhuc bi-
fariam dispescitur : una dicitur passiva, quam etiam vocant in-
fallibilitatem in credendo; altera est activa, quæ dici etiam so-
let infalibilitas ¿n docendo. Prioris subjectum est Ecclesia uni-
tersalis, quee propterea (I. Tim. III. 15.) dicitur « columna et

wwwabrascatolicas.com

"Ni
yy
`

600 DISP. IV. DE ECCLESIA PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

ürmamentum veritatis », et (Matth. XVI. 18.) dicitur quod sit
« mdificata supra petram, et ports, inferi non preevalebunt ad.
versus eam ». Alterius vero infallibilitatis subjectum sunt Pasto.
res et Doctores, quos (Eph. IV.) Christus dedit in ee dificationem
corporis sui mystici. H:ec est principium extrinsecum efficiens ve.
ritatis, quee tamquam in sede firmissima semper est in Ecclesia;
illa rationem habet cause finalis.

784. Jamvero quoad infallibilitatem zn credendo duo priecipue
notari debent. Primum est: etsi fides et sensus fidelium seorsum
spectari et explorari possit; a fide tamen Ecclesi: docentis nun-
quam potest re sejungi, aut esse ab ea diversa. eique opposita,
Obedientia enim fidei, qu: in fidelibus invenitur, respondet tam-
quam effectus, auctoritati docendi, quse residet in Pastoribus:
quemadmodum ergo semper erit multitudo fidelium veram fidem
profitens; ita semper erunt cum illa Pastores et Doctores ve-
ram fidem docentes: adeoque manebit semper unitatis vinculum,
quod, ex Christi institutione, interesse debet Pastores inter et
plebem.

185. Alterum, quod notari debet quoad infallibilitatem zn cre-
dendo, est haud oportere hic diserte ac directe ejus emisten-
tiam demonstrare. Nam—1) ea satis colligitur ex dictis: siqui-
dem ostendimus Ecclesiam esse unam unitate etiam fidei; aposto-
licam apostolicitate etiam doctrinse, indefectibilem in suis con-
stitutivis, proprietatibus ac dotibus. Atqui si Ecclesia universa
errare posset in fide vel credendo ut divinitus revelatum quod
revelatum non est, vel negando esse revelatum quod revelatum
est; Ecclesia deficeret in unitate, apostolicitate etc. Ergo. Unde de
ea dicitur (Os.IL.): « Sponsabo te mihi in fide: sponsabo te mihi
tn sempiternam ».

2) Imo haud raro adversarii ipsi concedere videntur infallibi
litatem Ecclesie passivam; licet huie concessioni plures errores
admisceant. Ita Calvin. (Ins. 1. 4. e. 8. $ 11-15.) dicit istam
propositionem « Ecclesia non potest errare» esse veram, si intel:
ligatur de sola Ecclesia universali , non autem extendatur a
Episcopos, qui sunt Ecclesia representative (cf. Bellarm. de Ee-
cles. milit. 1.3. c. 14.). Et Hodge (system. theol. vol. 1. p. 18%)
statuit, Scripturam esse unicam regulam fidei; at simul addit,

ART. VII. DE ECCLESIA INFALLIDILITATE. 601

quod in interpretatione Scripturarum « they should also pay the
greatest deference to the faith of the Church». At omnes mor-
dicus negant infallibilitatem ¿n docendo, seu authenticum et vi-
“um magisterium (cf. de Virt. [nfusis, n. 956. seqq.); adeoque
in hoo adstruendo maxime adlaborandum est.

3) Ceterum infallibilitas Ecclesie in credendo est effectus, uti.
diximus, infallibilitatis ¿n docendo, que proinde, ut indicavimus |
eliam (n. 633.) est illius principium: hinc infallibilitas activa L
Pastorum sibi vindicat necessario passivam fidelium infallibili- |
tatem. Ergo si semel probetur existentia activo infallibilitatis ]
in Ecclesia, supposita Christi institutione et ipsius promissis, ex)
ea necessario infertur et passiva. Ed N

786. Nobis igitur agendum hic est de infallibilitate Ecclesim xs
in docendo. Quoad hane tria considerari possunt:—1) ejus natu-
ra et existentia—2) ejus objectum—3) ejusdem subjectum. Sed
enim objectum infallibilitatis art. seq. investigabimus; pauca hic

pro rerum intelligentia declaranda sunt de ejus subjecto; præ-
sens ergo queestio proprie est de existentia active infallibilitatis.

181. Quoad subjectum hzc notanda sunt:—1) Illud duplex est:
nempe Petri successor, Caput Ecclesise visibile per se spectatum;
et corpus Pastorum, seu successorum Apostolorum, simul cum
Capite. Quam distinctionem indicare videtur Synod. Vatican.
(Const. Pastor Æternus, cap. 4.), ubi definiens infallibilitatem
Rom. Pontificis (en unum subjectum), docet eum « infallibilitate
pollere, qua divinus Redemptor Ecclesiam suam (en alterum sub-
jectam) in definienda doctrina de fide vel moribus instructam esse
voluit ».

2) De infallibilitate S. Pontificis per se spectati directe agetur
in sequente disp.; ceteri vero Pastores, seu Episcopl spectari pos-
sunt singillatim, vel simul conjuncti. Inter Catholicos convenit
singulos Episcopos (Rom. Pont. excepto) errare posse; nec No-
Vàtores, qui omnem activam infallibilitatem Ecclesie denegant,
illam singulis Episcopis ullo modo tribuunt. Superest ergo ut eis
simul conjunctis, prout Corpus Pastorum efficiunt, tribuatur.
Sane, ut paulo infra patebit, promissiones de infallibilitate facto»
SUnt corpori successionis A postoliese in communi, prout sunt Zc-
clesia docens.

www.obfascatolicas.com

"d
d

a”

602 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

3) Corpus illud Pastorum considerari potest separatum a visi
bili Ecclesiæ Capite, vel cum illo conjunctum eique su bording.
tum. Si separatum spectetur, illud non est infallibile; nam muns 7
infallibiliter docendi in Apostolis ordinarium, idest ad SUCCESSO-
res transmittendum in iisque perseveraturum, a Christo Domino
declaratum est verbis, que numquam ad singulos, sed semper ag
totum collegium in unione cum Petro dirigebantur. Hinc Bellar- -
minus (de Cone. et Eccles. 1. 2. c. 19.), ait: « Etsi Concilium sing
Papa non potest definire nova dogmata fidei, potest tamen ju-
dicare tempore schismatis, quis sit verus papa, et providere Ee- -
clesi: de vero pastore, quando ei nullus aut dubius est, et. hal
est quod recte fecit concilium Constantiense ». Infallibilitas ereo
corporis Pastorum propria, ei competit prout cum Petri succes-
sore conjuncto. Hine patet duplex illud active infallibilitatis

1
|

* ` rn e

subjectum non esse adequate distinctum; unum enim est Rom.
Pontifex solus; aliud corpus Pastorum, in quo necessario inclu-
ditur Rom. Pontifex.

4) Corpus Pastorum consentiens cum Rom. Pontif. potest esse
vel in Concilio eoadunatum, vel extra Concilium per orbem di-
spersum. Utroque modo ei tribuitur infallibilitas in docendo;
Christus enim promittens ei infallibilitatem nullam distinctio- |
nem fecit inter Pastores congregatos aut per orbem dispersos.

9) Necesse autem non est directe hic ostendere subjectum in-
falibilitatis active esse corpus Pastorum Capiti visibili adhe- -
rentium. Ipsis enim testimoniis, quibus ostenditur existentia acti- -
væ infallibilitatis in Ecclesia, si ea excipias quee successoris Pe- -
tri infallibilitatem demonstrant, aperte conficitur eam residere in
corpore Pastorum tamquam in subjecto (1).

(1) « Hinc, preclare scribit Schrader (de unit. Rom. l. 2. pag. 898.), petitur.
ipsa veluti ratio ceconomiz, ordo ac prope vía, qua semet charisma przesidiumque
infallibilitatis in Ecclesia explicat. Videlicet non secus, ac qui sibi secundum Sal-
vatoris parabolam habere firmam domum proponit: fundamento adfert flrmitatem -
primum potissimumque, ut idem ín se stabilitum absolute stet, nec ipso vacillant?
omnia corruant; tum vero columnis sic consulit, ut iis non tribuat firmitatem
qua in se absoluteque consistant, verum eosdem collocando in obfirmato illo fon:
a LEE beet. magnam sgopa vim anatineagi de "s

ab illo deflexerint, collapse ruinam illico
bunt, quamvis minimum ferendum pondus habeant. Ubi etiam hoo adparet, 1

Ur. Y + pec * "M E E LS
A IPM SUPER A EE
. SEL VS e

) "xt i
ART. VII. DE ECCLESIZE INFALLIBILITATE. 603 T
788, Hoc de infallibilitatis subjecto nunc attigisse sufficiat.
Jam ad ipsius infallibilitatis naturam declarandam accedamus. ;
Ea sic deseribi potest: « supernaturalis Dei in Christo per Spi- Y
dtum Sanctum assistentia, qua Ecclesia docens in rebus fidei et T

morum definiendis ab omni errore preservatur immunis ». 7
789. Dicitur I. assistentia : quo imprimis exprimitur donum
infallibilitatis in docendo non esse confundendum cum inspira-
lione. Naturam inspirationis alibi (de Virt. Infusis, n. 939.) de-
elaravimus; sed ad rem nostram adnotare sufficit, donum infalli-
bilitatis non importare novam revelationem; sed divinam specia-
lem providentiam, qua in revelatione, jam facta et in Apostolis
completa, custodienda explicanda tuenda, Ecclesia ab errore ser-
yatur immunis. Id Ecclesia ipsa in suis definitionibus non semel
expresse declaravit. Cf. de Virt. Infusis (n. 479. seqq.).
700. Quare patet—1) quam parum intelligant infallibilitatis
conceptum, qui illam impugnant quasi Ecclesia, aliquod dogma
definiens, novam acciperet revelationem, per quam doctrinæ Chri- 1
sti et Apostolorum aliquid adderet, atque ita Apostolicam fidem
mutaret (cf. de Virt. n. 579. seqq.)—2) Quam immerito objicia-
tur ab aliquibus: si Ecclesia est infallibilis, cur in suis decretis
dogmaticis aliorum testimonia profert? Ea profert, ut ostendat
doctrinam, quam proponit, novam. non esse, sed contineri in yer-
bo Dei sive scripto sive tradito; ut gloria fidei clarius elucescat; TÉ
ut adversariorum calumnias retundat.
191. Dicitur II. assistent?a, ut intelligatur etiam infallibilita-

Ligna domo eaque a suo fundamento solida, in qua plurime column: vastam
sustinent molem , contingere posse, nt earum nonnulle a fundamento excidant,

Tin ipsa domus collabatur tota vel etiam notabile damnum pati videatur; eo

tamen sapientis provisorig cure conyertenda, ne simul ill;ó omnes a Buo funda-

mento devient, atque sic domus ad sola basis rudera redacta aut nulla amplius :
anf vix ulla esse deprehendatur. Consistentibus autem plerisque illis firmiter in d
frmo fundamento, partes singulæ ob interna cum his vincula consertosque nexus
“ntinebnntar, junotaque domus tota firmiter stabit. Atqui hee est ecclesi: adou-

Tila imago ac vera, quia ab ipso ecolesise fondatore usurpata, ab Apostolis porro

plas seme] repetita, et a Patribus explicata. Qui ergo ecclesise firmitati consulit

êc providet, Christus in Spiritu Sancto in infallibilitatis dispensando charismate

“Iza fundamentum illius, romanum inquam pontificem, ecolesiteque columnas, epi-

““0P08, non alia ceconomía usus est. »

www.obfascatolicas.com

604 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

tem Ecclesi non excludere, sed exigere humanam industriam. -
uti enim verbum ipsum indicat, Deus assistit Ecclesiam m
tem ne erret: vult ergo ut ea adhibeat operam suam ad errorem
vitandum. Id Ecclesia ipsa sua constanti praxi fassa est (cf, de
Virt. n. 581.). Hinc per se ruit alia difficultas communis apud
Protestantes: si Ecclesia, ajunt, infallibilis esset in docendo, enr
tantas tamque diligentes investigationes, deliberationesque suis
definitionibus preemitteret ? Certe Ecclesise quovis tempore eri.
stenti non competit perfectior assistentia, quam illa que Aposto
lis concessa fuit: at de concilio Apostolico, habito in Jerusalem,
legitur (Act. XV.6.7.): « Convenerunt Apostoli et seniores videre
de verbo hoc. Cum autem magna conquisitio fieret, surgens Pe-
irus etc ».

792. Hic tamen sedulo distinguenda est causa efficiens infalli.

W bilitatis, quee est promissa assistentia Spiritus veritatis, ab obli-
d iM | gatione Pastorum inquirendi diligenter, et orandi. Recte enim
"T | observat nica communem doctrinam exprimens (tom. 3.d. 1.
iu | q. l. p. 7. S 41.):—1) «Sive Pontifex [idem dici debet de cor-
A > pore sepe definiente cum S. Pont.] » in definiendo studium |
p d adhibeat, sive non adhibeat: modo tamen controversiam definiat;
I i infallibiliter certe definiet, atque adeo reipsa utetur auctoritate
io sibia Christo concessa. Quod ex promissionibus divinis de veri-
f à tate per magisterium unius pastoris Ecclesie factis certissime
IRA colligimus, ut sæpius argumentati sumus. Itaque studium ac di-
ligentia Pontifici necessaria est, non ut omnino definiat, atque
kaki | | infallibili sua auctoritate utatur; sed ut convenienter ac recte
A : (hoc est sine peccato) utatur ». i
$ 2) «Quod si diligentia Pontificis necessaria esset, ut omnino
hh definiat, tamen eadem fide credere deberemus, illum quando ren
9 controversam definit, sufficientem adhibuisse diligentiam; qua su-
zu pra demonstratum est, debere nos credere, quod tunc ille infalli

biliter ac vere definiat. Ratio est, quoniam eo ipso, quod Ohri-
stus promisit Ecclesi, nunquam futurum, ut ipsa fallatur, atqué
adeo neque ut Pontifex controversiam falso definiat; etiam pro-
misisse censendus esset, nunquam futurum, fut is preetermissá
debita diligentia definiat; si ejusmodi quidem diligentia necesse
“ria omnino Pontifici esset ad definiendum. Quemadmodun sl Deus

ie Ahed à Pio”! n " " s CE res rcc Mieres i fn me Tim
wo A
* ES + yr K
ART. VII, DE ECCLESIÆ INFALLIEILITATE, 605 3 rd a
A

nobis promitteret , FATUPITO anno sequenti magnara frugum co- |
piam; promittere hoc ipso dedos censeretur AOT temperiem, É
que ad eum effectum TUUM Sagen ut apposite ad hane rem ]
inquit Melchior Canus (lib. 5. de loeis Theologicis, c. D.) ».

3) Et paulo ante agens de casu, in quo Pontifex aliquo privato IM
errore imbutus, ad eum definiendum accederet, ait: « Ad fideli-
tatem Dei erga Ecclesiam spectare, ut impediret in eo casu, quo- A
minus per Pontificem illum controversia falso definiretur. Id quod
facere Deus posset, aut Pontificem de medio tollendo, ne ipse,
sed successor potius rem decerneret: aut interna mentis illustra- :
tione, vel alio aliquo modo Pontificem ab errore revocando. Ne- ^
que vero hujusmodi providentia Dei in similibus casibus miraeu- ?
losa esset censenda, sed esset potius quidam effectus ejus legis EX
ordinarie, qua Deus per promissiones de veritate factas, sese X
obstrinxit Ecclesie ». Idque deinde exemplo confirmat. Ex qui- (M
bus plane evanescit eorum difficultas, qui dicunt: nulla definitio $
haberi potest uti certa, siquidem nequit certo constare utrum
Ecclesia docens debitam adhibuerit diligentiam necne, antequam m
definitionem ederet.

793. Dicitur III. in definienda doctrina fidei et morum. Omis-
so infallibilitatis objecto (de quo infra), quod his verbis expri-
mitur, ad intelligentiam eorum verborum duo notanda sunt. Pri-
mum attingit ipsum modum, quo aliqua doctrina infallibiliter Y
ab Ecclesia proponitur: propositio enim hse potest esse impli-
cita vel explicita. «Porro », inquit Cone. Vatic. (Const. Dei
Filius, cap. 3.), «fide divina et catholica ea omnia credenda
sant, que in yerbo Dei scripto vel tradito continentur, et ab E
Ecclesia sive solemni judicio, sive ordinario et universal? ma-
jisterio tamquam divinitus revelata credenda proponuntur ». Ec-
clesia enim, uti sedula veritatis magistra, quotidiano etiam mi-
nisterio, qua viva voce qua praxi, fideles instruit. Hinc in litur- /
gia, in publica sacramentorum administratione, in cultu, templa |
atque altaria erigendo, sanctorum reliquias et imagines publica
idelium venerationi exponendo, ete. eas implicite docet veritates,
Sine quibus hujusmodi praxes consistere non possent. Cf. de Virt.
Infusis (n. 432.).

TM. Alterum quod indicatur illis verbis ¿n definienda do- C

www.obrascatolicas.com

606 DISP. IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIDUS AC DOTIBUS.

ctrina etc., est Ecclesiam non esse infallibilem nisi in ipsa dej
nitione. Hinc Ecclesie infallibilitas non medo non extenditur ài
investigationes, quee precedunt definitionem; sed nec ad ea omnia
quee leguntur in ipsis monumentis definitionem continentibus, Iq
his ex. gr. si quid inveniatur obiter ac incidenter dietum, si.
gnum est Ecclesiæ docentis intentionem in illud definiendum TE
ferri: qua ratione negant Theologi (cf. de Deo Creante, n. 279)
de fide esse naturam pure spiritualem Angelorum. Sed de his ef, -
quee supra disseruimus (n. 385.).
795. His itaque prenotatis—

S II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Prop. XXXIV. Constituit Christus in Ecclesia visibile, auy-
thenticum et perpetuvm Magisterium, cui promisit et contulii
speciale infallibilitatis charisma, quo, per Spiritus Sancti as-
sistentiam , in doctrina de fide et moribus definienda , num.
quam possit a veritate deflectere : quemadmodum. ergo ipsum
Jus habet doctrinam Christi cum auctoritate docendi , ita ez

parte omnium fidelium eidem debetur consensus et obedientia
fidei.

796. Prob. I. ex verbis que leguntur apud Matth. (XXVIL
16-20.): « Undecim autem discipuli abierunt in Galileam, i
montem ubi constituerat illis Jesus... Et accedens Jesus locutum
est eis, dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra.
Euntes ergo docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Pa-
iris et Filii et Spiritus Sancti, docentes eos servare omnia, quë-
cunque mandavi vobis. Et ecce, ego vobiscum sum omnibus dié
bus usque ad consummationem seculi ». Cum quibus conferri de
bent que habet Marcus (XVI. 15.): « Et dixit eis: Euntes in mut-
dum universum, przdicate Evangelium omni creature. Qui ere

diderit, et baptizatus fuerit, salvus erit: qui vero non crediderit,
condemnabitur ». |
Unde: —1) in his verbis Christus Dominus promittit assister

47. à e "ie"! E Lj M A YE fert, cs PEETA Ant t P». zd zr n Le > 5 e ] Lowé-*
AAA : z dtl) C4 ure AE t.c pu l
a - LE UE Lr à
D n " - o” bos
o
> o E > ^
.

E b 4
da

E
^ . MM
"LIU

ART. VII. DE ECCLESI-E INFALLIBILITATE. 607

jam suam Apostolis ut exercentibus munus docendi omnia quw-
eumque ipse mandaverat) eamdem assistentiam promittit
Apostolorum successoribus, usque. ad Aa quindi duraturam — E.
3) hiec assistentia impor ai infallibilitatem in docendo. Ergo in X
Apostolorum successoribus semper est ac perseverat infallibilitas
activa 10 Ecclesia. ^o >
797. Ac primo quidem: Christus promisit se adfuturum Apo-
stolis ut docentibus. Id eruitur—1) ex orationis serie; nam vel
illa yerba «ecce ego vobiscum sum » nexum habent cum verbis
immediate precedentibus « euntes docete..... docentes eos serva-
re etc. »; vel nullum habent nexum—2) ex conjunctione illa ef | e
(et ecce, ego vobiscum sum), que omnino manifestat nexum cum
iis, que immediate przcedunt: quemadmodum si.Rex mittens le-
gatum suum ad aliquod munus implendum, simul diceret « et ego | -
tecum ero »; quisque intelligeret Regem dixisse: tecum ero, tuus ATE

adjutor, tuus sponsor in hoc munere implendo—3) ex scopo ora-

tionis, uti animadvertit ipse Grotius (in h.1.). Preeoccupat enim ;
Christus secretam ac obviam discipulorum difficultatem. Seilicet |
munus, quod ipsis imponebatur, gravissimum erat, et simul Chri- |
stus subtraeturus ab illis erat suam visibilem presentiam: timere 73
ergo poterant discipuli, ne, hoc auxilio privati, impares essent |
ad munus docendi omnes gentes. Hine Christus, ad eorum ani- N
mum erigendum, dixit: « ecce ego vobiscum sum »; perinde ac si : E
diceret: forti animo sitis, vobis auxilio ero in hoc munere, non |
secus ac si visibiliter manerem vobiscum. Unde S. Jo. Ohrys. (in Y
h.l), scribit: « “Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque
ad consummationem sesculi'. Videsne rursum auctoritatem ? Vides-
ne quomodo illa sese attemperandi causa dixerit ?.... Ne mihi, r
inquit, difficultatem rerum dixeritis: ego enim vobiscum sum, qui y
omnia facilia reddo. Hoc enim prophetis in veteri lege dicebat: 1
et Jeremiæ pueritiam obtendenti, et Moysi et Ezechieli subterfu-

gientibus, “Ego vobiscum sum’ inquit». Cf. etiam pulcherrima

verba Eusebii Cxsareensis, quee dedimus (n. 312.).

198. Secundo : Christus promisit se futurum cum Apostolo- E,
rum successoribus. Etenim —1) Christus promisit se futurum eum A
Apostolis usque ad consummationem sæculi; sed id adimpleri
ton potuit in ipsa persona Apostolorum, qui communi fato ob-

www.obfascatolicas.com

608 DISP.IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIRUS AC DOTIBUS.

euntes, omnibus diebus usque ad consummationem sme] Non
erant docturi; nisi ergo velimus dicere Christum non üdimple |
visse promissionem suam, necesse est dicere Christum jn hae
promissione Apostolos spectasse non ut homines individuos, TH
ut personam moralem, quee semper in suis successoribus perne

verat ac vivit.—2) Assistentia, quam Christus promittit, qug.

cumque ea sit, ordinatur ad efficaciter juvandam Apostolicam
missionem baptizandi et docendi; ita ut missio et assistentia siot
veluti una institutio: « euntes docete. .... ef ecce ego vobiseon
sum ». Sed missio Apostolorum cum ipsis non desiit, sed usque
ad finem mundi duratura est (n. 482. seqq.)—3) Eadem assister
tia promissa est ad implendum munus docendi omnes gentes: at Àpo--
TIT stoli per seipsos id prestare non poterant-—4) Unde, preter Gro
a tium, plurimi interpretes Protestantes, quos longo agmine citat
Murray (n.62.), concedunt quod hic contendimus. A

T 199. Tertio: Christus promisit Apostolis, eorumque successo
Ur $ : . :

Wer t ribus infallibilitatem. Ut id clare innotescat, notetur—1) Sing-
) 3 t larem et extraordinariam quamdam assistentiam certe hic pro-

mitti, liquet ex maxima gravitate missionis, ipt confertur; er
Jd 1 sublimi modo, quo Christus exorditur, invocans P, Iu et de
| vinam potestatem ipsi datam; ex ipsa denique fórmá promissio
M nis adeo gravi et insigni « et ecce, ego vobiscum » ete. Profecto
p hec nequeunt intelligi de communi dumtaxat auxilio quod omni-
a bus rite dispositis confertur—2) Certum est etiam promitti ta-
$ M lem assistentiam, quæ importet felicem exitum operis, ad quoi.
y datur. Id apertissime constat ex usu Scripturarum, juxta quem
phrasis illa « eece ego vobiscum sum » constanter eum sensum.
h habet. Unde si Deus promittat se cum aliquo futurum in aliquo
opere aut munere implendo, significatur felix ejus exitus; $ si of- "
feratur oratio ad Deum, ut nobiscum sit in aliquo opere, petitur.
4 | felix ejusdem exitus; si e contra afürmetur Deum non esse cun
| | aliquo in aliquo opere aut munere implendo, id significat infeli-
cem exitum ejusdem. Ita ex. g. dicitur (Exod.III.11.seq.): « Diut
que Moyses ad Deum: quis sum ego ut vadam ad Pharaonem, %
educam filios Israel de Ægypto? Qui dixit ei: Ego ero tecum?
Et (Judice. VI. 12. seqq.): « Apparuit ei [Gedeoni] Angelus Domi-
ni, et ait: Dominus tecum... Dixitque ei Gedeon... si Dominus

A a

2...

y Fw 7 a pl
Em » a Ay ba P a | à!
MA ATS
i
E^
ART. VII. DE ECCLESIAE INFALLIBILITATE. 600
nobiscum est, CUT apprehenderunt nos hse omnja?.... Obsecro,
mi Domine, in quo liberabo Israel f... Dixitque ei Dominus: Ego ,

aro tecum: el pereuties Madian quasi unum virum », Et (Is.XLIII.
3 y «Cum transieris per aquas, tecum ero, et flumina non ope-
rient te ». Et (Jer. XV. 20.): « Bellabunt adversum te, et non
valebunt: quia ego tecum sum, ut salvem te, et eruam te ».
Et (Judith, VI. 18.) «sit et tecum Deus in medio nostri ». Sed
innumera prope invenies hujusmodi testimonia. Unde: Christus
promisit se futurum cum Apostolis eorumque successoribus do-
sentibus, omnibus diebus usque ad consummationem sæculi; ergo
munus docendi Apostolorum eorumque successorum felicem exi-
tam habiturum est omnibus diebus usque ad consummationem sæ-
eui. At infelix esset exitus, si pro veritate errorem docerent;
et eo infelicior, quo maior esset numerus eorum, qui errore im-
buerentur. Sane primum quod requiritur, ut docendi munus exer-
ceatur, et felicem exitum habeat, est ut non doceatur nisi veritas
et haec persuadeatur: si alteri persuaderetur error, exitus magi-
sterii infelix esset.

Confirmari id potest ex locis parallelis, in quibus magis ex-
plicite enunciatur quid comprehendat illa Christi promissio « eun-
tes, docete... et ecce, ego vobiscum sum ». Etenim in ultima coe-
na, effundens Christus ingentem charitatem suam, Apostolis mæ-

stis promisit Spiritum Consolatorem; et ait (Jo. XIV. 16.): « Ego

rogabo Patrem et alium Paraclitum dabit vobis, ut maneat vobis-
cum in eternum, Spiritum veritatis,» qui «apud vos manebit,
et in vobis erit ». Et (ibid. 26.): « Ille vos docebit omnia, et sug-
geret vobis omnia, quecumque dixero vobis » (cf. Jo. XV, 26.;
et XVI. 13.). Christus ergo promittens se futurum cum Apostolis
uis, permanentem Spiritum veritatis in docendo promisit, ut sci-
licet in praedicatione Evangelii errare nullatenus possent.

300. IL. Apostolus (Eph. IV.), scribit: « Et ipse [Deus] dedit
quosdam quidem Apostolos, quosdam autem Prophetas, alios vero
Evangelistas, alios autem pastores et doctores, ad consummatio-
nem sanctorum, in opus ministerii, in sedificationem corporis Chri-
sti, donee oceurramus omnes in unitatem fidei et agnitionis Filii

Dei in virum perfectum.... ut jam non simus parvuli fluctuantes,

MAZELLA, De Religione et Ecclesia dx

www.oBrascatolicas.com

810 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

et circumferamur omni vento doetring, in nequitia hominum, e
astutia ad cireumventionem erroris ».

Unde:— 1) Magisterium a Christo in Ecclesia institutum t
ut homines perfectam doctrinam acquirant, qua efficiantur di-
gna mystici Christi corporis membra; cui per Apostolicum ma.
gisterium proposite tam firmiter inhæreant, ut per nullam ho.
minum astutiam aut circumventionem ab ea removeantur. Mu-
nus autem hujusmodi magisterii perdurare debet, donec OCcurra- -
mus omnes in unitatem fidei et agnitionis filii Dei. Atqui idem
magisterium impar-esset ad consequendum finem, propter quem
fuit institutum, nisi esset infallibile. Fallibile enim magisterium
non sufficit, ut imperari possit assensus super omnia firmus at
> que irreformabilis, qualis est assensus fidei; nec ope illius satis -

cavere possemus a nequitia et astutia hominum. Ergo.—2) Hine
recoli hie possunt omnia testimonia, quibus ostendimus (nn. 650.
seqq.) Christum voluisse, ut omnes tenerent doctrinam ab Apo-
: stolis eorumque successoribus preedicatam. Ergo vel eos instruxit
| infallibilitate in docendo; et habemus quod intendimus: vel non
instruxit infallibilitate, et tunc tota Ecclesia posset a fide defi-
cere, quod repugnat Ecclesie indefectibilitati.

801. IIT. Sed in re tanti momenti, ne pigeat recolere argumen-
tum sspe propositum (cit. n. 650.), et fusius declaratum in tract,
de Virt. Infusis (disp. 4. art. 2. 3. 5.), quod petitur ex ceconomia |
fidei, quam Christus instituit. Illud autem potest ita proponi.
Absurdum est dicere, Deum ipsum et Christum directe errorem
velle, in eumque nos directe ac positive inducere. Atqui si ma- -
gisterium Apostolieum non auctum fuisset infallibilitatis prero-
gativa, absurdum illud sequeretur. Ergo.

Eme U Ad prob. min. hrec imprimis adnotemus:—1) Quemadmodum
y "SN Deus Pater misit Filium suum, ipsumque audire jussit, dicens
AM |: (Matth. XVII. 5.): « Hie est filius meus dilectus, in quo mihi
is bene complaeui, psum audite »: ita Christus misit Apostolos,
i». dicens (Jo. XX. 21.): « Sicut misit me vivens Pater, et ego mitto
1 | | n »; et prs ut docerent omnes gentes, predicarent es
CP tum omn: creature , ut sibi essent festes usque ad ultimum
5 3 terræ, ut portarent nomen ipsius coram gentibus et regibus ete;

t atque ut hoe munere bene fungerentur, promisit eis Spiritum

i uii EEN
ART. VII. DE ECCLESIA INFALLIBILITATE. 611
veritatis: qui doceret et suggereret omnia; promisit se eis adfu-
turum omnibus diebus usque ad consummationem seculi..

2) Quemadmodum, Christo auctore, incumbit Apostolis munus

docendi, ita 2 fidelibus exigitur obedientia fidei prædicationi À po-
stolorum; et quidem sub sterne damnationis pena. Ita (Matth.

y, 14.) Christus mittens Apostolos ad annuntiandum regnum Dei:

« Quicunque », ait ipsis, «non receperit vos, neque audierit ger-

mones vestros, exeuntes forus de domo vel civitate, excutite pul-

. erem de pedibus vestris; amen dico vobis: tolerabilius erit ter-
re Sodomorum et Gomorrhseorum in die judicii, quam illi civi-
tati»; et (Marc. XVI.): «Qui non crediderit, condemnabitur »;
et (Jo. III. 18.): « Qui non eredit, jam judicatus est »; et (Lue.X.
16.): «Qui vos audit, me audit, qui vos spernit, me spernit: qui
autem me spernit, spernit eum qui misit me ».

3) Apostoli autem, accepta missione, ut dicitur (Marc. XVI.
X.) « profecti predicaverunt ubique ». Predicationem quoque
suam ut unicam credendi normam proposuerunt (Gal. I., 6.; I.
Jo. II. 24.); et contra doctores, quibus ipsi non mandaverant,
protestati sunt (Act. XV. 24.). Cum vero controversia orta esset,
an legalia Moysis adhue obligarent necne, Apostoli, licet singuli
infallibiles, pro norma tamen futurorum saeculorum, ad contro-
versiam finiendam, Concilium Jerosolymis habuerunt (Act. XV.
28.), ab omnibus subjectionem exigentes: paulo post, Paulus,
«perambulabat Syriam et Ciliciam, confirmans Ecclesias preci-
piens custodire precepta Apostolorum et Seniorum » (ib. 41.).

4) Ut autem auctoritatem conciliaret predicationi Apostolo-
rum, Deus signis et portentis eam confirmavit. Cum complerentur
dies Pentecostes (Act. II.), Apostoli «repleti sunt omnes Spiritu
Sane. », qui visibili modo super ipsos venit, «et ceperunt loqui
variis linguis, prout Spiritus Sanc. dabat eloqui illis ». Ab hoc
tempore (Marc. XVI. 20.): « Illi profecti preedicaverunt ubique,
Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis ».
Bt (Act. XIV. 3.), de Apostolis generatim dieitur: « Multo tem-
pore demorati sunt, fiducialiter agentes in Domino, testimonium
Perhibente verbo gratis sue, dante signa et prodigia fleri per
manus eorum ». |

9) Porro paulo ante ostendimus, munus docendi Apostolis col-

k www.obrascatolicas.com

wa
Ede

p æ »7 Ya "ZI y
- à "d zz -
ix 413 -— * w

y.
p^

612 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

latum in suecessoribus duraturum esse usque ad consummatio.
nem seculi; atque idipsum immediate ac clare infertur ox dictis
(n. 482. seqq., 524. seqq., 650. seqq., 730. seqq.). Quamvis iu-
tem daremus, quod falsum esse ostendimus (688.), post suficien.
tem Evangelii promulgationem extraordinaria illa dona in fe
clesia cessasse, cum tamen illorum ope primi fideles in Eecle-
siam se receperint, adeoque ad seram usque posteritatem illis,
tanquam eredibilitatis motivis, Ecclesia auctoritatem sibi conci-
liaverit, ad scopum nostrum perinde est. Semper enim verum
esset, Deum prodigiis obsignasse illius Ecclesise missionem, qug
posset quovis tempore homines in falsam doctrinam inducere, et
quidem Dei ipsius nomine et auctoritate.

Quare: a Deo ipso induceretur in errorem, qui erraret, fidem
E, adhibendo magisterio quod Deus instituit; quod omnes jussit au-
dire, ne æternum darent interitum; quod miraculis comprobavit.
m. Atqui), si Apostolorum magisterium non esset infallibile, homines

TOME errarent, adhibendo fidem magisterio a Deo instituto; cui voluit
A ut omnes obedirent; quod miraculis comprobavit. Ergo si magi-

| sterium illud non esset infallibile, Deus ipse induceret homines
p^! in errorem (1).

802. SeHoLioN. Plures Novatorum objectiones in hujus questio-
Hed nis expositione præoccupatæ sunt; aliis vero satisfactum est in
articulis prec. Ita I. ex. gr. opponunt illud Isaim « Ponam...
| oH PET filios.... doctos a Domino »; illud Jeremis «non docebit ultra yir
EM | proximum suum »; illud Joannis « erunt omnes docibiles Dei».
A r Porro si hæc testimonia sumerentur in sensu adversariorum, non
j modo excluderent magisterium ¿nfallibile, sed etiam quodlibet
visibile magisterium. Quapropter cf. quee supra diximus (n.468.).

(1) Plura argumenta possemus hic congerere ex natura revelationis, quam di-
vinà providentia nequit hominum arbitrio permittere, absque ulla infallibili regula;
(a ex unitate et univerralitate fldei, quam Christns voluit in Ecclesia; ex aliis regulis,

| quas Novatores, rejecto visibili magisterio infallibili, invexerunt: a priori enim
et a posteriori ille probantur insuficientes; ex antiquissima et constanti Ecclesi

i praxi; imo ex testimonio ipsorum hereticorum quoad hereses suam præcedentes
di &b Ecclesia damnatas. Sed ab his exponendis abstinemus; peti enim possunt ex cit

Y» Locis tract. de Virt. Infusis ubi agebamus de regula fidei.

vo ^ Pop TREE Leu e rati.
- MR e <=
i $
ART. VII. DE. ECCLESIA INFALLIRILITATE. 613

Ceterum CUIM magisterium Ecclesiæ sit continuatio magisterii
Ohristi ipsius, et Ecclesia doceat nomine et auctoritate ejus; qui
ab Ecclesia edocentur, merito dicuntur docibiles Dei , et docti
a Deo.

803. II. At si ita res se habet, cur, instant , dixit Christus
Dominus (Matth. XXIIL) « Vos autem nolite vocari Rabbi, unus
est enim magister vester» ?— Respondetur: id dixit Christus Do-
minus ad excludendam ambitionem ac vanitatem ab exercitio ma-
gisterii; non vero ad excludendum ipsum magisterium (cf. dicta
n. 529.). Revera id dixit Christus per oppositionem ad Phari-
seos, qui « amant primos recubitus... primas cathedras... saluta-
tiones in foro, et vocari ab hominibus Rabbi » (ibid. v. 6. seq.):
ande etiam subjungit (ibid. v. 9.): « patrem nolite vocare vobis
soper terram »; nec tamen inde eliminatur officium et nomen pa-
tris: Ut autem cum humilitate hæc officia exerceantur, maxime
juvat meminisse et agnoscere unum esse supremum magistrum ae
patrem (unus est magister vester.... unus est Pater vester, qui
in eclis est), a quo, sicut omnia dona, officium docendi et adju-
toria ad illud rite exercendum, procedunt. Nonne Christus dixit:
«euntes docete omnes gentes» ? Nonne Apostolus (II. Tim. I.)
vocat seipsum doctorem et magistrum ?.

804. III. Objiciunt contra primu datum argumentum:—1) Pro-
missio infallibilitatis, prout ad ipsas Apostolorum personas re-
fertur, respicit singulos, et non solum omnes collective; ergo si
verba Christi referrentur etiam ad Apostolorum successores, sin-
guli Episcopi essent infallibiles—2) Revera, ajunt, illud « usque
ad consummationem seeculorum » non significat finem mundi, sed
interitum synagogs, excidium Jerosolime, seu eonsummationem
status judaici—3) Ceterum promissiones Christi semper essent sub
conditione, quamdiu nempe Apostolorum successores vere doctri-
næ adheeserint: ex quo profecto non sequitur, futurum esse ut
semper illi adhereant.

Resp. ad lun, Ex data demonstratione constat omnino promis-
sionem infallibilitatis respicere tum Apostolos, tum eorum suc-
“essores: quomodo autem eos respiciat, distributivene an colle-
Ctive sumptos, quantum est ex verbis ipsis (Matth. XXVIII.) am-
diguum videri potest. Imo, cum verba Christus dirigeret ad omnes

www.obBtascatolicas.com -

614 DISP. IV. DE ECCLESI.R PROPRIETATIBUS AC DOTIRUS,

simul Apostolos, negari posset ¿enore horum verborum Apostolo |
singulos fuisse infallibiles. At vero, si verba ipsa Sacre Seri.

pturæ ambiguitatem quamdam præseferunt, vera rei intelligentia

petenda est ex antiqua et constante Traditione: semper autem
ubique et ab omnibus creditum est, Apostolos singulos fuisse ibas
fallibiles, sed eorum successores solummodo collective et conjun.

ctos cum capite privilegio infallibilitatis potiri.

Ad 23m; Promissiones Christi perseveraturas esse in Aposto
lorum suecessoribus, non evineitur solum ex verbis« usque ad con-
summationem seeculi », uti ex expositione argumenti apparet. Sed
preeterea falsa est adversariorum interpretatio. Jerosolyme enim
excidium dicitur quidem consummatio (Matth. XXIV. 14.); sed
non consummatio scculi. Hec ultima locutio (Matth. XXVIII.
20.) eerte significat finem mundi. Id constat ex parallelismo ver-
bali, siquidem (ibid. XIII. 39. seq.) dicitur: « messis vero com-
summatio seculz... Sic erit in consummatione seculi»: ubi hæ

—

locutio aperte significat finem mundi. Id constat etiam ex paralle
lismo reali; regnum enim Christi dicitur esse perpetuum, juxta
illud (Luc. I. 55.) «et regni ejus non erit finis ». Liquet denique
Christum eum emphasi complexum esse omnia tempora usque ad |
consummationem scculi.

Ad Sam: Nulla est conditio vel in eodem textu vel alibi ex- |
pressa, que afficiat promissionem, de qua agimus; ergo gratis as
seritur. Imo in textu excluditur conditio, cujus defectüs frustrare -
possit effectum assistentiw a Christo promissm; siquidem verbi
illa « et ecce, ego vobiscum sum », uti vidimus, preenuntiant fe-
licem exitum muneris impositi. Preesertim vero quaelibet conditio -
excluditur a fine, propter quem infallibilitas promissa est Apo-
stolis eorumque successoribus: finis est stabilitas Ecclesia uni-
versalis in fide, et hec est absolute indefectibilis (n. 749.). i

ART. VIII. DE OBJECTO INFALLIBILITATIS. 615

ARTICULUS OCTAVUS

Quodnam sit Infallibilitatis Objectum.

S I.

Exponitur'Status Quaestionis.

805. Hæc queestio, uti per se patet, agitari nequit nisi inter
eos qui jam agnoscunt active infallibilitatis existentiam in Ec-
clesia: unde iis presertim utemur argumentis, que ipsis valida
ac rata esse debent. Concilium Vaticanum definiens infallibilita-
tem Rom. Pontifieis, docet illum « ea infallibilitate pollere, qua
divinus Redemptor Ecclesiam suam in definienda doctrina de fide
vel moribus instructam esse voluit ». Quibus verbis expresse de-
clarayit objectum infallibilitatis esse « doctrinam de fide vel mo-
ribus ».

806. At quænam -est vera horum verborum intelligentia, eo-
rumque extensio * Ut huic questioni respondeamus, duplex distin-
guendum est fidei christianz depositum, unum stricte sumptum,
iliud late sumptum: primum dici solet objectum infallibilitatis
directum, aliud ¿ndirectum.

307. Depositum fidei christinns stricte sumptum comprehendit
eas omnes veritates, quee, explicite vel implicite, ita continentur
in verbo Dei scripto vel tradito, ut vere sint a Deo revelate, ac
| Proinde certo divina fide credende (cf. de Virt. Infusis, n. 473.
[**01.). Depositum vero fidei late sumptum eas comprehendit ve-
Mtates, quee etsi revelates non sint, tam intime tamen cum reye-
| latis sunt connexa, ut sine illis depositum stricte sumptum re-
velationis catholicss, aut non possit aut minus bene possit integre
"istodiri, explicari atque defendi. Scilicet si aliqua veritas ita
** habent, ut, errore circa illam admisso aut permisso, fides in
veritates revelatas reddatur impossibilis aut saltem periclitetur;
"ritas illa pertinet ad fidei depositum indirectum.

908. Porro ex demonstratis in art. prec. manifestum est, sal-

www.obrascatolicas.com

616 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

tem depositum fidei stricte acceptum esse objectum infallibilita.
tis Ecclesie. Unde hujus auctoritas infallibilis sub promissa as.
sistentia Spiritus Saneti pertinet 1n primis ad custodiendas, pro-
ponendas, explicandas veritates revelatas, ac proinde ad arcendos
errores his directe oppositos seu ad condemnandas heereses,
800. Tota igitur questio contrahitur ad depositum fidei late
sumptum. Ut autem ea bene intelligatur, duo precipue sunt ani-
madvertenda. Primo: non sunt confundende duse questiones yal.
de inter se distincie:—1) «utrum veritates pertinentes ad depo-
situm fidei late sumptum sint objectum auctoritatis infallibilis

Ecclesie docentis? » —2) «utrum hzc vel illa veritas, que omnium
sententia, subest infallibilitati Ecclesie, pertineat ad depositum
fidel directum an indirectum; ac proinde, num credenda sit fide
divina nec ne?» Prime questioni unanimiter respondent afirma-
tive Theologi, ut videbimus, et alii contrariam sententiam vo-
4 cant errorem. gravissimum, plures etiam heresim; quoad alte-
nn! ram vero non semper eadem est Theologorum responsio.
S10. Ut rem exemplo illustremus, quæri potest, utrum fide di-
| vina credendum sit hoc in individuo conc. occum. habere aucto-
M 2] ritatem in Ecclesiam universam. Affirmant aliqui; nam, ajunt, eo
ACT: ipso quod revelata est propositio universalis « omnia Cone. Œcu-
nc menica legitime celebrata habent auctoritatem in universam Ec-
AED clesiam »; revelata est etiam particularis, quz in ea formaliter
T, : et implicite continetur, propositio «hoz Conc. (Ecum. legitime
o: | celebratum habet auctoritatem in universam Ecclesiam». Nec
"uM a obstat, non esse revelatum, quod hoc Conc. est legitime celebra-
T tum; sufficit enim, ajunt, ut id certo constet: quemadmodum sif-
1 licit ut cerlo constet, Petrum natum esse ex Adamo ex naturali
MY generatione, ut eredamus eum esse infectum peccato originali,
A | cum esse mortalem; cum revelatum sit omnes naturaliter genitos
el ex Adamo (nisi de privilegio constet) contrahere peccatum oti-
via ginale, et subjici morti. Alii vero tenent veritatem, de qua agi-
Y : tur, non esse proprie revelatam, sed solum connexam cum reve:
jM latis, quatenus, nutante certitudine auctoritatis hujus in indivi
Jl en Concilii, nutaret certitudo eorum, que definit. Hine dicunt
Mig: veritatem illam non posse credi ob auctoritatem Dei revelantis |

UNA | seu E coi per.
3 fide divina ; sed fide, quam aliqui vocant AZeclesiasticam ; |

ART. VILI. DE ORJEÉCTO INFALLIBILITATIS. 617

; mediate divinam : Ecclesiasticam , quatenus veritates ille ^
jantur o% infallibilitatem Ecclesie ; mediate divinam, qua-
liec ipsa infallibilitas, ob quam ille creduntur, creditur ob
auctoritatem Dei revelantis. Cf. que de hae re disputavimus
in tract. de Virt. Infusis (nn. 499. seqq.); ef. etiam , si lubet,
Muzzarelli (Se un fatto dommatico sia oggetto di fede teo-

ali
ere
tenus

logica).

quy enim constat apud omnes, veritatem quam adduximus
ad exemplum aliasque similes, subesse infallibilitati Eeclesiz. Si
ergo illa non sit revelata, adeoque non credibilis fide immediata
divina; dicendum est, objectum infallibilitatis Ecclesise latius
patere, quam objectum divin: fidei: hoc enim comprehendit so-
lunmodo veritates divinitus revelatas; illud prseter has, compre-
hendit etiam veritates habentes cum reyelatis necessariam con-
nexionem, de qua diximus. Hine male argueret qui diceret: hzc
vel illa veritas non est revelata; ergo nequit Ecclesia illam in-
fallibiliter definire. |

812. Alterum quod notari hie debet, est distinctio inter quee-
sionem generalem, et questiones aliquas speciales. Scilicet queri
potest:— 1) Eeclesie infallibilitas extenditurne ad depositum fi-
del indirectum ?—2) Ecclesia est ne infallibilis in hoc determi-
nato objecto definiendo ? Primee queestioni unanimiter respondent
Theologi affirmative; quoad aliqua vero particularia objecta dis-
sentiunt. Sed ex hoe dissensu non sequitur quod dubitent de in-
lallibilitate Ecclesiss quoad depositum fidei zndirectwm ; dubi-
tant potius utrum determinatum aliquod objectum ad illud per-
tineat. -

$13. Rem illustremus exemplis. Si qugratur ex. gr. an Ecclesia
sit infallibilis in Beatificatione Servorum Dei; duplex est Docto-
"um sententia: utriusque argumenta profert Bened. XIV. (de Can.
Sane. ]. 1. c. 42.). Si vero agatur de Canonizatione Sanctorum,
etsi pauci veteres negaverint Ecclesiam esse in ea infallibilem,
Wi refert Benedict. XIV. (1. c. c. 43. n. 3.); attamen ipse cum
communi docet (ibid. n. 27.): «Si non heereticum, temerarium
"eh, scandalum toti Ecclesise afferentem, in Sanctos injurio-
um, faventem heereticis negantibus auctoritatem Ecclesi; in ca-
Donizatione Sanctorum, sapientem h:eresim, utpote viam sternen-

O e AS o AR o €"—eM

618 DISP. 1V. DE ECCLESI.E PROPRIETA TIBUS AC DOTIBUS,

tem infidelibus ad irridendum fideles, assertorem erronea propo.

sitionis, et gravissimis poenis obnoxium dicemus eum, qui auderet
asserere Pontificem in hac aut illa canonizatione errasse, hune-
que aut illum Sanctum ab eo canonizatum non esse cultu dulig
colendum; quemadmodum assentiuntur etiam illi, qui docent
de fide non esse hunc aut illum canonizatum esse Sanctum» (1)

814. Similiter queri solet, an Ecclesia sit infallibilis in adpro-
batione Religiosorum Ordinum. Qua in re notandum est imprimis
cum Valentia (tom. 3. disp. 1. q. 1. p. 7. S 41.): « Cum Pontiter
Religionem aliquam, hoc est, certum aliquod vitæ institutum ap-
probat, duo in ejusmodi facto Pontificis considerari debent. Unum
est in ipsa definitione Pontificis atque judicio positum: nimirum
quod is asseverat, institutum illud vitæ malum non esse, sed
Evangelice potius perfectioni omnino consentaneum. Alterum
vero spectat ad quandam Pontificis prudentiam in gubernando:
nempe quod tali vitæ instituto, tali tempore, etc. suum quem-
dam in Ecclesia concedit locum ». Jamvero in primo illo Ecele-
slam errare non posse, concedunt omnes. Sed quoad alterum id
negant Dannez, Sylvius, Tanner etc. Attamen Valentia (1. e.) cum
pluribus aliis affirmat, dicens: «ea tamen opinio jure ae merito
reprehenditur. Neque enim debet ullo modo concedi, posse Pon-
tificem universam Ecclesiam ad rem aliquam obligare, que ipsa

(1) Suffoiet nobis hac de re indicare que habet D. Thomas (Quodl. 9. q. 3.
4. 1.)— a) « In Ecclesia, » inquit, « non potest esse error damnabilis: sed hic es-
set error damnabilis, si honoraretur tamquam sanctus, qui fuit peccator: quia ali-
qui scientes peccata ejus, crederent, hoc esse falaum; et si ita contigerit, possent
ad errorem perdnci: ergo ecclesia in talibus errare non potest ».

b) « Preterea Aug. dicit in"epistola ad Hieronymum, quod si in Scriptura ca:
nonica aliquod mendaoium admittatur, nutabit fides nostra, que ex Soripturs
canonica dependet: Sed sicut tenemur credere illud quod est in Sacra Scripturà;
ita illud quod est per ecclesiam determinatum: unde hereticus judicatur qui sen:
tit contra determinationem conciliorum: ergo commune judicium ecclesise erroneu
esse non potest: et sic idem quod prius. »

c) Respondens autem objeotionibus, ait: « Ad 1 dicendum quod pontifex, cujas
est canonizare sanotos, potest certificari de statu alicuius per instinctam Spiritus
Saneti, » qui omnia sorutatur etiam profanda Dei, ut dicitur 1. ad Corinth. 2. « Ad?

dicendum, qnod divina providentia preservat ecclesiam, ne in talibus per fallibil
testimonium hominum fallatur, »

ART. VIII. DE OBJECTO INFALLIBILITATIS. 619

n non ad edificationem, sed ad destructionem (quacunque
tandem ratione) pertinent Ecclesize, ut satis superque jam ex di-
sis intelligi. potest. At cum Pontifex locum concedit in Ecclesia
i Religioni; eerte universam Ecclesiam eatenus etiam ea re
obstringit et obligat, ut nequeat illa obsistere, quominus tales
- Ordines Religiosi inter fideles ipsos versari possint. Hoc igitur
si incommodum ipsi Ecclesie esse posset, jam illam Pontifex
- obligaret ad rem, que non ad fidelium sdifieationem spectaret,

"sd ad destructionem potius ».
815. Itaque, omissis his particularibus questionibus, generalem

. tame

alien

questionem imprimis versamus, utrum nempe preter directum
ifallibilitatis objectum, agnoscendum sit etiam ¿ndirectum: ita
at Eeclesi:e infallibilitas non sit coarctanda ad ea solum, quee, si
deiniantur, Juxta omnes credenda sunt fide immediate divina.
Cum vero de duobus determinatis objectis mota sit specialis quee-
stio; inquiremus utrum presertim Ecclesia infallibilis sit—1) in
damnandis propositionibus cum nota inferiori Acres? — 2) in fa-
etis dogmaticis ? Utrumque hoc objectum paucis declarari indiget.

816. Quoad primum notari debet quod si constet Ecclesie ju-
dicium esse infallibile in decernendis censuris infra Aaresim; eo
ipso refutatur quorumdam recentiorum in Germania scriptorum
sententia, qui absolutam scientie independentiam proclamantes,
(c. de Virt. Infusis nn. 1058. seq.), dicunt (Syl. prop. XI.):
«Ecclesia non solum non debet in philosophiam unquam animad-
vertere, verum etiam debet ipsius philosophis tolerare errores,
eique relinquere ut ipsa se corrigat». Etenim vel—1) philosophia
at alia humana scientia aliquid docet, quod nullum habet ne-
xum eum doctrina revelata, nullam oppositionem cum illa; et
tne Ecclesia, ut diximus in tract. de Virt. (n. 1044.) de eo non
judicat. Unde Cone. Vatic. (Const. Dei Filius, cap. 4.), docet:
“Nec sane ipsa [Ecclesia] vetat, ne hujusmodi disciplinæ in suo
queque ambitu propriis utantur principiis et propria methodo;
sed justam hanc libertatem agnoscens, id sedulo cavet, ne divinse
doctrinse repugnando, errores in se suscipiant, aut fines proprios
'Pansgressee, ea quee sunt fidei, occupent et perturbent ». Vel—
2) aliquid docet, quod directe et immediate opponitur doctrinæ
"évelate: et eum id sit heresís, Ecclesia infallibiliter illud judi-

catolicas.com

620 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPSIETATIBUS AC DOTIRUS

eat vi auctoritatis, quam habet quoad depositum fidei Strich
sumptum. Vel—3) aliquid docet, quod ¿ndirectam aut mediatas
oppositionem habet cum doetrina revelata; et tunc est illud pre.
cise quod Ecclesia aut simpliciter reprobat, nulla affixa Censqn
theologica, aut censura notat inferiori he*resi. Quando autem En
clesia aliquam propositionem damnat ut temerariam, scandalo.
sam, etc., infallibiliter declarat, talem notam illi pro positioni
competere: utrum autem infallibiliter decernat eamdem esse fal
sam, id pendet ex notione illarum censurarum. Cf. que diximm
in tract. de Virt. Infusis (n. 520. 537.).

817. Nunc quoad factum dogmaticum , imprimis supponimms,
illud esse quod cum dogmate ita neetitur, ut illius facti notitia
necessaria sit ad dogma edocendum, vel ad illud tuto conservar.
dum. Plura autem facta dogmatica distingui solent; ita factum
dogmaticum aliqui vocant « hunc Pontificem esse legitimum sut-
cessorem S. Petri »; «Conc. Trid. esse legitimum Concilium, ad-
eoque auctoritatem habere in universam Ecclesiam », etc. Sed
nos de uno illorum nominatim agimus, utrum nempe Ecclesia sit
infallibilis in decernendo, hunc vel illum librum continere doctri-
nam pravam, vel hanc doctrinam reperiri in aliqua propositione
prout in hoc libro est.

818. Occasionem huie questioni dederunt Janseniani, qui ut elu-
derent damnationem ab Innoc. X. latam (Cum occasione, 3. Maii,
1633.) et ab Alexan. VII. confirmatam (Ad sacram, 16. Oct.
1656.) quinque propositionum, que excerpte erant ex Augustino
Jansenii, ecperunt distinguere inter jus et factum. Profitebar-
tur propositiones illas, in se spectatas , merito fuisse proscri-
ptas, easque se ex corde ut heereticas quoque damnare; yerum
renuebant credere ac profiteri eas contineri in Jansenii Augusti
no, atque in mente et sensu Jansenii heereticas esse. Nam, aj*
bant, hoc factum est mere humanum; circa faetum autem huma-
num, Ecclesiam infallibilitate minime pollere, apud omnes i
confesso est. Inde celebris ille casus conscientice, quo fingitar
clericus, cui absolutio sacramentalis denegata fuit, eo quod decla-
Tasset, « se revera quinque propositiones simpliciter et absolute
damnare; ac formule fidei Alexandri VII. subseripsisse quidem;
nihilominus, quantum ad questionem facti seu attributionem il-

| "3.3 2*2 -. n >
E T erpa ot trt DL ee d
— y AS PAE PIS SR A

TAL thc "20 tum M TW Gen E el ts E tt^
um VENIS WEICH:
- , e " fi '

" » ut "ala

ART. VIT. DE OBJECTO INFALLIBILITATIS. 621 lnc

inque propositionum libro Jansenii, existimare se reli-
cere silentium ». Quem casum quadraginta doctores
a solverunt: « Doctores infrascripti, visa casus ex-

jarum qu
gjosu sufi
parisienses 1t A |
| positione, hujus ecclesiastici viri sententiam nee noyar esse, nec
singularem, nec ab Ecclesia damnatam, neque talem, ut confes-
arius possit ipsi sacramentalem denegare absolutionem, nisi eam
ctaverit. Deliberatum in Sorbona die 30. Julii an. 1701 >.

etra 3
E tamen solutionem damnavit Clemens XI. ( Vineam Domini 5
E ghaoth, 13. Feb. 1703.), dicens: « Ut quævis in posterum erro- AM
| ris occasio penitus precidatur, atque omnes Catholice Ecclesie E
alii Ecclesiam ipsam audire, non tacendo solum (nam et impii in E
| tenebris conticescunt) sed et interius obsequendo, quee vera est m.
| orthodoxi hominis obedientia, condiscant, hae nostra perpetuo s.
| valitura constitutione, obedientie, qus preinsertis apostolicis E
constitutionibus debetur, obsequioso illo silentio minime satis fie- h
ri... decernimus, declaramus », etc. i fi

819. Ad rite statuendum sensum quæstionis in hoc puncto plu- :
| raadnotari solent, quee tamen paucis perstringit et clare Sarda-
| g (nn. 215. seqq.). Quando igitur quaeritur, an Ecclesia sit in-
| fallibilis in definienda Orthodoxia vel heterodoxia propositionum
- relate ad sensum auctoris—1) questio non est, an infallibile sit 7
| judicium Ecclesiso, quo judicat hunc librum esse hujus, vel alte- a
| rins auctoris; vel an necesse sit credere, propositiones, quas Ec-
clesia in aliquo libro damnavit, totidem verbis aut syllabis ex-
pressas in eo legi; vel, an Auctor, cujus propositiones damnan-
| Mr, in mente eum sensum gesserit (est sensus quem vocant sub- "
| Jectibum), quem verba preseferunt: hæ sunt questiones mert
fari, quas Ecclesia prudenter supponit, non definit, quando de ÉU
libris judicat—2) Neque tamen questio est de sensu mere externo
&literali alicujus propositionis, sejunctim ab auctore cujus est,
et a libro in quo est, atque solum in se ipsa spectate; in hujus- ai
modi enim judicio, si propositio attingat res fidel aut morum, |
fatentibus etiam Jansenianis, Ecclesia errare non potest—3) Que- 4
tio igitur versatur in eo, an Ecclesia judicio infallibili statuere Je
| Possit, sensum (est sensus quem vocant objectivum) unius vel |
Ploriom propositionum, prout ille eruitur ex tota doctrina, li- P.

WWW.

622 DISP. IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS.

bro, aut systemate auctoris, ex, gr. Jansenil, Quesnelli, VOTUM egy
et Orthodoxum, vel contra falsum esse et heterodoxum.

$20. Hinc patet—1) presentem questionem non esse de mer
facto, sed de facto connexo cum jure, seu cum dogmate; etenin
an sensus alicujus propositionis orthodoxus sit, an heterodoxy,
ad jus pertinet: an vero Auctor sensum illum expresserit, jn 80;
libro, spectata tota serie, textura ac systemate libri, ad factum
refertur—2) Hoc factum merito vocari dogmaticum; negato enis
facto, quod auctor (Nestorius vel Jansenius) spectata tota Seria,
textura ac systemate sui libri, sensum illum expresserit quen

Ecclesia damnavit, negatur etiam quidquam ab Ecclesia definitum

fuisse contra Nestorium aut Jansenium: e contra asseritur, Ecole
siam cum phantastico et imaginario hoste pugnasse, eamque vd
malignam esse, quod per calumniam Nestorium aut Jansenium
erroris arguerit; vel imperitam ac stolidam, quod sensum illorum
litteralem minime fuerit assecuta.

821. His itaque prestitutis—

S IL

Solvitur Proposita Quaestio.

Prop. XXXV. 1. Objectum infallibilitatis Ecclesim non de-
bet ad eas veritates coarctari , que certo sunt divinitus rert-
lato; sed ad illas quoque protenditur, que ita cum certe re
iT. velatis sunt connexæ, ut sine illis depositum fidei christiana

y | nequeat integre custodiri, explicari atque defendi. Falluntur
ergo que fallibile putant judicium Ecclesice, sive falsi nomini
scientiam. proscribentis, aut doctrinas nota infra heresim da:
P 3h mnantis—2. sive propositionum orthodoxiam vel heterodoxiam
: | in sensu Auctoris objectivo declarantis.

822. Prob. 1u pars, 1. Quousque se extendat Ecclesie infalli-
bilitatis objectum melius cognosci nequit, quam ab Ecclesie jpsius
sensu: cum enim jam constet, Ecclesiam esse infallibilem sal-
tem in custodia ac vera intelligentia depositi fidei stricte sum-
Ptt, atque infallibilitas hze sit revelata; ad Ecclesiam spectal

-— ua * > AO es. ¿2 "ITA y a y A a e
TOA + EL- Er s ;* "T" rs e N EE F.
E^ d A"
m e mE '

US AR
- MM

à; a
| X4 |
b. ART. VIIJ. DE OBJECTO INFALLIBILITATIS. 623 J |
p | |
|
| judicium de vero sensu infallibilitatis, deque ejus extensione et D |
intensione; 804, quod idem est de objecto et conditionibus suse |
| auctoritatis infallibilis. Atqui Ecclesia jugi suo magisterio con- |

tanter docuit suam infallibilem auctoritatern extendi etiam ad .

HIT

veritates, Sine quibus certo revelatz non possunt integre custo-
- diri, rite explicari atque defendi. Ergo,
| prob. min. In documentis, quee ab omnibus dogmatica haben-
iur, simul cum propositionibus, quibus Aæresis nota inuritur,
Jig damnantur notis inferioribus heeresi: attamen neque Conci-
| tia 'neque Romani Pontifices ullum discrimen ponunt inter modur
quo propositiones heereticas et alias pravas damnant, quasi quo- E" p
| ad illas securior esset sua auctoritas, securiusque judicium, quam CAM
| quoad istas. E contra omnes et singulas censuras eodem modo,
edem auctoritate statuunt, iisque omnibus internum firmum as-
|. sensum prestandum mandant. Atqui adversarii, quos hic impeti-
| mus, admittunt Ecclesiam esse infallibilem in ferenda censura :
hereseos. Ergo. E"
| Major hujus argumenti pluribus illustrari potest; sed sequen- |
tia seligimus—1) In damnandis erroribus Joannis Huss, « Hec
sacrosancta Constantiensis Synodus declarat et definit articulos
infra scriptos. ... non esse catholicos , nec tamquam tales esse
dogmatizandos, sed ex eis plures esse erroneos, alios scandalo- m-
sos, alios piarum aurium offensivos », etc. Ab omnibus autem se- E
ctatoribus Huss et Wickleffi voluit idem Conc. ut peteretur |
«utrum credat sententiam sacri Constantiensis Concilii,.... scili-
cet quod supradicti 45. articuli Joannis Wickleffi, et Joannis
Huss 30., non sunt Catholici, sed quidam ex eis sunt notorie hæ- c AR
retiei, quidam erronei, alii temerarii et seditiosi, alii piarum au-
| rium offensivi ».
| ?)Clemens XI. in proemio Bulle Unigenitus, ait: « Ita nimi- »
| Tam denudatis [erroribus Quesnelli], et quasi in propatulo posi- |
. li non uno quidem aut altero, sed plurimis gravissimisque, tum
pridem damnatis tum etiam nove adinventis erroribus, plane con-
dimus, benedicente Domino, fore ut omnes tandem aperte jam
Wanifesteque veritati cedere compellantur ». Sub finem ejusdem
Coastitutionis hec habentur: « Mandamus omnibus utriusque se-
Xus Christi fidelibus, ne de dictis propositionibus sentire, doce-

ha -— = - pa ———

4, v

www.obfascatolicas.com

3 "TX

624 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIBUS AC DOTIRUg,

re, predicare aliter presumant, quam in hac eadem nostra TA
HN continetur ». In. Bulla vero Pastoralis Officii , idem
. Pontifex quoscumque, qui Bullam Unigenitus non susciperent,
a «ci Ecclesise sinu plane alienos declarat. :
3) Pius VI. in fiae Constitutionis Auctorem Fidei, qua doctr-
nam Synodi Pistor. damnavit, inquit: « Mandamus igitur omni-
bus utriusque sexus christifidelibus ne de dictis propositionibus
et doctrinis sentire, docere, prædicare præsumant, contra quam
in hac nostra constitutione declaratur: ita ut quicumque illas,
vel earum aliquam, conjunctim vel divisim, docuerit, defenderit,
ediderit; aut de eis, etiam disputando, publice vel privatim tr.
ctaverit, nisi forsitan impugnando, ecclesiasticis censuris aliisque
contra similia perpetrantes a Jure statutis poenis, ipso facto abs-
que alia declaratione subjaceat ».

4) In Encyclica Quanta Cura plures propositiones dammavit
po S. Pont. Pius IX., quarum 10"? hze est: « Illis Apostolice Sedis
judiciis et decretis, quorum objectum ad bonum generale Eccle-
sie, ejusdemque jura, ac disciplinam spectare declaratur, dnm-
modo fidei morumque dogmata non attingat, posse assensum el
obedientiam detrectari absque peccato, et absque ulla catholica.
professionis jactura ». — Et in fine: « Omnes et singulas pravis
opiniones ac doctrinas singillatim hisce Litteris commemoratas
auctoritate Nostra Apostolica reprobamus , proscribimus atque.
damnamws, easque ab omnibus Catholica Ecclesie filiis, veluti
reprobatas, proscriptas atque damnatas omnino haberi volumus
et mandamus ».

5) Concil. Vatie. (Const. Dei Filius, cap. 4.), docet: « Porro
Ecclesia, quee una cum apostolico munere docendi, mandatum ac-
cepit, fidei depositum custodiendi, jus etiam et officium divinitus
habet falsi nominis scientiam proscribendi, ne quis deciplatur
I NG per philosophiam, et inanem fallaciam. Quapropter omnes chri
4 stiani fideles hujusmodi opiniones, quee fidei doctrin: contrarie

[non dicit ¿mmediate et directe solum] esse cognoscuntur, maxi

me si ab Ecclesia reprobatz fuerint? non solum prohibentur tan-

quam legitimas seientix conclusiones defendere, sed pro errore
bus [non dicit pro heeresibus] potius, qui fallacem veritatis spe
ciem præ se ferant, habere tenentur omnino ».—Coneludit aute

ART. VIII. DE OBJECTO INFALLIBILITATIS. 625

illam Constitut. dicens; i Quadam vero satis non est hereticum
rayitatem devitare, nis! 11 quoque errores diligenter fugiantur,
qui ad illam plus minusve accedunt; omnes officii monemus ser-
vandi etiam Constitutiones et Decreta, quibus prave ejusmodi
opiniones, que isthic diserte non enumerantur, et ab hac Sancta
Sede proscripteo et prohibite sunt ».
303. II. Ecclesie certe competit jus et officium infallibiliter
custodiendi depositum fidei stricte sumptum. Ergo ei tribuendum
est jus ad media, sine quibus illud jus tueri officiumque implere
nequit; nisi velimus dicere, quod est absonum, Christum gravis-
simum mandatum imposuisse Ecclesie, quin ei conferret media
necessaria, ut illi posset satisfacere. Atqui medium necessarium
ad fidei depositum stricte sumptum rite custodiendum est aucto-
ritas infallibilis in falsa scientia, fidei et moribus opposita, pro-
. scribenda, erroribusque damnandis qui zn directe et mediate fidem
aut mores impetunt. Etenim

l) Attenta humani ingenii indole, nostraeeque nature corruptio-
ne, facile intelligitur eum qui non omnino firmiter animo reti-
neret, hujusmodi errores, ab Ecclesia damnatos, esse absolute reji-
ciendos, paulatim se disponere ad fidei ipsius jacturam; ex illis
enim erroribus ratiocinando perveniret ad conclusiones, que aper-
te quandoque pugnant cum fide: cum vero Ecclesie auctoritatem,
quoad ipsos errores damnatos, parvi faciat, facile in conclusioni-
bus etiam fidei aperte repugnantibus suo. potius judicio, quam
Ecclesi primas daret. Quod ab ipsa hereticorum perversione
agendique ratione confirmatur; tum enim ipsi ab initio alicui er-
rori, sepe nondum aperte contra fidem, adhzrentes, sensim circa
fidem naufragayerunt; tum semper, nimia calliditate utentes, non
primo apertam heeresim, sed propositiones ambiguas, et captio-
sas proposuerunt. Hine ad rem Pius VI. (Const. Auctorem Fi-
dei), ait: « Norant illi [Pontifices] versutam novatorum fallendi
artem, qui Catholicarum aurium offensionem veriti, captionum
Sarum laqueos perseepe student subdolis verborum involucris
Obtegere, ut inter discrimina sensuum latens error lenius influat
in animos, fiatque ut, corrupta per brevissimam adjectionem aut
commutationem veritate sententie, confessio quee salutem opera-

bat 2] ; ò Hi . us e 7
ur subtili quodam transitu vergat 1n mortem ». — « Hi enim P

AAZELLA. De Religione et Ecclesia zt | d

www.obrascatolicas.com

S)
i

6326 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIKTATIBUS AC DOTIBUS.

Au de

[libri qui doctrinam continent AnS falsam ac malam] nonnig; |
volentes decipiunt, aut forte omnino ignaros; at vero, qui vene.
num occultum gerunt, etiam prudentiores fallunt. Unde non raro
contingit, ut perniciosiores sint, ac virus longius Profundant,
quam ii quorum aperta corruptio fideles, salutis sus non imme-
mores, a lectione dehortatur ».

2) Unde Apostoli eorumque successores sicut acceperunt «apo.
stolatum ad obediendum fidei in cunctis gentibus » (Rom. L., 5;
ita in ipsa hac fidei preedicatione habent « arma militis non car
nalia.... consilia destruentes et omnem altitudinem extollentem
se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigentes omnem
intellectum in obsequium Christi» (II. Cor. X. 4. 5.). Nonne do.
etrina uti temeraria, falsa, scandalosa, etc. damnata ab Ecele.
sia extollit se adversus scientiam Dei? Implentes apostolatus
munus, confirmant fideles, ne «decipiantur in sublimitate sermo-
num, per philosophiam et inanem fallaciam secundum traditio-
nem hominum » (Col. II. 4. 8.), et proscribunt « falsi nominis scien-
tiam, quam quidam promittentes circa fidem exciderunt ». Nonne
deciperentur fideles per doctrinas utcumque oppositas certæ fidei!
Unde ipse Apostolus (II. Tim. F., 13. 14.) praecipit, ne verborum
forma immutetur, quando agitur de deposito fidei custodiendo.
« Formam habe, inquit, sanorum verborum, quee a me audisti in
fide et in dilectione in Christo Jesu. Bonum depositum custodi
per Spiritum Sanctum, qui habitat in nobis».

3) Huic Apostoli praecepto obsequens Ecclesia, sollicita semper
fuit in verborum sanorum formis definiendis. Conc. Trid. ex. gt.
verbum Transubstantiatio consecravit ad significandam conver-
sionem substantim panis et vini in corpus et sanguinem Ohristi:
« Quae conversio convenienter et proprie a sancta Catholica Ec-
clesia transubstantiatio est appellata » (sess. 13. c. 4.); et (in
can. 2.): « Quam quidem conversionem Catholica Ecclesia aptis-
sime transubstantiationem appellat ». In constitutione Auctorem
Fidei, prop. XXIX., damnatur omissio verbi Transubstantiatio
In expositione fidei de Eucharistia, tanquam omissio « vocis ab
Ecclesia consecrate ad illius [fidei] tuendam professionem adver-
Sus heereses ». Quid autem fieret si sub pretextu quod ecclesia
nequit in scientiam animadvertere, dum dicuntur tres Persone

ART. VIII. DE OBJECTO INFALLIBILITATIS. 627

in Deo, una Persona in Christo, unicuique liceret Guntherianum
conceptum Persona amplecti? Si dum dicitur una substantia Di-
vina, dute nature in Christo, voces substantia et natura sensu
Pantheistico impune quisque usurparet? etc.

4) Concludamus ergo hoc argumentum verbis S. Pont. Pii IX.
(Gravissimas, 11. Dec. 1862.): « Ecclesia ex divina sua institu-

tione et divine fidei depositum integrum inviolatumque diligen-

tissime custodire, et animarum saluti summo studio debet conti-
nenter advigilare, ac summa cura ea omnia amovere et elimina-
re, que vel fidei adversari, vel animarum salutem quovis modo
in discrimen adducere possunt. Quocirca Ecclesia, ex potestate
sibi a divino suo Auctore commissa, non solum jus sed officium
presertim habet non tolerandi, sed proscribsndi ac damnandi
omnes errores , si ita fidei integritas et animarum salus po-
stulaverint ; et omni philosopho, qui Ecclesiw filius esse velit,
ac etiam philosophis officium incumbit nihil unquam dicere con-
tra ea, quee Ecclesia docet, et ea retractare, de quibus eos Ec-
clesia monuerit. Sententiam autem que contrarium docet omnino
erroneam, et ipsi fidei Ecclesie ejusque auctoritati vel maxi-
me injuriosam esse edicimus et declaramus ».

824. III. Ex consensu Doctorum. Concil. Vatic., ut vidimus
(n. 805.) declaravit Rom. Pont. sicut Ecclesiam, esse infallibi-
lem « in doctrina de fide et moribus »; atque Conc. Trid. (Lab-

be, Conc. tom. 20. p. 23.) idem dixerat, Ecclesiam nempe esse `

infallibilem «in rebus fidei et morum ». Jamvero si sola verba
considerentur, ea possunt indicare vel que stricte sunt res fidet
quatenus sunt vere revelate; vel que etsi non revelate, intimo
iamen nexu cum revelatis conjunguntur: que enim ad fidem in-
tegre custodiendam, rite explicandam ac tuendam pertinent, Ts-
cte dicuntur res fidei. Quinam ergo ex his duobus sensibus subji-
citur illis verbis « in rebus fidei et morum? » Sequentia verba
Conc. Trident, alterum insinuant; nam addit Conc. «ad sdifica-
tionem doctrinz christiane pertinentium »: num veritates, sine
quibus revelatio nequit integre custodiri, explicari, defendi, non
pertinent ad edificationem doctrina christiana ?

Sed ut omne dubium dissipetur, juverit investigare Doctorum
sensum antecedentem et consequentem illas definitiones. Ác—1) jam

—— —— —

628 DISP. IV. DE ECCLESIÆ PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS, —

vidimus (n. 813.) in doctrina D. Thom: Ecclesiam esse infalliy.
lem in canonizatione Sanctorum: quee certe ab adversariis ME
tur tamquam objectum non pertinens ad depositum fidei stricte

sumptum. )

2) Theolcgi omnes docent Ecclesiam esse infallibilem in feren.
dis censuris Acresi inferioribus; atque id negare, aliqui Censeni-
a) esse hereticum: ita De Panormo (Sanct. Doctrin. cap. 3.

«art. 13. nn. 9. seqq.); Diana (de infall. Rom. Pont. resol. 10,

nn. 8. seqq.); Amici (de Fide, disp. 7. n. 55.); Viva (Thes. damn.
quest. prodrom. n. 18.) quibus addi debent Malderus, Coninek,
Oviedo, etc.—b) alii vel dubitant utrum id sii heereticum, erro
neum, aut errori proximum; vel erroneum id dicunt. Ita de Lugo
(de Fide, disp. 20. sect. 3. nn. 109-113.); Ripalda (tom. 3. disp.l.
sect. 7. n. 59.); Herinx (Sum. Theol. Schol. et Mor. dub. 9. n. 98.);
Ferraris (sub. V. prop. damn. n.37.); Cardenas (Crisis theol. dis.
proem. n. 140.): Turrianus (solut. disp. theol. p. 1. disp. 30.
dub. 3.), etc. |
3) Diserte etiam Doctores verba illa « in rebus fidei et morum».
ad depositum late sumptum extendunt.—Suarez (de Fide, disp.5.
sect. 6.) docet: « Veritas catholica est Pontificem definientem ex
cathedra esse regulam fidei, quee errare non potest quando aliquid -
authentice proponit toti Ecclesie, tanquam de fide credendum »:
loquens vero (de Relig. Soc. Jesu, 1. 3. c. 4. n. 5.) de Bulla Ascen-
dente Domino, qua Greg. XIII. declaravit vota simplicia consti-
tuere posse statum religiosum, addit, in hac declaratione S. Por-
üf. fuisse « omnino infallibilem, ita ut sine errore in fide negare
non possit. Ratio est, quia sententia Pontificis in his que ad
doctrinam pertinent, infallibilem continet certitudinem ex Chiti-
sti institutione et promissione: “Ego rogavi prote'. . .- Valde
autem diminuta fuisset Christi Domini providentia circa suam Et- )
clesiam si in decidendis talibus queesstionibus ex cathedra Vicar
rium suum labi permitteret ». —De Valentia (tom. 3. disp. l. q.
1. p. 7. $40.) infallibilitatem extendit ad omnia spectantia ad
pietatem; et (q. 5. $ 97.) ad ea que ad bonum Ecclesia statum.
pertinent; et (S 36.) ad ea que ad bonum Ecclesiz pertineant
Libet exseribere solum que docet (S 40.) « Non est nep j
Cum», inquit, « quin quod dietum est de infallibili certitud

ACP aem e

e HE. |

ART. VIII. DE OBJECTO INFALLIDILITATIS. 629 T

no definitionum Pontificis, imprimis locum habeat, in iis quæ
Pontifex ad doctrinæ controversias finiendas erroresque extermi-
nandos fidelibus proposuit, tanquam a Deo revelata et credenda
ex lide. Ceterum, quoniam Pastorem suum semper audire tenetur
Ecclesia, et Ecclesiam divina Scriptura absolute predicat esse
columnam et firmamentum veritatis (I. Tim. 3.), adeoque nun-
quam errare tota potest; dubium esse non debet, quin in aliis
quoque rebus omnibus asserendis, quc ad pietatem spectent, et
Ecclesiam totam concernant, infallibilis sit Pontificis auctoritas.
Neque sane arbitror, hoc absque errore negari posse... . Que
sane certitudo iisdem illis Dei promissionibus nititur ex quibus com-
pertum habemus nunquam esse futurum ut universa Ecclesia in
rebus religionis fallatur ». Cf. etiam Bellarminum (de Rom. Pon- . d

tif. 1. 4. c. 5.).

820. Prob. 2*: pars, allata jam argumenta factis dogmaticis
applieando. I. Ecclesia sua constanti praxi asseruit, sibi jus com-
petere judicandi de sensu librorum objectivo; quem sepeeodem ana-
themate perstrinxit ac ipsam doctrinam per se spectatam, fide-
libus injungens ut huie suse sententie acquiescerent. Atqui, ut
diximus, Ecclesie est sus: infallibilitatis intensionem ac extensio-
nem declarare ac definire. Ergo.

Prob. maj.: Seculo IV. Niceni Patres, in Epist. Synodica ad
Ecclesiam Alexandrinam (apud Socrat. l. l. c. 6.), ajunt: « Pla-
cuit Concilio communibus suffragiis anathemate denuntiare, et ei
ipsi, et nefarie ejus opinioni, et verbis sententiisque execrabi-
libus, quibus usus est ad Filium Dei blasphemiis onerandnm ».
Idem Socrates (1. 2.) testatur, proscriptum pariter fuisse a Nica-
nis Patribus Arii liberum, quem Thaliam inscripserat.

Seculo V. Pelagius compulsus fuit erroneum , quem in ejus
scriptis Ecclesia detexerat, sensum damnare. Unde Innocentius I.
(in ep. ad quinque Episcopos, qua inter Augustinianas est 183.),
SCribit: « Librum, qui ejus esse diceretur, evolvimus, in quo
multa contra Dei gratiam legimus esse conscripta, multa blas-
phema, nihil quod placeret, et nihil pene quod non penitus dis-

Pliceret, a quovis damnandum, atque calcandum.... Anathema-
tizet

ergo ista quæ sensit».

ascatolicas.com

630 DISP. IV. DE ECCLESI,E PROPRIETATIRUS AC DOTIBUS

In Concil. Ephesino (Act. 1.) lecta imprimis fuit prolixa Epis.
S. Cyrilli Alexandrini ad Nestorium, quam Patres quoad omnia
approbarunt: postea vero lecta etiam fuit Epistola Nestorii ad
S. Cyrillum, quam ab orthodoxa fide alienam esse declararant,
dicentes: « Omnia, que Epistola hec complectitur, cum fide Ni-
cæna aperte pugnant; suntque ab eadem omnino aliena: quare
omnes, qui ita credunt a recta fide alienos esse judicamus. Omnes
Episcopi simul clamaverunt: Quicunque Nestorium non anathe-
matizat, anathema sit. Omnes Nestorii Epistolam et dogmata
anathemaiizamus,... impiam fidem Nestorii anathematizamus y,

Famosa est causa trium capitulorum, idest operum Theodori
Mopsuesteni, scriptorum quorumdam Theodoreti, et epistole
Ibas. Conc. Constantinop. II. (Collat. VII.) dicit: « In memoria
tenentes promissiones de Sancta Ecclesia factas, et qui dixit,
quod porte inferi non prevalebunt adversus eam... necessarium
putavimus capitulis comprehendere et predicationem veritatis,
et hereticorum necnon impietatis eorum condemnationem ». De-
inde subdit (can. XII.): « Si quis igitur defendit predictum im-
pium Theodorum, et impia ejus conscripta, in quibus tam pre-
dictas, quam alias innumerabiles blasphemias effudit... sed non
anathematizat eum, et impia ejus conscripta... talis anathema
sit». Et (can. XIII.): « Si quis defendit impia Theodoreti con-
scripta, que contra rectam fidem, et contra primam Ephesinam
Sanctam Synodum, et S. Cyrillum... conscripsit... talis anathe-
ma sit». Et (can. XIV.): «Si quis defendit Epistolam, quam di-
eitur Ibas ad Marim Persam hereticum scripsisse... Si quis igi-
tur memoratam impiam epistolam defendit, sed non anathemati-
zat eam... et eos qui dicunt eam rectam esse... talis anathama
sit». Condemnationem trium Capitulorum ratam habuit Vigilius
Papa (Ep. ad Euthyehium Constantinopolitanum), dicens: 4 Præ-
dieta itaque tria Capitula anathematizamus et condemnamus.
Quin etiam quemcumque qui crediderit aliquo ullo tempore ei
Capitula debere suscipi aut defendi, vel conatus fuerit hane pr&
sentem condemnationem subvertere, simili anathemati subjici
mus » (1).

(1) Ut hec a cavillationibus vindicentur, recolatur —1) falso ab initio Latinos
Putesse contra Græcos, quod Conc. Chalcedonense probaverit epistolam lbs: qué

: - 3
y> en -aiai 2 " U' P E A s de E T ry
y” $ f

« g Pa Lr mm a

-— - "icai Lr NATA TARTA PRSE T 4707
ESA AA 7 y ptm e UDOT — P » tw "e? m S
2 È L

ART. VIII. DE OBJECTO INFALLIBILITATIS. 631 E

qog. II. Christus instituit Ecclesiam, ut per eam suppeditaret
hominibus mediura tutum ad salutem; atque hac ratione, uti osten-
limus, eam infallibilitate instruxit. Atqui non minus necessaria
est ad hunc finem obtinendum infallibilitas in factis dogmaticis,
quam infallibilitas quoad depositum fidei stricte sumptum. Er-
go, nisi absurde afirmare velimus, Christum idoneo medio ad
inem obtinendum Ecclesie sus minime dedisse, fateamur necesse
est, infallibilitatem in factis dogmaticis decernendis eidem con-
tulisse.

Prob. min. 1) Christus (Jo. XXI.) dixit: « Pasce oves meas...
pasce agnos meos »; Petrus adhortatur Episcopos (I. Pet. V.),
seribens: « Pascite, qui in vobis est gregem Dei»; et Paulus
(Act. XX.) sic alloquitur majores natu, quos ex Epheso congre-
gaverat: « Attendite vobis et universo gregi, in quo vos Spiritus
Sanetus posuit Episcopos regere Ecclesiam Dei ». Rationem vero
reddens hujusmodi admonitionis, subdit: « Ego scio, quoniam in-
trabant post discessionem meam lupi rapaces, non parcentes gre-
g. Et ex vobis ipsis exurgent viri loquentes perversa, ut abdu-
cant discipulos post se. Propter quod vigilate». Jamvero offi-
cium pascendi, ut rite impleatur, exigit ut venenosa pascua
certo discernantur, et sic tuto oves ab iis arceantur; sicut opor-
tet certo noscere lupos, ne eorum morsibus oves lacerentur. Id
vero non posset efficere Ecclesia , nisi esset infallibilis in factis
dogmaticis, de quibus agitur: utut enim hereticorum blasphe-
mias damnaret, ipsi semper exciperent Ecclesiam non fuisse as-

ipsi Latini, errore facti detecto, deinde agnoverunt - 2) Etsi heretica scripta
damnationis digna gint; possunt tamen esse ciroumstantis, in quibus, damnata prava
doctrina, ex prudenti quadam «conomia, silentium ad tempus servetur de scriptis,
in quibus illa oontinetur. Ita in Conc. Ephes. actum est quoad opera Theodori
Mopsuesteni; « ne scilicet, nti testatur Cyrillus (Ep. ad Proclum Episc. Constanti-
20»), aliqui magnam viri opinionem spectantes, se ab Ecclesiis separarent » - 8)
Falsum eat quod Vigilius retractavit condemnationem primo ab eo latam ante
Synod. V: prudenti tantummodo dispensatione usus, ne sohismati imminenti ansam
daret, de discipline severitate aliquid remisit. Elapso vero periculo, cum pauci
"iPeressent trium Capitulorum defensores, confirmavit Vigilius precedento con-
demnationem ; neo dissentientes ad communionem recepti fuere, nisi prius tria Ca-
Aula condemnayerint. - 4) Episcopi Venetiarum et Istrise adhuc dissentientes, schi-
matici extiterunt, Cf. Nat. Alex. (Histor. Eccles. Sec. VI. Dissert. 8.).

tolicas.com

632 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS

secutam eorum mentem, adeoque perperam eorum doctrinam d

à-
|

mnasse.

2) Ipsi Janseniani fateri debent, Ecclesiam infallibilem ess, n
dignoscendo sensu singulorum Patrum, quibus series traditionis
ostenditur; secus enim quomodo judicare posset hano ye] illam
doctrinam ad nos profectam esse etiam ex traditione, nisi prius
judicasset, ita Patres illam tradidisse. Si ergo de sana doctrina,
prout in scriptis Patrum exhibetur, etiam de perversa pront in
scriptis heereticorum prostat, infallibiliter judicat Ecclesia,

3) Quod argumentum majorem adhuc vim habet contra Janse
nianos, qui asserunt Ecclesiam infallibili judicio approbasse do-
cirinam S. Augustini de gratia (n. 349.). Unde Claudius Pajot
Preco Calvinianus in celebri concertatione quam habuit cum An-
tonio Arnaldo, auctore libri « de perpetua fide Ecclesim circa
realem Christi presentiam in Eucharistia », ait: « Si tibi Arnalde
licet de sensu Jansenii litigare post Ecclesise definitionem, quidni
licebit nobis de sensu Augustini, Chrysostomi, et aliorum dispu-

| | tare in nostra de reali presentia disceptatione ? ».
D | | 4) Quare merito Fénélon (dissert. l.de Ecclesise infallib. circa
n" textus dogm. cap. 2. apud Perrone) demonstrat « hac sublata in-
! fallibilitate, totam ruere infallibilitatem Ecclesise; decipi enim
"un semper posset in intelligendis textibus Patrum, in intelligendis
| | propositionibus h:zreticorum, decretis Conciliorum; ac proinde
yO | posset praebere ut heereticam doctrinam, quee reipsa orthodoxa

A | est, aut e converso judicare uti orthodoxam doctrinam, que sit

heeretica, et sic eludi posset quodvis Ecclesiz judicium. Ex hoc
Tq preterea fieret, ut infallibilitas Ecclesise theoretice semper ad-
mitteretur, practice semper eluderetur; omnia illius anathemata
lata in doctrinam, quam judicavit hæreticam, ex. gr. Nestorii,

: ; Pelagii, Lutheri, Calvini, essent inane terriculum; tunc ipsa iner-

| | mis, et succiso censure nervo, imbecillis jaceret; unde poris

Tu inferi preeyalerent adversus eam ». Hæc autem omnia exempli
illustrat.

EA .ü i d E
ma. Ze
7 LM

ART. IX, DE KCCLESIA CHRISTI NOTIS.

ARTICULUS NONUS

Quenam sit Vera Ecclesia Christi,

8 I.

Exponitur Status Quaestionis.

827. Que hactenus disputavimus sufficientem notitiam exhibent
Ecclesisa veluti ¿in abstracto considerate (n. 625.) cum enim
Christi institutionem serutati simus, | ejus naturam, proprietates
ac dotes investigando ; facilis est responsio questioni: quid, et
qualis sit Ecclesia Christi. Ut totius disputationis fructum ca-
pimus, ad Ecclesiam in concreto contemplandam animum con-
vertimus: si enim, uti inquit Tertullianus (cont. Valent.) «fa-
ciunt favos et vesps, faciunt ecclesias et Marcionite »; necesse
est, ut considerantes diversos coctus, qui ecclesig videri volunt,
possimus veram Ecclesiam a falsis discernere, atque ita respon-
dere quaestioni: quænam est vera Christi Ecclesia.

828. Post ea omnia quee jam statuimus licet hanc questionem
breviter expedire. Etenim necesse imprimis non est diserte hic
probare, quod vera Christi Ecclesia certo dignosci potest: nam—
l) Ecclesia est societas necessaria; nisi ergo velimus dicere
Deum deficere in necessariis, dicendum est veram Ecclesiam esse
certo cognoscibilem—2) Ecclesia est formaliter visibilis; ergo
vera Ecclesia certo discerni potest. Recole igitur que disserui-
mus (n. 150.), et in tract. de Virtut. Infusis (n. 885.).

$20. Si autem vera Ecclesia certo discerni potest, quisque in-
telligit, dari 'aliquas notas, per quas certo manifestatur ; nisi
enim.eæ darentur, cum plures sint cœtus qui nomen christians
Ecclesi sibi vindicant, vera a falsis ecclesiis discerni minime
Posset, Hinc ipsi Novatores, licet sspe dixerint Ecclesiam ¿nvi-
sibilem, parum tamen sibi consentientes, non renuunt externas
notas admittere, quibus vera Christi Ecclesia dignoscitur. Ita
*X. gr. legitur in Apologia confessionis August. (art. 4. S 144.):

633

wwwOBrascatolicas.com

AS A NEG S iiv A y d 4 y —
NET *" ,
à ^ "

634 DISP. IY. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS Ac DOTIRUS

«Ecclesia non est tantum societas externarum rerum, sieut alig -
politie, sed principaliter est societas fldei, spei et Spiritus San.
cti in cordibus, qua: tamen habet externas notas,
possit ». Recole dicta (n. 160.).

830. Natura etiam ac munus notarum facile intelligitur ex St-
pra prestitutis. Præstat tamen aliquid hic recolere. Notæ igitur
Ecclesiæ ita describi possunt: « externi, proprii ac permanentes

characteres, per quos facile et ab omnibus vera Christi Ecclesia -

i certo cognosci potest >. Dicitur—1) characteres esterni: agitur
ES enim de discernenda Ecclesia, quee societas est essentialiter vi.
"wd sibilis; neque, si interni omnino essent, ab hominibus cognosci
: possent—2) Proprit; «si enim, inquit Bellarminus, velim desi-
NN gnare tibi certo hominem, quem nunquam vidisti, ut mox atque
i eum videris, discernas ab aliis, non debeo dicere: est quidam,
ERE qni habet duos oculos, duas manus, etc., nam hsc sunt commu-
bo | | nia omnibus »—3) Permanentes; cum enim Ecclesia sit societas
Eu ! | i semper necessaria, semper debet posse cognosci: characteres igi-
WSR i, | tur, per quos cognoscitur, debent semper permanere. Ceterum,
3 n i uti statim videbimus, note Ecclesie sunt ejus proprietates pront
ME Lis exterius manifestantur: ille autem ad ipsam essentiam Ecclesia

spectant, aut necessario illam consequuntur: quamdiu ergo Ec-
n clesia est, tamdiu permanere debent characteres, quibus cogno-
scitur—4) Per quos Ecclesia cognoscitur: seilicet notæ sunt me-
dium nos ducens ad cognitionem Ecclesise; ergo debent esse no- -
n tiores ac prius nobis cognite , quam ipsa Ecclesia: mens enim
ERR | nostra nonnisi a notis ad ignota procedit in acquisitione verita-
INE: | tis. Adverte tamen, notas nos adducere in cognitionem vere
| " f Christi Ecclesiæ in concreto et in individuo, non vero Ecclesie
SN in abstracto; ergo debent nobis esse notiores, quam Ecclesia in
ME | concreto, non vero prius nobis cognitae quam Ecclesia in abstra-
i cto. Imo cognitio notarum presupponit cognitionem Ecclesis i"
abstracto; non enim pro libitu confingi possunt note Ecclesie,
iM sed ab ipsa Ecclesi: natura, juxta Christi institutionem, debent
derivari: ergo prius cognosci debet quid et qualis sit Ecclesia Chri-
sti, ut inde notis statutis, per eas discernamus inter varios c^ -
tus, qui christiano nomine gloriantur, quinam sit vera Ecclesia
9) Facile et ab omnibus; pro omnibus enim hominibus, doctis €

ART. IX. DE ECCLESIA CHRISTI NOTIS. 635

indoctis, instituta est Ecclesia, atque omnibus est necessaria;

tales ergo sint oportet characteres, per quos Ecclesia dignosci-
tor, ut etiam rudibus possint illam manifestare (cf. de Virt. In-
fusis, D- 884.). Observa tamen, demonstrationem de vera Christi
Reclesia in concreto per notas institutam, eamdem esse quoad
substantiam, sive pro doctis sive pro indoctis instituatur; iisdem
enim omnino nititur principiis: modus autem quo demonstratio
proponitur, amplitudo qua evolvitur, vis qua propugnatur, di-
versa sunt pro diversitate ingeniorum, culture, preejudiciorum.
Hinc simplex ac obvia notarum applicatio, que simplicibus ac
sineeris animis sufficit, scientifica quadam methodo proponenda
esset ac propugnanda pro iis, quorum animus preejudiciis ac diff-
eultatibus preeoccupatus esset. Huc faciunt que fusius hac de
re disputavimus, agentes de modo efformandi judicium credibili-
tatis, quod ad actum divine fidei prerequiritur (de Virt. Infusis,

' n. 814. seqq.).

831. Ex his intelligitur jam munus notarum Ecclesie. Sed ad
illud clarius determinandum , advertatur—1) in hoc questionis
stadio nos non amplius considerare Ecclesiam sub generico re-
spectu verc religionis, illam cum ceteris sectis amntichristianis
comparando: hsec questio absoluta fuit in secunda disputatione,
pr notas vere revelationis, quas in prima disputatione designa-
vimus, Hie igitur quæstio est inter eos, qui jam fatentur religio-
nem christianam esse unice veram; atque comparatio instituitur
inter cetus, qui etsi diversi, contendunt tamen omnes se esse ye-
tam Christi Ecclesiam. Quæ animadversio si præ oculis habea-
tur, vitantur plures difficultates, utpote extra locum. Si quis
objiceret ex. gr.: in religione etiam mahumedana viget unitas
doetrine; ergo hujusmodi unitas nequit esse vere Ecelesiz nota:
responderi posset (preescindendo a multiplicitate sectarum apud
mahumedanos), non unitatem doctrine cujuscumque, sed unita-
tem in professione doctrine christiane esse notam Ecclesis; do-
trinam vero ac religionem mahumetis, aliis characteribus, sive
Intrinsecis siye extrinsecis, probari falsam.

| 9 Neque necesse est omnes omnino heereticas aut schismaticas
. Seas ad trutinam revocare. Plures enim extincte, alise fere ex-
ünete jam sunt. Numerat Theodoretus 76 diversas hereses, qua-

www. óbtascatolicas.com

630 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS. 4

rum, uti ipse testatur, paucissime erant suo tempore supergji.
tes; enumerat S. Augustinus 88., sed (in P. LVII.) earum pluri.
mas periisse dicit; Bellarminus (de Notis Eccl. c, 6.) numeratis
usque ad tempora Lutheri hæresibus 200., addit: « ex his autem
non supersunt, nisi reliqui qusdam Nestorianorum, et Euty.-
chianorum in Oriente, et Hussitarum in Bohemia: reliqua omne;
funditus interierunt ». Satis ergo erit quæstionem instituere de
Ecclesia Romana, de cœtu Protestantium, atque de cotu Greco.
rum Schismaticorum: quee de his dicuntur facile etiam aliis, si
qui sint, aptari possunt.

3) In his vero dijudicandis ex notis, negative aut positive pro.
cedere possumus. Nam—a) si vel una ex notis alicui secta deest,
ilico licet concludere, eam non esse veram Christi Ecclesiam
b) Si omnes simul alicui coetui conveniant, certo constat eum
constituere veram Christi Ecclesiam—c) Si autem singule note
applicentur, nonnulli censent aliquas earum positive, alias solum
negative rem conficere: verum si quelibet nota adequate suma-
tur, quilibet positive discernere videtur veram Christi Ecele-
siam. Cf. dicta (n. 165.).

4) Denique ad cavillationes vitandas, notetur denominationem
Ecclesie Romance dupliciter sumi posse: vel enim significat
Ecclesiam particularem, que olim fuit et adhuc est Roms; ve
collectionem omnium fidelium, qui toto orbe dispersi, adhærebant
elim. et adhuc adhzrent Romano Pontifici. Altero hoc sensu hic
accipimus denominationem Romanc: unde eadem Ecclesia vocari
solet Catholica , seu universalis: Pontificia , quia S. Pontifici
adheeret ac obedit; Romana a nobiliori sui parte.

832. At vero quenam sunt iste notæ ? Lutherus (l. de Cont.
et Eccles.) assignavit imprimis septem notas, excludendo semper
eas quee in Symbolo habentur, ac presertim Apostolicitatem; de
inde vero communiter Novatores nonnisi duas agnoverunt, nempe
sinceram preedicationem verbi Dei, et legitimum usum Sacr
mentorum: que duæ comprehendunt quinque priores Lutheri (0f.
Bellar. 1. c. cap. 2):

893. Verum hw due note nullatenus admitti possunt; desunt
enim conditiones ill», que ad notam constituendam requirunt.
Revera—]) ille non sunt proprie solius verse Ecclesie notë.

ART. IX. DE ECCLESIA CHRISTI NOTIS. 637

Nam secundum rei veritatem inveniri possunt in iis coetibus, qui
serto non sunt vera Christi Ecclesia: apud puros schismaticos
vigere ad tempus potest tum sincera doctrina, tum legitimus usus
sacramentorum, uti faetum est apud Luciferianos et Donatistas
sub initium schismatis. Secundum opinionem vero eorum quos
impugnamus, queelibet secta sibi vindicat sinceram verbi Dei præ-
dicationem atque sincerum Sacramentorum usum: alio ergo indi-
cio opus est, ut discernamus apud quam illarum vere sincera sit
verbi Dei preedicatio, apud quam falso illam jactari.

2) Neque eedem dus note notiores nobis sunt ipsa Ecclesia.
Nam sinceritas predicationis et usus Sacramentorum, uti adver-
sarii contendunt, desumenda est ex conformitate cum verbo Dei;
at difficilius est cognoscere verum verbum Dei, quam Eeclesiam;
quis enim facile dijudicabit apographorum authentiam, versio-
num fidelitatem, interpretationis veritatem, etc. ? Hinc est quod
Patres de doctrinz veritate, nonnisi per Ecclesiam dijudicandum
esse doceant: cf. jam data testimonia (n. 653.), et que diximus
in tract. de Virt. Infusis (disp. 4.).

3) Hinc per easdem duas notas non facile et ab omnibus dis-
cerni posset vera Ecclesia Christi a falsis sectis: num omnes ac
facile cognoscere possunt quodnam est genuinum verbum Dei, in
quanam versione fideliter illud exhibetur, quinam est germanus ejus
sensus, etc.

834. Frustra autem ad has duas notas adstruendas allegant No-
vatores—1) testimonia quaedam S. Scripture: ea enim omnia, uti
omnibus facile constat, vel nullo modo sunt ad rem, vel ad sum-
Dum probant, sinceram verbi Dei predicationem pertinere ad
veram Christi Ecclesiam, adeoque ontologice eam discernere; non
vero per eamdem przdicationem nobis innotescere veram Christi
Ecclesiam, seu hanc per illam logice et quoad mos discerni —
2) Frustra etiam allegant quredam Patrum testimonia, in quibus
docere videntur veram Christi Ecclesiam cognosci per Scriptu-
ram. Etenim—a) docent Ecclesiam per se omnibus splendescere:
“Ecclesia, inquit Origenes (Hom. 30. in Matth.), plena est ful-
gore ab Oriente usque ad Occidentem »; et S. Cyprianus (de Unit.
Eeclesim): « Ecclesia Domini luce perfusa per orbem totum ra-
dios suos porrigit»; et S. Augustinus (Tr. in ep. Jo.): « Numquid

www.obrascatolicas.com

638 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIR “uN, Ac -DOTIBUM,

digito ostendimus Ecclesiam ? nonne aperta est * »—d) Ut paul i
ante indicavimus, constanter docent nos Scripturam accipere ab
Ecclesia—c) Hinc docent per Scripturas cognosci veram Christi
Ecclesiam in abstracto, conc. (cf. de Virt. Infusis, n. 905. seq.)
in concreto, subd.: absolute et per se, neg.: hypothetice et per
accidens, conc. Seilicet si res habeatur cum adversariis, qui jam
admittant aliquid in Scriptura ad Ecclesiam pertinens, attenta
eorum natura, possunt ex Scripturis convinci se non pertinere
ad veram Christi Ecclesiam. Cf. Bellarminum (l. c. cap. 2.).
835. His igitur rejectis, quænam sunt vere Ecclesim nota!
S. Augustinus (c. ep. fund. cap. 4.) sex notas enumerat; S. Hier-
nymus (c. Luciferian.) duas; S. Vincentius Lirin. (Com.) tres; ete.:
atque ita etiam veteres Theologi plures aut pauciores notas as-
signant. Nunc vero unanimi consensu quatuor omnes agnoscimus
et adhibemus, quin propterea a veteribus re dissentiamus. Ipsi
enim Patres quatuor illas notas adhibuere; pauciores assignando,
reliquas minime rejiciebant, sed ad illas has reducebant; plures
vero enumerando, eas in illis quatuor contineri docebant. Hine
Bellarminus ex. gr., qui quindecim notas expendit, dicit (l. c.
cap. 3.): « quindecim notas proponemus, quee, si quis velit, pote-
runt aliquo modo revocari ad illas quatuor, qux communiter a
recentioribus assignantur ex Symbolo Constantinopolitano, Unam,
Sanctam, Catholicam et Apostolicam ». Nostrum igitur est has

notas adstruere, ipsarumque ope veram Christi Ecclesiam in con-
creto definire.

s II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Pror. XXXVI. 1. Unitas, Sanctitas, Catholicitas, Apostoli-
citas sunt vere Ecclesia note —2. iisque rite adhibitis, quem-

admodum certo constat Ecclesiam Romanam esse unicam vt

ram Christi Ecclesiam; ita reliqui omnes catus qui extra

communionem ipsius, christianum nomen sibi vindicant, veram
Christi Ecclesiam minime constituere convincuntur.

936. Prob. lu pars. I. Res quelibet optime ac certo digo”
scitur ex ejus proprietatibus, si exterius ille innotescant. Si ht

- To PULL PT Fo M d vor dd -
Zu t Aut CHSKRELTS - » pArA, > .
D - | am -—
q : 1 A'i i
4 US H

ART. IX. DE ECCLESIA CHRISTI NOTIS. 629

peas eX« BL. definitionem homini et ex loquela aut aliis Signis, P
videas in aliquo individuo rutiquis usum, inde colligis in eodem 4
individuo esse animam rationalem: eum deinde corpus in se ipso |
videas; merito concludis, hoc individuum esse hominem. Atqui Lf.
Unitas, Sanctitas, Catholicitas, Apostolicitas, uti jam demonstra-

tum est, sunt Ecclesi? proprietates; et exterius innotescunt,
gti statim confirmabimus. Ergo Unitas ete. sunt Ecclesise Christi
notes, seu characteres, per quos vera Christi Ecclesia certo co- . |
gnoseitur.

837. II. Unitati, Sanctitati, Catholicitati, et Apostolicitati com- Iu

petunt omnes conditiones, quas diximus requiri ad Ecclesie no-
tam constituendam. Ergo ille sunt vere Ecclesizm note.

Prob. antec. Ac—1) sunt aliquid proprium et non commune;
nam, uti liquet ex earum conceptu exposito et demonstrato, aut
pertinent ad ipsam essentiam Ecclesie, aut saltem sunt proprie- TON
tates ejus—2) Hine sequitur, easdem esse permanentes in Eccle-
sia—3) Sunt etiam externa et agnoscibiles. Sane unitas fidel P
manifestatur per externam professionem fidei, quee nequit esse |
hypocrisis in toto coetu (n. 464.); regimen hominum debet esse "t
externum, sicut externa esse debet obedientia. Sanctitas externe
manifestatur per excellens virtutum exercitium in gradu etiam
heroico, per miram foecunditatem, per miracula, que facta sunt
sensibilia. Apostolica successio externa etiam est: cum autem,
ex dictis, successio Apostolica in se comprehendat adequatam 5

Apostolieitatem (n. 720. seqq.); Apostolicitas Ecclesie est sim- ul
pliciter visibilis, seu certo cognoscibilis. Catholicitas pariter fa- A

cti et simultanea est quid externum : hujusmodi autem esse Ec-
clesis catholicitatem, jam demonstratum est—4) Sunt insuper
- facile et ab omnibus agnoscibiles. Id patebit ex ipsa applicatione
earam notarum. Sed, ut statim rem illustremus, quisque facile
Intelliget ex. gr., Christi Ecclesiam debere esse unam unitate do-
"rine; nequit enim dici, Christum contradictoria docuisse, aut
mam idemque docuisse et non docuisse: at quisque etiam facile
deprehendet in propria secta tot fere esse sententias, quot capi-
la, nec ullum esse sufficiens principium unitatis in fide; sicut e
contra, in Ecclesia catholica, ipsa communis professio alicujus
"3fislerii externi et infallibilis arguit unitatem doctrinz. Sic

www.oDrascatolicas.com

040 DISP. IV. DE ECCLESIE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS —

pariter, quisque facile intelliget regimen Ecclesite debere esse
Apostolicum, nemo enim ignorat Ecclesiam in Apostolis a Christo
fuisse fundatam: at ipsum nomen diversarum sectarum, epocha
earum fundationis, etc. manifestat defectum Apostolicitatis in
illis; cum e contra in Ecclesia catholica, conspicua sit successio
Apostolica in Sede Romana, et communio ceterarum cum illa,
Quisque poterit hsc prosequi, et res evidens erit, si presertim
retineatur animadversio jam facta de diverso modo proponeniji
totam demonstrationem secundum diversas ingeniorum dispositio
nes (n. 830.), et que diximus in tract. de Virt. Infusis, (n. 81,
seqq.)—5) Denique iidem characteres Unitatis, etc. sunt notiores
quoad nos ipsa vera Ecclesia in concreto et in individuo specta-
ta. Illi enim, cum externi sint, primo ac immediate veluti in
oculos offendunt; ex illis autem, supposita notitia vere Christi
Ecclesia in abstracto, veluti ratiocinando colligimus hune ce-
tum et non alios esse veram Christi Ecclesiam: illud vero quod
nos ducit ad alterius rei notitiam notius est quoad nos, quam
res illa: ergo. — Hinc Patres usi semper sunt iisdem notis ad ye
ram Ecclesiam discernendam (n. 653. 661. 689. 707. 736.).

838. Prob. 29 pars. I. ex Unitate Ecclesie. Ac primo qui-
dem: Ecclesia Romana est Una. Sane ipsi competit—1) unitas
fidei quoad factum (n. 633.); omnes enim fideles per orbem dis-
persi eamdem habent fidei professionem, qua credunt veritates:
ab Ecclesia definitas; veritas semel authentice definita numquam
fuit retractata; nov: quidem successu temporis late sunt defini-
tiones, quibus tamen eadem antiqua revelatio disertius ac mags
explicite proposita est (cf. de Virt. Infusis, n. 583. seqq.) dis
Sensus esse potest inter catholicos circa aliquas veritates not
dum ab Ecclesia definitas, at omnes paratos se profitentur £8
judicium acceptare; constanter Ecclesia a suo sinu ejecit, qui vel
unam ex veritatibus certo revelatis negavit (cf. de Virt. Infi
sis, n. 983.). Tanta est unitas ac stabilitas in eadem fide, in Ee-
clesia catholica, ut adversarii id vitio illi vertant; sive quis,
ajunt, stabilitas illa est indicium mortis, sive quia est inimie
Progr essus (cf. de Virt. Infusis n. 923. 585.)—2) Eidem competit
unitas fidei quoad jus; siquidem agnoscit principium extrinsecul

ATT TA ros ace
— (oma etaed oz NESTARES

X q V^ " "- e LM LE TRUM "

» *
»
4
4

ART. IX. DE ECCLESIJE CHRISTI NOTIS. S C,

effectivum unitatis, idest apostolicum magisterium, cui tribuit
infallibilitatem in docendo—3) Omnia autem, ubicumque sint,
membra adhserent Uni Capiti, nempe Romano Pontifici, in quo
agnoscunt primatum jurisdictionis in universam Ecclesiam: adeo-
que Ecclesie Romane competit unitas regiminis.

Secundo: Nulla secta habet notam unitatis. Ac—1) ipsi au-
atores Reformationis secum ipsis pugnant. Lutherus docuit Sanctos
asse invocandos (Serm. de X. præcept.), quod negavit, scribens ad
Waldenses (Serm. de Mammon.); affirmavit Ecclesiam esse infal-
libilem (Resp. ad Dialog. Sylvestri Prieratis), quod negavit (Po-
stilla in Dom. I. post Epiph.); affirmat (de Virtute Excommun.)
obediendum esse Preelatis, quod negat (de Captiv. Babylon.); etc.
Nec minor fuit inconstantia Calvini: nam (Inst. 1. 1. c. 18.) af-
firmat Deum esse auctorem peccati, quod negat (Harmon. et ad
cap. IV. Matth.); affirmat (in c. III. Jo.) necessitatem baptismi,
quam negat (Inst. l. IV. c. XVI.); etc. Cf. Card. Gotti (de Vera
Christi Ecclesia, cap. 10.). Hine imprimis illis quadrat illud S. Hi-
larii (l. adv. Constant.) « modo unum modo aliud cogis conci-
lium, et in unoquoque varias fidem. Accidit tibi quod imperitis
edificatoribus, quibus sua semper displicent, accidere solet, ut
semper destruas quod semper «edificas »—2) Auctores Reforma-
tionis a fortiori pugnant inter se; nota sunt convicia Luthera-
norum in Calvinianos, et vicissim: sectee quotidie in sectas dis-
solvuntur, donec in rationalismum se recipiant (cf. de Virt. In-
fusis, n. 979. seq.). Hinc Novatoribus aptari possunt que scribit
S. Athanasius (Or. 1. cont. Arian.): «illud quoque, ait, prorsus
mirabile, omnes quotquot sunt hæreses in fingendo, diversa pu-
guantiaque inter se afferre, nec alibi nisi in falsitate consenti-
T6»: vel etiam quee habet S. Hieronymus (in cap. VII. Is.): «qui
inter se discrepant, in Ecclesim oppugnatione consentiunt, juxta
illad, quod Herodes et Pilatus inter se discordantes, in Domini
Passione amicitia foederantur»—3) Deest ipsis principium unita-
tis in fide; immo ipsis inest principium unitatis destructivum,
| nempe judicium privatum, quod habent tamquam supremam re-
gulam fidei. De ipsis ergo repeti possunt quæ scribit Tertullia-
nus (de Prescript. c. 42.): « Mentior si non etiam a regulis suis
Variant inter se. dum unusquisque proinde suo arbitrio modulatur

izella, De Religione et Ecclesia al

www.oBrascatolicas.com

042 DISP. IV. DE ECCLESI.E PROPRIETATIHUS AC DOTIBUS, $
quæ accepit, quemadmodum de suo arbitrio composuit A
tradidit. Agnoscit naturam suam, et originis sum morém profe
ctus rei. Idem licuit Valentinianis quod Valentino; idem Marcio
nitis quod Marcioni, de arbitrio suo fidem innovare »—4) Quoad
unitatem regiminis, absurde contenderent illam possidere, Sane
diverse secte sunt invicem independentes; singuls secta umbram
habent regiminis, siquidem, ut vidimus, illi deuegant veram DO.
testatem; eædem secte, in diversis regionibus existentes, diver.
sas ac independentes efformant communitates; certe, si quod re
gimen affectant, illud non est apostolicum, ut statim probabimus,
839. II. Ex Sanctitate Ecclesie. Ac primo quidem: Ecclesia
Romana est Sancta. Sane—1) in ea semper floruere qui et yi.
tam perfectionis in praxi consiliorum evangelicorum professi sunt,
et ad heroicum virtutis gradum pervenere; et quidem in tanto
numero, ut eorum fulgidissima sanctitatis lux totam Ecclesiam,
ad quam pertinebant, illuminet. Professio religiosa sicut conspi-
cua est in Ecclesia catholica, ita semper acatholicorum odia ex
citavit. Sancti Patres, quos orbis universus veneratur, in com-
munione Romana vixere ac mortui sunt; primis octo Ecclesig
seculis, vix tres aut quatuor e Romanis Pontificibus non fuerunt
inter Sanctos adnumerati; mira sanctitatis exempla enarrat S. Ar
gustinus (de Mor. Eccl. l. 1. c. 31. seqq.) de anachoretis, cone
bitis, sanctimonialibus et clericis; ipse Lutherus (in cap. V. ad
Gal.) admiratur sanctitatem « Benedicti, Gregorii, Bernardi, Fran
cisci, et similium »; Calviniani scriptores (apud Bohours, Vits
S. Fr. Xaverii, 1. 6.) tanti faciunt S. Franciscum Xaverium, ut
dicant: «Si Xaverius fuisset nostre religionis, etiam apud nos.
ut alter Paulus cum veritate esset sstimandus »; imo Luther
NE: | (Ep. ad duos Parochos de Anabaptismo) scribit: « Ego dico, sub.
iL y Papatu esse verum christianismum, immo nucleum christianismi

bU | et multos pios magnosque Sanctos ». Seriem autem Sanctorum
N T | numquam defecisse, patet ex causis de Beatificatione et Canon
Vs zatione; et suffieit consulere Bollandianorum collectionem. pre
‘t ] grandis martyrum numerus nonnisi ad Romanam communione.

pertinet—2) Conspicua etiam est fecunditas Romane Ecclesie.
cujus solummodo ministerio converss sunt nationes infideles ai
fidem christianam. Gorruptelæ exordia in Rom. Ecclesia comm"

ART. IX. DE ECCLESIA CHRISTI NOTIS. 843

niscuntur Protestantes presertim a sec. VI.: nihilominus eodem

qui Anglos ad fidem Christi adduxero; steculo VII. opera S. Ki-
liani a Conone R. P. missi, conversi sunt Francones; seculo VIII.
magna pars Germanis ad fidem adducta opera S. Bonifacii, quem
miserat Gregorius II.; ssculo IX. per monachos Corbeienses,
Vandali Conversi ad fidem, Bulgari, Poloni, Dani, Moravi subje-
eti fuere R. Pontifici; seculo X. Albertus Bohemorum, et Metho-
dius Moravorum archiepiscopi integra regna Christi adscripserunt;
seculo XI. Hungari, Christi fide suscepta, Episcopos a R. Ponti-
fice acceperunt; seculo XII. Adrianus II. ante suum Pontificatum
ab Eugenio missus convertit Norwegiam; notum est cujus opera
Christi fides disseminata sit recentioribus temporibus in India
Orientali, Japonia, in amplo Sinarum imperio, etc. etc.—3) Nec
mirum; siquidem perenne fuit in Romana Ecclesia donum mira-
culorum ceterorumque charismatum. Pro remotiore state con-
suli possunt S. Irenæus (adv. hæres. l. 2. c. 32. 66.), S. Basi-
lius (de Sp. Sancto, c. 29.), S. Gregorius Nyssenus (in Vita S. Gre-
gor. Thaum.), S. Hieronymus (Catal. auctor. ecclesiastic.), S. Hi-
larius (l. in Const. Imper.), S. Gregorius Nazianzenus (Or. 18.),
S. Augustinus (de Civ. Dei, 1. 22.), Theodoretus (or. 8. adv.

Grecos). Pro recentioribus temporibus, ceteris omissis, recolantur

zatione. Cf. dicta (n. 210.).

Secundo: null? secta competit nota Sanctitatis—Ac—1) ma-
imum prejudicium est vita ae mores auctorum Reformationis,
ejusdemque occasio. Lutherus, monachus et sacerdos, contra fi-
dem Deo datam, uxorem duxit monialem, a qua filium suscepit
paucis diebus post nuptias celebratas. Si eum judices ex suis
Scriptis, eum invenies blasphemum in Deum, convieiosum in pro-
Ximum, insigni superbia elatum. Zwinglius (apud Gretserum,
tom. 12.) Claronz ac Tiguri insolentie ac fode libidinis exem-
pla dedit; ipse de se testatur, genium, quem nescit utrum ater
ân albus fuerit, sibi auctorem fuisse negandi realem Christi præ-
sentiam in Eucharistia. Calvinus ob infame crimen stigmate no-
tatus, blasphemus in Deum, vindicte cupidus, inter blasphemias,
*Xecrationes , demonum evocationes animam evomuit. Quenam

speculo S. Gregorius M. misit monachos in Majorem Britanniam, -

que habentur in vitis Sanctorum, et in Actis pro eorum Canoni-

WWW.Obrascatolicas.com

bby » a a ptr . . p ^"-— "2 1 p " x.
. " e...» -— »* " ——À E =m. Pa y IEEE 1270 "en
M e B r4 o. 00 5 i Tr — ji zm
¿3 » 2 E
7n |!

7
a 4 "TU

644 DISP. IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS,

fuerit occasio in Anglia discedendi ab avita religione, et mi.
bus atrocissimis mediis tentarunt fidem romanam eradicare, omni-
bus compertum est. Quis credat hos aliosque similes a Deo mir.
sos ad Christi Ecclesiam reformandam ?—2) Doctrina Protestan.
tica non ea certe est, que ad sanctitatem conducat. Scilicet
docent solam fidem justificare, bona opera non esse necessaria ad
ivi salutem, homines peccare quidquid agant, Deum peccata non pu-

nire si quis per fidem sibi applicet justitiam Christi, liberum
p arbitrium esse extinctum, Deum esse auctorem peccati; ete, Si
qui ergo inter eos inveniantur boni, vel tales sunt naturali ant

externa quadam honestate; vel bona fide in errore permanentes,
divinitus aliqui illustrantur ac adjuvantur medio extraordinario,

E sicut etiam inter infideles accidere potest, et contra sum secta
; principia vitam instituunt —3) Hine nil mirum si desint præclara
a. | illa sanctitatis insignia, quz? tum in cetum ipsum redundent,
e, | tum conspicuam ac certam reddant ejus sanctitatem: praxis con-
WE | siliorum evangelicorum proscribitur, quin promoveatur; viri san-
* n ctitate insignes, qui magno numero antea floruerunt, non amplius
EEEN inveniuntur apud eos, qui separati fuerunt ab unitate romana;
Tus. miracula potius irrident, nec quaerenda esse censent (n. 680. 734)
38 atque hec communia sunt etiam Grecis schismaticis — 4) Quoad.
P ji fæcunditatem, hzc certa sunt: Græci schismatici nec contendunt
HI illam possidere; Protestantes ab initio ne cogitándum quidem
y 1 censuerunt de infidelium conversione; sub finem sseculi XVII. ad
| di "r imitationem Ecclesie Romans missiones instituerunt; licet mate-
Ud rialibus mediis abundaverint, steriles omnino fuerunt missiones
^t AT illa quoad conversionem infidelium ; totus missionariorum Prote-
E M stantium labor eo dirigitur, ut catholici pervertantur, aut ipsi
M divites fiant. Horum omnium documenta indicata invenies apul
de Perrone (de Vera Relig. par. 2. prop. 10.).
i | 940. III. Ex nota Catholicitatis. Applicationem hujus note

brevius expedire licet. Materialis diffusio amplior est in comml:
nione Romana, quam in sectis omnibus simul sumptis (n. 307.5.
nunc, sicut tempore S. Augustini communio Romana a sectis disce
T nitur apud omnes denominatione catholice (n. 707.); sectis omni-
b bus simul sumptis semper deest catholicitas formalis (n. 603.).
Huc ergo faciunt que seribit S. Augustinus (serm. 46. al. 105.

T" A A udo, AZ AA A

0 o—— : se Ito Xr A RAE
» . -
g i

ART. IX. DE ECCLESIA CHRISTI NOTIS. 645

de tempore, €. 8. n. 18.): « Non omnes heretici, inquit, per to-
tam faciem terre, sed tamen heretici per totam faciem terre.
Alii hie, alii ibl... ipsi se non norunt. Alia secta in Africa, alia
heresis in Oriente, alia in ZEgypto, alia in Mesopotamia.... Di-
versis locis sunt diverse... . Sed tamen illa [Ecclesia Romana]
omnes novit, quia cum omnibus fusa est. Verbi gratia est in
Africa pars Donati; eunomiani non sunt in Africa; sed cum parte
ati est hie Catholica. Sunt in Oriente Eunomiani; ibi non est

Don
Donati: sed cum eunomianis ibi est Catholica. Illa sic est

ars
ta vitis crescendo ubique diffusa: illi sic sunt tamquam
. sarmenta inutilia agricolee falce precisa merito sterilitatis sue,
gt vitis putaretur, non ut amputaretur ». | l
841. IV. Ex nota Apostolicitatis. Porro Apostolicam esse Ro-
manam Ecclesiam, jam probavimus (n. 736. seqq.). Nulli autem
secte Apostolicitatem competere, multis facile probari potest.
Ac—1) Successio Apostolica, in qua tota Apostolicitas compre-
henditur (n. 720.), supponit consecrationem Episcopalem (n. 723.):
at vero Calvinus nec fuit sacerdos, etsi diceretur Episcopus Ge-
nevensis; Lutherus, Zwinglius, (Ecolampadius, uti certo constat
et ipsi fatentur, numquam fuerunt ordinati Episcopi. Hinc neque
agnoscunt distinctionem ex jure divino inter clericos et Laicos,
atque hierarchiam a Christo institutam in ordine clericali: quem
errorem supra refutavimus—2) Sed ipsam missionem a quo ac-
ceperunt Novatores? Ecclesia Romana, a qua separabantur, juxta
ios, non erat amplius vera Christi Ecclesia: hsc, ajunt, eo
tempore defecerat: ab ea igitur, juxta sua principia, non potue-
mat missionem accipere. Hine contra ipsos merito urgemus ar-
gumentum, quo passim usi sunt Patres contra antiquas haereses.
«Qui estis vos, quærit Tertullianus (de Prescript.), unde et quan-
do venistis? Ubi tamdiu latuistis? ». Et S. Optatus (cont. Parmen.
l2): « Vestre. cathedrze originem ostendite, qui vobis vultis
sanam Ecclesiam vendicare». Et S. Hilarius (de Trin. 1. 6.):
“Tarde mihi hos piissimos Doctores stas nune hujus seculi pro-
| tulit, Sero hos habuit fides mea, quam, tu erudisti, magistros,

làuditis ergo his omnibus in te credidi etc. ». Et S. Augustinus
EG Bapt. 1, 3. c, 2.): « Unde ergo Donatus apparuit? de qua terra

serminavit $? ex quo mari emersit ? de quo coelo cecidit $» —

www.obráscatolicas.com

$^ y

B
-

-
e p a e.
- "
æ

'.»
Od.

m.
J

i d

— Js f

tem
B

-— "^.

"Oir"

646 DISP. IV. DE ECCLESLE PROPRIETATIBUS AC DOTIBUS. É

3) Hinc supervacaneum fere est ostendere, deesse sectis Prote-
stantibus Apostolicitatem doctrin ; deficiente enim Apostolica
successione, deficit principium quo doctrina tuto custoditur, Be.
larminus (de Notis Ecclesia, cap. 9.) tum refert Calvini testimonia,
expresse profitentia repugnantiam suse doctrins cum antiquita.
te, tum catalogum texit heresum longe ante reformationem da.
mnatarum, que a Novatoribus renovate fuere—4) Sed defectu;
Apostolicitatis in sectis Novatorum adeo evidens est, ut invocent
missionem extraordinariam, quam supra (n. 733. seq.) rejecimus-.
5) Ad negandam Apostolicam successionem apud Grecos schis-
maticos, sufficeret recolere que jam statuimus (n. 724. seq., 7%.
seq.). Sed unum addimus ad plenam rei evidentiam: notum est,
Ecclesiam Grecam ante separationem adheesisse Ecclesie Roma.
næ, atque in Romano Pontifice agnovisse centrum unitatis: ant
ergo ante separationem erat vera Ecclesia; et eo ipso quod se-
parata sit a vero centro unitatis, per schisma constituta est ex-
tra Ecclesiam Christi, ac proinde nullam habet missionem apo-
stolicam: aut ante separationem erat falsa Christi Ecclesia, et
per separationem ccpit fieri vera Ecclesia ; et queritur a qu
tunc accepit missionem ? Hxc vim habent a fortiori pro Ecclesia
Russiaca, quee sub finem seculi XVII. separata est a Patriarcha
Constantinopolitano, cui, auctoritate Imperatoris, substituta fait
Synodus, eujus ipse Imperator est præses. Quis non videt, han
Eeclesiam, duplicis schismatis ream, carere apostolica missione!
Num Russiarum Imperator illam possidebat, ut posset illam com-
municare; aut communicare aliis poterat quod ipse non habe-
bat? Atque hee eadem aptari possunt, si opus est, Ecclesig At
glicans.

842. V. Demonstrationem hujus theseos vix delineavimus, tl
prestat illam hic absolvere tribus animadversionibus, quas quis
que per se evolvere potest, ut plenam rei demonstrationem €
sequatur. Ac—1) ipsm not» considerate in seipsis, et veluti PE
scindendo a positiva Christi institutione, constituunt motiva Cit”
dibilitatis, quibus religio christiana ostenditur divinitus revelat.
et unica vera religio. Porro sanctitas comprehendit miracul:
ia. est verum miraculum zn ordine morali; naturaliter enit
fieri non potest, ut innumeri homines per orbem dispersi subji

ART. 1X.— DE ECCLESIA CHRISTI NOTIS. 647

ciant intellectum uni visibili magisterio, omnia constanter cre-
dendo, que ipsum docet: apostolicitas et catholicitas revocantur
ad propagationem et conservationern religionis christiane (n.303.),
le quibus egimus in 2^ disp. Hine Conc. Vat. (Const. Dei Fi-
lius, cap. 9.) dixit: « Ecclesia per se ipsa, ob suam nempe ad-
mirabilem propagationem, eximiam sanctitatem, et inexhaustam
in omnibus bonis fecunditatem, ob catholicam unitatem, invi-
ciamque stabilitatem, magnum quoddam et perpetuum est moti- E
sum credibilitatis, et divine suse legationis testimonium irrefra- >
gabile. Quo fit ut ipsa velut signum levatum in nationibus » etc, |

2) Ex hactenus disputatis una perspicua demonstratio confici
polest sic: aut nulla nunc est Ecclesia Christi, aut illa est Ec- 1
clesia Romana; sed dici nequit non amplius nunc existere Eccle-
siam, quam Christus promisit ac voluit indefectibilem; Ergo Ec-
clesia Romana est vera Christi Ecclesia. Ad prob. maj. recoli
debet, nullam esse sectam, in quam saltem tam bene quadrent
nig, quam in Ecclesiam Romanam; hec est, que saltem pro-

pius accedit ad primitivam Ecclesiam, que, omnium confessione,
erat vera Christi Ecclesia; ea sola constanter provocat ad anti-
quam traditionem, servat idem unitatis principium, eque est te-
nax unitatis, atque impatiens heresis ac schismatis; visibilis
semper fuit, neque defectionis ejus occasio, tempus, locus, auctor
assignari potest ab adversariis. Contrarium omnino accidit cete-
ris sectis omnibus. !

3) Qui semel demonstraverit institutionem Primatus in Petro,
ejusque perpetuam durationem in Romanis Pontificibus, Petri suc-
cessoribus, jam facile dijudicabit Romanam Ecclesiam esse ve-
ram Christi Ecclesiam. In Romano enim Pontifice habetur cen-
trum unitatis; adeoque apostolica successio, principium «nitatis
fidei, unitas regiminis, principium catholicitatis formalis. Hinc
mérito S. Cyprianus (n. 736.) docuit, facilem ac compendiosam
demonstrationem. verz Ecclesie Christi eo Primatu contineri.

Www .Obrascatolicas.com

- n " P i. "M
DL EZ ALARTE
. ^4 -

DISPUTATIO v.

DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE

843. Hactenus totum Ecclesie Corpus considerantes, ejus inti-
mam constitutionem, proprietates dotesque introspeximus; jam
ad precipuam visibilis Ecclesie visibilem partem, que est ejus
Caput, studium investigationemque nostram convertimus. Quanti
momenti sit hujusmodi investigatio clare expressit Bellarminus,
com (pref. in lib. de Sum. Pont.) scripsit: « De qua re agitur
cum de Primatu Pontificis agitur? brevissime dicam, de summa
rei Christiane. Id enim quzritur, debeat ne Ecclesia diutius con-
sistere, an vero dissolvi et concidere. Quid enim aliud est que-
rere, an oporteat ab «edificio fundamentum removere, a grege
pastorem, ab exercitu imperatorem, solem ab astris, caput a
corpore, quam, an oporteat edificium ruere, gregem dissipari,
exercitum fundi, sydera obscurari, corpus jacere? Porro adyer-
arii, id est, heeretici, cum in aliis fere dogmatibus non minus
inter se, quam a nobis dissentiant, in hoc tamen omnes conye-
niant, ut totis viribus, summaque animi contentione Romani Pon-
tificis sedem oppugnent, nulli fuerunt unquam hostes Christi at-
que Ecclesiæ, qui simul cum hac sede bellum non gesserint ».

844. Neque aliter nunc sentiunt catholice Ecclesis inimici, in-
ter quos Palmer (p. 7. de Rom. Pont. c. 1. apud Perrone) asse-
re non dubitat: « Doctrinam de primatu Episcopi Romani in
Ecclesiam universalem cardinem esse, circa quem reliquz omnes
volvuntur controyersiz, quie inter Ecclesiam romanam et eccle-
sias ceteras incalescunt; quoniam si Christus Dominus primatum
x oficio proprium alicujus Episcopi instituit in Ecclesia eatho-
lica, qui semper perdurare debeat, et hunc primatum heredita-

www.obrascatolicas.con

Lay. 7 E

^
-=

650 DISP. V. DE VISIRILL ECCLESI.K CAPITR.

verit Episcopus romanus, illico consequitur Ecclesiam catholican
coarctari ad solam Ecclesiam obedientie roman
doctrinam ae traditiones illius Ecclesise obsignatas
tate totius mundi christiani ».

S45. Hine Conc. Vaticanum (Const. Pastor "Eternus), ait:
«Quoniam ports inferi ad evertendam, si fieri posset, Ecclesiam

» et concilis,
esse auctor.

contra ejus fundamentum divinitus positum majori in dies odio
undique insurgunt; Nos ad catholici gregis custodiam, incolumi-
tatem, augmentum, necessarium esse judicamus, sacro approbante
Concilio, doctrinam de institutione, perpetuitate, ac natura sacr
Apostolici primatus, in quo totius Ecclesis vis ac soliditas cop.

Ksi sistit, cunctis fidelibus credendam et tenendam, secundum anti-
e quam atque constantem universalis Ecclesie fidem, proponere
2 "^ atque contrarios, dominico gregi adeo perniciosos, errores proseri-
D bere et condemnare ».
T E 846. Tutissimam igitur insistentes viam, quam Conc, nobis ape
A ' : . . e . e . . a .
2.8. ruit, agemus imprimis de institutione Primatus in B. Petro; de
uw inde de ejus perpetua duratione in B. Petri successoribus Rom,
Kk | Pontificibus; de ejus vi et ratione; denique de preeminenti ejus
SBI- nU | dem prerogativa, que in infallibili magisterio collocatur.
ar
» E
ANN E ARTICULUS PRIMUS
E M - ° . * . ,
| An Christus in B. Petro Primatum TInstituerit in
c | Universam Ecclesiam.
» | S I.
Exponitur Status Qusestionis. |

: 847. Concil. Vatic. (Const. cit. cap. 1.) — 1) proponit does |

(k nam catholicam de Primatu Petri, dicens: « Docemus itaque +.

declaramus, juxta Evangelii testimonia primatum jurisdictions

P | in universam Dei Ecclesiam immediate et directe beato Pell
Apostolo promissum atque collatum a Christo Domino fuisse?

pri.
" * ^ |
L "
ART. Ie DE INSTITUTIONE PRIMATUS IN B. PETRO 651
9) Indicat duo precipua Sac. Seriptur» testimonia, quibus, T"
elarissime doctrina de Primatu traditur. « Unum enim », inquit, $
«Simonem, cui jam pridem dixerat: Tu vocaberis Cephas, post- ' ui

quam ille suam edidit confessionem inquiens Tu es Christus, Fi-
lios Dei vivi, solemnibus his verbis allocutus est Dominus: Bea-
tus es Simon Bar-Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi,
sed Pater meus, qui in colis est: et ego dico tibi, quia tu es
Petrus, et super hane petram :dificabo Ecclesiam meam, et por- i
tæ inferi non prevalebunt adversus eam, et tibi dabo claves re-
mi celorum : et quodeumque ligaveris super terram, erit liga-
tum et in colis: et quodcumque solveris super terram, erit so-
latum et in ccelis. Atque uni Simoni Petro contulit Jesus post
suam resurrectionem summi pastoris et rectoris jurisdictionem
in totum suum ovile, dicens: Pasce agnos meos: Pasce oves
meas ». "a

3) Exponit errores huie doctrinz oppositos, subjiciens: « Huic *
tam manifesta sacrarum Scripturarum doctrine, ut ab Ecclesia
catholica semper intellecta est, aperte opponuntur pravae eorum
sententie, qui constitutam a Christo Domino in sua Ecclesia re-
giminis formam pervertentes negant, solum Petrum pre ceteris
Apostolis, sive seorsum singulis sive omnibus simul, vero proprio-
que jurisdictionis primatu fuisse a Christo instructum; aut qui
afirmant, eundem primatum non immediate, directeque ipsi beato
Petro, sed Ecclesize, et per hanc illi ut ipsius Ecclesi: ministro E
delatum fuisse ». Á

4) Denique veritatem expresse definit, concludens: « Si quis
igitur dixerit, beatum Petrum Apostolum non esse a Christo Do-
mino constitutum Apostolorum omnium principem et totius Ec-
desig militantis visibile caput; vel eundum honoris tantum, non
autem vere propriseque jurisdictionis primatum ab eodem Do-
mino nostro Jesu Christo directe et immediate accepisse; anathe-
ma Sit »,

848. Ad hæc intelligenda pauca adnotare sufficiet. Ac imprimis
duplex Primatus distingui potest; honoris unus, alter jurisdictio-
nis. Primus est « preeminentia, precisa auctoritate , qualis in
collegio «equalium primo inter pares competere solet ». Alter ve-
P$ est « prerogativa, qua quis verus aliorum superior veramque

scatolicas.com

652 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE,

in eos tamquam in sibi subditos potestatem habens constituitur,
Seu, ut inquit Valentia (tom. 3. disp. 1. q. 1. p. 7. S.27.): « Ne.
que aliud nomine ejusmodi Primatus intelligimus, quam talem
auctoritatem, cui omnes fideles, in utroque foro, interno et ex-
terno, parere debeant in iis, quz spectant vel ad mores, ve] aj
cultum, vel ad fidem, idest in salutis negotio ». Hec modo suf.
|ficiant, siquidem, de vi et ratione Primatus infra directe agen-
dum est.

$49. Etsi non desint inter adversarios qui primatum quemdam
honoris Petro collatum esse concedunt, aut saltem non denegant;
omnes tamen inficiantur Primatum jurisdictionis. Propositio XXY,
damnata in Luthero hsec est: « Romanus Pontifex, Petri succes-
sor, non est Christi vicarius super omnes totius mundi Eccle-
sias, ab ipso Christo in beato Petro institutus ». In doctrina ca-
tholica vero uterque primatus Petro est asserendus; at in pri-
matu honoris vindicando non est cur immoremur; ex primalu
enim jurisdictionis tota ratio primatus etiam honoris in Petro
exurgit, seu potius hzc in illo continetur; qui enim supremam in
omnes jurisdictionem habet, eo ipso prz omnibus supremum tenet
honoris ac dignitatis locum.

850. Verum negatio institutionis primatus jurisdictionis in B.Pe-
iro non habet apud omnes eamdem rationem. Novatoribus enim—
1) est sequela quidam totius eorum systematis de constitutione
Ecclesi. Etenim cum ipsi negaverint distinctionem juris divini
E inter clericos et laicos, veri nominis hierarchiam in ordine cle-
HW | ricali institutam, ac proinde asseruerint formam regiminis, que

in Ecclesia viget, esse democraticam (n. 518.); necesse erat insti-

tutionem Primatus in «no Petro inficiari.
A 2) Alii licet concedere videantur auctoritatem non fuisse im-
i mediate collatam toti populo fideli, sed Apostolis ; contendunt
ud tamen omnibus Apostolis collatam fuisse a Jesu Christo «qua:
| lem regendi Ecclesiam potestatem, absque ulla inter ipsos pras
latione. Hine inter articulos Marsil. Patavini a Joan. XXII. dë-
mnatos (Licet juxta , 1327.), secundus est: « Beat. Peirus non
fuit plus caput Ecclesiz, quam quilibet aliorum Apostolorum, nec
habuit plus auctoritatis, quam habuerunt alii A postoli: Christus
nullum caput dimisit Ecclesie, nec aliquem fecit Vicarium suum»

ART. I. DE INSTITUTIONE PRIMATUS IN B. PETRO 053

3) Fuit et alius modus Primatum Petri impugnandi. Nam (an.
1645.) edita fuerunt in Gallia quorumdam Jansenistarum scripta,
i quibus plura prave dut capita tradebantur. Sequentes
propp ad rom nostram, ex iis excerptas damnavit Innocentius X.
(in Congr. Inquis., 24. Jan. 1647.): «'Sanetissimus. .... propo-
stionem hane: ‘S. Petrus et S. Paulus sunt duo Ecclesie princi-
pes, qui unum efficiunt; vel, ‘Sunt duo Ecclesie Catholic cory-
phei ac supremi duces summa inter se unitate conjuncti; vel,
Sunt geminus universalis Ecclesise vertex, qui in unum divinissime
eoaluerunt;' vel ‘Sunt duo Ecclesi? summi pastores ac presides,
qui unicum caput constituunt’; ita explicatam, ut ponat omni-
modam equalitatem inter S. Petrum et S. Paulum, sine subor-
dinatione et subjectione S. Pauli ad S. Petrum in potestate su-
prema, et regimine universalis Ecclesiee, heretzcam censuit et de-
clarayit ».

4) Denique Primatum impugnarunt non pauci pseudo-catholici,
non quidem ejus divinam institutionem negantes, sed dicentes eum
immediate Ecclesise fuisse collatum, a qua translatus veluti fuit
in Petrum, qui, tamquam Ecclesie ipsius instrumentum, Pri-
matus munia exerceret. Qua in re prime partes debentur Edmundo
Richerio, a quo, tamquam a communi fonte, rivos suos locuple-
tarunt ceeteri omnes pontifici potestatis osores; Febronius, Du-
pinu, apostata de Dominis, Riccius, Tamburinius, Janseniste
universim, libertatum ecclesie Gallicane patroni, ac denique

quotquot nostra etiam setate horum vestigiis insistere non veren-
tur (n. 520. seq.). Hujusmodi systema sepe, ut vidimus, ab Ec- -

clesia damnatum, cum renovatum fuerit a Synod. Pistor., ite-
Tum damnatum fuit a Pio VI. (Auctorem fidei, cens. 11.): « Pro-
positio que statuit *Romanum Pontificem esse caput ministeriale’;
sic explicata ut Romanus Pontifex non a Christo in persona
B. Petri, sed ab Ecclesia potestatem ministerii accipiat, qua velat
Petri successor, verus Christi vicarius, ac totius Ecclesiæ caput
pollet in universa Ecclesia. Heretica ».

l 8l. Ex his facile intelligimus totam amplitudinem doctrinz de
Istitutione Primatus, quam Cone. Vat. declaravit , erroresque
contrarios, quos proscripsit. Ut igitur hane partem Constitutio-
MS Pastor “Miternus integre tueamur, sequentem statuimus

www.obrascatolicas.com

NATA

ü JM.

L
A
4

E
T:

.- —
m ww
-=

Esk

e a >
"- 4

- 5
.-
Ld

-
pam

Da
-

ole ^

t
ndi
p >.
e

Les

hi *
^ 29 y

604 DISP. V. DE VISIBILI ECOLESI.E CAPITE, :

Prop. XXXVII. 1l. Quemadmodum ex Christi verbis (Mati),
qvi.) constat. Primatum jurisdictionis in universam Ecclesiam
B. Petro fuisse promissum—2. ita ew ejusdem Christi verbi
(Jo. mad.) eruitur eum fuisse Petro immediate et directe cl.
latum. Manifeste ergo Scripturarum doctrine omnino oppo-
nuntur qui—3. negant, solum Petrum præ ceteris Apostolis,
sive seorsum singulis sive omnibus simul, vero proprioque jue
risdictionis primatu a Christo fuisse instructum—A, aut qui
afirmant, eumdem primatum immediate ac directe non ipi
B. Petro, sed Ecclesie, et per hanc illi ut ipsius Ecclesie mi-
nistro delatum fuisse.

S II.
Demonstratur Primatus Petri ex verbis Matth. xri.

802. Itaque legitur (Matth. XVI. 13. seqq.): « Venit autem Je
sus in partes Cesaree Philippi, et interrogabat discipulos suos:
quem dicunt homines esse filium hominis? At illi dixerunt: Ali
Joannem Baptistam, alii autem Eliam,yalii vero Hieremiam, aui
unum ex prophetis.| Dicit illis Jesus Y Vos autem quem me ess
dicitis ? Respondens Simon Petrus dixit: Tu es Christus Filius
Dei vivi. Respondens autem Jesus dixit ei: beatus es Simon Bar-
Jona: quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meu
qui in colis est. Et ego dico tibi: quia tu es Petrus, et super
hanc petram zdificabo Ecclesiam meam: et portz inferi non pre
valebunt adversus eam. Et tihi dabo claves regni celorum; ét
quodcumque ligaveris super terram, erit ligatum et in colis, el
quodcumque solveris super terram, erit solutum et in colis».

333. Argumentum, quod ex his verbis conficitur, ita enunciar
potest: Christi promissio, quam hsc verba continent, directe tl
immediate respicit Petrum. Atqui iis verbis Christus promittit |
primatum jurisdictionis in universam Ecclesiam. Ergo hujusmodi
pr matus jurisdictionis directe et immediate Petro a Christo pr%
missus fuit.

83 x ° > y .
94. Antequam majorem et minorem probemus, juverit duo ad

ART. 1, DE INSTITUTIONE PRIMATUS EX MATTH. XVI. 655

notare. Primum est: quoniam Christus lingua chaldaica vel 8y-
riaca, qua tunc utebantur Judei, locutus est, procul dubio idem
vocabulum Kepha, in utroque inciso adhibuit: « Tu es Kepha et
super hoc Kepha ». Id vero Cone ex verbis Christi cum
primum ad eum adductus fuit Petrus (Jo. I. 42.): « Tu es Simon
fllius Jona: tu vocaberis Cephas quod interpretatur Petrus »;
idemque fassus est, inter alios Protestantes, etiam Beza, qui scri-
pere non. dubitavit (in h. Matthei textum): « Dominus syriace
loquens, nulla usus est agnominatione; sed utrobique dixit Cepha:
quemadmodum et vernaculum nomen, Pierre, tam de proprio,
quam de appellativo dieitur ». S1 autem quzras cur latinus in-
terpres non vertit « Tu es petra, et super hanc petram »; imme-
diata responsio est quod grecum codicem sit secutus. At cur
Grecus interpres vocabulis diversi generis usus est? Ratio est,
quia etsi merpos et merpu idem significant, masculina tamen termi-
natio congruentior est viro; ideoque in primo inciso ponitur
zespos: in secundo vero inciso femininum adhibetur genus, quia etsi
1:550; significare etiam possit saczum rupem (1); in universa ta-
men Seriptura ne unum .quidem est ejus usus exemplum; cum
uius vocabuli ze: ad saxum significandum valde communis sit.
Ita Exod. (XVII. 6., XXXII. 21. 22.); Num (XXII. 8. 10.); Deu-
ter, (VIII. 15.); III. Reg. (XIX. 11.); Isai. (II. 1.); Matth. (VI;
24, 24.; XXVII. 51. 60.) etc. Cf. Bellarminum (de Rom. Pontif.
l. 1. e. 10.). Unde reliquas versiones habent constanter utrobique
petram; et ex illis persica, apud Waltonum, energice reddit:
«Et ego dico tibi: tu es petra religionis mex, et fundamentum
ecclesie mese super te extructum erit, et porte inferi illam non
destruent ».

900. Alterum, quod hie notari debet, hoc est: si agatur de
integro textu Matth. supra eit. verificatur quod ex Cajetano Bel-
larminus observat (de Rom. Pontif. 1. 1. c. 12.), tot nempe modis
Christum in toto contextu Petri personam designasse, ut non plu-.
"ibus adjunctis describere soleant aliquem certum hominem no-

(1) Alii simpliciter affirmant hano significationem 77f05*: cf. Parkurst (in v.
'7$2:), Bloomfield (in h. 1.); alii vero eam negant, uti Liddell, qui soribit: «7$7p9$,
` piece of a rock, a stone, and thus distinguished from zz7pz".

www.obrascatolicas.com

656 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITE.

tarii, qui publica instrumenta conficiunt. Expressit enim substan.
tiam persone singularis per pronomen ttbi; deinde addidit nomen
inditum in nativitate, cum ait: « Beatus es Simon ». Adjanxit
nomen patris cum dixit: « Filius Jon» ». Mox etiam adjicit po.
men à se recens impositum subjungens: « Ego dico tibi quia tue |
Petrus ». Atqui nihil absurdius quam tam accurata persong de.
signatio, quin tamen ipsam Petri personam designare Christus
revera intenderet. Quare tota quæstio est, utrum hæc etiam ver.
ba «super hanc petram sedificabo Ecclesiam meam » directa e i
immediate ad Petrum referantur. |
856. Jam, prob. maj.: promissio Christi directe et immediate |
respicit Petrum. Id liquet—1) ex ipsa forma loquendi. Nam-
a) totus sermo Christi ab initio ad finem ad Petrum dirigitur,
neque alium preter Petrum ipsum facie ad faciem alloquitur
Christus: «....Jesus dixit ez: Beatus es.... non revelavit tibi...
ego dico tibi, quia tw es Petrus.... tibi dabo claves.... quod- |
cumque ligaveris.... quodcumque solveris.... > Si igitur verbi |
« hanc petram » 1n medio sermone posita, non Petrum sed aliam
personam vel rem significarent, deberet id aliquo modo indicari;
secus narratio Evangelistz lectorem induceret in errorem ineyi-
tabilem—b) Preesertim cum Christus dixerit « Tu es Kepha, el
super hóc Aepha», seu « Tu es petra, et super hane petram
quando enim idem nomen usurpatur in duobus incisis immediate.
conjunctis, idem objectum (rem vel personam) in utroque inciso
significat, nisi diversa suppositio nominis ex appositis vel exit-
dole subjecti erui possit: id exigit communis loquendi usus, ne
cessariumque est ne audiens aut legens in errorem inducatur-
c) Sed in contextu est ratio exigens identitatem suppositionis
petrae in utroque inciso. Nam adhibetur pronomen demonstrati-
vum «et super hanc petram ». Jamvero pronomen hanc debet
necessario referri ad petram illam que sit proxime nominal:
at petra proxime nominata non alia est, quam petra que sit F*
trus: «Tu es Cephas et super hoc Cepha ædificabo Ecclesiam
meam ». [mo nisi pronomen kanc referatur ad Petrum proxime
nominatum, nullum est subjectum in toto anteriori contextu ad
quod possit referri; nihil enim in eo est, quod sub petra conte

p*- yu ` an INIA +

——— — INIA ATI a QUEE A090, XI
na mo s , T" * wA. E e pr

| »"^ CN SU i n t

i —

ART. 1. DE INSTITUTIONE PRIMATUS EX MATTH. XVI. 657

ptu (uerit exhibitum, ut correlative ad ipsum subjungi potuerit:
et super hanc petram » (1).

2) Idem eruitur ox lis que precedunt in contextu. Nam si
promissio Christi non spectet ad Petrum in sui persona acce-

ptum, sensus sermonis Christi hic erit: « Beatus es, Simon Bar-

Jona, qnia caro et sanguis non revelavit tibi.... Et ego dico ti-
bi»; tu quidem a me agnominatus fuisti Cephas; sed non tute
eris Cephas, sive Saxum Ecclesise: vocavi te Cepham, sed aliud
subjectum a te distinctum erit illud super quo meam Ecclesiam
edificabo: qua oratione nihil absurdius fingi potest. Eo vel
magis, quod hie manifeste fit allusio ad nomen Cephce impositum
3 Christo Simoni (Jo. 1. 42.), ejusdemque impositionis hic reve-
lator mysterium. Petrus enim non habuit a nativitate nomen Ce- Bp
pho; ac propterea verba: « Tu es Cephas », necessario important
. «Tu es agnomine Cephas, sive tu fuisti a me agnominatus Ce- : de

| (1) Mira omnino est quorumdam Protestantium inventio: dicunt nempe, Chri-
stum digitum ad se ipsum intendisse, ac proinde cum dixit « super Aanc petram » -
se ipsum designasse ; sicut, aiunt, quando (Io. H. 19.) dixit: « Solvite templum hoc, |
et in tribus diebus excitabo illud »—Verum—1) Protestantes nibil admittunt quod
non legatur in Scripturis: ubinam ergo dictum est, quod Christus, dicens «super
hano petram » digito se designavit?—2) Exemplum quod proferunt nihil probat;
siquidem ante verba illa « solvite templum hoe » non invenitur a Christo nomina-
tam templum materiale; sicut invenitur nominata petra ante verba « super anc
jetram »: Ioannes autem statim monet lectorem, dicens: « ille dicebat de templo
corporis gui»; cur omisit Matthaeus similem explicationem— 3) Rationes que af-
lerantar in argumento positive et absolute excludunt protestuntium inventum—
4) ld tandem ipsi Protestantes agnoverunt. Ita Marsh (Comparative Wie, append.
note D.) ait: « But though it was so easy to confute the arguments of the Romish
writers on this subject [ut infra videbitur !], both the Lutheran and the Calvinist
divines, from the very commencement of the reformation, had recourge to the un-
critical expedient of torturing the words of our Saviour to a meaning Which they
cannot conyey..... The Lutheran and Calvinist divines saw no other expedient of
confating their adversaries, than by asserting that the latter part of the passuge
ftt super hano petram «edificabo Ecclesiam meam'j applied not to Peter at all.....
It seems a desperate undertaking to prove, that our Saviour alluded to any other
Person than to St. Peter; for the words of the passage can indicate no one else ».
Et Bloomfield (in h. loc.): «almost every modern [Protestant] expositor of note"
tenet catholicam interpretationem : ita ipse Bloomfield, Kuinoel, Alford, Beugel,
Bosenmüller , Whitby, Hammond, S. Clare, Schlensner, Parkhurst, (ad v. Kapas),
Stantey (Sermons and Essays on the Apostolic age, pag. 118.), etc.
MAZZELLA, De Religione ct Ecclesta ' 42

* ^

wwwflll -catolicas Con

655 DISP. Y. DE VISIBILI ECCLESL.E CAPITE,

phas ». Cum vero Christus subdit: « Et super hoc Cepha gig.
cabo Ecclesiam meam », aperte rationem revelat cur Cepha no.
men Petro imposuerit, atque hujus rei a se gesta prodit my.
sterium.

3) Id ipsum confirmatur ex lis quie sequuntur in contezty,
Ile enim—a) appellatur petra, cui mox dicitur: « Et tibi dabo
claves regni eclorum; et quodeumque ligaveris super terram erii
ligatum et in celis», etc. Sed hiec omnia non dicuntur nisi ex.
clusive Petro: ergo. Sane quod ad majorem attinet, nemo non
videt promissionem clavium arcte conjungi cum eo qui antece.
denter designatus fuerat petra Ecclesis; et veluti ratione conse.
quentie ad eumdem referri. Quod autem attinet ad min., Petro
clavium fit promissio: id aperte ostendit pronomen personale
tibi, quod nihil omnino designare potest nisi personam Petri;
idemque. confirmant verba « ligaveris et solveris », que cum actus
individuales et personales exprimant, rursus in contextu nonnisi
Petri persons congruere possunt—b) Rem confirmat ratio ob
quam Christus Petro pre ceteris hanc promissionem facit; patet
enim promissionem illam mercedem quamdam esse; que ad eum
protecto refertur, qui meritum posuit. Petrus enim solus dixerat:
« Tu es Christus filius Dei vivi»; adeoque Christus, veluti vicem
rependens, ait: ef ego dico tibi, quia tu es Petrus, et super hane
petram ete. Secus en sententia, quee prodiret ex Christi verbis:
Tu, Petre, mei nominis laudem celebrasti; et ego dico tibi quod
tu es Petrus, sed non supra te edificabo Ecclesiam meam, sed
super aliam petram !

857. Prob. min.: Christus promittit primatum jurisdictionis.
Id patet—1) ex ipsis verbis « super hane petram «dificabo Ec-
clesiam meam ». Etenim Christus mutando nomen Simonis in
illud Aephm, seu Petri, aliquid certe voluit significare; vel enim
ab homine prudente alienum est, ut absque justa causa nomen
alicui immutet. Unde quoties in Scripturis similis commutatio
aut impositio nominis divinitus facta refertur, singularis alicujus
dignitatis symbolum eam fuisse intelligimus. «Ipse est Deus, ài!
Chrysost. (Hom. 18. in Jo.), qui nomina apte imponit. Qui Abram,
Abraham, et Sarai Saram, et Jacob Israel vocavit. Multis a na-
tivitate nomina imposuit. Ut Isaac et Samson, et iis, quorum

ART. I, DE INSTITUTIONE PRIMATUS EX MATTH. XVI, 650

NT Isaias et Osee. Naidoo rd acceperunt a parenti-
bus appellationem mutavit, ut prædictis, et Jesu. Mos etiam an-
tiquitus erat a rebus nomina imponi. Quod et Elias fecit. Hoc
sem non temere fit: sed ut ea appellatio imponatur, que sit
divini benefleii perpetuum monumentum et memoria per pradi-
| eia nomina auditorum animis imprimatur ». Vide etiam D. Th.
8o p. d. 37. a. 2.). Jamvero novum nomen, quod Christus Simoni
| imposuit fuit illud Kephe, quod, ut vidimus, non petram quam-
eomque sienificat, sed saxum solidum et infrangibile, imo rupem
el saxum cui extruendum edificium apte innitatur: unde addidit
Christus «super hane petram zdificabo Ecclesiam meam ». Quod
«ne respondet idee, quam Seriptura sspe adhibet de Ecclesia,
dum eam vocat domum, quam Spiritus Sanctus inhabitat, cujus
deles sunt lapides, et quee tandem Dei cdificatio est (n. 442.).
His positis, en argumentum: id est Petrus in Ecclesia, quod est
fundamentum in edificio. Atqui munus fundamenti est ut in ipso,
et per ipsum primo et per se componatur unitas ædificii; super
fawdamentum enim congregantur omnes lapides, et singulz par-
tes ex quibus eoalescit edificium, que licet mutuo etiam conjun-
gende sint, eatenus tamen unum ædificium conflant, quatenus uni
—dumtaxat fundamento superextruuntur. Pariter ratio fundamenti
I poscit, ut ab ipso soliditatem, ac immobilitatem mu-
wetur ædificium ; cujus proinde conservatio et unitas a fünda-
Beo precipue pendet. Munus igitur Petri est ut per eum ha-
'eatur unitas in Ecclesia et conservetur, per eum habeatur fir-
nitas Ecclesie que numquam dissolvatur. Atqui id importat
imatam non honoris tantum, sed jurisdictionis. Nam—a) Ec-
| desi, ut supra ostendimus, est vera et perfecta societas; id ergo
¡“at mitatem et firmitatem Ecclesise, quod et Societati cuicum-
we Atqui illud est auctoritas. Ergo Petro, a quo unitas et fir-
Hitas Ecclesiæ pendet, collata est auctoritas—b) Certe unitas,
qum Christus voluit in Ecclesia, est tum fidel tum regiminis, ut
y Apra etiam demonstravimus. Atqui unitas regiminis habetur per
"jeetionem uni supremz auctoritati; unitas fidel per adhæsio-
^. eses et infallibili magisterio. P ab: e
fiiia, cclesis pendet, collata est suprema 1ta p as q

icum etiam magisterium includit—c) Id confirmatur ex

660 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

verbis immediate sequentibus, «et portes inferi non Preovalebun
adversus eam ». Per portas inferi hic aperte intelliguntur Omnes
Ecclesix: hostes (1); et sententia illa «ports inferi non provale
bunt adversus eam » certe connectitur cum verbis Preecedentiba
« Et super hane petram «edificabo Ecclesiam meam »; nisi va
mus dicere verba illa preter rem que agebatur et, absque ulla
nexu incongrue a Christo fuisse inserta. Perinde autem est, sive
illud eam (adversus eam) referatur ad petram paulo ante nomi.
natam, sive ad ipsam Ecclesiam. Si enim eam referas ad petram,

sensus erit portas inferi non esse preevalituras adversus Petram
qui est petra Ecclesie. Si vero eadem referas ad Ecclesiam, si-
gnificatur portas inferi non esse preevalituras adversus Ecclesiam,
quatenus fundatur in Petro, et ab eo stabilitatem mutuatur si

23 | enim ex se posset habere stabilitatem, frustra diceretur a Chri
v | sto fundanda in Petro, seu super petram. Unde: Petrus constitutus
2 y est in Ecclesia, ut per eum hostes numquam prævalerent contra
rc XT illam; seu Petro promissum est munus Ecclesiam invincibiliter

tuendi contra omnia pericula, omnesque hostes. Atqui ad id requiri-
E | tur primatus jurisdictionis. Nam in qualibet societate, ut quis possit

ier G T ejus incolumitati efficaciter advigilare, eamque contra hostiles
ini i omnes incursus invicte defendere, necesse est ut potestatem ha-
S : (1) Asseruerunt nonnulli (apud Bloomíeld in h. 1.) per portas inferi intelli
"i | moríem; qnod confirmare contendunt ex illis (Is. XXXVIII. 10.) « Ego dixi: is
E^ H dimidio dierum meorum vadam ad portas inferi »; quas proinde, aiunt, David vont
E aid poitas mortis, dicens (Ps. IX. 15.) : « Qui exaltas me de portis mortis»: unde sense
Me t promissionis Christi esset, mortem non esse praevalituram contra Feclesiam, qui
| it al údeles resurgeut gloriose—T«cta ratio contextus, et scopus orationis Christi huju
AE | modi interpretationem aperte exclndunt, uti liquet ex dictis, Sed prestat addere,
Mit || rua: gĉsu proprie significare sedem animarum post mortem, priesertim impiorum
ik | id optime ostendit Cl. Patrizi (De Iuterpret. Script. Sacr. 1. 2. q. 10. a. 3. sect
P Arg. 2.). Unde ipsi Protestantes nostram interpretationem admittunt. Ita Rosi-
a d | müller ait: « Quam [meam Ecclesiam] nulla, ne potentissimorum quidem hostium

> vis destruet..... lludae: 2531, tartareæ potestates, consultationes, et molimina da
bolorum, tyrannorum et hostium Ecclesie. Nam... T7Àzi.,. notat ejusmodi portas
e ubi habetur judicium vel imperium, aulam principis, dominandi potestatem; unde
regia Imperatoris Turcarum Porta nuncupatur: 25; autem inferi est cre
farlara, tota umbraram respublica ~. Idipsum tenet Kuinoel (Comment. in libros

N. T. historicos, in h, 1.), et ipse Calvinus (Comment. in harmon. ex tcibus evil
goliatis).

E" 1

PX JI". . a -d ! "n habi M CA. »" z His * E >d » «i J PX
-~ PEART > ao 4 i , . w^ ZA ón "t e e e «um. 4s 4^. ER eT Priv aT ILS
" J F o - -a :
JM y »
- M -

ART. I DE INSTITUTIONE PRIMATUS EX MATTH, xvi. 661 e

constituere rectores subordinatos, qui valeant societa-
ministrare, cas ferre leges, que ad societatis bonum
requiruntur, ad id subditos adigere, quod societatis defensio po-
„ulat: hwe vero nonnisi ab co, qui supremam auctoritatem obti-
| pot præstari possunt. Id vero eo magis locum habet in Ecclesia,
numerosiores, callidiores, infensiores sunt cjus hostes; quo
ost unitas ac firmitas, quæ in ea exigitur; quo major est
oam illesam conservandi usque ad consummationem

heal g03

quo
major
- pecessitas
euli, E

3) Novum argumentum desumitur ex addita promissione « Et E^
ibi dabo claves regni coelorum ». Notetur imprimis, regnum cæ-
prum, de quo sepe occurrit mentio in Scripturis, et quod sspe Me X
diam vocatur regnum Dei, vel simpliciter regnum; esse regnum - SR
spirituale ac supernaturale (Of. Patrizi, de Evangeliis, 1. 3. diss.
ki); vocari autem regnum colorum vel ratione originis (Cf. Jo.
XVII. 36., Apoc. XXI. 2.), vel ratione sedis regis ejus, vel ra-
tione termini in quem tendit. Jamvero hoc regnum est Ecclesia;

sed quandoque appellatio illa significat Ecclesiam triumphantem, 52 |
sepius Ecclesiam militantem in terris, presertim in parabolis, "um
quandoque adeequata significatione utramque complectitur. Jam- DAL .

vero hic regnum celorum significat illam Ecclesiam, cujus men-
tio immediate przcedit (ædificabo Ecclesiam meam, et tibi dabo
claves regni colorum), seu Ecclesiam militantem in terris, sal-
tem significatione directa; agitur enim de illa Ecclesia, in qua
promittitur Petro potestas ligandi atque solvendi, seu jurisdictio:
- lan autem Petrus non obtinuit nisi in Ecclesiam militantem in
terris. Quare plerique omnes interpretes Protestantici id conce-
, nt, uti Schleusner, Rosenmüller, Kuinoel, Bloomfield, ete.; et
Wmisi inepte scripsit Robinson, hic significari Ecclesiam « as m
Hrfected in the future world ». Cf. que diximus (n. 440. 747.).
His positis, en argumentum: in cit. verbis continetur promis-
-io—]) veræ potestatis—2) imo suprema potestatis in Ecclesiam;
- aqui hzc verba, uti diximus, directe et immediate respiciunt
Petrum. Ergo Petro promissa est suprema potestas, seu Prima-
tus jurisdictionis in Ecclesiam.
| Frob, maj. quoad l»; Collatio vel traditio clavium est signum
| Piestatis: unde tempore hebraice monarchis» dispensator domus

www.Qobfascatolicas.com

862 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIZE CAPITE.

regie clavem in humero gestabat, tamquam insigne potestatis
Quamobrem (Ísai. XXH. 22.) legimus de Eliacim filio summi 5:
eerdotis Heliw: « Et dabo clavem domus David super humerum

| ejus: et aperiet, et non erit qui claudat; et claudet ot non erit

qui aperiat». Quin et suprema Christi potestas (Apoc. HI, 1)
eodem clavium symbolo designatur: « Hæc dicit sanctus et verus,
qui habet clavem David, qui aperit et nemo claudit; claudit et
nemo aperit». Quamvis autem symbolorum usus magis inyalye.
rit apud antiquos, prsesertim orientales; vestigia tamen ei nun
manent symboli clavium ad significandam potestatem. Unde qui
claves civitatis tenere dieitur, civitati preeest; regi civitatem ip.
gredienti offerri solebant claves, ut symbolum sus suprema po
testatis: qui usus perseveravit etiam postquam civitates non am.
plius muris clausse portas non habebant; obsesse etiam arcis de
ditio traditione clavium perficiebatur.— Prob. maj. quoad %a;
potestas elavium est suprema in suo ordine; hic vero promittur-
tur Petro claves regni; ejus ergo potestas est regia, quee scilicel
suprema est. Unde si ipse claudit, nemo aperit, et viceversa:
quod eerte falsum esset, si haberet superiorem potestatem in ter-
ris, a qua penderet.

4) Confirmatur denique ex aliis verbis « Quodeumque ligaye
ris », etc. Hec enim verba—1) important veram potestatem le
giferam, judiciariam, coercitivam (n. 766. 772.)—2) potestatem
universalem quoad objectum (quodcumque ligaveris etc.)—3) pe
testatem universalem quoad personas; est enim potestas in totum
regnum; et Ecclesia, eujus Petrus dicitur fundamentum, est Eccle
sia universalis, uti ostendimus (n. 658.)—4) potestatem indeper
dentem, adeoque supremam, uti etiam ostendimus (n. 558.).

858. Exegetica textus Matth. interpretatio, per se evidens, cor
firmari etiam potest consensu Patrum. Sane si agatur de primi
illa promissione «super hane petram ædificabo Ecclesiam meam?
quam Novatores precipue impugnant, certum est—1) ante Arit
nam heresim (hujus distinctionis ratio inter Patres ante et pos
Arianismum scribentes infra apparebit) nostram interpretationes
tradidisse ex Orientalibus Firmilianum Cesare Episcopum (ep
ad Cypr.) Origenem (in Exod. tom. 5. p. 145., ed. Migne tom.»
p.329.) qui Petrum appellat «magnum illud Ecclesiæ fundamet

ART. 1. DE INSTITUTIONE PRIMATUS EX MATTH, XVI. 663

gn et petram solidissimam , super quam Christus fundavit Ec-
Jesiam »; Latinos autem ab illis nullatenus recessisse apud omnes

constat, atque S. Cyprianus (epp. 60-73.), et Tertullianus (præ-
«rip. €- 92.) lueulenter testantur.

9) Post Arianas vero controversias eamdem apud Grieco Pa-
tres viguisse interpretationem , facile patet. Nam S. Epiphanius
(Ancor. C. 9.) dicit quod Petrus est «inter Apostolos primus,
solida illa petra, supra quam est Ecclesia Dei fundata et porte
inferi non preevalebunt illi». S. Basilius (in Is. c. 2. n. 66.) de
| Petro loquens, ait: « supra quam petram pollicitus fuerat Domi-
sus suam se sdificaturum Ecclesiam ». S. Gregorius Nazianzenus
(0r. 26.) docet, quod unus discipulorum Christi « sublimium ex-
celsorumque atque electione dignorum petra vocatus fuit, atque
Eeclesie fundamenta in fidem suam accipit ». S. Joannes Chry-
sstomus (in illud Vidi Dom. hom. 4. n. 3.) dicit, quod est « Pe-
trus basis Ecclesise, fundamentum fidei, chori illius corypheus,
os Apostolorum omnium, caput illius familis, orbis totius przfe-
| ctas, fundamentum Ecclesie, ardens Christi amator, primus Apo-
stolorum, fundamentum Ecclesie, princeps ccetus discipulorum,
omniumque corypheeus ». Cyrillus Alexandrinus (in Jo. ev. 1. 42.)
|; enarrat quod Jesus accedentem ad se Petrum noluit amplius « Si-
i monem vocari, eum sibi pro sua potestate jam tum ut suum vin-

dicans, sed congrua similitudine Petrum a petra vocari placuit,
. puta super quem fundaturus erat suam ecclesiam »; et hinc eum
Tocat «SS. Apostolorum principem ».

3) Latinorum etiam PP. eadem est sententia. S. Hilarius Pi-
claviensis (com. in Matth. 16.) exclamat: « O in nuneupatione novi
nominis felix Eeclesi; fundamentum, dignaque sedificatione illius
petra, quee infernas leges et tartari portas et omnia mortis clau-
"rà dissolveret! » S. Hieronymus (ep. ad Damas. 57.) appellat
Petrum « principem Apostolorum: super quem fundatur Ecclesia:
1 qui propterea inter duodecim unus eligitur, ut capite constituto
| Sehismatis tollatur occasio ». S. Ambrosius (de Virgin. l. un. c.
Es ete.) deseribit Petrum uti « virum sapientem et gravem, in quo
L Ecclesie firmamentum et magisterium discipline. » Pacia-
d Bareinonensia (ep.3. ad Symphor.) enarrat « ad Petrum lo-
- utum esse Dominum, ad unum ideo, ut unitatem fundaret ex uno ».

wwwzobrascatolicas.com

p- bs a - $
+

$:
y
A
e T
LIT

" |
b
a!

664 DISP. V. DE VISIBILI ECCLÉSLE CAPITK, |

S. Leo M.(ad epp. metrop. per Illyrie. const. ep. 5. c. 2.) seri
bit: « Et quia per omnes ecclesias cura nostra distenditur, exi
gente hoc a nobis Domino, qui apostolicæ dignitatis beatissimo
Apostolo Petro primatum fidei suæ remuneratione commisit, uni.
versalem Ecclesiam in fundamenti ipsius soliditate constituens,
necessitatem sollicitudinis quam habemus cum his qui nobis col.
legii caritate juncti sunt sociamus. » Hoc ipsum Patres Synodis
Ephesina et Chalcedonensi coadunati pronuntiarunt.

4) Ipse denique S. Augustinus, qui quandoque aliam, ut mor
videbimus, indicavit interpretationem, multis in locis Petrum a
Christo dici petram et fundamentum Ecclesise interpretatus est.
Ita in sermone de Cathedra Petri (15. de Sanctis), inquit: « Pe-
trum fundamentum Ecclesie Dominus nominavit, et ideo dimne
fundamentum hoc Ecclesia colit, supra quod Ecclesiastici zdifleii
altitudo consurgit ». Item (in Psalm. 69.), « Petrus Christum
confessus erat Filium Dei, et in illa confessione appellatus erat
petra, supra quam fabriearetur Ecclesia ». Item (tract. ll in
Joan.): « Respondit Petrus, petra illa, voce omnium: Domine ad
quem ibimus?» De ipso autem principatu, quem habuit Petrus
in Ecclesia, quique vocabulo petrm, capitis, fundamenti, jani-
toris celi, metaphorice significari solet, nullo pacto dubitavit
unquam S. Augustinus. Quare (tract. 56. in Joan.) scribit: «Quis
nesciat, primum omnium Apostolorum esse beatissimum Petrum?»
item (q. 75. ex novo Testamento): « Ipsum », inquit, « constituit
Dominus esse caput eorum, ut pastor esset gregis Dominici;
item (enar. prima in Psal. 108.): « Primatum in discipulis ha-
buit »; item (lib. 2. de baptis. con. Donat. c. 1.): « Quis nesciat
illum Apostolatus Petri principatum cuilibet Episcopatui prie
ferendum ? »

509. Si vero sermo sit de altera promissione « Tibi dabo cla-
ves », etc. unanimiter eam Patres interpretantur sicut nos: cf. 3i
lubet eorum testimonia apud Schrader (de unit. Rom. p. 1. m
171-84.). Multa etiam Patrum testimonia pro utraque promission
invenies apud Valentia (tom. 3. disp. 1. q. 1. p. 7. 8 28.); et api
Bellarm. (de Rom. Pont. 1. 1. cc. 10. 12.): recole etiam testimo
nia, quze dedimus (n. 547.).

alicas.com

ART. I. DE INSTITUTIONE PRIMATUS EX MATTH. XVI. 665

8 IIT.
pifücultatibus Contra Allatum Argumentum Satisfit.

860. Dices I.: Apostolus (I. Cor. III. 11.) ait: « Fundamentum
aliud nemo potest ponere prster id quod positum est, quod est
Christus Jesus ». Unde: Ecclesia nequit habere aliud sui fundamen-
tum preter Ohristum. Ergo si (Matth. XVI.) nomine petra desi-
caatur Ecclesie fundamentum; id non alius preter Christum pot-
est intelligi.

Resp. dist. antec.: Ecclesia nequit habere preter Christum
aliud sui fundamentum primarium et imparticipatum; conc. se-
cundarium et participatum, cujusmodi est Petrus; neg. Altero
tantum sensu loqui Paulum patet-1) ex eo quod ipsemet Paulus
(Eph. II.. 20.) dicat Ecclesiam superedificatam «super funda-
mentum Apostolorum et Prophetarum »; ergo, juxta Apostolum,
non ita Christus est fundamentum, ut quodcumque aliud exclu-
dat.—2) Unde ipsemet Apostolus hoc loco (ad Ephesios) distin-
guit fundamentum primarium quod est Christus, a secundario,
quod sunt Apostoli; nam subjungit: «ipso summo angulari la-
pide Christo Jesu ».—3) Idipsum confirmat scopus Apostoli, qui
loco objeeto (ad Corinthios) eos carpit evangelii ministros, qui
sublimioris cujusdam predicationis specie vanam querentes glo-
riam, Pauli apud Corinthios auctoritatem minuere conabantur.
His respondens Apostolus ait, posse ipsos varie superedificare
fundamento a se semel penes Corinthios jacto; at minime posse

prestare quod ipse fecerat, scilicet novum ponere fundamentum:

cujus rei hane rationem dat , quod non est alius Christus
predicandus, preeter eum quem ipse preedicaverat, nec alia fides,
alía spes, alia dilectio: « Ut sapiens architectus fundamentum
posui: alius autem superedificat. Unusquisque autem videat, quo-
modo superedificet. Fundamentum enim aliud ». etc.

301. Dices II.: Etiam inter Patres varic sunt interpretationes
illius petri, (super hane petram); cum alii per illam petram in-
telligant Christum—alii fidem Petri—alii confessionem fidei—alii

www.obrascatolicas.com

0606 DISP, V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE,

Petrum. Preesertim vero S. Augustinus, qui non semel petram i |
terpretatus erat de Christo, hano interpretationem recolens (re. -
tract. 1. l. e. 2.) eam lectoris electioni relinquit, Ergo
Resp.— 1) indirecte. Novatores nec possunt ex suis principiis
ita arguere contra nos; siquidem traditionem rejiciunt, et Seri-
piuram juxta regulas exegesis interpretantur: nec possunt ita ar-
guere ad hominem; nam licet nos catholici teneamus Scripturam

intelligendam esse juxta unanimem consensum Patrum, non tamen -

dicimus hune consensum esse unicum medium Scripturam inter-

D MM pretandi. Quare si in casu deesset talis consensus (quod negamos
P i | omnino), eo ipso aliud interpretationis medium esset adhibendum: |
| 2 interpretationem autem, qnam dedimus, ad omnes exegesis regu-
i m las exactam esse constat.
| "uit Resp. 2) generatim: dist. antec: Patres intelligunt illam petram
AR E31: de alio quam de Petro, sensu proprio, immediato ct litterali neg.;
Aa j mE sensu minus proprio, mediato et quandoque per accomodationem,
ps "n | b, | suda : ita ut primariam interpretationem excludant, neg.: ita ul
los E. j illam supponant, conc. Iidem Patres, qui videntur aliter intelli-
aeu » gere illam petram, alibi, ut vidimus, interpretationem a nobis
AA f datam ipsi tradunt. Hzc generalis responsio confirmatur, singi-
i : a^ las objeetas interpretationes considerando. Unde
A | AL RETEN Resp. 3) quoad interpretationem de fide aut fidei confessione,
nun d "1n dist. antec.: Tradunt Patres hane interpretationem zgefongmiee,
gau Pu " et non excludendo sensum proprium, conc.; secus neg. Communi
4 ^ E | usu probatissima est ea Metonymia, qua nomen qualitatis alieu-
r5 $ Pr jus, sive bone sive male, usurpatur pro persona, in qua insignis
bi n est illa qualitas: sic, si princeps rempublicam a summis pericu
b dier Zr lis sapientia sua servaret, diceremus sapientiam principis ser-
398 H | q vasse rempublicam. Constat eumdem usum viguisse apud anti-
de quos: unde Cicero (in Verrem) ait: « Quas res luxuries in flagi-
B. | 1 d TO tiis, crudelitas in suppliciis, avaritia in contumeliis efficere po-
o UA tuisset »; ubi luxuria, crudelitas, avaritia sumitur pro luxuriose,
^ crudeli, avaro. Neque ipsa Scriptura ab hoc usu abnuit; dicitur
| Qus (1. Joan. V. 4. seq.): « Hac est victoria qua vincit mum
y". dum, fides nostra. Quis est qui vincit mundum, nisi qui credit
THH quoniam Jesus est Filius Dei?»

in Resp. 4) quoad interpretationem de Christo, dist. antec.: Pa

ESA , - PM. M . A g EA "s.c". e ^ I 2 (T, m t y " "
Dai RaP Ed Lu ERES a> AA aet T a A IENS Laa APT, Ar.
"al a - * Eu J ^ : ^ —- O -— Is A4. 228 po d
si a -

—
y" E E £2 LE
= a . ES -
"ds zs MA) hb. br "n
E. f .
Li
yá NEM vc

i
E
ART. 1. DE INSTITUTIONE PRIMATUS EX MATTH. XVI. 667 (
ires nomine Petre intellexerunt Christum, ut ipsam petram prin- :
cipalem et meritoriam firmitatis petre secundarie, conc.; ad e
exclusionem petræ secundarize, Petri nempe, qui in petra prin-
cipali firmetur, neg. Patres scilicet per ejusmodi interpretatio- EE
rem signiflearunt, Christum solum esse petram principalem Ec-
desi, juxta illud Pauli (I. Cor. IIL., 11.): « Fundamentum aliud
nemo potest ponere przter id quod positum est, quod est Chri-
«tus Jesus »; at minime inficiantur, Petrum esse petram secun- "2
dariam in Christo fundatam, prout postulare vidimus exegetica | Ya
interpretatio textus Matth.
Resp. 5) quoad 5. Augustinum intelligentem petram de Chri- T B
s9—a) eum istam interpretationem protulisse ut privatam suam
opinionem, et nullomodo ut communem traditionem seu fidem Ee-
desie: id patet tum ex eo quod ipse testatur, eam non fuisse
communem interpretationem ; tum etiam ex eo quod interpreta- m
tionem, que revera communis est, alibi suam fecit; tum denique
ex iis que in suis de Rectract. dicit: si enim interpretatio de
Christo fuisset in communi fide Ecclesie, eam non reliquisset
lectorum electioni—b) Videtur in eam interpretationem devenisse í
S. Augustinus ex ignorantia linguæ Hebraicæ. Scribit enim S.Do- - id
ctor (1. 1. Retract. c. 21.): « In quo [libro con. epistolam Do- A
nati] dixi in quodam loco de Apostolo Petro, quod in illo tam-
quam in petra fundata sit Ecclesia: qui sensus etiam cantatur
ore multorum in versibus beatissimi Ambrosii, ubi de gallo gal-
linaceo ait, “Hoc ipsa petra Eeclesim canente, culpam diluit. ...
Sed scio me postea seepissime sie exposuisse, quod a Domino di- sA
ctum est, ‘Tu es Petrus, et super hane petram ædificabo Eccle- m
sam meam': et super hunc intelligeretur quem confessus est Pe- E.
trus dicens, “Tu es Christus Filius Dei vivi': ac si Petrus ab hac
pera appellatus personam Ecclesie figuraret, que super hanc
peram edificatur, ot accepit claves regni cælorum. Non enim
dietum. est illi, Tw es petra: sed, ‘Tu es Petrus”. Petra autem
erat Christus, quem confessus Simon sicut eum tota Ecclesia con-
ñtetur, dictus est Petrus. Harum autem duarum sententiarum

Tw? sit probabilior eligat lector » (1).

&*
-
e

(1) Quare concludi potest com Schrader (de unit. Rom. p. 1. n- 180. net. 6.),
W, relatis quatuor illis interpretationibus, subdit: « animadverti debet, quatuor

www.obráscatolicas.com

668 DISP. V. DE VISIBILI ECCLKSI.E CAPITE.

862. Dices LII.: Potestas ligandi atque solvendi, que Petro
promittitur, eadem est ac potestas quee ceteris Apostolis traditur
(Jo. XX. 23.). Atqui hæc est potestas remittendi vel retinendi.
peceata. Ergo per potestatem ligandi atque solvendi non promit-
titur Primatus jurisdictionis.

Resp. Potestas remittendi aut retinendi peccata includitur quj.
dem in potestate ligandi atque solvendi; at hsc non ad illam so.
lam restringitur, ac proinde non nisi ?nad«cequate eadem cum illa
est. Revera—1l) verba Matthæi universalissima sunt, « quodeun.
que ligaveris »; verba Joannis rem definitam diserte significant,
« quorum remiseritis peccata ».—2) Unde in utroque textu inver-
titur ordo; nam in Mattheo potestas ligandi (cui respondet ina-
dequate petestas retinendi) primo loco ponitur; in Joanne vero
potestas remittendi (que inadequate respondet potestati solyen-
di) primo loco ponitur. Potestas enim regendi primario et præ-
cipue ordinatur ad libertatem hominum coercendam legibus, pre-
ceptis, ponis: ad ligandum; potestas vero remittendi et reti-
nendi peccata, primario ac praecipue, imo ultimo omnino ordi-
natur ad extinetionem peccati: ad remittendum.—3) Precedentia
verba «super hanc petram zdificabo Ecclesiam meam »; et « Tibi
dabo claves regni celorum » non sinunt, ut potestas ligandi atque
solvendi ad solam remissionem peccatorum coaretetur—4) Deni-
que semper ac in Scriptura mentio fit remissionis peccatorum,
vel usurpatur vocabulum « peccatum » aut aliud adhibetur, ln-

has interpretationes simul omnes adæquatam plenissimamque verborum Christi sen-
tentiam referre: adeoque unam neque alteram excludere, neque ab altera excludi,
sed potius omnes una postulari. Sane prima postulatur sensu litterali immediato.
Postulatur altera, quum neque Petrus sit ecclesie petra ex sese ac princeps, neque
Christi ecclesia sine Christo fundamento ex sese ac principe concipi possit. Posta-
latur tertia, quum ex nexu cum precedentibus intelligatur, causam ob quam Pe-
trus designaretur ecclesiæ petra fnisse ejus fidem, adeoque Petram uti habentem
üdem esse ecclesiæ petram; quasi Christus dixisset, per fidem tu es petra, vel etiam
tua fides est petra super quam ædificabo ecclesiam meam. Postulatur quarta, quum
fides Petri non absolveretur interno fidei actu, sed esset publica fidei in Christum
Filium Dei vivi profeasio : hanc ergo emittens Petrus constitutus fait ecclesim petta:
Si ergo quidquid verba Christi significant tam immediate quam mediate, tam di-

recte quam indirecte, tam absolute quam relative simul accipiatur, tota et plena
et adæquata eorum sententia prodit.»

i ^ dura F. ^ M3 * "E T al —- T
MO ACE » a f we , - AD TAL TE nre Jis n] vale cid ? T -— PERRA NA ."

p’ Ia > " gs , e RR ind Rd "xc
+ A

> A e M

ART. I DE INSTITUTIONE PRIMATUS EX MATTH. XVI. 669 AT

| «

dicans quod de peccato agitur; in toto autem contextu Matth. 3

XVI. nec vocabulum « peccatum » usurpatur, nec quidquam aliud
ponitur, quo CURVE peecatum significetur.

863. Dices IV.: Si per verba Christi (Matth. XVI.) significa- 4
tus esset. primatus jurisdietionis Petro promissus, id intellexissent E
Apostoli. Atqui id minime intellexerunt; siquidem disputabant |
inter se, quis eorum primatum haberet. Ergo.

Resp. 1) Hle ipse contentiones Apostolorum satis ostendunt,
eos aliquo modo cognovisse primatum quemdam fuisse constituen-
dom; non enim disputabatur inter eos, utrum primatus aliquis
futurus esset; sed « quis ecrum major esset », seu quis illum
esset consecuturus. Hine S. Hieronymus (in Matth. XVII. 1.), 3
scribit: « Quia viderant pro Petro et Domino idem tributum red- "3X
ditum, ex «equalitate pretii, arbitrati sunt, Petrum . omnibus
apostolis esse praelatum, qui in redditione tributi Domino fue-
rat comparatus; ideo interrogant, quis major sit in regno cœ-
loram ? ».

Resp. 2) dist. maj.: id Apostoli intellexissent post acceptum Spi-
[ritum Sanctum, conc., quo tempore Christus promissionem illam
fecit, neg. Certum est Christum non semel reprehendisse Apostolos,
dicens: « Adhuc et vos sine intellectu estis? » (Matth. XV. 15.);
«Quare non intelligitis ? » (ibid. XVI.) etc. Presertim cum age-
retur de passione Christi, de Apostolis dicitur (Lue. IX. 45.): « At
illi ignorabant verbum istud»; et (ibid. XVIL.): « Et ipsi nihil
horum intellexerunt»: neque tamen inde infertur, quod Christus
non preedixerit, et quidem seepe et clare, suam passionem.

Hine S. Jo. Chrys. (in Matth. hom. 65. al.66. n.2.) ait: « Ne-
mo turbetur, apostolos sic imperfectos videns. Nondum enim crux
advenerat, nondum Spiritus gratia data erat. Si velis autem ipso-
rum virtutem ediscere, post lizec illos considera, videbisque ipsos
omni morbo animi superiores. Ideoque enim illorum imperfectio-
nes revelat, ut postea scias quales ex gratia facti sunt. Quod
igitur nihil spirituale quzrerent [filii Zebedsmi], neque ullam su- E
perni regni notitiam haberent, hine [vers. 22.] palam est.....

Volebant autem, ut ego arbitror, quia audierunt, ‘Sedektis suner
thronos duodecim’ [Matth. XIX. 28.], primum consessum impe-

trare. Sciebant porro se alios antecedere; timebant vero Petrum,

wwwObrascatolicas.com 1i:

67 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIZB CAPITE,
ac dicunt: “Dic ut sedeat unus’, etc. ». Et (n. 4.): « Videsne quan.
ium imperfecti omnes essent, tum hi qui decem illos preecedere
tentabant, tum decem illi qui duobus invidebant? Sed, ut dixi,
post hzc ostende illos mihi, et videbis omnibus hisce affectibo;
vacuos. Audi quomodo hic ipse Joannes, qui nunc hae de causa
accessit, primas semper Petro cedat, et concionanti, et miracula
edenti in Actibus Apostolorum >». à

864. Dices F.: Ligare et solvere proprie significat declarare
aliquid illicitum aut licitum, uti constat ex Scriptoribus Thal-
mudicis, penes quos Rabbini ligant ac solvunt, prout docent
aliquid illicitum aut licitum esse. Atqui hujusmodi facultas non

importat Primatum jurisdictionis. Ergo.
Resp. dist. maj.: Ligare et solvere quandoque, sicut pro Rab-
| binis in Thalmude, signifieat declarare etc., conc.; semper, ae
"Mb nominatim in textu, de quo agitur, aeg. Itaque fatemur verba
AE ; illa ligare et solvere sumi in Thalmude in sensu objecto; sed
AN inde non probatur, sensum hune esse exclusivum. Imo pesitive

WA constat, hune sensum non esse exclusivum; nam greca vocabula
"e vi ab interprete Matthei adhibita, teste Diodoro Siculo, et verba
hi | | hebraica vel chaldaica, teste Josepho, ampliorem habent signifi-

cationem. Certe quàndo potestas ligandi atque solvendi asseritur
de eodem subjecto, de quo immedjate ante asseritur potestas cla-
| vium, potestas illa nequit eoarctari ad declarandum illicitum
"s ac licitum. Unde manca interpretatio Protestantium ignota fuil
LN toti antiquitati. Ceterum vix intelligo quid Protestantes lucra-
Pas rentur hac sua nova interpretatione; etsi enim ea daretur, Pri-
matus jurisdictionis satis probaretur ex precedentibus partibus

nt. textus Matth.; et aliunde, si Petro concessa est potestas docendi
qe | seu declarandi quid licitum vel illicitum sit, in hoc ergo obe-
p^ | diant Petro—Plures objectiones preeoceupate sunt in ipsa demon-
| d | stratione,

seu expositione argumenti; alise pertinent ad sequentes
ejusdem thesis partes, ac proinde illas infra expendemus.

—

TERES

ind ut - > i - . 07 " P
4 4l m3 ^ È .*
ART. I DE INSTITUTIONE PRIMATUS EX JO. XXI. 671

S IV.

pemonstratur Primatus Potri ex Joan. xxi.

865. Legitur apud Joannem (XXI, 15. seqq.): « Cum ergo pran-
dissent. dicit Simoni Petro Jesus: Simon Joannis, diligis me plus
his ? Dicit ei: etiam Domine, tu scis quia amo te. Dicit el; pasce
agnos meos (Booze za agria pov). Dicit ei iterum: Simon Joannis,
diligis me ? Ait illi: etiam Domine, tn scis quia amo te. Dicit
ei: pasce (zapos) agnos meos. Dicit ei tertio: Simon Joannis,

amas me? Contristatus est Peirus quia dixit ei tertio, amas

me? et dixit ei: Domine, tu omnia nosti: tu scis quia amo te.
Dixit ei: pasce oves meas (Boexs ra mpofara al. rpoBaria pou)».

860. Ex quibus ita arguimus: Pascendi munus, de quo agit Chri-
stos in cit. testimonio, Petrum solum respicit, eique soli impo-
nitur. Atqui munus illud nihil aliud est, quam Primatus jurisdi-
ctionis in universam Ecclesiam. Ergo Petro soli collatus est ille
Primatus. |

807. Prob. maj.: munus pascendi hic respicit OLD Paris.
Et quidem—1) ex nomine «Simon Joannis», quod est proprium
Petri. Nec sine rnysterio, uti recte notat Bellarminus, eodem no-

. mine Christus Petrum appellat, et cum promittit ei claves (Matth.

XVI), et cum oves pascendas committit (Joan. ult.): ut scilicet
intelligeremus, illud ipsum reipsa dari, quod fuerat promissum,
et eidem illi Simoni dari, cui fuerat ante promissum. Mes

2) Ex illis verbis « Diligis me plus his?» Illi enim dicitur:

| «Pasce oves meas», cui dicitur: « Diligis me plus his?» Hoc

aulem soli Petro dicitur. Nam disertis verbis excluduntur ceteri
lla eomparatione « plus his »: ceteri autem qui excluduntur, non
quicunque homines, sed precipue sunt Apostoli. Ibi enim præ-
“entes tune erant cum Petro Nathanael, quem multi Bartholo-
meum esse putant, Jacobus, Joannes, Thomas et duo alii disci-
poli, quorum alterum credibile est. fuisse Andream: non igitur
omnibus Apostolis sed soli Petro dicitur: « Pasce oves meas».
Neque obstat, quod id petierit Christus a Petro, quod Petrus

www.oBfáscatolicas.com

072 DISP. IV. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

nesciebat. Petrus enim nesciens utrum Christum plus ceteris Apo.
stolis diligeret, humiliter respondit: « Tu scis, Domine, quia amo
te»; at Christus non ideo interrogavit, ut a Petro ediscoret Sni
amoris præeminentiam, sed ut alios doceret quemnam amoris PTa-
dum in Petro postulabat: « Dominus, inquit S. Ambrosius (1.10,
n. 175.), interrogat non ut disceret, sed ut doceret quem eleyan.
dus in celum amoris sui nobis velut Vicarium relinquebat».

3) Ex trina interrogatione. Nam juxta Cyrillum, S. Augusti.
num et alios (in hune locum) ideo Petrus ter fuit interrogatus,
an diligeret plus ceteris, quia ter negaverat: at trina negatio
nonnisi ad Petrum pertinet. Solus igitur Petrus interrogatur, as
proinde soli ipsi dicitur: « Pasce oves meas ».

4) Ex illis verbis: « Contristatus est Petrus », etc. Etenim,
uti notat S. Jo. Chrys., ideo enim contristatus est Petrus, quii
metuebat, ne forte falleretur, respondens: « Tu scis Domine, quia
amo te»; quemadmodum falsus fuerat, dicens: « Et si oportuerit
me mori tecum, non te negabo ». Sed ista caussa tristitiz solius
Petri, qui Dominum negayerat, est propria: ergo sicut solus Pe- |
trus tristabatur, ita solum Petrum alloquitur Christus, cum ait:
« Pasce oves meas ».

9) Ex verbis immediate sequentibus (v. 18. seq.) « Cum senue
ris extendes manum tuam », etc. Illi enim dicitur: « Pasce », cui
predicitur crucifixio: at his verbis soli Petro mors in cruce præ-
dicitur—Cf. Bellarm. (de Rom. Pont. l. 1. e. 14.).

368. Minor propositi argumenti resolvitur in duas partes: =
1) Verba Christi efferunt Primatum jurisdictionis—2) in um-
versam Ecclesiam—Prob. 1 pars

1) Ex ipsa vi vocis. Nam, uti ex textu jam recitato liquel,
Christus Dominus usus est duplici verbo (£ocxs rosua:»*s); etsi vero
primum non habeat tam amplam ac nobilem significationem,
quam alterum; quando tamen in eodem sermone, de eodem subje
cto atque objecto usurpantur, merito habentur ut synonima. Certe
cum adhibitum etiam sit verbum ropas», quidquid illud 1m por-
tat retinendum est. Jamvero idem verbum cum aliquo addito si
gnificat auctoritatem magisterii, uti ex. gr. (Jer. III. 15.): «E
dabo vobis pastores juxta cor meum, et pascent vos scientia ll
doctrina »: sine addito vero significat auctoritatem regendi unde

olicas.com E

- 0000 -—

— a irte (s dea T CN :
4 — E E - '
ENS a
eS. de ha, dos
a cu.
| | ART. 1, DE INSTITUTIONE PRIMATUS EX JO, XXI. 673 E J |

Rector hominum vocatur Pastor; ot pascere sumitur pro regere
sum imperio. [d constat—a) ex usu Scripturarum; nam, ut ali-
quà exempla afferamus, dicitur (II. Reg. V. 1. 8eq.): «Et vene-
runt, uni verste tribus Israel ad David in Hebron, dicentes... cum
exe Saul rex super nos, tu eras educens et reducens Israel:
dixit autem Dominus ad te: Tu pasces (mspas) populum meum
israel, et tu eris dux [sis syospevov] super Israel ». Et (Ps. XLVII.
E: «Hic est Deus noster in sternum, et in seculum sseculi: |
ipse reget (704251) nos in seecula »; et (Ps. LXXIX, 2.): «Qui |
regis (o royuotvoy) Israel, intende: qui deducis velut ovem Jo-
sph». Et (Is. XL. 10. 11.): « Ecce Dominus Deus in fortitudine
- veniet, et brachium ejus dominabitur.... Sicut pastor gregem
sunm pascet »: ws mony ropare ro rolpessoy 20709. Et (Ezech. X XXIV.

23, 24. « Suscitabo super eos pastorem unum, qui pascat eos,

- grvum meum David, qui pascat ( mo142v51 y eas.... David princeps

| (iz:5*) in medio eorum ». Et Mich. (V.2.4.) «Et tu Bethlehem +

Ephrata parvulus es in millibus Juda: ex te mihi egredietur qui

sit dominator [zexovz«] in Israel.... et pascet (moses? zo zoipnov) —— —
in fortitudine Domine ». Et Matth. (II. 6.): « Et tu Bethlehem, 5

| lera Juda, nequaquam minima es in principibus Juda: ex te enim
euet dux (syovusvog), qui regat (roueve, « rule », juxta versio- na
rem Anglicam Protestanticam) populum meum Israel». Et Apoc. —

(XI. 5.; XIX. 15.): « Et peperit filium masculum qui recturus
1 erat (05 pohAss moipmivs) omnes gentes in virga ferrea ».—2) Con- —
| stat etiam ex usu profanorum scriptorum: videri possunt que E
| habet Homerus de Agamennone (Iliad. II. 243.), de Menelao (V- ES -

566), de Achille (XVI. 2.), de Hectore (XIV. 423.); apud Hesy- |
chium autem rosas explicatur BaciAsug—3) Bellarminus exponit ge

| etiam originem hujus metaphoræ, cujus tam universalis est usus: ; um
wtat enim quod apud Orientales antiquos, principes tribuum. exer- P^ ta

| cebant munus pastorum ovium: qua de re exempla habentur et- -

| lam in Genesi (1). 21

.— His positis—1) quisque intelligit Christum dixisse Petro rege cum i
imperio agnos meos et oves meas, dum illi dixit Pasce; adeoque

1 U) «This term, inquit Arnold (Fragment of the Church eto. pag. 26.), of 'feed-

75884 shepherd feeds his flook' is one of the oldest and most universal meta-

Phora to €spresg a supreme and at the same time & beneflcent governement ».
MAZELLA. De Religione et Ecclesia 43

ES FEL NS TT e PERESAN pa
Obrascatolicas.cc

$
) 1A

074 DISP. Y. DE VISIBILI KCCLESLE CAPITE,

ili contulisse Primatum jurisdictionis. Quod quidem confirmari
potest insistendo verbo Pasce. Nam—a) alios pascere dicitur Don
ille qui utcumque cibum ministrat, sed qui famili, civitati, Ra
gno prepositus ex officio procurat ac providet cibum; juxta illu
(Luc. XII. 43.): «Quis putas est fidelis dispensator et pruden;
quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis it
tempore tritici mensuram 1 »—2) Neque pastoris est solum cibum
ovibus procurare; sed etiam eas ducere, reducere, tueri, legere.
castigare; que omnia, cum homines respiciunt, important veram
preeeminentiam ac jurisdictionem. Cf. que habentur apud Jo
(X.), Jerem. (XXIII.), Ezech. (XXXIV.), ubi pastoris munera de.
scribuntur.

2) Idipsum confirmari potest, simul conferendo textum Matth,
et Jo. Nam ex una parte vidimus, Christum apud Matth, pro-
misisse Petro primatum jurisdictionis; promissio autem, utpote
respiciens bonum essentiale Eeclesiz, quam Christus absolute vo-
luit, fuit ipsa absoluta; ergo debuit illam Christus quandoque
implere. Sed nullus est locus in Scriptura, præter illum Jo. quem
expendimus, ubi melius intelligitur impleta illa promissio; ergo i
ilis verbis Pasce agnos.... Pasce oves meas Christus contulit
Petro Primatum jurisdictionis. Ac vicissim ita arguere licet: id
contulit Christus Petro apud Jo., quod promiserat apud Matth;
atqui promiserat Primatum jurisdictionis, uti probatum est; ergo
hune primatum contulit — Frustra igitur excogitarunt nonnulli
quod Christus so;ummodo hortatus est Petrum, ut ostenderet di-
lectionem suam pascendo agnos et oves; si enim illud Pasce im
portat tege cum imperio, non potuit Christus hortari Petrum
ad pascendum gregem suum, quin ipsi conferret illud imperium.
seu potestatem.

969. Prob. min. quoad dam partem. Christus contulit Petro
Jurisdictionem zn universam Ecclesiam. Notetur—1) parvi re
ferre, utrum una vice debeat legi oviculas potius, quam 00%,
uti notavimus in textu; semper enim verum manet, Christum
commisisse Petro pascendos agnos et oves—2) Per agnos et 0Y&
certe intelliguntur fideles: unde Christus prenuntiatus fuit a Fre
phetis uti Pastor, ipse se dixit Pastorem, qui habet oves, pU
quibus dedit animam suam; Apostolus denique coetum fideliU

UN E. TENRO NTN res varz

"TN ^u - pá
LE SAS =

UP PUYO 7 A f
yoo o» ws
I

ART. 1. DE INSTITUTIONE PRIMATUS ET JO, XXI. 675

- qocab gregem, in quo Sp. "Ang posui Episcopum, ut illum re-
; gorel—3) At quinam est vera significatio illius distinctionis fi-
delium. in agnos et oves ? Aliqui intelligant Judeos et gentiles;
alii perfectos et imperfectos; alii denique communius simplices
ideles et Pastores. « Prius agnos, inquit Bruno astensis, (in h. ].,
Migne, T. 165.), deinde oves commisit ei, quia non solum pasto-
rem, sed pastorem. pastorum eum constituit. Pascit igitur Petrus
agnos, pascit et oves, pascit filios, pascit et matres, regit et sub-
Jitos et prælatos. Omnium igitur pastor est, quia præter agnos
et oves in Ecclesia nihil est». Unde

1) Christus commisit Petro pascendos seu regendos regnos et
oves; atqui per agnos et oves, sive intelligantur Judæi et genti-
le, sive perfecti et imperfecti, sive fideles et pastores, semper
simificatur universus Christi grex, seu Ecclesia universa; ergo
contulit Christus primatum Petro in universam Ecclesiam.

?) Revera Christus non dixit simpliciter « pasce agnos... pasce

oves»; sed « pasce agnos meos.... pasce oves meas.... Eos ergo
Christus commisit Petro pascendos, qui sunt agni vel oves Chri-
sti; atqui quotquot sunt in Ecclesia certe sunt agni vel oves
Christi; ergo Christus contulit Petro Primatum in universam Ec-
desiam. Certe verba illa « pasce agnos meos... pasce oves meas »
equivalent huic: rege ovile meum: sed ovile Christi unum est, et
- comprehendit omnes fideles.
3) Uti arguit Bellarminus (l. c. c. 16.) cum Dominus ait « Pa-
. Ste oyes meas », vel commendavit Petro oves suas omnes; vel
nullas; vel aliquas certas ac definitas; vel aliquas indefinitas. At
nemo dixerit, nullas aut aliquas certas esse commendatas. Id
enim est manifeste falsum : nec etiam aliqua indefinitas, quia
non est sapientis provisoris relinquere indefinitam curam cum
Possit eam definire, presertim cum certa confusio et perturbatio
*t illa indeterminatione oriatur: przterea commendare aliquas,
et non indicare quas, idem esse videtur, ac si commendarentur
nulle. Quas enim, queeso, pascet, qui gregem suum non cogno-
scit? Restat igitur, ut omnes omnino suas oves Petro Christus
paseendas assignaverit. |

9/0. Exegetica hzc textus interpretatio Patrum traditione con-
ürmatur, Ita Origenes (in ep. ad Rom. c. 6.): «Petro », inquit,

wwwidbrascatolicas.com

676 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITE,

«cum summa rerum de pascendis ovibus traderetur, et Supra

ipsum velut petram fundaretur Ecclesia, nullius confessio virtu

tis alterius ab eo, nisi caritatis, exigitur ».

S. Ambrosius (1. 10. in Luc. ad c. 24.): « Dominus », ait, «non
dubitabat, qui interrogabat non ut disceret, sed ut doceret, quem
elevandus in coelum amoris sui velut vicarium relinquebat, ,...
quia solus profitetur ex omnibus, omnibus antefertur.... Tertio
Dominus, non jam diligis me? sed amas me? interrogayit, et jam
non agnos, ut primo quodam lacte pascendos, nec oviculas, wt
secundo; sed oves pascere jubetur, perfectiores ut perfectior gu.
bernaret ».

Gregor. M. (1. 4. ep. 32. ad Maurit. imp.): « Cunctis», in

quit, « evangelium scientibus liquet, quod beatissimo omnium
Apostolorum principi Petro dominica voce totius Eecclesim cnra
commissa est».

Epiphanius (in Ancor.): « Hic est qui audivit: pasce oves meas,
cui concreditum est ovile >».

Chrysostomus (in h. 1.): « Aliis omissis, Petrum dumtaxat af-
fatur, fratrum ei curam committit ». Et infra: « Nam cum magni
Dominus Petro communicasset, orbis terrarum curam demandas
set »; etc.

Theophylactus (in cap. ult. Joan.): « Finito », inquit, « pran- |

dio, prefecturam ovium totius mundi Petro commendabat, non
autem alii, sed huic tradidit >». Et (in cap. 22. Luc.): « Tu », ait,

«Petre, conversus bonum exemplum pænitentiæ omnibus eris, qui -

cum Apostolus fueris, et negaveris, iterum receperis primatum -

omnium et przefecturam orbis».

Leo (serm. 3. de assumpt. sua): « De toto mundo unus Petros

eligitur, qui et universarum gentium vocationi, et omnibus Ape

stolis, cunctisque Ecclesiz patribus preponatur: ut quamyis 1

populo Dei multi sacerdotes sint, multique pastores, omnes tamen
regat Petrus, quos principaliter regit Christus ».

Denique, ne nimius sim, S. Bernardus (lib. 2. de consid. cap.8.)
ita in verba illa Christi egregie disserit: « Pasce oves mess.
Quas? hujus vel.illius populos civitatis, aut regionis, aut certi
regni? Oves meas, inquit; cui non planum non designassé ali-

ART. I. DE PETRI PRIMATU SUPRA IPSOS APOSTOLOS. 677 p

quos, sed assignasse omnes? nihil excipitur ubi distinguitur ni-
hil», Cf. integrum textum quem dedimus (n. 548.) (1).

g V.

Diserte ostenditur Petrum Primatum obtinuisse supra
ipsos Apostolos.

871. Licet ex argumentis hactenus expositis aperte pateat Pe- E
tri preeminentia pre ipsis Apostolis; juverit tamen id magis di-
serte demonstrare, sive ad speciales errores' convellendos, sive
etiam ut locus sit quarumdam difficultatum solutioni. Cum vero f
aliqui Apostolos omnes, alii saltem S. Paulum parem omnino á
Petro dixerint (nn. 850. seq.); argumenta imprimis dabimus, qui-
bus Petri Primatus respectu omnium Apostolorum; dein vero ali- ;
qud subjiciemus, quo magis directe respectu ipsius Pauli ad- |
straitur.

812. Itaque Petrus Primatum habuit supra omnes Aposto-
los. Prob. I. recolendo breviter supra exposita argumenta. Nam—
l Petrus constitutus est totius Ecclesie fundamentum, a quo
Ecclesia firmitatem unitatemque accipiat: id autem, uti ostendi-

(1) Quare si aliqui Patres verba, quae expendimnus, videntur quandoque intel-,

lizere non de solo Petro, sed de aliis etiam Apostolis, imo Episcopis et Sacerdo-
tbs; ea tum gumunt sensu non formali et praecisivo, sed extensivo illum non 1:
exclodente sed supponente. Hinc merito ait Schrader (l. c. n. 212.): «Contulit Chri- : Bn

ias justa litteralem Scripturarum sensum ex communi Patrum sententia Petro
tique soli immediate ac directe potestatem omnem que enarratis apud Mattheum
tt Joannem potissimum locis expressa legitur, et hac accepta potestate Petrus est. - ;
dicitarque vere proprieque coriphaeus apostolorum.. Quod si in Petro omnibus 21 Ñ
scerdotibus collata dicitur potestas, tum enimvero—a) id non... ita acoipi debet,

& si sua Petro-prerogativa detraheretur; verum accipi— 5) ita debet, ut Petri

Prerogativa supponatur; ideoque ita accipi debet, ut Petrus instar rapads:yparos 1 e
. Miorum ac instar summo juridica, ut aiunt, persone consideretur, que uti in sese,
“on secus ao princeps ve] capnt societatis vel corporis eojusdam fastigium potestatis.
toting Possideat, ita plane tamquam typica atque juridica persona representare alios
Pait. Quare si verba Christi tam apud Matthæum quam apud Joannem etiam hoc
Trico, juridico eodemque mediato sensu ad ómnes Apostolos sacerdotesque refe- x
XL Perhibeantar, manifestam confirmationem involvunt, qua Petri summa au— 5
ritas ao Preerogativa asseritur.”

wwweobrascatolicas.com

678 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIZE CAPITE.

mus, importat supremam potestatem in universam Ecclesiam.
Atqui ipsi Apostoli maxime erant de Ecclesia. Ergo supra ipsos
Apostolos Petrus constitutus fuit. Porro si nullam dependentiam
a Petro habuissent Apostoli, potuissent Ecclesias fundare quin
illas Petri auctoritati subjicerent: at tunc quid factum esset de

3 T EE d ea Ecclesie unitate, quam Christus voluit ? Quomodo diceretur
le ME Petrus totius Ecclesie fundamentum?
A 2) Soli Petro commisit Christus pascendos omnes agnos oves-
a que omnes, omnes qui pertinent ad ovile Christi. Sed ipsi Àpo-
| PN | stoli erant oves Christi. Ergo supra ipsos Apostolos fuit Petru,
4 d | constitutus.
e o 3) Si plures rei alicujus peragend:s ex sequo pr:eficiantur, non.
Ei t singulorum, sed omnium munus est rem illam gerere: sicut ex. gr.
Ee S | si potestas leges ferendi alicui coetui, puta senatorum, conceda-
" TM f tur, singuli non habent potestatem leges condendi, sed omnes aut
ELI. i us plures, seu ipse coetus. Pari ergo ratione, si unus aliquis eidem
mi. ; | ro operi, eadem mandati forma, per se seorsum preficiatur, huie
A: | creditar plenum ae summum munus opus illud exequendi. Finge
m 1 quod unus, mandato singulari, dux totius exercitus, in quo sunt
| 143 dus [^5 alii duces, constituatur; planum est eum esse totius exercitus
his 3 y | f. 5 ducem, in se habere plenitudinem auctoritatis et quidem supra
| BR Da ipsos duces. Cum ergo Christus exegerit unum Petrum ex duode-
j^ cim Apostolis, ipsum constituerit totius Ecclesise fundamentum,
EL ues ipsi dederit claves regni colorum; evidens est Petrum esse super
to Dr y omnes constitutum. Cf. Veith (de Rom. Pont. $ 9.). '
s DE 973. II. His presuppositis vim omnem probandi habent sequen-
n Hn: UE | tes animadversiones; his presuppositis; inquam; nam si animad- |
E sf | versiones ille, per se inspectee, non clare et apodictice ostende- -
Br. 1 rent Primatum Petri; considerate tamen cum przecedentibus |
ED Hu. À argumentis, cum quibus harmonice cohærent, lucem ab ipsis mi-
RET 4 tuantur. Itaque—1) quatuor leguntur syllabi nominum Apostol- |
Con | rum (Matth. X. 2. seq.; Marc. III. 16. seq.; Luc. VI. l4. segs |
T | Act. I. 13.) Jamvero—a) in singulis, Petrus primo loco nomi-
1 HEUS natur; eujus rei causa non fuit vocatio, siquidem Andreas ante A

3 vocatus fuit; nec aetas: quomodo enim ostenderetur Petrum sé- |
| morem Andrea fuisse? cur Joannes poneretur quarto vel etiam
1? 4 secundo loco? nec favor aut gratia, quibus Joannes Petrum vl :

ART. l, DE PETRI PRIMATU SUPRA IPSOS APOSTOLOS. 670

sbat —b) Petrus semper ponitur primo loco; et in ceteris nomi-
- ndis (si Philippum excipias qui sexto, et Jacobum Alphei qui
| sono loco semper nominatur), idem semper ordo non servatur
| Andreas 0X. £T qui secundum apud Matth. et Luc. tenet loeum;
apud Marc. et Act. quarto loeo nominatur —c) In indice nomi- hr
| sum apud Matth., et, in quibusdam MSS., apud Marcum, Petrus E
non solum primo loco nominatur, sed titulo Prímatis augetur:
| «Duodecim autem Apostolorura nomina sunt hzc: Primus Simon,
. qui dicitur Petrus, et Andreas frater eius, Jacobus Zebedei et |
Joannes frater eius », etc. Jamvero si illud Primus 'adhibitum A
«lum fuisset, ut adiectivum numerale, orationis series hec de- |
buisse esse: « Primus Simon, secundus Andreas, tertius Jaco-
bos», ete.: cum ergo solum de Petro dicatur primus, quin po-
natur secundus, tertius ete., signum est illud primus significare
dignitatem Petri supra reliquos. Quod confirmari videtur ex usu
Scripture; nam dieitur (Matth. XX. 27.): «Qui voluerit inter
vos primus [pwzos] esse »; et (Mar. XII. 28. seqq.); « Primum
omnium mandatum »; et (Act. XVI. 12.): « Prima partis Macedo-
nie civitatis »; et (ibid. XXVII. 7.). « In loeis autem illis erant XN
predia principiis [z2 pere] insulse».
2) Non solum in istis indicibus nominum Apostolorum, sed pas-
sim Petrus, cum aliis nominatis, primo loco ponitur: ita (Matth.
[V. 18.): « Sinonem, qui vocatur Petrus, et Andream fratrem (2098
elos»; (Matth. XVII. 1.; Marc. V. 37.5 IX. 1.; XIII. 3.; XIV. E.
| 39; Lue. VIII. 51.; IX. 28.; Matth. XXVI. 37.): « Petrum et JN
| Jacobum et Joannem »; et (Luc. XXII. 3.; Act. III. 14.): « Pe- a
trum et Joannem »; et (Jo. XII. 2.): « Simon Petrus, et Thomas,
y qui dieitur Didymus, et Nathanael, qui erat a Cana Galilee, et b.
üii Zebedzi, et alii ex discipulis ejus duo ». e]
3) Quatuor tantum loca excipiuntur, quæ tamen facilem ac
idoneam explicationem habent. Nam—a) dicitur apud Jo.: « Erat
atem Philippus a Bethsaida, civitate Andres et Petri »: Sed
li? commemorantur duo fratres non ut Apostoli sed! ut incole
ivitatis, et Andreas fortasse ideo prior nominatur, quod natu
maior est—5) Textus (I. Cor. I. 12.), nobis potius favet: « Unus-
| Quisque vestrum dicit: « Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo,
“80 vero Cephz, ego autem Christi »: Apostolus hic a seipso mo-

www0Obrascatolicas.com `

630 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIAS CAPITE,

destim et humilitatis causa, incipit, juxta illud (ibid, Xy. y

« Ego enim sum minimus Apostolorum, qui non sum dignus vo.
cari Apostolus »; et ascendit ad maximum, Christum, quem pro.
xime precedit Petrus—c) Idem dicendum de alio textu (ibid. H,
29 )—d) Quoad textum vero (Gal. II., 9.), respondet Estius (in
h.l.) « Jacobum primo loco nominat ad honorem Domini, cujus
erat frater; et quia Jerosolymorum Episcopus erat, ubi hme pe.
rebantur; idemque maximi nominis apud Judsos ob sanctitatis
opinionem ; ut. liquet ex Josepho et Hegesippo ». Addunt alii:
«Cum rei veritate omnino consonat, ut Paulus Hierosolymam
veniens, Jacobum omnium primum obviam habuerit, cum eo con:
tulerit, societatemque iniverit. Reliqui enim, ut impositum sibi
propagande evangeliez» lucis munus obirent, ab urbe frequenter
aberant, in qua Jacobus, utpote proprius ejusdem pastor, stabilis
permanebat. Conjectura est igitur minime negligenda, primum
idcirco Jacobum numerari, quod ipse tempore primus suam com
Paulo eonsensionem declaraverit. Quare neque ille preeponitur,
quod reliquis dignitate non antecelleret ».

4) Post Christi in eclum ascensionem, prout tunc rerum con
ditio ferebat, Petrus statim se ut Primatem gessit. Nam (Act. T.
15.) « exurgens Petrus in medio fratrum » electionem novi pro
Juda Apostolo juxta prophetarum oracula indixit. Post adventum
Spiritus Saneti (Act. II. 14.) « stans Petrus cum undecim leya-
vit vocem suam », Christum annuntiavit, et credentes baptizari

Jussit. Post patratum insigne miraculum (Act.III.); ad populum.

et (Act. IV.) repletus Spiritu Saneto, ad principes populi et se-
niores gravem sermonem habet. Petrus (Act. VIII.) Simonem
magum, eo quod sacram potestatem pecunia comparare voluerit,
redarguit et damnat. Petrus (Act. IX.) universos coetus in Judæa,

e e ESSE D a
2 AA ollis

Galilea et Samaria pertransit, tanquam imperator, uti advertit

S. Chrysostomus (Hom. 21. in Act.) suas copias recensens. Ha
bita visione. comperit (Act. X.) Gentiles quoque ad fidem chri-
süanam admittendos esse, et ideo ipse Cornelium cum aliis Get
tilibus Ecclesi». adjungit. Dum ab Herode Petrus iu carcere de-
tinetar (Act. XII.) «oratio fiebat sine intermissione ab Ecclesia 2
Deum pro eo ». In Concilio Jeros. (Act. XV.), surgens Petrus ser-
monem habet, pertractanda proponit, et primus sententiam edicit.

ART. L DE PETRI PRIMATU SUPRA IPSOS APOSTOLOS. 8l

Jamvero—4) licet Apostoli contentiones antea habuerint de pri-
matu; nullo tamen modo post Spiritus Sancti adventum, Petrum
ob predictum modum agendi reprehenderunt; imo constat potius,
quod eum in maximo honore habuerint—b) Nec ea omnia prima-
tum meri honoris exhibere possunt. Id enim imprimis non con-
voniret cum iis quee aperte probant primatum jurisdictionis; ac
deinde, ceteris omissis, voluit Deus ut Ecclesia in humilitate
fundaretur, ac presertim Apostoli crucis humilitatem pre se fer-
rent; voluit ut omnibus pateret, Ecclesiam suam Dei solius opus
esse, non vero hominum, neque consiliis aut viribus humanis
propagand am ac conservandam. Igitur ad Ecclesie initia « que
stulta suniymundi elegit Deus, ut confundat sapientes: et infirma
mundi », etc. — Sed hzc omnia fusius prosequitur Bellarm. (de
Rom, Pont. 1. 1. a cap. 17.).

874. III. Patres constanter et unanimiter affirmant Petrum emi-
pentiorem ceteris Apostolis auctoritatem obtinuisse. Origenes (in
divers. Evang. hom. 2.) loquens de Petro, quaerit, « Quis esset
altior Apostolorum illo, qui est et dicitur vertex eorum?» —
S. Hilarius Piet. (in Matth. 6.) inquit: «Petrus primus credidit,
eb Apostolatus est Princeps.» — Eusebius Ces. (hist. Eccl. l. 2.
c. 11.) nominat Petrum «fortissimum et maximum inter Aposto-
los, et virtutis merito reliquorum omnium principem ac patro-
mm». — S. Cyril. Hier. (Catech. 2. 7. et 18.) nuncupat Petrum
«Apostolorum summum, et Principem ac regni ecelestis clavi-
geram. » — S. Basilius (Procm. de judic. Dei) inquit: « Beatus
Petrus omnibus discipulis prelatus fuit, cui soli majora data sunt
. qum aliis testimonia, qui predicatus est beatus, cui claves regni
. celoram conereditz sunt». — S. Gregorius Naz. (Carm. de seipso
et adv. Episc.) Petrum appellat « Principem Apostolorum» ac
«Ecclesia Columen. » — S. Gregorius Nyss. (serm. 2. de Steph.)
ait: «Celebratur Petri memoria, qui Apostolorum est caput, et
una cum ipso extera Ecclesie membra glorificantur ». — S. Optatus
Miley. (1. 2. c. Parmen.) scribit: « Cathedra una est...ubi sedit
omnium Apostolorum caput, Petrus, .. in quo uno cathedre uni- .
tas servaretur. — S. Ambrosius (in l. Cor. 12.) scribit: « Prior
Andreas secutus est Salvatorem, sed Primatum non accepit, sed
Petrus ».— S, Epiphanius (in Ancor. post init.) dicit: «Hoc testatur

882 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE.

princeps Apostolorum (Petrus), quom Dominus constituit primum
Apostolorum... cui conereditum est ovile; » et (Hær. 5.): « Petrum -
elegit, ut dux esset discipulorum ». — S. Chrysostomus (hom, 88

in Joann.) ait: « Christus Petro fratrum prefecturam commisit, .

et Petrus totius orbis magister a Christo statutus est; » et (orat,

$. adv. Judæos) inquit: « Petrus sic abluit illam negationem, nt

etiam primus Apostolorum fuerit factus, eique totus terrarum

orbis commissus fuerit. » Insignibus nominibus Petrum honorat;

nam vocat illum « Chori apustolici principem, os ac verticem di-

scipulorum, Ecclesie pastorem et caput, columnam Ecclesiæ, fir-

mamentum fidei, confessionis fundamentum, orbis terrarum pisca-

torem ».—S. Augustinus (l. 2. de Bapt.) ait: « In Serbturis san:

ctis didicimus Apostolum Petrum, in quo primatus Apostolorum

excellenti ratione preeminet »; et (ibid.) addit: « Quis nescit, illum

Princeipatum Apostolatus Petri cuilibet Episcopatui preferendam

esse? » et enarr. in Ps. 108.) ait: « Ideo beatum Petrum paullulum
Dominus deseruit, ut Ecclesie rectori futuro ignoscendi peccan-
tibus quzdam regula poneretur ».

975. Heec testimonia sufficiant; alia enim dedimus supra (nm.
947. 736. seq.). Recoli etiam possunt que paulo ante exhibuimus
in interpretatione textus Matth. XVI., et Jo. XXI. Adnotamus
tantummodo—1) Patres unanimiter affirmant Petri preeeminen-
tiam prz ceteris Apostolis, eamque institutam esse a Christo
bono unitatis unanimiter etiam affirmant.—2) Varias autem red-
dunt rationes, cur Primatus ille Petro potius quam alteri colla-
tus fuerit: nonnulli enim putant id faetum fuisse ob ejus confes-
sionem de divinitate Christi; alii id adscribunt ejus zelo et dile-
ctioni erga Christum etc. Sed, uti patet, sententiarum diversitas
quo£d hoe alterum non destruit unanimitatem quoad primum.

876. Jam probandum est, quod secundo loco proposuimus, nem-
pe Primatum Petri non fuisse communem ac divisum cum
Paulo. Id quidem precipue constat recolendo iterum jam data
argumenta de promissione et institutione Primatus in solo Petro:
que proinde semper pre oculis habenda sunt. Sed insuper pro-
batur.

STI. I. Ex Patribus, qui Paulum Petro inferiorem diserte di-
cunt. Ita S. Augustinus (1. 2. de bapt. c. 1.) ait: « Commemorat

ART. 1. DE PETRI PRIMATU SUPRA IP&OS APOSTOLOS. 683

(yprianus Apostolum Petrum, td quo primatus Apostolorum tam
excellenti gratia preeminet, aliter quar veritas postulabat de
| cireumeisione agere solitum, a posteriore Apostolo Paulo esse :
eorrectum ». Similiter (in ep. ad Galat.) Paulum vocat « poste-
norem Pastorem »; et (in ep. 82. ad Hier.) hzc addit: « Petrus,
quod a Paulo fiebat libertate charitatis, pietate humilitatis ac-
cepit; atque ita posteris prebuit exemplum, etiam a posteriori-
bos, quam Paulus, corrigi; quo confidenter auderent etiam mino-
res majoribus pro deferenda Evangelica auctoritate, salva fra-
terna charitate, resistere ». S. Greg. (1. 2. super Ezech. hom. 18.)
ea eadem reprehensione loquens scribit: « Ecce a minori suo
reprehendi non dedignatur: non ad memoriam revocat quod cla-
ves regni celorum acceperit: minori fratri se ad consensum de-
dit; et factus est sequens, ut jam et in hoc prziret; quatenus
qui primus erat in Apostolatus culmine, esset et primus in hu-
militate». Theodoret. (de Paulo Petrum invisente in ep. ad Galat.)
sie commentatur: « Etenim cum Paulus humana doctrina non in-
digeret, ut qui ab universorum Deo eam accepisset, Apostolorum
Principi, quem par est, honorem tribuit». Hugo Victorin. (serm.
64.) ita disserit: « Petrus ceeteris eminentior excellentia potesta-
tis, Paulus excellentia preedicationis; Petrus sol, Paulus luna;
Petrus sol per collatam sibi divinitus potentiam, Paulus luna per
collatam sibi divinitus sapientiam », etc.

878. II. Recolendo quee supra statuta sunt, facile potest hec
pars theseos confirmari. Ut aliquid innuamus, notetur—1) omnia
argumenta, quibus ostendimus, Ecclesie regimen, ex Christi in-
stitutione esse monarchicum, excludere divisionem supreme po-
(statis in Petro—2) Institutionem Primatus in Petro plene de-
monstravimus; at ubinam sermo est de Institutione ejusdem Pri-
matus in Paulo, qui illum condivideret cum Petro 2—3) Imo ipsa
testimonia, quee demonstrant institutionem Primatus, manifestant
iilum exclusive pertinere ad Petrum—4) Si Paulus sequalem
. 9Unino cum Petro potestatem accepisset, quomodo factum esset,

u Petrus semper habuerit successorem in Primata, Paulus num-

quam ?

www.óbfascatolicas.com

684 DISP. Y. DE VISIBILI KCCLESI,E CAPITE,

8 VI.

Quibusdam contra proxime statuta difficultatibus Satisft.

879. Dices I.: Quidquid Petrus a Christo accepit, acceperint
et ceteri Apostoli; ergo dici nequit Petrum super ipsos A posto.
los obtinuisse Primatum— Prob. antec.—1) Sicut Petrus conati.
tutus fuit Apostolus, ita etiam reliqui qui Apostoli vocantur
2) Sicut Petrus accepit potestatem quee universam terram compre-
henderet immediate a Christo, ita reliqui Apostoli—3) Sicut Petro;
dicitur fundamentum Ecclesire, ita (Eph. II. 20.) reliqui Apostoli=
4) Sicut Petro commissum fuit munus pascendi gregem Christi,
ita tum Apostolis tum aliis ab ipsis constitutis (Act. XX, 98;
I. Pet. V. 14.)—5) Sicut Petro data fuit potestas ligandi atque
solvendi, ita reliquis Apostolis—6) Unde S. Cyprianus ait: «Hoe
erant utique ceteri Apostoli, quod erat Petrus, pari consortio
prediti et honoris et potestatis ». Et S. Hieronymus (1. 1. cont.
Jov.): « Super omnes Apostolos ex æquo Ecclesis fortitudo fun-
datur >. Similia etiam leguntur apud alios Patres.

$80. Cum hsc, in re presenti, sit potissima difficultas, pra
stat eam breviter quoad fieri potest, sed plenissime solvere.
Itaque

1) Quedam prenotanda sunt circa 3t» et 4tm prob. antec. ke
primo Petrus ipse dietus fuit a Christo Petra seu fundamentum,
super quod Ecclesia extruenda erat; at non pariter Apostoli di-
cuntur fundamenta Ecclesie, sed Ecclesia dicitur superedificata
super fundamentum Apostolorum: que phrasis significare potest
non quod ipsi Apostoli sint fundamentum, sed quod posuerint
fundamentum (doetrinam) super quod edificata est Ecclesia. Que
interpretatio (Eph. IV.) cohzret cum contextu, ubi dicitur ef
Prophetarum; id enim importare videtur, Ecclesiam esse supe
edificatam super fundamentum Apostolorum eodem modo ao St
per fundamentum Prophetarum: cum autem agatur ibidem de
Prophetis V. T., uti liquet ex immediato contextu (If. 20.), ubi
ät allusio ad Isaiam (XXVIII. 16.) et Ps. (CXVII. 22.), et uti
testatur S. Augustinus (De Verbis Dom. Serm. 49.); nonnisi de

icas.com

ART, I. DE PETRI PRIMATU SUPRA 1P808 APOSTOLOS. 685

doctrina predicari potest dignitas fundamenti—2) Sed etsi dican-
sor Apostoli ipsi fundamentum, non erunt fundamentum £n eo-
dem ordine, sed in diverso ordine ac Petrus; sicut Petrus ipse
son est in codem ordine ac Christus (n, 860.) Revera—a) Pe-
¿rus solus vocatur fundamentum apud Matth.; et ex alia parte
amnes Apostoli appellarentur fundamentum: eadem vero præro-
sativa tributa uni, et pluribus, intensione saltem differt—b) Pe-
tros dicitur fundamentum universe Ecclesis, que cum compre-
hendat ipsos Apostolos, ipsi sunt zdificati supra Petrum; at vero
Apostoli apud Paulum essent fundamentum, super quod sunt ædi-
feati reliqui fideles.

Quoad munus pascend?, illud, ut vidimus, commissum fuit Pe-
iro relate ad Ecclesiam universam; at textus qui citantur pro
eodem munere aliis ab Apostolis imposito, exhibent certum quem-
dam ac determinatum gregem pascendum. Ita (I. Pet. V. 2.) di-
citur: « Pascite qui in vobis est gregem Dei »; et (Act. XX. 28.):
«Attendite vobis, et universo gregi, în quo vos Spiritus San-
ctus posuit episcopos regere Ecclesiam Dei»: ubi illud universo
restringitur per verba sequentia.

2) Nune ad generale argumentum, resp. imprimis neg. antec.,
quod nempe quidquid Petrus a Christo accepit, acceperint et
Apostoli. Quando autem subditur, Apostolos etiam singulos ac-
cepisse potestatem universalem ligandi atque solvendi, etc.;
resp. dist.: potestatem ordinariam, neg.; extraordinariam, subd.:
parem omnino potestati Petri, eique non subordinatam, meg.;
seus, conc. Ad hane responsionem statim confirmandam, recola-
Dus, unam testimoniorum classem exhibere potestatem omnibus
Apostolis factam, alteram exhibere potestatem factam soli Petro
quemadmodum ergo illa indicat aliquam «qualitatem inter Apo-
stolos; ita hse preesefert quamdam preeminentiam in Petro.
Quare si Apostoli conferantur invicem, insignes omnes exsistunt
Wiversali auctoritate docendi, ac regendi; at præ reliquis Petrus
Personam induit Capitis, cui reliqui, ut Doctores et Pastores,
sunt obnoxii, Sane testimonia, que Petrum respiciunt, conciliari
debent, cum iis, que pro ceteris Apostolis afferuntur. At nulla

8t alia conciliandi via, nisi ut aliqua Petro pre reliquis Apo-

"iolis tribuatur prerogativa, ratione cujus nominatim promissum

wwweóbtascatolicas.com

s 686 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITE.

et concessum sit ei quod commune cæteroquin cæteris videretur,
Prerogativa autem illa vel honoris sit oportet, vel jurisdictie.
nis. At vero meri honoris esse non potest; siquidem qua de, 4
Christus enunciat ad honorem dumtaxat non referuntur, sed Ina.
xime ad jurisdictionem, ut vidimus. Promittitur ergo Petro aut
confertur prærogativa jurisdictionis, quæ sit ipsi propria et per.
sonalis præ cæteris Apostolis, et quam iidem non communicent:
ac proinde habetur in Petro caput quoddam singulare ac preci.
puum inter ipsos Apostolos.

S81. Verum ut hanc responsionem paucis enucleemus, præstat
hic tria eonsiderare:—1) quid Apostoli habuerint eommune cum
Petro, quid hic pre illis habuerit—2) Quid ab Apostolis accepe.
rint Apostolorum successores, quid Petri successores a Petro
3) Ex his intelligetur ipsum exercitium prerogative tum Petri
quoad Apostolos, tum successorum Petri, quoad Episcopos succes-
sores Apostolorum.

882. A primo exordientes, dicimus—1) non esse necessarium
hie considerare potestatem ordinis, cum Primatus importat po-
testatem jurisdictionis. Notari tamen potest, omnes Apostolos
fuisse Episcopos, adeoque pares in potestate ordinis; at si origo
quaeratur hujns potestatis, in Petro certo fuit immediate a Chri-
sto; in reliquos vero censent nonnulli, eam potestatem nonnisi
mediate a Christo processisse, quatenus Christus ipse ordinavit |
Petrum, Petrus reliquos (cf. Bellarm. de Rom. Pont. 1.1. e. 22.)-
2) Nec necasse est hie considerare aliquas prerogativas Aposto
lis concessas, uti fuit confirmatio in oratia, donum quo faeti
fuere novarum revelationum organa, etc.; cum enim hujusmodi
prerogative per se non sint adnexz Apostolatui aut Primatui,
neque ad Apostolorum neque ad Petri successores transiere —
3) Prerogativa igitur propria Apostolatus, adeoque omnibus at
solis Apostolis communis, potestatem jurisdictionis respicit; ab
que duo comprehendit, uti notavit Valentia (tom. 3. disp. 1. q.
p. 7. $ 28.). Unum est, quod ab ipso Christo prosime auctori-
tatem Ecclesiastici ministerii Apostoli acceperunt (1). Quam-

E A (1) De hao re dubitari nullatenus potest. Si qua enim esset difficultas, €8 em
T Le ceret missionem Matthie, qui loco Jada substitutus fuit, et Pauli, qui post Christ
; Hl | | ^Scensionem in celum vocatus fait ad Apostolatam. At de primo optime demo
E

ART. I. DE PETRI PRIMATU BUPRA IPSOS APOSTOLOS. 687

obrem et ab eo missi, sicut ipse missus erat a Patre dicuntur.
Alterum. est, quod oam auctoritatem sic a Christo acceperunt,
ut non tantum in hae vel illa orbis parte, sed ubique prorsus
possent rite ac legitime fungi muneribus Ecclesiasticis: « Euntes
aim», inquit Matth. 18., « docete omnes gentes ». Et: « Przedicate,
Evangelium omni creatura » (Marc. XVI.). In his duabus rebus,
aique adeo in hujusmodi dignitate atque prerogativa Apostola-
tus, pares omnes Apostoli fuerunt.

883. At vero in quo proprie consistit ratio Primatus, seu, quo-
ad potestatem jurisdictionis, in quo Petrus constitutus fuit su-
pra ceteros Apostolos? In duobus precipue antecellit Petrus re-
liquis Apostolis, quoad hane potestatem. Primum est, quod pote-
statem accepit ¿ndependentem, et in ipsos Apostolos, uti constat
ex demonstratione jam data; cum ceteri Apostoli singuli non
haberent in alios Apostolos potestatem, singuli autem et colle-
eive penderent a Petro. Alterum est, quod potestas Petri in
siversam Ecclesiam (Primatus) erat ordinaria, adeoque ad
suocessores transmittenda, uti infra magis diserte probabitur;
cum potestas universalis in singulis Apostolis esset extraordi-
varia, cum ipsis proinde extinguenda (cf. Valentia l. c.). At
queres, unde probari id possit ? Adverte—1) ex Scripturis aperte
probari jurisdictionem universalem Petri, et omnium simul Apo-
stolorum cum Petro; sed sola Scriptura difficile saltem esset
ostendere jurisdictionem universalem et infallibilitatem singulo-
rum Apostolorum. Pro iis igitur, qui profitentur Scripturam esse
unicam fidei regulam, ridiculum essct rejicere Primatum Pe-
ti, sub pretextu quod illi obesset universalis potestas singulo-

strat Bellarminus (de Rom. Pont. 1. 4. o. 23.) « Matthiam Apostolum non faisse ab
Apostolis electum, nec datam ei ullam auctoritutem, sed implorata divinitus et
impetrata electione ejus, mox iuter Apostolos annumeratum ». Apostolus aatem de
te ipso scribit (Gal. I. 1.): « Paulus Apostolus non ab hominibus, neque per homi-
tes, sed per Jesum Christum »: unde etiam addit: « neque enim ego ab homine
accepi illnd [Evangelium], neque didioi, ged per revelationem Jesu Christi ». Ut
aatem ostenderet, se accepisse missionem a Jesu Christo, & quo vacatus fuerat,

nonet qnod antequam iret Jerosolimam ad suos antecessores Apostolos, se contnlit

Arabiam, et inde reversus est Damascum (XV. 17.), in qua civitate Christum præ-

dicabat (Act. TX. 19. 99.).

PLA —À

>
-

ascatolicas.com —

— -—

ESS DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITE.

rum Apostolorum—2) Ipsi Apostoli constituebant suos SUCCESSO.
res, Episcopos per singulas civitates (Tit. I. 5.7.); Petras mo
net « consenior seniores » dicens: « pascite qui in vobis est gregon
Dei». Cf. alia testimonia, quee dedimus (n. 023.)—3) Unde num.
quam fuit ullus Episcopus, præter Romanum, qui sibi, uti Apo-
stolorum successor, vindicaverit potestatem in universam Eccle-
siam; imo contrarium sancitum invenies vel in primis Conciliis,
et in canonibus Apostolicis (cf. can. XIV. XXXII. XXXV.). Ipsa
vero quorumdam Episcoporum defectio a vera fide, ostendit it
fallibilitatem quæ singulis Apostolis tributa fuit, non transiisse
ad singulos successores.

884. Atque ex his jam intelligitur alterum quod proposuimus,
nempe quid sint Apostolorum -successores (Episcopi) respectu
successorum Petri. Scilicet potestas Primatus, utpote ordinaria
debet in Petri successoribus integra inveniri; at potestas Aposto
loram, cum quoad dicta, extraordinaria fuerit, ad eorum succes-
sores non transiit. Hinc Petri successores, ut videbimus, adhuc
regunt et docent universam Ecclesiam; at successores Apostolo-
rum possunt quidem omnes simul cum Petro universam Ecclesiam
infallibiliter docere, atque pro universa Ecclesia leges ferre;
possunt quidem singuli dependenter a Petro partem gregis sibi

commissam gubernare etc., (hzc erant munera ordinaria); sed

singuli non possunt Ecclesias ubique fundare aut regere, sen

universalem jurisdictionem exercere; non possunt infallibiliter

docere ete., (hsec in Apostolis erant munera extraordinaria).

[ d . e e P . 4
889. Hine colligitur quoque tertwm, quod propositum est,
= e e . G n

nempe exercitium potestatis Petri ejusque successorum quoad

Apostolos eorumque successores. Ac primo Petri quoad Aposto
los.—1) Petrus constitutus fuit omnium caput et centrum uniti
tis; ergo necesse fuit, ut Apostoli ecclesias quas fundabant non
sibi retinerent, sed Petro tamquam centro aggregarent, eique
subjicerent; quod si per impossibile Apostoli neglexissent, eccle-

sim ille fuissent schismaticz, utpote extranes unitatis centro,

ab eoque divulse—2) Sed Apostoli prediti erant personali infal:
libilitate: ergo quoad fidem cum veritate edocendam, Petrus nihil

habuit quod in Apostolis ageret—3) Item, quoad missionem in

hac illave orbis parte suscipiendam; cum Apostoli a Christo mis-

| sion
- fors

ART. I. DE PETRI PRIMATU SUPRA IPSOS APOSTOLOS. 689

am acceperint in universum orbem—4) Nec dicatur Petrns
an potuisse munus alicujus Apostoli infringere, ob manife-
stam necessjtatem Ecclesie (quomodo Pius VIL, ineunte hoc sæ-
aolo, jurisdictionem Episcopis Galliæ abstulit), vel ob culpam
admissam. 'Nam — a) Deo speciali sua providentia Ecclesiam
et Apostolos regente, necessitas illa existere non potuit, ct de
facto non extitit—b) Apostoli per descensum Spiritus Sancti con-
firmati fuerunt in gratia, ae proinde nullum eorum grave aliquod
peccatum admittere poterat. Imo necesse fuit, ut summa es-
et vitæ christianae perfectio 1n Apostolis; nam constituti fuerunt
in summo perfectionis gradu, et abundantiam Spiritus omnibus
modis acceperunt (cf. Suarez, de Mysteriis vite Christi, d. 8.
sect. 1. n. 9.).

886. Secundo in Apostolorum successoribus, ob absentiam mu-
perum personalium, quee Apostolis propria extitere; vis prima-
tus debuit et olim sub Petro, et jam sub Rom. Pontificibus Pe-
tri successoribus. omnem suam exerere facultatem. Ac—1) Epi-
scopi tum in fide tum in moribus desciscere possunt, ac sancti-
talem et unitatem Ecclesie violare: potest igitur qui prima-
tom in Ecclesia tenet, omnem exercere episcopos regendi et
coercendi potestatem—2) Item Episcopi Apostolorum successores
non habent missionem et institutionem ¿mmediate ab ipso Ohri-
sto: necesse est ergo ut eam accipiant ab eo qui vices Christi in
primatu totius Ecclesie gerit, et in quo tanquam in centro uni-
tatis plenitudo potestatis residet—3) Denique Apostolorum suc-
cessores, episcopi, non habent, ut Apostoli, missionem et pote-
statem universalem in omnem Ecclesiam: ergo necesse est, ut
definitam regionem in quam jurisdictionem exerceant ab eo ob-
timeant, in quem a S. Petro transfusa fuit potestas consulendi
terrarum orbi, et ubique amplificandz et conservandæ Ecclesia.

887. Prefatam vero dependentiam Apostolorum a Petro com-
probari potest vel ipsis Patrum testimoniis objectis. Etenim juxta
S. Hieronymum et Cyprianum, Apostoli cum Petro pares sunt in
potestate ordinis, et preerogativis propriis Apostolatus; sed mi-
nime fuerunt omnino pares, ita ut excluderetur aliorum depen-
dentia a Petro, hujusque proinde Primatus. Sane integer textus
S. Hieronymi est: « Licet super omnes Apostolos ex sequo Eccle-

MAZELLA. De Religione et Ecclesia Es

www,obrascatolicas.com

600 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITE,

sim fortitudo solidetur, tamen propterea inter duodecim M
eligitur, ut capite constituto, schismatis tollatur occasio», py
integer textus S. Cypriani est: « Hoc erant utique et cæteri Ap
stoli quod fuit Petrus, pari consortio præditi et honoris et po
testatis. Sed exordium ab unitate proficiscitur, ut Ecclesia ung
monstretur ». Quod præclare his verbis declarat: « Loquitur Do
minus ad Petrum: Ego dico tibi, inquit, quia tu es Petrus "!
super hane Petram «edificabo Ecclesiam meam, et porte infer
rum non vincent eam: tibi dabo claves regni colorum; eto. R
post resurrectionem suam dicit: pasce oves meas. Super illum
unum sdificat Ecclesiam suam, et illi pascendas mandat ova

3 suas. Et quamvis Apostolis omnibus post resurrectionem suam
a parem potestatem tribuat et dicat: sicut misit me Pater, et erg
Te | mitto vos; accipite Spiritum Sanctum; etc.: tamen ut unitatem.
na IE manifestaret, unitatis ejusdem originem ab uno incipientem su
po i auctoritate disposuit >. Sequuntur verba objecta; et deinde pro-
ae. | sequitur S. Doctor: « Ecclesia una est que in multitudinem la-
A tius incremento foecunditatis extenditur; quomodo solis multi
: a radii, sed lumen unum, et rami arboris multi, sed robur unum
ag |] tenaci radice fundatum; et cum de fonte uno rivi plurimi dif
ION j + i | fluunt, numerositas licet diffusa videatur exundantis copie lar
MÀ JA | gitate, unitas tamen servatur in origine. Avelle radium solis a
"n B corpore; divisionem lucis unitas non capit. A fonte precide rie
PE g vum; precisus arescit. Sic et Ecclesie etc. »—Hæc quidem ple
n ip nissime solvunt difficultatem propositam.
mE | 888. Dices IL:—1) Petrus (Act. XI.) rationem reddidit excur-
A > sionis suscepte ad Gentiles edocendos: id autem non fit, nisi re
apu spectu superioris aut zqualis.—2) Imo (Act. VII.) a fratribus ad
W. | Samaritanos confirmandos mittitur: qui autem ab alio mittitur.
Zr | non est eo superior. Ergo Petrus non est cseteris Apostolis st-
"d Tee perior.
ur Resp. ad lom: Petrus rationem reddidit suscepte ad gentiles
M | | | excursionis, ex piri cum cæteris conditione; neg.; ex prudenti
4 economia, qua presertim in illis rerum exordiis uti par erat,
AE conc. Sane utrave ratione potest id fieri; altera vero et non pri-
n | ma ratione in casu id faetum esse, satis imprimis ostendunt qUe

de Petri preeminentia jam dicta sunt. Sed preterea, uti ex 0

ART. I. DE PETRI PRIMATU SUPRA IPSOS APOSTOLOS. 691

jesto textu (Act. XI. 2.) patet, non ipsi Apostoli difficultatem
. moverunt ob gentiles in fide edoctos, sed illi «qui erant ex cir-

eumcisione » Seu judaizantes: num dicitur Petrus inferior non modo
reliquis Apostolis, sed ipsis judaizantibus ?

Resp. ad 22: Missus est Petrus cum Joanne Samariam, mis-
dione auctoritativa, neg.; echortatoria et meri consilii vel sua.
sons, conc. Certum est quod etiam inferiores possunt hortari
superiorem eique consulere ut aliquid agat, quo in casu consu-
endo eum mitterent: ita (Jo. XXII. 13. 14.) Phínees et princi-
pes tribuum missi sunt ab Israelitis ad Rubenitas, qui ad idolo-
lhtriam defecerant; Paulus et Barnabas missi sunt ab Antiochenis
ad consulendos Apostolos (Act. XV. 2.); Petrus et Joannes Sa-

| mariam ire compulsi sunt. Id vero quin minuat, commendat po-
tius preeminentiam S. Petri: cum enim ageretur de re magni
momenti, de compescendis nempe prestigiis Simonis Magi; maxi-
meexpedire visum fuit, ipsum Apostolorum principem cum Jo-
ane discipulo preedilecto, illi opponere.

889. Dices III.: Dicitur (I. Cor. XII. 28.): «Quosdam quidem
posuit Deus in Ecclesia primum Apostolos, secundo prophetas,
tertio doctores, deinde virtutes ete.». Unde: S. Paulus primo
| loco recenset eos, qui munere supremo, excellentissimo potiti sunt.
| Atqui Apostolos primo recenset, quin ullam mentionem faciat de

Primatu. Ergo
Resp.—1) Apostolus hie recenset munera ecclesiastica quate-
| ^us in iis precipue relucent charismata Sp. Sancti; non qua-
| nus ad hierarchiam pertinent; hine ad ejus scopum minime
| Pertinebat vel omnes gradus, vel primum hierarchicum gradum
| distincte referre, Id patet—a) ex toto contextu; nam ab initio
| * XI. usque ad XIV., exceptis que pulcherrime disserit de
< tharitate c. XIII., Apostolus hane materiam de charismatibus
| Tsat—b) ex ipso textu objecto; in eo enim plura enumerat, que
| diversa omnino sunt a jurisdictione, nempe prophetas, virtutes,
| matias curationem, etc.

; Resp.—2) Dato etiam quod Apostolus voluerit hierarchiam re-
a nsere, et quidem seeundum ordinem preeminentiz, recte Apo-
Į "olos primo loco posuit; quia primum gradum Apostoli obtinue-
PU etsi inter eos unus fuit primus omnium, Apostolus Aposto-

- en

692 DISP, V. DE VISIBILI ECCLESL.E CAPITE,

lorum. Revera Primatus est veluti supremus Apostolatus eradug
Distincte igitur non recensuit Apostolus Primatum, sed Deque
illum negavit; ea fere ratione, qua Conc. Trid. docuit hierar.
chiam Ecclesiasticam constare Episcopis, Presbyteris et Diato-
nis; quin tamen inferri inde possit, quod ex mente Conc. non sil
primus inter Episcopos, qui sit Episcopus Episcoporum,

890. Dices IV.: Videtur saltem Paulus equalis Petro. Nam-
1) Paulus per antonomasiam vocatur Apostolus: quod videt
innuere, eum fuisse Principem Apostolorum—2) Ipse se equip
rat Petro; scribens ad Gal. (II. 7. et 8.) ait: « Creditum est
mihi Evangelium preputii, sicut et Petro circumcisionis, qui
enim operatus est Petro in Apostolatum circumcisionis, operatu
est et mihi inter gentes »—3) Idem dicit (ibid. vers. 5.): «Se
neque ad horam cessisse subjectione »; et (vers..11.): « Cephe in
faciem restitisse ».

Resp. ad 18%: Paulus vocatur per antonomasiam Apostolus
precellentia potestatis, neg. przcellentia operis, conc. Id jam
probe adverterat Augustinus, qui (1. 3. ad Bonif. c. 3.) ita scri-
bit: « Apostolus cum dicitur, si non exprimatur quis Apostolus,
non intelligitur nisi Paulus; quia pluribus epistolis est notior, d.
plus omnibus laboravit ».

Ad 2: Paulus zquiparat se Petro, quoad destinationem pti-
mariam ae specialem predicationis, conc. quoad auctoritatem et
Apostolici officii primatum, neg. Hine S. Hieronymus (in h. 1)
seribit quod Petrus et. Paulus « partiti sunt non potestatem sed
opera», quatenus uni Judzorum, alteri gentilium conversio fuerit
specialiter commissa. Ceterum ex Apost. Actis aperte liquet Jt-
dæis etiam Paulum, sicut Gentibus etiam Petrum predicasse.

Ad 95v. Dicit quidem Apostolus, se non cessisse subjectione;
at loquitur de «subintroductis falsis fratribus ə, uti liquet êr
X. Prec., quibus solum, et non Petro non cessit neque ad horam.
Quod autem Paulus Petrum reprehenderit, id fecit non ex auct
ritate, sed ex caritate, secundum quam etiam inferiores resistere
quandoque possunt superioribus. Unde Patres, ut vidimus (n.817.)
aperte dicunt in hoc casu superiorem reprehensum fuisse ab it
feriore. Omittimus autem opinionem eorum, qui censent CephaDr

E . è - J 2 i
de quo hie agitur, alium esse a Simone Petro; id enim non sit:
f

ART. I. DE PETRI PRIMATU SUPRA IPSOS APOSTOLOS. 693

probatur y et videtur esso contra communiorem Patrum senten-
tiam. Addi potest, hane ipsam reprehensionem Pauli confirmare
potius Petri Primatum. De qua enim re agebatur? Petrus verbis
| et exemplo docuerat non esse judaice vivendum; at ex quadam
| economia prudentis et charitatis erga conversos Judæos, ne ipsis
seandalum crearet, quandoque se subtraxit a gentibus, nee cum
llis manducavit. At Paulus timuit potius ne hec Petri agendí
ralio crearet scandalum, quatenus alii, Petri exemplo induceren-
tur ad judaizandum. Unde advertit S. Jo. Chrys. « si quispiam
alius Petrus fuisset, non tantum valuisset ejus mutatio, ut cete-
ros eliam Judzos attraheret. Neque enim adhortatus est, neque
consuluit, sed tantum subtrahebat et segregabat se; atque illa
subtractio et segregatio ceteros omnes discipulos attrahere pd-

tut propter person dignitatem ».

891. Dices V. Apostolus in eadem epistola ad Galatas videtur
aperte excludere omnem sui superiorem. Nam (II. 6. 9.) seribit:
«Ab lis autem qui videbantur esse aliquid, quales aliquando fue- Y
rit nihil mea interest... mihi enim qui videbantur esse aliquid
nibil contulerunt.... Et cum cognovissent gratiam, que data est |
mihi, Jacobus, et Cephas, et Joannes, qui videbantur column: "M
esse, dexteras dederunt mihi, et Barnabas societatis ».

Respondetur. Si præ oculis habeatur generalis scopus Apostoli E
in hae Ep. ad Galatas, haud difficilis erit explanatio verborum, i
que ex illa objiciuntur. Certe scopus Apostoli non erat osten- p.
dere se nullum habere superiorem, et nec Petro subjici quoad d
Ecclesie regimen: id enim nec ullo modo enunciat Paulus, nec *
colligitur ex controversia, quam cum Galatis habebat. Scopus >
Apostoli erat ostendere, evangelium suum esse sque divinum ac SM - y
illud Jacobi, Cophæ et Joannis, illudque simul cum Apostolatu trg
immediate se accepisse a Christo, non secus ac illi. Pseudoapo-
stoli enim, ut minuerent Pauli auctoritatem, dictitabant, Petruftt,
Jacobum et Joannem fuisse doctos ab ipso Domino, a quo et.mis-
sionem acceperant; Paulum e contra esse hominum disciptlum,
atque ab hominibus missum: ex quo inferebant, Pauli eyange-

lium non esse tanti faciendum, quanti Evangelium aliorum. Hift
Est quod epistolam suam exorditur Apostolus, dicens: « Paulus
Apostolus, non ab hominibus, neque per hominem, etc. >. Quibus

www4btascatolicas.com n

- - ^ PIS ANS u Parr
: . cn COGO CC UR e f "c...

" 2 1j «2 604 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIJE CAPITE.
Ex Cum A

RAS premissis facile intelligitur, Paulum negare se evangelium ant
Apostolatum accepisse ab hominibus, neque ab illis qui videba.
E | tur columns esse; affirmare, illos qui videbantur columna esse
a y non contulisse ipsi potestatem predicandi evangelium, Deque com.
municasse ipsi evangelium; siquidem hsec acceperat immediate a
Christo; quod autem dicit « quales aliquando fuerint, nihil mea
interest » importat, se agnoscere illos esse columnas, quamvis -
antea fuerint idiots et piscatores; sufficit cognoscere quales;
Christo constituti fuerint: nihilominus, se nihil ab ipsis accepis. -
se. Quisque ergo videt, hic nullatenus agi de squalitate cum
Petro quoad regimen Ecclesie, quatenus denegetur Petri Prima.
49 VES D tus; reliqui enim Apostoli acceperant etiam immediate a Christo
| Apostolatum et evangelium, et tamen subjiciebantur Petro.
¡SEN 892. Dices VI.:—1) Ipsi Romani Pontifices in suis constitulio- -
! pu | nibus sepius decernunt et definiunt « auctoritate”beatorum Apo-
| stolorum Petri et Pauli »—2) Imo in sigillis diplomatum Ponti- `
TERM y | fieiorum exprimuntur etiam imagines utriusque Apostoli, et qui-
ARIAS y dem Paulus plerumque dexteram obtinet.
T. | ; Resp. ad l": Romani Pontifices definiunt ex auctoritate Petri -
: Dj et Pauli, quatenus utriusque auctoritatem invocant, conc.; qua- -
| "n tenus utrique parem auctoritatem adscribunt, neg. Profecto R.
Seu Pontifices omnium Apostolorum auctoritatem invocare possent;
t : "nw cum enim obtineant totam auctoritatem Petri, eo ipso totam
i possident auctoritatem totius collegii apostolici. Specialem tamen
a mentionem Pauli faciunt, quia ipse cum Petro Romane Ecclesia |
Tus Lie fundandee adlaboravit, ipse et Petrus Rome ultimum clauserunt
TER A | diem, atque coronam martyrii adepti sunt. Sunt ergo ambo tun
| | A Romani Pontificis tam Romanæ Sedis patroni speciales.
| Ad 2: Eadem ratione effigies utriusque Apostoli exprimitur
in sigillis diplomatum. Revera cathedra et potestas Coadjutoris
una eademque est cum potestate Ordinarii et Pastoris, cui ta-
men ille subest; in annulo tamen Piscatoris, quo Brevia signan:
tur Apostolica, unius Petri imago invenitur. Notum est autem,
MES ue dexteram non semper et ubique habitam esse honoratiorem: i
Conc. Chalcedonensi, Dioscorus mox damnandus dexteram tene
bat, Legati Pontificii sinistram; et ssepe mos fuit ut senior et
honoratior ad levam esset, junior vero dexterum ipsi latus t€

ART. 1. DE INSTITUT. PRIMATUS IMMEDIATE IN B. PETRO. 605

aret: Of. de hac re S. Petrum Damianum, et D. Thomam (lect.
o ad c. l. ep- ad Gal.); sed presertim vide qua habet Bellar-

minus (de Rom. Pont. 1. 1. c. 27.).

8 VII.

Primatus Immediate et non Mediante Ecclesia Petro
Promissus fuit atque collatus.

893. Postrema hee pars thesis facile etiam demonstratur re-
colendo argumenta jam data. Sane

I. In allatis testimoniis (Matth. XXVI.; et Jo. XXI.) nullum
vestigium deprehenditur, quo significetur non de Petro, sed de
Ecclesia immediate et directe verba Christi esse intelligenda.
Consideravimus enim verba, quibus promissio et collatio Prima-
tus continetur, tum in seipsis, tum in eorum nexu eum antece-
dentibus ac consequentibus in contextu; et vidimus, secundum
omnes respectus, orationem Christi promittentis aut conferentis
Primatum ita ad Petrum dirigi, ut nullatenus possint ad aliud
subjectum detorqueri. Unum saltem ad exemplum revocemus in
mentem. Christus dixit Petro: « Ego tibi dabo claves: Ego », in-
quit, dabo, non « Ecclesia » dabit: « Tibi» dabo, non « Ecclesise »
dabo. In sententia tamen, quam hie impugnamus, non Christus
sed Ecclesia dedisset claves Petro, et Christus non Petro sed Ec-
desie illas dedisset. Unde, cum Christus Petro dederit claves,

Petro immediate consequenter dixit: tu ipse poteris solvere et.

ligare in terris quidquid solvi potest aut ligari in ordine spiri-
wali. Quibus loquendi formulis nihil clarius ad rem nostram de-
siderari potest; si enim ipsimet adversarii debuissent ponere in
ore Christi sententiam quam nos tuemur; non alia verba potuis-
sent suggerere, quam que jam a Christo fuerunt adhibita.

8%. II. Multa e contra sunt in illis testimoniis, quee apertis-
sime obstant, Richeriane interpretationi. Nam—1) in textu Mat-
«hei, Ecclesia fundanda dicitur super petram: si ergo htec petra
esset immediate Ecclesia, consequens esset, Ecclesiam «edifican-
dam esse super Ecclesiam, seu super seipsam: quo nihil absur-

rascatolicas.com

13:

" X

"qur

E" z T
M o
^.

- mdi ditis e —— áo a
»

j d
2
B d

696 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE,

dius fingi potest—2) Similiter porte inferi non prevaliturg di.
cuntur contra Ecclesiam, quatenus Ecclesia sit mdificanda super
illam petram: ergo si hæc petra Ecclesiam designaret, sensu
esset: inferi portas non esse prævalituras contra Ecclesiam, qua:
tenus super seipsam :edificata et fundata Ecclesia consisteret-
3) In testimonio autem Joannis, Christus injungit Petro munus
pascendi suos agnos suasque oves, seu totum gregem dominicum:
agni autem et oves Christi, seu grex dominicus est ipsa Ecele
sia. Unde, in sententia adversariorum grex dominicus juberetnr
pasci ab ipso grege dominico, nempe Ecclesia ab Ecclesia. Non.
ne hec omnia absona et pugnantia invicem evidenter sunt?—
4) Si Christus non Petro sed Eeclesiw potestatem clavium im-
mediate conferre voluisset, postquam dixerat: « Et porte inferi
non prevalebunt adversus eam », sermonem suum naturaliter ita
prosecutus fuisset: « Et illi [Ecclesie] dabo claves regni colo-
rum?» Cur ergo post illa « adversus eam » ad Petrum oratio-
nem convertens dixit: « Et zibi dabo claves ?»—5) Hsec denique
tam evidentia sunt, ut Richerius ipse nihil invenire potuerit
quod exhibits textuum interpretationi opponeret. Febronius vero
ita vim textuum ae interpretationis sensit, ut contenderit (op.
cit. e. 1.), institutam analysim et exegesim locorum Matth. el
Jo. ad futiles scholasticorum tricas pertinere: unde concludit, rem
definiendam esse ex traditione, quam per impudens mendacium
Sibi favere asserit.

895. IH. Re quidem vera sufficeret jam data Patrum testimo-
nia recolere; sed pauca subjicimus, quee pressius rem nostram
attingunt. Tertullianus (scorpiac. e. 10.) scribit: « Memento»,
inquit, « claves Dominum Petro, et per eum Ecclesie reliquis-
se». Juxta adversarios debuisset dicere: « Claves Dominus Ec-
clesie, et per eam Petro reliquit ».

S. Optatus (1. 7. con. Parmen. c. 3.) « Bono unitatis B. Pe
trus et preferri omnibus Apostolis meruit, et claves regni ca-
lorum communicandas cæteris solus accepit ». Juxta adversa
rios dicendum fuisset: « Ecclesia sola accepit claves communi-
candas Petro et c:eeteris », summo nempe Pontifici et Episcopis
S. Jo. Chrysost. (hom. 54. in Matth.) sic loquitur: « Et tib
dabo, inquit, claves regni colorum: quasi diceret, sicut Patel

—— P — pm v inii. 5a Dots uus" G o i »* J pajat . ep
^. EI AO E LU rS
"&

ART. I, DE INSTITUT. PRIMATUS IMMEDIATE IN B. PETRO. 697

gedit (ibi me cognoscere; ita et ego aliquid dabo, scilicet claves
regni colorum ». Ergo sicut non caro et sanguis, sed Pater cœ-
Jestis Petro revelavit divinitatem Christi; atque Petrus ipse con-
fessus fuit « Tu es filius Dei vivi »; ita et Christus dedit Petro
claves regni colorum, eum suprema in Ecclesiam potestate.

3, Augustinus (l. 2. c. Gaudent. c. 23.): « Numquid », ait, « me-
lor Razias quam Petrus Apostolus, qui ubi dixit: Tu es Chri-
stus fllius Dei vivi, tam beatus a Domino appellatus est, ut cla-

ves regni celorum accipere mereretur? Nec tamen ideo creditur

imitandus, ubi mox eodem momento reprehensus audivit: vade
post me, Satana, non enim sapis que Dei sunt ». Igitur, juxta
Augustinum, ille ipse a Christo claves accepit, qui in propria
persona a Christo fuit reprehensus: sed illo ipso capite X VI. Mat-
thei, quarto vix versiculo post clavium promissionem, Petrus a
Christo reprehenditur , nec certe reprehenditur ejus nomine Ec-
clesia.

S. Hilarius (in Ps. 134. n. 4.) idem pertractans argumentum,
ait: «Cum quedam de passione sua locutus [Christus] ad disci-
pulos suos fuisset, et Petrus tamquam indignum hoc Dei filio de-
testatus esset, Petrum cui superius claves regni cœlorum dede-
at.... hune tali convicio detestantem hoc sacramentum passionis
excepit, vade post me Satana, scandalum mihi es». Et (lib. 6.
de Trin.): « Tanta ei», inquit, «religio fuit pro humani generis
salute patiendi, ut Petrum primum filii Dei confessorem, Eccle-
sie fundamentum, ccelestis regni janitorem, et in terreno judicio
judicem cceli, Satanz convicio nuncuparet », etc.

Hine Concilium Florentinum, quod cit. etiam a Conc. Vatica-
no, sub Eugenio IV., subscribentibus «que grecis atque latinis,
solemniter definivit: « Ipsi [Rom. Pontifici] in B. Petro [et non
in Ecclesia] pascendi, regendi, et gubernandi universalem Eccle-
siam a D. N. J. C. [et non ab Ecclesia] plenam potestatem tra-
ditam esse ».

806. IV. Huc revera faciunt ea argumenta, quibus democrati-

cam regiminis formam ab Ecclesia exclusimus, et monarchicam

adstruximus :nec satis mirari possumus contradictionem Richerii,

qui statuit: « Ecclesia est politia monarchica regimine aristocra-

698 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE,

tico temperata »; et tamen docet supremam potestatem residere
tamquam in subjecto in Ecclesia universa.

897. Dices I. Claves, seu potestas ligandi atque solvendi, mi
passim docet S. Ambrosius, S. Augustinus, S. Gregorius m
Patres, data fuit a Christo ipsi Ecclesis. Ergo non fuit data im
mediate Petro.

Resp. dist. antec.: data fuit Ecclesise, nempe pastoribus Ecele
sie, Ecclesim regenti, conc.; Ecclesie, nempe toti fidelium co.
tui, subd.: finaliter , hoc est potestas illa fuit data in bonum
totius Ecclesie, conc.; formaliter, hoc est data fuit toti Ecclesia
ut subjecto, neg.

Veritas hujus responsionis patet—1) ex scopo Patrum. Patre
enim, qui nobis objiciuntur, toti in eo erant, ut Novatianos ae
Montanistas refellerent. Hi contendebant Ecclesiam non pollere
amplius potestate dimittendi omnia crimina; cum enim, juxia
ipsos, ea data fuerit personaliter Petro et Apostolis, cum his
expiravit. Huic errori quid aliud opponi debuit a Patribus, nisi
potestatem Petro collatam non fuisse privilegium personale, sed
oficium institutum in bonum Ecclesie, adeoque in ipsa usque ad
finem seculorum propagandum ?

2) Ex disertis verbis eorumdem Patrum. Nam S. Ambrosius
(enarrat. in Ps. 38. n. 37.), ait: « Tibi, inquit [Christus], dabo
claves regni celorum, ut et solvas et liges. Novatianus non at
divit, sed Ecclesia Dei audivit: ideo ille in lapsu, nos in remis-
sione: ille in impenitentia, nos in gratia. Quod Petro dicitur,
Apostolis dieitur. Non potestatem usurpamus, sed servimus im-
perio». Ac, cseteris pretermissis, S. Augustinus (serm. 149. al.
24. de divers. n. 7.): « Petrus y, ait, «in multis locis Scriptura-
rum apparet quod personam gestet Ecclesise; maxime illo in loco
ubi dietum est: Tibi dabo claves regni celorum... Numquid istas
claves Petrus accepit, et Paulus non accepit? Petrus accepit, el
Joannes et Jacobus non accepit, et ceteri Apostoli ? Aut non sunt
ste in Ecclesia claves, ubi peccata quotidie dimittuntur? » Ex
qnibus patet, Patres nihil aliud intendere, nisi quod potestas cla-
vium adhue perseveret in Ecclesia, non quatenus ipsa Ecclesia
universalis eas acceperit, sed quatenus in bonum illius claves
acceperint Petrus et Apostoli. Ceterum hic patres agunt de p

"X. -u org. u T -
O aon o A >
2. 43 "> a” r be T vv AAA J'

ES LN

Y
f à

ART. I. DE INSTITUT. PRIMATUS IMMEDIATE IN B. PETRO, 699

testate clavium, prout comprehendit potestatem remittendi pec-
cata: num hanc potestatem adversarii, quos hic impugnamus ,
omnibus fidelibus tribuunt ? Of. Bellarm. (de Rom. Pont. 1. 1.
e. 12).

808. II. Inst.: Atqui potestas clavium immediate data fuit
toti Ecclesie tamquam subjecto. Nam, juxta eosdem Patres, cla-
vs date fuerunt Petro, quatenus « personam Petrus gestabat Ec-

clesite ».
Resp. dist.: Petrus representabat Ecclesiam uti persona juri-

dica ex prerogativa capitis et exemplaris pastorum omnium,

conc.» ex delegatione sive pastorum sive Ecclesie, neg. Itaque

Petrus representabat Ecclesiam non sieut legatus principis, qui

hujus nomine et vice acciperet claves civitatis; sed sicut prin- E
ceps et moderator totius Ecclesie ab ipso Christo constitutus: eo
ferme pacto, quo dicimus regno dari quod regi ipsi datur, si id
in publicam utilitatem cedat: hujusmodi vero representatio non
confert, sed supponit dignitatem Capitis. Atque hanc esse S. Au-
gustini mentem, ex eo manifeste colligitur, quod ipse, fere ubi-
cumque dicit Petrum fuisse figuram Ecclesie, representare Ec-
desiam, explicat se id asserere ratione primatus. Sane (tract. ult.
in Joan.): « Cujus Ecclesie », inquit, « Petrus apostolus, propter
apostolatus sui primatum, gerebat figurata, generalitate per-
snam»; et (in Ps. 108.): «Cujus [Ecclesie] ille agnoscitur ges-
sisse personam propter primatum, quem in discipulis habuit»;
rursus (serm. 13. de verb. Dom.): « Petrus », ait, « a petra cogno-
minatus, beatus, Ecclesie figuram portans, apostolatus princi-
patum tenens », etc.

Ex quo iterum concludit S. Doctor, ad suum scopum, potesta-
lem remittendi peccata perdurare in Ecclesia. Si enim Petrus
claves accepit uti summus Ecclesie presul, significavit omnes
ejus successores, aliosque presules easdem habituros esse claves;
ied his a Petro, nec sine mensura communicandas. Petrus enim
ĉas accepit non ut solus illis uteretur, sed ut eas cum episcopis
& presbyteris communicaret, Apostolis solum exceptis, qui ex-
'raordinaria quadam ratione, eas a Christo immediate accepe-
"uot, ut supra demonstravimus. Itaque exemplar fuit Petrus to-
tius etus ecclesiasticorum ministrorum, in quorum persona nun-

sj > 2 » i

» B L4

Ld , ys

t y

y E Fi.
Ba > pe

www;obrascatolicas.com

700 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITE.

quam defutura est possessio et usus clavium in Ecclesia. Atque
hoc sensu dixit Augustinus (tr. 4. in Joan.): «Si hoc Petro tan.
ium dictum est, non facit hoc Ecclesia: si autem hoc in Eccles]
fit, Petrus quando claves accepit, Ecclesiam sanctam significa.
vit» —Cf. Schrader (de Unit. Rom. p. l. n. 185-87.),

809. II]. Inst.: Si heec vera essent, non dixissent Patres ipsam
Ecclesiam solvere et ligare, seu dimittere peccata. Atqui id pas.
sim asseruit S. Augustinus, ejus discipulus S. Fulgentius, V, Be.
da etc. Ergo

Resp. dist. min.: S. Augustinus aliique docent, ipsam Ecoe
siam regentem, hoc est pastores Ecclesie ligare et solvere,
conc.; ipsam Ecclesiam sumptam pro coetu fidelium, subd.: ay.
ctoritative, sive ex potestate clavium immediate per se tamquam
in subjecto residente, nego; per suam caritatem et orationes, ed
eoque improprie, conc. « B. Augustinus, notat Bellarm. (l. e)
propter Donatistas excogitavit novum modum loquendi de clayi-
bus et remissione peccatorum: prseter enim eum modum, quo di:
cimus a sacerdotibus remitti peccata in administratione sacre-
mentorum baptismi et ponitentise, quo modo loquendi cum ce
teris Patribus ipse passim utitur; solet etiam frequenter dicere,
peccata remilti «a caritate Ecclesie, a gemitu columbe, ab
orationibus sanctorum », et hoc modo claves regni esse tantum
Justorum, et hoc significasse Petrum, cum accepit claves.... Ce
terum per hsc verba non significat S. Augustinus, Ecclesiatt
Justorum ex auctoritate peccata remittere, sed nemini peccati
remitti, quantamvis baptizetur vel reconcilietur, nisi ad eum
extendatur caritas Ecclesie. Hine S. Augustinus (l. 3. de bap.
c. 17., qui locus objicitur), ait: « Nam quod in typo únitatis Do-
minus Petro dedit potestatem, ut id solveretur in terris quod
ille solvisset, manifestum est, quod illa unitas etiam una colum
ba perfecta sit dicta». Et infra: « Per orationes sanctorum spi-
ritualium, qui sunt in Ecclesia, tamquam per columbe gemitum
creberrimum, magnum geritur sacramentum, et occulta dispet
satio misericordie Dei, ut eorum etiam peccata solvantur, qa
non per eolumbam, sed per accipitrem baptizantur, si ad illud
Sacramentum cum pace catholicæ unitatis accedunt ».

900. Dices IV. cum ipso Richerio (de Eccles. et polit. potest.

i CRAT P anbet 46a ? l e ae aa a ZR E
d Doo eno a nidis IPEA IIE IATA AY IAEA —
: T -— : . co. " v" ep `
- i s wr: pe A PEA CT ER yr
E - -— - = -—— e P,
"F~

"- »
""-.

ART. I. DE INSTITUT. PRIMATUS IMMEDIATE IN B, PETRO. 701

c, 1,): Deus et natura prius atque immediatius ad totum suppo-
situm, quam ad aliquam suppositi partem, quamvis nobilissimam,
intendunt : facultas videndi ex. gr. non tam oculis, quam toti
data est homini, ut nempe homo per oculum, tamquam per or-
ranum et ministrum suum exerceret, facultatem videndi; oculus
enim et per hominem et propter hominem existit. Ergo a pari
ratiocinandum de Ecclesia.

Resp. dist. anteced.: Deus et natura etc.: dist. in ratione fi-
nis, conc.; in ratione subjecti, neg. Quod placet explanare ver-
bis ipsius Richerii (in sua ult. retract. ad prop. 2.): «Similitu-
do», inquit, «ipsamet auctorem suum convincit: nam sicut fa-
cultas videndi est in oculo formaliter et subjective, solusque
| oculus essentialiter videt, et immediate; homo vero mediate
tantum, nimirum per oculum: ita ut bene quadret reductio simi-
litudinis ad similitudinem, Kom. Pontif. et alii episcopi, quos
oculo comparavi, jurisdictione ecclesiastica formaliter essentia-
literque potiuntur. Nam si proprium et essentiale non sit Rom.
Pontifiel et aliis episcopis populum fidelem in spiritualibus re-
gere, quid erit pontificiæ et episcopali dignitati proprium et es-
sentiale, quo ab aliis humanis vitæ muneribus officiisque distin-
guatur?» Hoc tamen non tollit quominus potestas ipsa ia bonum
totius ecclesiasticze reipublicee sit ordinata; sicut visio in homine
ad bonum totius hominis dirigitur. « Oculus solus videt in cor-
pore», inquit S. Augustinus (tract. 22. in Joan.), «sed numquid
soli sibi oculus videt? Et manui videt, et pedi videt, et ceteris
membris videt ». Sic jurisdictio ecclesiastica.

wwyw0brascatolicas.com-

E "
-"

y 702 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE.
]

ARTICULUS SECUNDUS

1 | An Primatus Petri, ex Christi Institutioue, debeat esse Perpetuus,
| et in quo ille resideat.

8 I.

Exponitur Status Quaestionis.

901. Hactenus vindicayvimus institutionem Primatus jurisdictio-
nis in B. Petro: sequitur nunc controversia, utrum Petro colla-
| tus sit ceu privilegium ita personale, ut cum eo perire debuerit;
an potius ad successores traducendus debuerit esse in Ecclesia
| perpetuus. Quod alterum si constet, iterum queritur, quis sit
legitimus Petri successor, in quo Primatus resideat.

902. Doctrinam catholicam hac de re docuit Con. Vaticanum
(cit. Const. Pastor ZEternus cap. 2.). Ibi enim—1) tradit Pri-
matum ex Christi institutione debere esse perpetuum, inquiens:
| | | «Quod autem in beato Apostolo Petro princeps pastorum et pa-
stor magnus ovium Dominus Christus Jesus in perpetuam salu- -
lem ac perenne bonum Ecclesis instituit, id eodem auctore Ja -
Ecclesia, que fundata super petram ad finem seculorum usque |
firma stabit, jugiter durare necesse est ».

2) Docet successorem legitimum B. Petri esse Romanum Pon-
tificem. « Nulli sane dubium », addit, « imo seculis omnibus no-
tum est, quod sanctus beatissimusque Petrus, Apostolorum prin-

TS ceps et caput, fideique columna et Ecclesise catholicz fundamen- —
| i ND
Su tum, a Domino nostro Jesu Christo, Salvatore humani generis |
id ac Redemptore, claves regni accepit: qui ad hoc usque tempus eb.

semper in suis successoribus, episcopis sanetze Roman: Sedis, ab j
ipso fundat, ejusque. consecrate sanguine, vivit et presidet eb
judicium exercet ». E

3) Declarat quo jure Romanus Pontifex Petri Primatum obti- r
neat. «Unde », ait, «quicumque in hac Cathedra Petro succedit, —

WWW.

^. Ls A A

as.com

ww. Uv ez q. E YA e. " — " - . "ILI. e * -
BED S | : F e i
f t 2 A Y d D
^^ -M

ART. II. DE PERPETUITATE PRIMATUS B. PETRI. 708

a secundum Christi ipsius institutionem primatum Petri in
universam Ecclesiam obtinet. Manet ergo dispositio veritatis, et
beatus Petrus in accepta fortitudine petri perseverans suscepta
Ecclesie gubernacula non reliquit. Hac de causa ad Romanam
Reclesiam propter potentiorem principalitatem necesse semper
fiit omnem convenire Ecclesiam, hoc est, eos, qui sunt undique
üdeles, ut in ea Sede, e qua venerand:z communionis jura in
omnes dimanant, tanquam membra in capite consociata, in unam
corporis compagem coalesceret. »

4) Rem denique totam canone concludit: «Si quis ergo dixe-
rit, non esse ex ipsius Christi Domini institutione seu jure divi-
no, ut beatus Petrus in primatu super universam Ecclesiam ha-
beat perpetuos successores; aut Romanum Pontificem non esse
beati Petri in eodem primatu successorem; anathema sit».

003. Hec vero omnia iterum confirmat Concil. Vatic. initio
cap. sequentis ubi ait: « Innovamus Concilii Florentini definitio-
nem, qua credendum ab omnibus Christi fidelibus est, sanctam :
Apostolicam Sedem, et Romanum Pontificem in universum orbem
tenere primatum, et ipsum Pontificem Romanum successorem
esse beati Petri principis Apostolorum, et verum Christi Vica-
rium, totiusque Ecclesise caput, et omnium Christianorum patrem
ac doctorem existere: et ipsi in beato Petro pascendi, regendi ac
gubernandi universalem Ecclesiam a Domino nostro Jesu Christo
penam potestatem traditam esse; quemadmodum etiam in ge-
| is eeumenicorum Conciliorum et in sacris canonibus conti-
- netur y,
| 94. Ut hzc, antequam demonstrentur, probe intelligamus, non-

nulla de more prenotanda sunt. Ac imprimis adversarios hie ha-
bemus non eos modo, qui ipsam institutionem Primatus in B. Pe-
tro inficiantur; verum et alios, qui vel preter eam, directe etiam
Inpagnant perpetuitatem Primatus in Petri successoribus Rom.

Pontificibus ; vel hane solum inficiantur, illa aut concessa aut
pretermissa. Verbo impetimus hie schismaticos et hereticos,
Græcos, Protestantes, Russos, Anglicanos, etc., qui ad hanc Rom.
Pontificum prerogativam impugnandam nervos omnes semper con-
tenderant.

905. Quod si historicis argumentis victi negare non valent con-

í a

*-
A ri
D

y” d
e 14
2^ E

- E

i
r

P
de
:
"t
ES

www.obrascatolicas. com

$ Y
« ï

WWW.

stans aliquod primatus exercitium in Rom. Pontificibus; vel i].
lum honoris tantum et non jurisdictionis fuisse dicunt; ye] etiam
humana institutione et non divina fuisse ipsis concessum, lta
Marsilius Patavinus, Joannes Wiclef et Joannes Huss jam olim
docuerunt, Rom. Pontificem a Constantino Magno mutuatum esse
suam auctoritatem. Calvinus (l. 4. instit. c. 7. S 19.) censuit,
primatum in Græcos donatum fuisse R. Pontifici a Phoca impe.
ratore; in Gallos autem et Germanos primum a Pipino, deinde a
Carolo regibus Francorum. Lutherus (l. de potest. Pape) com.
mentus est a Constantino IV. Rom. Pontifici primatum delatum
fuisse; alibi tamen (in l. de supp. tempor.) tradit, a Phoca pri-
matum Pape introductum fuisse: a qua sententia non abnuuni
Centuriatores (centur. 6. c.1.); Illyricus (in hist. de Prim.); lib,
Smalchaldicus (de Prim. Pape); Theodorus Bibliander (in chro-
nol. tab. 2.), ete. Antea vero, Nilus Thessalonicensis episcopu
(l. 4. Instit. ec. 6. 7.) Jam scripserat R. Pontificem proprie non
succedere Petro in primatu totius catholice Ecclesiz, sed solum
in Rom. Episcopatu; sed ex conciliorum decretis primatum quen-

704 DISP. V. DE VISIBILI KCCLKSIJR CAPITE,

dam eum obtinuisse, ut videlicet primus episcoporum esset, pri-
mus sederet, primus diceret sententiam, non tamen ceteris omni-
bus potestate preeesset.—Cf. Bellarm. (l. 1. c. 12.).

906. Verum ordinis ac perspicuitatis gratia, tres questiones,
uti jam constat, distinguamus oportet:—1) utrum Petri Primatus
ex Christi institutione, debeat esse perpetuus—2) utrum perpetuo
perseverare debeat in successoribus Petri, ita ut hi Primatum pos
sideant jure divino—3) utrum Romani Pontifices sint successore -

Petri jure divino, ac proinde ut Romani Pontifices primatum ot-
tineant jure divino.

907. Jamvero de fide est, Primatum debere esse perpetuum
in Ecclesia, et quidem perpetuitatem hanc esse juris divini:
quemadmodum enim Christus Jesus Primatum in beato Apostolo
Petro instituit; ita, eodem auctore, uti loquitur Cone. Vaticá:
num, Primatus ipse ad finem seculorum usque jugiter durare M
cesse est. |

908. Eadem certitudine constat, eumdem Primatum perpet™
Permansurum esse în successoribus Petri, et quidem ex jort
divino: cum enim Christus in Petro instituerit Primatum in PE

IiIcas.com

MATA 47 OPEN a 1 ... — aes! AAA IAS ITAM ETAPA A IPIE PIES pe pa 7 pra
"4 v gatus 2 >. EZ ca E -o

petuam salute
rel successor est Petri, et uti Petri successor, ex ipsa Christi

institutione, seu jure divino, Primatum obtinet. Atque id saltem
important verba Conc. Vatic.: « quieumque in hac [Romana] Ca-

| ART. I. DE PERPETUITATE PRIMATUS B. PETRI. 705
m ae perenne bonum Ecclesia; qui Primatum obti-

thedra Petro succedit, is secundum Christi ipsius institutionem

Primatum Petri in universam Ecclesiam obtinet ». Scilicet, cum
de facto R. Pontifex sit successor Petri, ille uti successor Petri
jure divino obtinet Primatum: nexus inter Primatum et succes-
sorem Petri est juris divini. « Tametsi, inquit Bellarminus (1.2.
¿2,), forte non sit de jure divino, Romanum Pontificem, quia
Romanus Pontifex est, Petro succedere in prefectura totius Ec-
| deig; tamen si quis absolute petat, an jure divino Romanus
| Pontifex Pastor sit et Caput totius Ecclesie, omnino esse id as-
srendum. Nam ad hoc nihil aliud requiritur, quam ut ipsa suc-

cessio sit de jure divino ». Quare si semel demonstretur Prima-

tum fuisse a Christo institutum in Petro ut esset perpetuum,
satis etiam demonstratur successorem Petri obtinere Primatum
jure divino.

009. Neque obstat quod electio determinate persons in suc-
cessorem Petri sit faetum humanum non divinum. Etenim re-
ponderi potest—1) cum Perrone aliisque theologis: illa electio
non est institutio, sed mera conditio, ut quod jure divino consti-
totum est suo implemento donetur. Quod ut exemplo familiari
illastremus, ex divina institutione fit ut panis per consecratio-
lem convertatur in Christi corpus: a sacerdotis tamen arbitrio
pendet ut illam in hunc potius numero panem, quam in. alium,
proferat. Ast si semel panem aliquem consecraverit, in nullius
jam potestate est consecrationem inde removere, ac vere dicere-
Mus, jure divino seu ex divina institutione panem illum factum
sse Christi corpus. Sie igitur in re nostra, ex divina institutione
est, juxta dicta, ut aliquis (Rom. Episcopus) in Petri primatum
Iccedat: divina institutio per factum humanum electionis imple-
tur: electus in se verificans divinam institutionem, jure divino
dici potest gerere dignitatem quam gerit—Vel 2) cum Bellarm.
de Rom. Pont. l. 2. c. 17.): « Observandum est in Pontifice esse

tria: Pontificatum ipsum (nempe primatum), qui est forma qui&-

dam: personam, qué est suhjectum Pontificatus (seu primatus):
MAZELLA. De Religione et Ecclesia E

b
LI d
E

ind
h

PA AE rm A A AAA AAN R aa
E $e - md y - e "
2

www.obrascatolicas.com

]

706 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

p— y

et conjunctionem unius cum altero. Ex quibus rebus, prima, soi.
licet ipse pontificatus, a solo Christo est; persona autem est qui.
dem a suis causis naturalibus absolute, sed, prout electa et de
signata ad Pontificatum, est ab electoribus; illorum enim est
designare personam; ipsa vero conjunctio est a Christo, mediante
(vel presupposito) actu humano electorum... Itaque electores yer,
dicuntur creare Pontificem, et esse causa, ut talis sit Pontifex...
non tamen dant ipsi eam potestatem, neque sunt causa ejus po
testatis. Sicut in generatione hominis anima infunditur a solo
Deo: et tamen, quia pater generans, disponendo materiam, est
causa conjunctionis anime cum corpore, dicitur homo generare ho

minem, et tamen non dicitur homo producere animam hominis».

910. Statuto jure, quo quis succedit in Primatum Petri eoque
potitur, inquirendum superest quis sit successor Petri. Cui que-
stioni respondet Conc. Vaticanum, Primatum existere « ad lik
usque tempus et semper in suis [Petri] successoribus, Episcopi:
Sancte Romans Sedis, ab ipso [Petro] fundatz, ejusque conse
cratee sanguine»: unde credendum proponit « sanctam Apostoli-
cam Sedem, et Romanum Pontificem in universum orbem tenere
primatum, et ipsum Pontificem Romanum successorem esse beali
Petri, principis Apostolorum ». Ad id vero demonstrandum cer
tissima thesis historica de Petri adventu et sessione Rome, ejüs-
que morte in eadem Sede, absolute necessaria non est, etsi valde
confert ad rationem successionis illustrandam.—1) Necessaria not
est; quia ex antiqua, perenni, universali traditione, sive historie
sive theologice inspecta, apertissime constat, Episcopum Romi-
num, et nullum preter ipsum, habitum semper et ab omnibü
fuisse uti Petri successorem: ergo vel ipse est Petri successoly
vel nullus est. Sed altera hypothesis repugnat institutioni Chri-
sti, qui voluit Primatum perpetuum: ergo prima admittenda est.—
2) Est tamen utilis; quia qu:erenti, cur Romanus Episcopus $%
lus habeatur uti Petri successor, respondendum est, quia Petr
fuit Episcopus Roms, in ea Sede martyrio fuit coronatus; qui eI?
Romanus Episcopus est, Petri successor est. Hanc igitur histori
cam thesim diserte hic non adstruimus, eo yel magis quod diligenter
pertractari consueverit a Professore Historie. Ecclesiastica 1

CEI dutem M E e o... > e ET c eU irg m. 77 foto š A g
o >. e " o . $ y 4 "n é P a b
: o ela ATAR e > o

, E

Y
ART. 11. DE PERPETUITATE PRIMATUS p. PETRI. 707
soc Arehigymnasio. Cf., si lubet Bellarm. (1. c. cap. 1-11.), Pe- D
(cun Foggini (de Rom. D. Petri itinere, etc.).
f
|

011. Que hactenus exposuimus aperte traduntur a Conc. Vati-
sano: At vero superest alia questio utrum Episcopus Romanus, I
uti talis; obtineat jure divino Primatum. Scilicet constat—1) Pri-
matum debere esse perpetuum jure divino—2) obtineri jure di-
vino à successoribus B. Petri, adeoque connexionem Primatus
mm successoribus Petri esse juris divini—3) Constat, de facto
suecessores Petri non alios esse quam Romanos Pontifices—4) Que-
ritur ergo, utrum connexio Primatus cum Romana Sede sit Ju-
ris divini, ita ut Rom. Pontifex, uti talis, et non solum uti
successor Petri, primatum jure divino obtineat: quod si afirme-
tor, profecto sequitur, nulla humana auctoritate, neque suprema
auctoritate Ecclesiæ, separari unquam posse Primatum a Romana
Sede.

012. Porro de hac re nihil est proprie definitum. Non quidem
et Conc. Vat., uti legenti cit. decreta patet; neque ex prop. XXXV.
damnata in Syllabo, quæ sic sonat: « Nihil vetat alicujus conci-
lii generalis sententia aut universorum populorum facto, summum
pontificatum ab Romano Episcopo atque urbe ad alium Episco-
pum aliamque civitatem transferri ». Etenim hac in re nihil posse
factum populorum, apud omnes exploratum est: etiamsi Roma
eset Sedes Primatus ex humana et non ex divina institutione,
mutatio tamen nonnisi a Suprema Ecclesise auctoritate fieri pos-
set, Certum autem non est nomine Concilii generalis in dicta
propos. venire Conc. a Papa confirmatum (tunc haberetur supre-
ma potestas); illa enim propositio desumitur ex libro Nuytzii,
qui repetit errores Febronianos et Jansenianos: Febronius vero
et Janseniste disserentes de auctoritate Conc. generalium, passim
loguuntar de Cone. sejunctim a Papa consideratis.

913. Nihilominus nostram facimus sententiam affirmantem, con-
lxionem Primatus cum Rom. Sede esse juris divini. Prestat
ergo illam paululum illustrare antequam adstruatur. Observamus
imprimis cum Bellarmino (de Rom. Pont. ]. 2. e. 22.), « aliud
Sse successionem, aliud rationem successionis: nam successio
Rom. Pontificis in pontificatum Petri ex instituto Christi est; ra-
lio autem successionis, qua Rom. Pontifex potius quam Antio-

o US
a pre

v
a Je s

i
"1

iiad

«^

wr S

"
a gut aor we
vom dd F ha"
à E

Es
www.obrascato'icas.com —

708 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIX CAPITE,

chenus, vel aliquis alius suceedat, ex facto Petri initium habuit j
Successio, inquam, ipsa ex Christi instituto et jure divino est,
quia Christus ipse instituit in Petro pontificatum duratarun
usque ad finem mundi; et proinde quicumque Petro succedit, q
Christo accipit pontificatum. At vero quod episcopus Roman,
quia episcopus Romanus est, sit Petri successor, ex facto Petri
ortum habuit, non ex prima Christi institutione. Nam potuisset
Petrus nullam sedem particularem sibi unquam deligere, sicut
fecit primis quinque annis; et tunc moriente Petro, non episcopus
Romanus, neque Antiochenus successisset, sed is quem Ecclesia
sibi elegisset. Potuisset quoque semper manere Antiochie; et tune
Antiochenus sine dubio successisset. Quia vero Rome sedem f.
xit, et tenuit usque ad mortem; inde factum est ut Rom. Pontifer
ei succedat ».

914. Hine veteres quidam theologi putarunt, annexionem Pri-
malus ad Sedem Romanam ita a Petro fuisse ortam, ut sola eju
auctoritate fuerit constituta; adeoque in potestate Summi Ponti-
ficis situm esse, ajunt, disjungere Primatum ab episcopatu Re
mano. Communissima tamen sententia, quam sequimur, tenel Pe-
trum ex ipsius Christi Domini precepto et voluntate conjunxisse
summum pontificatum cum episcopatu Romano; adeoque nnlli
humana anctoritate posse ab eodem separari: quee enim divine
institutionis sunt non possunt ab hominibus immutari.

915. Verum auctores hujus sententie probe distinguunt Sedem,
seu locum ubi ecclesia aliqua fundata fuit, atque in hac vel illi
dignitate, ex. gr. episcopali, constituta; Resídentiam seu com
morationem eo in loco ad munera pastoralia peragenda; Titu-
lum, seu ipsius ecclesie, unde Sedes denominatur, nomen. Bi
his, residentia non ita uni affixa est loco, ut, justis interceder
tibus causis, non possit alio transferri, uti sepe contigit, eo pre
sertim tempore, quo Romani Pontifices Avenione commorati sunt:
quod facilius intelligitur in Rom. Pontifice qui cum sit episcopts
in tota Ecclesia, quocumque commoretur, non est ibi uti ertia
neus seu sicut episcopus extra suam diocesim, sed tamquam or-
dinarius in territorio sus residentiæ. Sedes vero, prout Petri est,
ac sedis titulus a nulla humana auctoritate immutari potest, at
in aliam sedem titulus transferri. Quare fieri quidem potest, a

ART. Il. DE PERPETUITATE PRIMATUS B. PETRI. 709

summus Pontifex resideat Neapoli, Mediolani, Avenione, etc.; at
quam potest fieri, ut episcopus Neapolitanus, Mediolanensis,
onensis ete.: sit summus Pontifex; ubicumque ergo resideat,
r erit Episcopus Romanus, ut possit dici ac vere esse in pri-

num
Aveni

smpe
matu Petri successor.

016. Ut autem clarius innotescat quomodo conjunctio primatus
em Rom. episcopatu sit concipienda, plures in Summo Pontifice
dignitates considerare possumus. Est enim—1) Pastor supremus
Ecclesie universe —2) Particularis ecclesie Romane episcopus—
3) Romane Provincie Metropolitanus—4) Provinciarum Italie
Primas—5) Patriarcha Occidentis. Attamen observandum est, in-
quit Bellarminus (l. c.) « Romanum episcopatum, et Ecclesise uni-
verse prefecturam, non esse duos episcopatus, neque duas sedes,
nisi in potentia. Nam Petrus Pontifex totius Ecclesim a Christo
institutus non adjunxit sibi episcopatum urbis Rome;,quo:modo
episeopus alicujus loci adjungit sibi alium episcopatum, vel ca-
mnicatum, aut abbatiam: sed Romans urbis episcopatum erexit
ad summum orbis terre Pontificatum; quemadmodum cum epi-
sopatus simplex erigitur in archiepiscopatum vel patriarchatum,
episeopus vel patriarcha non est bis aut ter episcopus, sed semel
tatum; et in hujus rei signum, non datur Pontifici summo nisi
wm pallium, etiamsi episcopus, archiepiscopus, patriarcha, et
"mmus pontifex sit: heec enim omnia sunt unum actu, et tantum
ù potentia multa. Ex quo sequitur ut qui eligitur Romanus
cpiscopus, eo ipso sit Pontifex summus Ecclesie totius ».

917, Quibus expositis, ad doetrinam de perpetuitate et succes-
| “one in Primatu integre tuendam, sequentem statuimus

Prop. XXX VIII.—1) Primatus, quem in. B. Petro in peren-
ne Ecclesia bonum instituit. Christus, eodem auctore, in Petri
| Weessoribus jugiter durare necesse est.—2. Cum autem con-
tet Romanos Episcopos Petri esse successores, ipsi in niver-
'um orbem Primatum jure divino tenent.—3. Imo ipsa Prt-
Matus cum Romana Sede connexio divini juris esse videtur :
adeogue sicut nulla humana auctoritate fieri potest ut Petri.
'uccessor non sit totius Ecclesia Primas; ita nulla, nec su-

E 710 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.£ CAPITE,

4 | prema Ecclesie auctoritate, potest Primatus ab Romano Epi

Jj scopo atque urbe ad alium Episcopum aliamque civitatem
trans[erri. |

" S II.

n "

4 Primatus Perpetuitas juxta Christi Institutionem adstruitur.

t 918. Prob. I. Munus, quod Christus instituit et ordinavit unico
ad Eeclesie bonum essentiale, tamdiu perdurare debet, quamdia

Ecclesia, que indefectibilis est, perseverat ; seu debet esse per-
petuus. Atqui hujusmodi est munus Primatus a Christo in Petro
institutum. Ergo Primatus debet esse perpetuus.

ND 919. Declaratur maj., qus licet sit per se evidens potest tamen
il D | difficultatem ex eo pati, quod etiam munus Apostolicum, proprie

E o e. . o . e a

1 | dictum, fuerit in Ecclesis bonum institutum, quin tamen esse
nt . : : UN :

1008 debuerit aut fuerit perpetuum. Cui exceptioni ut statim occurra:
Ha mus, advertimus, ad novam aliquam societatem primo conden-
Imo! | dam ac constituendam, aliquas in primis moderatoribus necessa-
dE NM g rias esse dotes, quibus, societate jam fundata, ac sufficienter dit-
HE | fusa, successores non amplius indigent. Id in Ecclesi: institutione

ac prima diffusione maxime locum habet: cum enim essel socie- -
An e tas natura sua catholica, promulgatoribus indigebat, qui univer-
HI | sali auctoritate preediti, innumeris prodigiis adjuti, ubique pos -
de ION sent Ecclesias fundare ac Christi fidem ubique diffundere. Illa
igitur auetoritate instructi fuerunt Apostoli; sed, Ecclesia jam
sufficienter per orbem diffusa, promulgatorum numero aucto, uni-
1 EN è versalis Apostolorum auctoritas in successoribus desiit. Verum
alie sunt moderatorum dotes quee ad bonum societatis sempet
requiruntur, ac proinde per se debent tamdiu permanere, quam-
diu ipsa societas: talia sunt, ex. gr. munera quee diximus in
Apostolis ordinaria (ef. n. 880. seqq.). Jamvero Primatus Petri
ita ad Ecclesi; bonum pertinet, ut non modo ad eam primo c
$5 dendam, sed ad eam conservandam etiam necessarius sit; ade
| que fuit in Petro munus ordinarium, non extraordinariwm. Hint
diximus, Primatum pertinere ad essentiale Ecclesie bonum, Y

ART. I. DE PERPETUITATE PRIMATUS B. PETRI. 711

fici potest eum esse essentialem partem Ecclesiz a Christo insti-

tie. Quare
920. Prob. min.—1) Cujuslibet societatis suprema potestas ad

essentiale bonum ipsius societatis instituitur et ordinatur et est
illius pars essentialis. Atqui, uti liquet ex thesi prec. Primatus
Petri est suprema potestas a Christo in Ecclesia constituta. Er-
go- Quod argumentum confirmatur ex disputatis de vera Eccle-
sip indefectibilitate. Nam aliam formam seu constitutionem nun-
quam habere potest Ecclesia, preter eam quam accepit a suo
fundatore Christo: « Omnis plantatio, quam non plantavit Pater
meus eclestis, eradicabitur » (Matth. XV. 13.). Ex dictis autem
constat quod Christus ita constituit Ecclesiam suam, ut tota es-
set sub uno supremo rectore, cui omnes, agni et oves, subjice-
rentur; ut unum esset regnum sub uno rege, cul omnes obedi-
rent: Pastor autem seu Rector supremus constitutus fuit Petrus.
Si igitur Petri auctoritas sub ea forma, in qua Christus illam
intituit, periret; jam desineret esse ea Ecclesia, quam Chri-
stos instituit. Num, ex Ohristi institutione, alia debet esse Ec-
desie constitutio sub regimine Apostolorum, alia sub regimine
successorum eorum? Sed id tum Greci, tum Protestantes eo mi-
nus probare valent, quo magis illi, se antique fidei insistere, et
li, se verbis S. Scripture inheerere, contendunt.

2) Imo post Apostolorum tempora multo magis necessaria fuit
pena potestas Primatus. Etenim etsi oportuerit ut Petrus ipse
interdum exerceret munus aliquod primatiale, etiam in exemplum
seculorum sequentium ; usus tamen ejus potestatis, viventibus
adhuc Apostolis, et presertim quoad ipsos Apostolos nequaquam
ita necessarium erat (n. 885.): cum e contra, mortuis Apostolis,
et cessantibus donis extraordinariis in successoribus Episcopis,
oportuit ut Petri Primatus plenam vim exereret. Vel ergo dicen-
dum est Christum, Primatum instituendo, voluisse ut, quamdiu
fere nulla ejus usus existeret necessitas, duraret et exerceretur
(exerceretur, inquam, quia munus certe non instituit quod nun-
quàm exerceretur) et, necessitate jam urgente, extingueretur;
vel dicendum est Christum munus illud maxime ét primario, de-
stinasse ad tempora Apostolos subsequentia. Nemo non videt

Priorem hypothesim esse absonam.

à 4

wwweobrascatolicas.com - |

A P”
Ms
y
"
y
-w

| a ——— HR A e. ar OEA RANA ^7 PUE ram
> CO mmm ERA

bos Turm»

cil tle mal PLC anc mam -~
" d -— =

[EE NE A

- [3 E

gm m

—
v

v»

aah
LS

E
E

» —
-
*

m.
»

— a M

e.
Lo -

-—

712 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESLE CAPITE,

3) Juxta testimonium Matth. XVI.—a) Petrus creatus est pos
tra seu fundamentum Ecclesiæ, nempe ut ea secura et firma in
perpetuum consisteret—b) Per eamdem Petram Ecclesia facta est
invincibilis, ita ut portæ inferi numquam preevalerent contr
illam—c) Eamdem relationem ad Petrum habet Ecclesia, quam
sdificium habet ad solum firmum super quod sedificatur: si zp
lum amoliaris, illico corruit domus; ergo si demas petram, cor.
ruit Ecclesia.

4) Juxta testimonium Jo. XXI., cum Petro dixerit Doming
«Pasce oves meas,» supremi pastoris officium constituit: at hoe
ocium ordinarium est et perpetuum; siquidem ex rei natum
tamdiu durare debet, quamdiu manet ovile: ovile autem, quod
est Ecclesia, manet et manebit usque ad mundi consummationem,

5) Revera cum Dominus ait Petro; « Pasce oves meas, » omnes
snas oves ei commisit, ut supra ostendimus: omnes scilicet non
modo ratione loci, sed etiam ratione temporis, cum non minus
nobis quam primis fidelibus Christus prospicere voluerit. Sed
Petrus non semper victurus erat in carne: igitur cum ei Domi-
nus ait: « Pasce oves meas», in illo omnes successores éjus de:
signavit. Unde inquit Chrysostomus (lib. 2. de Sacerd.): « Qua-
nam, de causa ille sanguinem effudit suum ? Certe ut pecudes eas
acquireret, quarum curam tum Petro, tum Petri successoribus
committebat ». Et S. Leo (serm. 2. de anniv. assumpt. suz): « Ma-
net», ait, « dispositio veritatis, et B. Petrus in accepta fortitu-
dine petrz perseverans suscepta Ecclesie gubernacula non reli-
quit: perseverat videlicet Petrus et vivit in successoribus suis».
—Cf. Bellarm. (de Rom. Pont.1.2. c. 12. initio).

921. IL. Munus, quod Christus instituit ad Ecclesie unitatem
inducendam tuendamque, tamdiu durare debet quamdiu ipsa uni-
tas: adeoque debet esse perpetuum, siquidem, ut ostendimus agen-
tes de Ecclesise proprietatibus, unitas est Ecclesise essentialis
1c numquam abesse ab ea potest. Atqui Primatus Petri a Chri-
sto institutus fait ad unitatem instruendam ac conservandam.
Ergo

Prob. min.—1) recolendo breviter testimonia Matth. et Joan.
Nam—a) suprema auctoritas in societate constituitur ad unita-
tem inducendam et conservandam in multitudine: Primatus es

0 WW Icas.com
AA

e — 4 f p" 4.79 "- a n hs A Cle NF Tuer. | "y prie R^] Lem t t ' o 424,2 Peas! ya 2 Pm a SS A
¡y ¿de : " Tana — Pl v, $» e. 4 Lo Lin” Fwd. A
ó c - 4 P. E 5 d D 4" P -——
> = , ap PO. PUE E -- Ll-s e ue -Á a am .
d r " : "--

b um S

ART. ll, DE PERPETUITATE PRIMATUS D, PETRI. 718

proma jurisdictio in UNO Ra Ecclesiam—b) Cum Christus
- dixit «Super. hane petram », sive « super te, Petre, cdificabo
Ecclesiam. meam », innuit, nonnisi per Petrum et in Petro con-

egandum fore edificium Ecclesie: congregari autem ædificium
Ecclesie nihil est aliud, quam ejus conflari unitatem—c) Item di-
sens: super hanc petram «dificabo, innuit, Christus, in Petro et
per Petrum sustentandum esse «edificium Ecclesicx. Sed edificium
sostentatur impediendo partium dissolutionem; dissolutioni oppo-
jtur unitas. Ergo hoc etiam postulatur a Petro, ut impediendo
dissolutionem, unitatem perpetuo conservet Ecclesie (n. 442.).—
d Idipsum suggerunt verba collationis primatus. Dicens enim

— —

Christus: « Pasce oves, pasce agnos meos », omnes sub unius
colligit imperio. Et inquiens: pasce, seu rege, imponit Petro ut
prospiciat conservationi gregis, seu caveat ejusdem dissolutionem.
2) Ex Patribus. « Dono unitatis, ita ex communi sententia
S. Optatus milevitanus (de schism. donat. cont. Parmen. l. 7. c. 3.;
et 1.2. c. 2.) beatus Petrus (cui satis erat, si postquam negavit,
slam veniam consequeretur), et preeferri omnibus Apostolis me-
mit, et claves regni ecelorum communicandas ceteris solus acce-
pit», Et iterum: « Stant tot innocentes, et peccator accepit cla-
ves: ul unitatis negotium formaretur, provisum est, ut peccator
aperiret innocentibus, ne innocentes clauderent contra peccatores,
et que necessaria est unitas esse non posset »—S. Cyprianus (de
mit. Eccles.) enarrata institutione Primatus Petri illiusque vi
ac fine explicato, pergit: « Qui ecclesiz renititur et resistit, qui
cathedram Petri, super quem fundata est ecclesia deserit, in ec-
clesia se esse confidit? quando et beatus Apostolus Paulus hoc
idem doceat, ut sacramentum unitatis ostendat. dicens; Unum
corpus et unus spiritus, una spes vocationis vestre, unus Domi-
ws, una fides, unum baptisma, unus Deus. Quam unitatem firmiter
'enere et vindicare debemus, maxime episcopi, qui in ecclesia
Presidemus, ut episcopatum quoque ipsum unum atque indivisum
Probemus » — S. Hieronymus (con. Jovin. l. 1. n. 20.; et con. Lu-
cifer, n, 9.) eadem habet — Pacianus (ep. 3.) docet: «Ipso refe-
nte Matthæo paulo superius ad Petrum locutus est Dominus,
ad onim ideo, ut unitatem formaret ex uno. » |
Hine. illud apud Patres receptissimum : Romanos Pontifices

MEL S LLL ARG LHLCAGMSGMMGLLMEMGaOooe o L—— D € — — À——Ó———————— ÓUÓÓÓBÓMEO NN NN A, | 9e JAM AAA A NN

www,ebrascatolicas.com ti

714 DISP. Y. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

sque ac Petrum esse ecclesiastici sedificii petram et fundamen.
tum. Porro S. Augustinus (in Ps. contra partem Donati) l'ecensi.
tis Roman: Sedis Pontificibus, Petri successoribus, addidit: € Ipaa
est petra, quam non vincunt superbe inferorum porte » — s. ha
(serm. 5. al. 4. in anniv. assumpt. suse cap. 4.): « Soliditas enim
illa, quam de petra Christo etiam ipse (Petrus) petra faetus an.
cepit, in suos quoque se transfundit heredes. » Et Bonifacius L
(ep. 4. ad Rufum thessalonicensem n. 1.): «Quam (romanam Sedem)
constat dignatione petre spiritalis elatam.—Cf. Schrader (de unit,
Rom. p. l. a n. 90.

3) Id fassi sunt ipsi pontifieie potestatis osores, aut minm
ejusdem studiosi. Nam —a) Grotius protestans (in vot. pro. pac.
ad art. 7.), haec habet: « Ordo, sive in partibus sive in toto, co.
tinetur in principatu quodam, sive in prepositi unitate; et hoe
est quod in Petro Christus nos docuit. » Et aliquanto post: «Hie
ordo semper in Ecclesia manere debet, quia semper manet caussa,
idest periculum a schismate. » Similia habent Cowellus Calvini-
sta (in exam. doct. cont. act. caus. innoc.); Cartuvrigtus (in def.
Wirgisti); Hospinianus (in hist. sacram.); Hookerus (de eccles. po-
lit., in pref. sect. 6.).—b) Comitia vero Cleri Gallicani (an. 1682.) in

declaratione de ecclesiastica potestate, qua (die 19 Martii) famosi"

articuli constituti fuerunt, romanam sedem illam esse pronuntia-
runt, «in qua unitas servatur Ecclesis ». Unde in epistola ad
omnes archiepiscopos et episcopos regni, ex S. Cypriano hec pre
fantur: « Fidenter cum S. Cypriano pronuntiamus , Christum, at
unitatem manifestaret, unam cathedram constituisse, et unitatis
originem ab uno incipientem sua auctoritate disposuisse; eumque
qui eathedram Petri, super quam fundata est Ecclesia, deserit,
in Ecclesia non esse; qui vero unitatem non tenet, nec fidem ha-
bere. ». Quibus quidem accinens Bossuetus (in expos. doctr, ca-
thol.) circa pontificium primatum, hoc fide ratum statuit (cap
21.): «Dei Filium, cum suam Ecclesiam unam esse, et supra uni-
tatem firmiter ædificatam vellet, tuende ac firmandæ unitati
Petri primatum instituisse, sedemque apostolicam hujus unitatis
eentrum ac radicem esse ».

922. Antiquam ergo et universalem Ecclesis fidem exponeb?
Pius VL (Const, Super soliditate, 28. Nov. 1786.), dicens: «To

ART. II, DE SUCCESSORIBUS IN PRIMATU B. PETRI. 7115

e scilicet apostolicæ cathedræ principatu firmum voluit Chri-
; eonstrictumque teneri unitatis vinculum, quo ecclesia per
rum mundum propaganda, ex membris quantumcunque dis-
dts, mutua omnium in uno capite consociatione in unam corpo-
"is compagem coalesceret, fieretque adeo, ut hujus vis potestatis
son tantum ad prime Sedis amplitudinem, sed et maxime ad
eorporis totius integritatem, incolumitatemque valeret. Minime
proinde mirum, quotquot omnibus retro seeculis extitere, quibus
antiquus humani generis hostis hostile suum in ecclesiam odinm
infudit, in hanc primam Sedem irruere consuevisse, qua unitatis

irmitas continetur, ut disjecto, si fleri posset, fundamento, ac

dirempta ecclesiarum cum eapite conjunctione, qua potissimum

nituntur, vigent, ac efflorescunt, ipsammet ecclesiam, fractis vi-

ribas misere afflictam, ac dilaceratam, libertate spoliarent, qua
Christus eam donavit, indigneque servituti addicerent ».

ho
atu
unive

8 III.

Ostenditur R. Pontifices esse Petri successores, et, uti tales,
Primatum divino juro obtinere.

923. Duo hie probanda assumimus:—1) Rom. Pontifices esse suc-
cessores Petri—2) et uti successores Petri Primatum obtinere
Jure divino. At vero alterum jam demonstratum censeri potest;

| siqidem divino jure fit Primas totius Ecclesie, qui talis fit ex-
divina lege; sed Petri successor divina lege fit Primas totius Ec-
desie: nam divina lege statutum est, ut sit perpetua successio in
Primatu Petri (cf. n. 908. seq). Hine est, quod Coneilia et Patres,
(affirment jura Primatus in Rom. Pontifice, provocant ad verba
| Evangelii, quibus Christus instituit Primatum in Petro. Conc. Flo-
rentinum, ex. gr., docet « Romano Pontifici fuisse a Christo Do-
mino in B, Petro traditam potestatem regendi» etc. Conc. Later.
IV. dicit: «Romana Ecclesia, disponente Domino, super omnes
ilias ordinarize potestatis obtinet principatum ». Lanfrancus Epi-
scopus Cantuariensis in Synodo anglica ait: « Quando D. N. J. C.
| ürit Petro: Tu es Petrus etc. potuisset adjicere, si voluisset:

scatolicas.com . |

Ki
t
A

a A
ORIENTA MITA

Toren

m2 -— |
e.

$
o
'
T NA MC
à f
m

f Fr A
"E.
T - i
(i í
^L
di y 1 IT
i N ' p p
He es
FEN I| LN
U
A 4
: '

me, “er A bte LS

716 DISP. V. DE VISIRILI ECCLESIE CAPITRE.

eamdem potestatem successoribus tuis concedo. Verum dieti i |
termissio nihil reverentiv imminuit successoribus Petri... Enin.
vero omnium christianorum conscientiis est inditum, ut nihilo
minus quam B. Petro, successoribus ejus et minantibus attre
mant, et serenam dignitatem indulgentibus gaudenter Applaudant;
estque tum demum omnium ecclesiasticarum rerum rata dispen.
satio, si successorum B. Petri fuerit comprobata judicio, Quid
illud agit nisi vis divine liberalitatis per Dom. Jesum a B. Petro
in vicarios [successores] ejus diffusa ? »—Quare si jura Rom. $e.
dis videntur quandoque tribui synodicis constitutionibus, i. -
dem tribuuntur quatenus ab ipsis agnita sunt vel asserta con-
tra eos qui illa detrectabant; non quatenus ab ipsis constituta
sunt.

924. Primum ergo est potius demonstrandum ex antiqua, peren-
ni ac universali traditione. Cum vero plurima diserta testimonia
Jam dederimus (n. 547. 661. 736. etc.) contenti erimus paucis
exhibere monumenta traditionis, quee huc faciunt, eo ordine quo
proposita sunt a Wirceburg.

925. Itaque I. Constans traditio adscribit Rom. Pontif. ipsam
Primatus dignitatem. Patres in Conc. Chalcedonensi (Act. 16.)
ita loquuntur: « Perpendimus omnem primatum et honorem pre-
cipuum secundum Canones Antique Rom: Archiepiscopo conser-
vari». — In epistola Adriani ad Tarasium in Conc. Nice. Il.
(Act. 2.) lecta et probata sic legitur: « Cujus Sedes per totnm
terrarum orbem primatum obtinens lucet, omniumque Ecclesia
rum Dei caput existit». — Jam dedimus verba Conc. Later. IV.
—S. Iren. (l. 3. adv. her. e. 3.) ait: « Ad hane Ecclesiam [Ro
manam] propter potentiorem principalitatem necesse est omnem
convenire Ecclesiam », — Anastasius II. (in ep. ad Anast. Imp.)
« Per ministerium meum, sicut semper est, sedes B. Petri in uni-
versali Ecclesia assignatum sibi a Domino tenet principatum ».—
Verbis etiam equipollentibus idem docent Patres Conc. Constat
tinopolitani I. (in ep. ad Damasum); nam fatentur « Romanam
Ecclesiam esse caput, se autem membra ». — Patres Chalcedon.
(act. 1. 2. et 3.) Leonem vocant «universalis Ecclesi Pontif-
cem ».— Patres Constantinopolitani III. (ep. Synodali ad Agatho-
nem) hzc habent: « Itaque tibi ut prime Sedis Antistiti uni ver.

- - ... *»,- - « ; p m
-* ow g . o G -Dt f 4t e ė om y 1D P a 4 tps as -— y"
£ : 2 Dt A - B P o PP ESTA

ART. II. DE SUCCEBSSORIBUS IN PRIMATU B. PETRI. 717

ulis Ecclesie, quid gerendum sit, relinquimus, stanti super fir-
mam fidei petram : litteras confessionis vestre, ut a Summo
Apostolorum vertice divine preescriptas agnoscimus ».—Joan. II.
(in. ep- ad Justinian. Imp.) scribit: « Romanam Sedem omnium
vere Ecclesiarum caput et Patrum regule et Principum statuta
declarant ».— Theodoret. (in ep. ad Renatum): « Tenet sancta ista
Sedes gubernacula regendarum cuncti orbis Ecclesiarum ». —
3. Ambros. (in 1. ad Timoth. 1.): « Cum totus mundus Dei sit,
iamen domus ejus Ecclesia dicitur, cujus hodie rector est Dama-
sus v, etc.

96. II. Constans traditio tribuit Rom, Pontif. Petri succes-
sionem et hereditatem. Romanos Pontifices Petro successores
datos dicunt et enumerant S. Irenæus (l. 3. c. 3.) usque ad Eleu-
theriam; Tertul. (l. 3. cont. Marcion. c. ult.) usque ad Telespho-
rum; S. Optat. Miley. (1. 2. cont. Parmen.) usque ad Siricium;
S. Augustin. (ep. 165.) usque ad Anastasium; S. Hieronym. (in
ep. ad Damas. de hypostas.), qui ait: «Cum successore piscato-
ris et discipulo crucis loquor: ego nullum primum nisi Christum
sequens, Beatitudini tus, id est, cathedr: Petri communione con-
socior: super illam petram cdificatam Ecclesiam scio.—5. Leo
(serm. 1. de Natal. Apost.) seribit: « Per sacram B. Petri se-
dem, Roma caput orbis effecta, latius presidet religione divina
quam dominatione terrena ». — S. Prosp. (in Carm. de Ingratis)
canit: «Sedes Roma Petri, que pastoralis honoris facta caput
mundo, quidquid non possidet armis, religione tenet».

927, III. Constans traditio Rom. Pontif. adscribit Petri actio-
nem et auctoritatem. Sane in Conc. Ephesin. (Act. 3.) Philippus
Legatus S. P., nullo reclamante, dixit: « Nulli dubium est, imo
seculis omnibus notum, quod S. Petrus Apostolorum princeps
et eaput, fideique columna et Ecclesie Catholice fundamentum,
3 Domino nostro Jesu Christo claves regni accepit, solvendique
ac ligandi peccata potestas ipsi data est, qui ad hoc usque tem-
Pus et semper in suis successoribus vivit et judicium exercet ».—
Ia Chalcedon. (Act. 2.) lectis Leonis litteris, Episcopi excla-
marunt: « Hzc Patrum fides, hsc Apostolorum fides: omnes
ta eredimus: anathema ei qui ita non credit: Petrus per Leonem
ita locutus est ».—Et (Act. 18.) Synodi VI. PP. dixerunt: « Sum-

wwweobrascatolicas.com iH |

MIU SEC

"1
»

i
4

ote qa d

um Pao F etm e

718 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE,

mus nobiscum concertabat Apostolorum princeps; illius enim imi.
tatorem et Sedis successorem habuimus fautorem: charta et atra.
mentum videbatur, et per Agathonem Petrus loquebatur ».—Si.
ricius (in ep. ad Himer.) scribit: « Portamus opera omnium, qu;
gravantur: quinimo hæc portat in nobis Petrus Apostolus, qui nos
in omnibus, ut confidimus, administrationis sue protegit actue
tur heredes». — Leo (in ep. 2. ad Pulcher.) ait: « Consensiones
Episcoporum, Nicsnis regulis repugnantes, unica nobiscum fidei
vestre pietate, in irritum mittimus, et per auctoritatem B, Petri
Apostoli generali definitione cassamus ».

928. IV. Ad Rom. Pontif. pertinet cura universe Ecclesig.
Id quidem testantur PP. Conc. Chalced. (in ep. ad Leonem) di-
centes: « Et post hec omnia insuper et contra ipsum, cui vineg
custodia a Salvatore commissa est, extendit insaniam, id est,
conira tuam quoque Apostolicam sanctitatem ». — Athanas. (in
ep. ad Felicem): «Ob id vos Preedecessoresque vestros, Aposto.
licos videlicet Preesules, in summitatis arce constituit, omnium.
que Ecclesiarum curam habere precepit ».—Acacius (in epist. ad
Simplicium): « Sollicitudinem omnium Ecclesiarum secundum
Apostolum cireumferentes, nos indesinenter hortamini ». — Leo
(ep.4.): « Divinis preceptis et Apostolicis monitis incitamur, ul
pro omnium Ecclesiarum statu impigro vigilemus affectu».

929. V. Rom. Pontif. tribuitur potestas leges ferendi pro Ec
clesia universa. Id probant Patres Ephesini (Act. 1. in damna-
tione Nestorii) sic pronuntiantes: « Coacti per sacros canones e!
epistolam Ccelestini Romane Ecclesie Episcopi, ad hanc contra
eum sententiam necessario venimus ». — Damasus (in ep. 5. al
Aurelium) ait: « Ea te custodire optamns, et aliis preedicanda ac
publicanda mandamus, ut ab omnibus inviolate debita veneratio-
ne custodiantur ».—Leo (ep. 87. ad Epp. Africe) inquit: « Qnod
utcumque patimur esse veniale, inultum postmodum esse non p
terit, si quisquam, quod omnino interdicimus, usurpare presum
pserit ».—Hinc potestatem supremam solvendi a legis obligatio-
ne, sive per dispensationem sive per abrogationem, probant Gre-
gorius (ep. 31. ad Felicem) dispensans cum Anglis circa gradu
matrimonii prohibitos, et cum Siculis circa Concilia singulis at
nis celebranda; Adrianus (in ep. ad Basil. Imp. in Constanti-

olicas.com

> . E -. i- n -— P or - o . ^
m ¿AM TS 1 ur .t v DELETED rm Ln e
M . "a d~
i ' í
L

ART. II. DE YSUCCESSORIBUS IN PRIMATU P. PETRI. 719

gopolitano [V. Act. 1.) ob delinquentium multitudinem Canones
relaxans; Gelasius (in ep. l.) in aliis multis indulgens, Sed Ge-
jasius (ibid.) ita præfatur: « Necessaria rerum dispositione con-
jungimur, et Apostolicæ Sedis moderamine convenimur, sic cano-
pum paternorum decreta liberare, et retro Præsulum Decessorum-
que nostrorum præcepta metiri, ut quæ præsentium necessitas
temporum restaurandis Ecclesiis relaxanda deposcit, adhibita
consideratione diligenti, quantum potest fieri, temperemus ».—Et
Nicolaus (in ep-ad Michaelem Imp.) scribit: « Quoniam secundum
canones, ubi est major auctoritas, judiciumi nferiorum sic defe-
rendum, ad dissolvendum scilicet vel ad roborandum; patet pro-
fecto sedis Apostolicæ, cujus auctoritate major non est, judicium
a nemine retractandum ».

030. VI. Rom. Pontif. competit superiorum magistratuum
ordinatio. Conc. Chalcedon. (Can. 28.) Sedi Constantinopolitanz
primum post Romanam Patriarchatus locum detulit: id tamen
Leo rescidit, adeoque nec viguit; quamvis ex ejus consensu fir-
mitatem obtinere potuisse, Patrum supplicatio testatur; inquie-
bant enim: « Rogamus et tuis decretis nostrum honora judicium;
et sieut nos capiti in bonis adjicimus consonantiam, sic et sum-
mitas tua filiis, quod licet, adimpleat ». — Pluribus constat ad
Romanos Pontifices pertinere Episcoporum institutionem: ita Leo
(ep. ad Epp. Afr.) ait: « Donatum Salicinensem ex Novatiano
cum sua plebe conversum ita Dominico volumus gregi preesidere,
ut libellum fidei suse ad nos meminerit dirigendum ». Gregorius
(ep. 34.. ad Const. August.) scribit: « Salonitane civitatis Episco-
| pus me ac Responsali meo nesciente, ordinatus est: et facta res
est, que sub nullis anterioribus principibus evenit ».—Ad ipsos
|
l

pariter spectat Episcoporum depositio: factum docet Nicolaus (in
ep. ad Michael. Imp.) circa octo Patriarchas Constantinopolita- .
nos; Gelasius (in ep. ad. Epp. Dardan.) circa Petrum Alexandri-
Mm; Theodoret. (l. 5. hist. c. 23.) circa Flavianum Antioche-
wm; Acta Sixti III. circa Polychronium Jerosoly.: jus autem as-
ritur a Patribus Ephesinis in testimonio nuper recitato—Denique
ad Rom. Pontifices pertinere Episcoporum restitutionem, preter
Plurimorum alia exempla, testatur factum supplicantium Atha-
nasii et Chrysostomi: quibus accedit evocatio in Conc. Ephesino

S
1 i
" a
af j
d 1 t
E
^ a & s
b

www,obrascatolicas.com

720 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITE,

(Act. 1.) his verbis prolata: « Ingrediatur Reverendissimus Epi-
Ei, 1 scopus Theodoretus, ut sit particeps synodi; quia restituit ei Epi
scopatum Sanctissimus Rom:e Archiepiscopus ».

931. VII. Majorum causarum judicium Rom. Pontifici reserva.

j tur. Et quidem—1) quoad causas majores universim testatnr
jj Svn. Sardicensis (in ep. ad Julian.): « Hoc optimum et valde Con.
i gruentissimum videbitur, si ad caput, id est, Petri Sedem, de
y | | singulis quibusque provinciis referant Domini Sacerdotes». Aq

eamdem provocat Innoc. I. (in ep. ad Victricium Rothomagen.
El sem): «Si autem majores cause in medium fuerint devoluta, ad
^ Sedem Apostolicam, sicut synodus statuit, et beata consuetudo
y exigit, post judicium Episcopale referantur ».—2) De causis er
3 magnitudine rei majoribus loquitur Gregorius IV. (in epistula
E | ad Episcopos universos) scribens: « Nulli dubium est, quod non
ino solum Pontificis causatio, sed omnis sanctse Religionis relatio ad
un > Sedem Apostolicam, quasi ad caput Ecclesiarum, debeat referri,
IMS i et inde normam sumere, unde sumpsit exordium, ne caput insti-
i i tutionis videatur omittere ». Et Innoc. IV. (in ep. ad Archiep,
TO ES Arelatensem) ait: « Majores Ecclesise causas, preesertim articulos
dM hs T fidei contingentes, ad Petri Sedem referendas intelligit, qui cum -
p i

AE | querenti Domino, quem Discipuli dicerent ipsum esse, respondisie |
HB narrabat: Tu es filius Dei vivi, et pro eo Dominum exorasse, ne
H MITES deficiat fides ejus » —3) Quoad causas majores ex dignitate per-
dH iU: & sonarum, qux Patriarchas respiciunt, ad Rom. Pontificem per
N n [rA em tinere constat, dum Patres Ephesini in relatione ad Colestinum,
] TL causam Joannis Antiocheni summo Pontifici reservant; que Me
| AER. y tropolitas autem, dum Romana Synodus, sub Damaso, Imperato-
BAAT res sic compellat: « Jubere Pietas vestra dignetur, quicumque
b ih vel Fratris nostri Damasi vel nostro judicio fuerit condemnatus,
ib * atque injuste voluerit retinere Ecclesiam; accitus Romam veniat,
| aut ad Metropolitani deducatur examen: vel si ipse Metropolita-
^ nus fuerit, Romam necessario, vel ad eos, quos Rom. Episcop?
f Judices dederit, contendere sine dilatione jubeatur ». De Episcopi
| denique hzc babet Julius I. (in ep. ad Orientales, can. 9. caus. 8
q. 6.): « Dudum a sanctis Apostolis et successoribus eorum 1
antiquis statutis fuit decretum, quod hactenus sancta et univer |
salis tenet Ecclesia, non oportere prater sententiam Romani Por *

ART. Il. DE PÉRPETUITATE PRIMATUS R, PETRI. 79]
tificis Concilia celebrari, nec Episcopum damnari; quoniam san-
stam Ecclesiam Romanam primatem omnium Ecclesiarum esse
voluerunt ». Quod ipsum confirmat Tridentin. (sess. 94. c. 5. de
Reform.) statuens: « Cause criminales graviores contra Episco-
eliam heeresis, quod absit, que depositione aut privatione

pos,
digne sunt, ab ipso tamen summo Romano Pontifice cognoscan-

tur et terminentur ».

932. Simplex indieatio hujus constantis traditionis per se rem
plene conficit. Ad urgendam tamen demonstrationem, quee inde
exurgit, duo addimus, quorum primum factum, alterum jus suc-
cessionis directe confirmat. Ac I. certum est—1) Christum vo-
luisse ut Primatus Petro collatus perpetuus esset in ejus succes-
soribus: unde S. Ambrosius (in Ps. 40.) seripsit: « Ubi Petrus,
ibi Ecclesia »; S. Cyprianus (ep. 55.) testatur « hine oriri hære-
ses et schismata, quod unus in Ecclesia ad tempus Sacerdos et
ad tempus Judex vice Christi non cogitatur »; S. Jo. Chrys. (1. 2.
Saeerd.) docet Christum sanguinem fudisse « ut pecudes eas ac-
quireret, quarum curam tum Petro, tum Petri successoribus com-
mittebat ».—2) Certum pariter est, successorem Petri quovis
tempore unam tantum personam esse posse: secus mutaretur for-
ma regiminis, quee a Christo immediate instituta est, et nova
inducta institutione, mutaretur Ecclesie constitutio. Unde S. Cy-
prianus (ep. 52.) ait: «Cum post primum secundus esse non pos-
|. Sit; quisquis post unum, qui solus esse debeat, factus est, non
jm secundus illi, sed nullus est »—3) Certum denique est, non-
. lii Rom. Pontificem haberi posse uti Petri suecessorem: illum
enim semper et ubique uti talem agnovit Ecclesia, et nullum præ-
ter illum. Ergo Romanus Pontifex solus est Petri successor; nisi
velimus dicere, contra Christi institutionem, successionem Petri
in Primatum defecisse: quod absonum est.

933. IL. Ex traditione paulo ante exposita constat, ineunte sal-
tem seculo V., universam Ecclesiam credidisse, Rom. Pontifi-
cm, uti Petri successorem, jure divino obtinere Primatum totius
Ecclesioo. Adversarii autem, quos hic impetimus, dicunt sseculo I.
Ecclesiam credidisse Episcopos omnes ita jure divino squales

*8e, ut nullus eorum ceteris praeesset. In hae hypothesi necesse
Jem et 5um mutata fuisset universæ Ec-
46

fuisset, ut, inter seculum
HAZELLA. De Religione et Ecclesia

a Mig, atm —

www.obrascatol Icas.com

722 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE,

clesiæ fides de hac re. Atqui hæc mutatio nullatenus admitti pot.
est, Etenim

1) Si hujusmodi mutatio contigisset, cum ageretur de pe ma.
ximi momenti, omnibus nota esse debuisset; linc aliqua mon.
menta historica, aliqua saltem vestigia ipsam testarentur. Atqui
in tota antiquitate nullum extat hujusmodi monumentum, nullum
ejus mutationis vestigium. Quod eo magis mirum videri deberet,
quod sæpe occurrit mentio Romanæ Sedis Romanique Pontificis;
multæ prærogativæ, multa gesta de iis enarrantur: cur factum
esset, ut de facto omnium gravissimo, de illa nempe mutatione
Sedem Romanam afficiente, servaretur altum silentium ?

2) Imo multa sunt, quæ excludunt hujusmodi mutationem.,
Nam—a) agitur de mutatione in fide, quæ unitatem ac regimen
Ecclesiæ perverteret: potuisset-ne illa absolvi, quin ullus in Ec
clesia reclamaret? aut ubi sunt vestigia hujusmodi resistentig?
Mutationes in rebus minoris momenti, uti ex. gr. in ritibus, ma-
gnas difficultates semper excitarunt: substantialis autem mutatio
in fide et regimine Ecelesie omnium consensu aut silentio abso-
luta fuisset!—b) Episcopi, Patres qui semper summa diligentia
fidei depositum custodiere, quorum plures insigni sanetitate flo-
ruere, alii martyrio pro Christi fide coronati sunt, omnes sui
ofüicii immemores permisissent ut tanta in Ecclesia mutatio fleret,
nemine reclamante!—c) Sed ipsi Romani Pontifices, qui eo tem-
pore extiterunt, fere omnes Sanctorum honores adsecuti sunt,
plures pro Christo sanguinem fuderunt; et tamen ipsi tanti cri-
minis rei extitissent '—d) Adde denique, orientales etiam Episcopos
agnovisse Romani Pontificis Primatum: si incredibile videtur, ut
tot Occidentales Episcopi sponte ac contra jus divinum se subjt-
cerent Uni; ineredibilius censeri debet ut omnes Episcopi Orientis
Uni in Occidente Episcopo omnes parerent, Ut de ceteris silea-
mus, sexcenti Episcopi ad Chalcedonense Concilium convenerunt;
exceptis Legatis Apostolicis, reliqui omnes Orientales erant: e
iamen non modo in eo sspe, nemine reclamante, asserte fue-
runt Rom. Pontificis prerogative; sed etiam, ut vidimus, P*

tres omnes, in ep. ad S. Leonem, dogma de ejus Primatu aper
asserunt ac declarant.

ART. II. DE PERPETUITATE PRIMATUS fi. PETRI. 70:

|
I
I
|
o
,
i
f
!

S IV.

Quibusdam Diffieultatibus Satisfit.

084, Dices 1.: Romanorum Episcoporum, seu Roman: Sedis præ-
cellentiam non esse juris divini aperte docent Patres Chalcedo-
senses, qui (can. XX VIII.): « Antique, » inquiunt, «Romse throno,
quod urbs illa imperaret, jure patres privilegia tribuerunt. Et
adem consideratione moti centumquinquaginta Deo amatissimo
ve Rome [Constantinopolitans civitati] throno æqualia privi-
legia tribuerunt; recte judicantes urbem quse et imperio et se-
“natu honorata sit, et eequalibus cum antiquissima regina Roma
privilegiis fruatur, etiam in rebus ecclesiasticis non secus ac

illam extolli ac magni fieri, secundam post illam existentem ».
Resp.—1) Nullam esse huius canonis auctoritatem. Etenim—a)
canon ille editus fuit a solis Grsecis Patribus, absentibus Legatis
Pontificiis—5) Hi antea rogati ut canoni illi sanciendo assentirent,
declararunt se non habere mandatum ad id prestandum — c)
Hine (Act. seq.) conquesti de fraude, petierunt ut canon ille de-
retur; «sin alias, dixerunt, contradictio nostra his gestis inse-
ür,ut noverimus quid Apostolico viro universalis Ecclesie
Episcopo referre debeamus »—d) S. Leo vero canonem illum re-
Ail: unde nec ipsi Grzei illum admittunt. Sane antiqua colle-
| ttio Greca, quam latine reddidit Dionysius exiguus, habet tantum
"siotiseptem canones, et omittit penitus vigesimum octavum;
|"Óéem canonem omittunt Theodorus Anagnostes, (l. l. colle-
tan), et Theodoretus in collectione canonum , quam ipse ador-
| arit. Cf. Nat. Alexan. (Dissert. XV. a. 3.).
| 7 Sermo non est in cit. can. de jure Primatus. Nam in epi-
"là, quam Patres Chalced. ad Leonem dederunt, extat aperta
“ntessio de Primatu Romane Sedis; inter eos Patres erat etiam
^atolius Episcopus Constantinopolitanus: quomodo ergo potuis-
| ^t simu] asserere Primatum Ecclesie Constantinopolitane pa-
jm Primatui Romano? Certe ipse Anatolius suppliciter petiit a
leone, ut canonem illum confirmaret; ergo professus est Prima-
jn Rom. Pontificis super ipsam SeJem Constantinop.

catolicas.com

724 DISP. Y. DE VISIBILI ECCLESIZE CAPITE,

3) Sermo igitur est in eo can, de jure patriarchali , qui, fs.
tentibus omnibus, est juris ecclesiastici. De iis enim juribus Pa.
tres Chalcedonenses loquuntur relate ad Sedem Romanam, qua
volebant obtinere ac declarari pro ecclesia Constantino. Sed
huic non alia certe jura vindicare nitebantur, nisi jura patriar.
chalia. Ergo. Arguunt nempe Patres Chalcedonenses a Sede Ro.
mana ad Constantinop. ex similitudine conditionis politica; e
dicunt, quod sicut Constantinopolis facta erat nova Roma, im
perio et senatu ornata; ita post antiquam Romam, patriarcha
tum teneret Ecclesia Constantinop. loco Ecclesi» Antiochena e
Alexandrinse, penes quas antea viguerat.

935. Dices II.: In can. III. Conc. Cpni I. legitur: « Cpnz ci-
vitatis episcopum habere oportet primatus honorem post rom.
episcopum, propterea quod sit nova Roma»: hic vero canona
Patribus Chaleedonensibus laudatus fuit. Ergo Patres plane cer
suerunt, jus preeminentie, quo gaudet Rom. Episcopus, ex digni-
tate urbis Prim derivari.

Resp.—1) Concilium Constantinop. I. nec convocatione nec ce-
lebratione cecumenicum fuit; non fuit enim indictum a Rom. Pon
tifice; non fuerunt ad illud vocati omnes Episcopi; non convene
runt in eo nisi Orientales. Accedente tamen assensu Occident
lium, ac presertim approbatione Rom. Pontificis, cecumenicun
evasit. At in quo approbatum fuit? in iis que ad fidem perti-
nent. «Romana autem », inquit S. Gregorius M. (l. 7. c. 34)
« Ecclesia eosdem canones vel gesta synodi illius hactenus ni
habet nec accepit; in hoc autem eandem synodum accepit, qu
est per eam contra Macedonium definitum. Reliquas vero hær
ses, quz? illie memorate sunt, ab aliis jam Patribus damnats
reprobat ».

2) Negari potest cons.; nam sensus canonis possel hic esse:
« R. Pontifex primatum quidem obtinet jure divino in universas
Ecclesiam; sed, cum post eum alie sint dignitates jure ecclesie]
stico inductre, decet ut Episcopus urbis, quz prima post RomaB |
principatu civili effulget, et nova Roma dicitur, primum jnter
istas dignitates locum habeat: ita ergo statuimus >».

930. Dices III. Potestas Romani Pontificis coarctatur ad ce
tas Provincias a can. VI. Cone. Nicæ.; si enim legatur ex Inter

Icas.com

fni

ART. II, DE PERPETUITATE PRIMATUS E. PETRI, 725

tatione communi, ita sonat: « Ántiqua consuetudo servetur
per JEzyptum, Libyam, et Pentapolim, ita ut Alexandrinus Epi-
scopus horum omnium TION diues quia et urbis Roma
| Bpiscopo parilis mos est ». En vero audiatur Rufinus interpres
(l 10. hist. c. 6-), ita exprimitur: « Et ut apud Alexandriam et
| imurbe Roma vetusta consuetudo servetur, ut vel ille AEgypti
vel hic suburbicariarum sollieitudinem gerat ».

Resp.—1) Certum est, hoc canone jus novum minime statui,
sd tantum confirmari consuetudinem veterem, uti patet ex ver-
pis quibus incipit: « Antiqua consuetudo servetur per Algy-
ptum », eic. Jamvero certum pariter est, Leonem I., tanquam
mecessorem Petri, totius Ecclesie rectorem se firmissime exhi-
buisse; ino, adversariis ultro concedentibus, jurium sus Sedis
propugnatorem extitisse acerrimum: ipse tamen, hunc canonem
omnino probavit uti constat ex epistola ejus ad Episcopos qui
Concilio Chaleed. interfuere: «....admoneo ut jura ecclesiarum,
sieut ab illis trecentis decem et octo patribus divinitus inspi-
ralis sunt ordinata permaneant » (Hard. 2. 688.). Certum est ergo
emm minime putasse canone isto primatum suum ullatenus lædi.

2) Sed, his etiam omissis, objectus canon non fuit conditus ad
limites Rom. Pontifiei prescribendos, sed ad tuenda jura Patri-
arche Alexandrini. Cum enim Meletius Episcopus Lycopolitanus
ausus fuisset -Episcopos in ZEgypto ordinare, Alex. Patriarcha
querelas movit; hine Concilium jussit antiquam consuetudinem
servari. Si qua igitur fit comparatio inter Sedem Romanam et
Alexandrinam, ea id respicit in quo Sedes ille conveniunt: at
Don conveniunt. quoad jus Primatus; nemo enim Alexandrinae
Sedis Primatum umquam asseruit..Dici ergo nequeunt jura Pri-
matus Romani ad certas Provincias coarctata. Quæstio autem est
Inter criticos, utrum ageretur de Rom. Pontifice uti Primate

Episcoporum Italie, an uti Patriarcha totius Occidentis. Parvi

nostra refert hane litem dirimere; siquidem satis nobis est quod

non ageretur de jure Primatwus in Ecclesiam universam. Videtur
tamen in eo canone potius agi de juribus Primatialibus in Epi-

Scopos Italie; nam secundum Epiphanium (her. 68.) et Theodo-

retum (1.1. hist. c. 9.). Meletianis ordinationibus hoc unum jus
uti liquet etiam ex subseri-

violatum erat; atque Niceni state,

scatolicas.co

726 DISP. V. DE VISIBILI ECCLEÉSI.E CAPITE.

ptionibus in Conc. Chalced., nullum adhuc Metropolitam Agy:

ptus habebat, qui Alexand, ut Patriarchæ subesset,

3) Ceterum canon ille, si ad literam latine vertatur, ¡ta ha.
bet: « Antique consuetudines serventur, quee in Adeypto et Libya
et Pentapoli [sunt], ita ut Alexandrie Episcopus omnium isto
rum habeat potestatem: quoniam et Episcopo Rome hoc Conse.
tum est». Jamvero ad quid referendum est illud «hoc» (hoc
consuetum est)? Certe ad immediate preecedentia, nempe ad qu.
etoritatem Episcopi Alexandrini in provincias memoratas; Deque
aliud est in toto canone ad quod ullomodo referri possit. Unde
sensus totius canonis perspicuus et germanus est: « Servetur ye
ius eonsueiudo, secundum quam Episcopus Alex. jurisdictionem
habet in Ægypto etc.: quia hsc est consuetudo quam sequitur
R. Pontifex»; seu, «que apud R. Pontificem recepta est et ab eo
probata»: vel aliis verbis: quoniam consuetudo est apud Rom.
Pontif. ut Episcopus Alex. curam habeat Ægypti, hane curam
jure habet. Ita can. interpretantur Baronius, Bellarminus, et in-
ter recentiores Bouix (de Episcop. p. 4. sect. 1.c. 1. S 2.). Quid
autem in hoc est quod limites imponat Romano Primatui? Imo
eo ipso quod quaestio definitur ex consuetudine Rom. Pontificis,
hujus Primatus agnoscitur. Versio autem seu paraphrasis compen-
diaria Rufini nullo modo movere nos debet; tum quia notum est
Rufinum in vertendis greecis scriptis ssepe fuisse minus fidelem;
tum quia paraphrasis illa aliena est a textu græco, prout habe
tur in ipso Conc. Niceeno et in Conc. Chalcedonensi juxta Legatos
et /Etium.

937. Dices IV. Romans Sedis preeminentia originem ducere
videtur ex synodo Sardicensi, qua prerogativas plerasque omnes
eidem decrevit. Semel autem ac Romana Sedes potentiam fuit
asseeuta, pronum erat, ut illam in dies magis magisque exten
deret.

Resp. Absonum omnino est Concilio Sardicensi adscribere pr
eminentiam Sedis Roman. Etenim—1) Concilium Sardicense ha-
bitum fuit seculo Ecclesia IV.: innumera prope extant, ut vidi-
mus, vetera monumenta, ad quatuor priora sæcula pertinentis
quibus constat præcellentiam Sedis Romanæ jamdudum viguisse.
Certe sec. JI. Tertullianus vocabat Ron. episcopum « episcopum

- E Omm d

ART. Hl, DE PERPETUITATE PRIMATUS B. PETRI. 127

episcoporum »; et ejusdem seculi initio, S. Irenæus appellabat,
Eeclesiam Romanam centrum unitatia « propter potentiorem prin-
eipalitatem ».

9) Ipsa imo Synodus Sardicensis opera et jussu Julii I. Romani
Pontificis habita fuit; concilio prefuit Hosius, ut legatus Rom.
Pontificis, sicut preefuerat Conc. Niceno I.; denique habita est
synodus Sardicensis, ut restitutionis sententia, jam lata a Ju-
lio I., ad quem appellaverant Athanasius, Marcellus, Asclepas,
Paulus, Lucius, ab Arianis depositi, Concilii quoque suffragio
confirmaretur. Non igitur primatum Rom. episcopus accepit a
synodo Sardicensi; sed contra ex primatu Rom. episcopi synodus
Sardicensis existentiam et dignitatem habuit.

3) Demum synodus Sardicensis aperte supponit primatum Rom.
episcopi; agnovit enim jus appellationis ex toto orbe ad Roman.

episcopum : cujus rei hoc unanimes Patres motivum adducunt
(can. III.), ne in persona successoris debitus honor denegetur
B. Petro: quisque videt, hanc rationem futilem fuisse, nisi in
successoribus agnoscerent easdem illas primatus prerogativas,
que proprie fuerant B. Petri.

938. Dices V. Munera, que dicuntur propria Primatus, com-
munia esse videntur omnibus Episcopis; ergo Romanus Episcopus
non videtur Primatum obtinere pre ceteris— Prob. ant. Episco-
pis eonvenit—1) cura Ecclesie universalis: S. Ignatius M. (in
ep. ad Philadel.) Episcopis tribuit « ministerium communis Ec-
desie »; S. Cyprianus Episcopis tradit (in ep. ad Quint.) « gu-
rnandze Ecclesi» libram tenendam »; Venantius (in Cone. Car-
thag.) sub S. Cypriano Episcopis « commendat sponsam Christi »;
Alexander Patr. Alex. (in ep. encycel.) Episcopis dicit « traditum
corpus Ecclesi: Catholic: »; denique Hormisdas (in ep. 77.): « Si-
milem secum fidei curam commissam » scribit—2) Episcopis com-
petit potestas leges ferendi pro universa Ecclesia; nam S. Greg.
Naz de S. Athanasio memorat, «leges eum rursus orbi terra-
rum prescribere »; ipse autem Athanasius (in ep. Synod.) testa-
tur, celebratum a se concilium «ex Italia, Arabia et Lybia »—
3) Generatim yero S. Hieronymus scribit (in ep. ad Evagrium):
“Si auctoritas queeritur, orbis major est urbe. Quid mihi pro-
fers unius urbis consuetudinem ? ubicumque fuerit Episcopus, sive

wwwfObrascatolicas.com —

RES

-a
Toll que P i
¿0 y. p

n
E
f

n
A^

- - -<a
D -

72 DISP. V. DE VISIBILI ÉCCLESL.E CAPITE.

Rome», sive Constantinopoli, sive Rhegii, sive Alexandrie, Sive
Tanis; ejusdem meriti est, ejusdem Sacerdotii ».

Respondetur, neg. antec. Ad lv» autem resp. dist.: Episcopis
convenit cura universe Ecclesim ex charitate, conc.; ex aucto-
ritate vel neg., vel subd.: Episcopis collective sumptis simul
cum Rom. Pontifice et dependenter ab illo, conc.; secus neg.—
Itaque communis Ecclesia non sumilur a S. Ignatio pro Ecclesia
universali sed pro uno cotu conflato ex pluribus communitatibus,
quibus unus Episcopus Philadelphiensis preesidebat — « libra gy.
bernande Ecclesi », juxta Cypr. tenenda quidem est ab Episco-
pis, sed pro parte cuilibet propria, et cum dependentia—Ecelesia
apud Venantium est certe sponsa Episcopis commendata , non
tamen tota singulis, nec omnibus equali Jure et titulo—Alexan-
der traditum dicit Episcopis corpus Ecclesic catholicam, unicui.
que tamen pro sua parte, unde in eo corpore pacem et concor
diam sub uno capite servandam docet—Hormisdas denique non
loquitur de cura propria, sed vic?ria, quam Episcopo Constan-
tinopolitano commiserat. |

Ad 2*9 resp. dist.: Athan. leges universo orbi preescripsit do-
cendo, conc.; imperando, neg. Integer textus habet: « Leges et-
iam rursus orbi terrarum preescribit, atque omnium mentes ad
se convertit, aliis epistolas mittens, alios accersens, nonnullos
etiam ultro accedentes erudiens ». Si autem in Concilio Alexan-
drino adfuerunt Episcopi ex alio Patriarchatu, id factum non est
Áthanasii imperio, sed fidei studio ipsorum Episcoporum; cum
enim Legati Pontificii, Lucifer Calaritanus et Eusebius Vercel-
leasis in Oriente tunc versarentur, synodo interfuere.

Ad 3%2 resp.: S. Hieronymus non agit de auctoritate Pontif-
cis, sed de consuetudine Romana, juxta quam Diaconi Presbyte-
ris se preferebant: asserit autem sequalitatem inter Episcopos;
sed ratione ordinis, non jurisdictionis.

939. Dices VI. cum Palmer (p. 7. e. 3.): « Primatus, quo i
ceteras ecclesias antiquitus potitus est Rom. Pontifex, non jori
divino, sed causis pure humanis acceptus referendus est. Proie-
cto hæ cause fuere—1) ingens numerus fidelium, tum clericorum
tum laicoram, etsi dirissimas persecutiones patiebatur Ecclesis
Rom.—2) divitie magne, et charitas eximia ejusdem Ecclesi2-

IiIcas.com

ART. IL DE. PERPETUITATE PRIMATUS B. PETRI. 129

| 3) origo ipsius apostolica—4) pura ejus fides, et ardens studium
m damnandis hæreticis, etiam a primis temporibus: sane fervente
| E Ariana, Ecclesia Rom. propugnaculum fuit fidei—5) urbis
' Rome tempor: alis dignitas; etc.
| Resp. 1) Origo Primatus Romani.non est a priori fingenda ;
eus vera causa satis a nobis manifestata ac demonstrata est. Et
. quidem plura ex enumeratis adjunetis conditiones esse possunt a
divina providentia inductze, ut congrue Primatus Petri Rome
enstitueretur; non vero cause cur prerogative illius Primatus
existerent. Divina certe providentia factum est, ut Jerosolymee,
metropoli judaicæ gentis rejecta a Deo in ponam patrati deici-
dii, subrogaretur metropolis gentium Roma, ut illa quz centrum
erat omnium gentium atque ethnicæ superstitionis, fieret centrum
religionis, ad quam gentes omnes vocabantur: « ut lux veritatis,

ait S. Leo M. (Serm. 83. n. 3.), que in omnium gentium reve-
labatur salutem efficacius se ab ipso capite per totum mundi cor-
pus effunderet ». Semel autem religionis christiane centro con-
stituto in Romana urbe, consequens plane erat, ut vitam ibi suam
peculiari ratione Christiana religio exereret.

2) Hine pleraque ex dictis adjunctis non fuerunt nisi effectus
pimatus in Rom. Sede per Petrum constituti. « Ideo enim clerus
et populus fidelis tantopere Rome abundavit, propter cathedre
Petri presentiam; ideo Rom. Ecclesia Sedes Petri nuncupata fuit,
quia ex dietis ei Petrus adnexuit in stabili sua mora primatum;
fidei puritas semper conservata est in Ecclesia Romana, ‘pro-
pter potentiorem principalitatem', ut loquitur S. Irenæus, seu
propter possessionem primatus: eo vel magis quod Patres iner-
rantiam asserant Rom. Ecclesiæ in perpetuum, propter Christi
promissiones Petro factas, utique ratione primatus ».

3) Ut vidimus, Patres et Concilia docent, Petrum immediate
2 Christo primatum accepisse, Romanum vero Episcopum non
aliter venerantur, quam ut legitimum successorem Petri: en ergo
ratio, propter quam eminentiorem potestatem Romano Episcopo
Mseribunt. Aliud est ergo quærere cur Romanus Episcopus sit
NcCessor S. Petri (de quo infra); aliud, cur successor S. Petri,

Qui nune est R. Episcopus, primatum obtineat (de quo nunc agi-

Mus). Hujus ratio est divina ordinatio, quam asseruimus; nec

www.QoDrascatolicas.com -

730 DISP. V. DE VISIBILI. ECCLESIA CAPITE.

aliter plurima Patrum effata intelligi possent: dum dieunt u

Irenzo, « necesse esse, ut ad hanc Ecclesiam [Rom.] omnes Ra
clesie conveniant»; cum Cypriano, «per communionem cun ll

[Ecclesia Rom.] Ecclesie catholice unitatem probari »; cum Ay |

bros., «ibi Ecclesiam esse, ubi est Petrus» nempe R. Po; cun
Hieronymo, « Christi esse, qui adhærent Romano Episcopo»:
cum Augustino, « Romano Pontifici in persona Petri a Christo
pascendum fuisse traditum universum gregem suum».

040. Dices VII.: Semel admissa successione in Primatu ex jure
divino, videtur destrui Ecclesise indefectibilitas ac visibilitas: tone
enim ex Christi institutione successor S. Petri essei pars essen
tialis Ecclesise, sieut Caput pars est essentialis corporis; sed sue.
cessor S. Petri deest in Sede vacante, et non est certo cognosci.
bilis in casu de Pontifice dubio; ergo desineret tunc Ecclesia, ant
invisibilis fieret.

Resp. Ecclesia, ut audivimus ab Apostolo, debet utique haberi
uti corpus eui essentiale est habere Caput (n. 420.), et quidem,
cum sit corpus formaliter visibile uti corpus Christi mysticum,
debet habere visibile caput: quemadmodum tamen non est corpus
quoddam physicum seu physice unum, sed corpus morale; ita ne
cesse non est ut semper, uti in corpore physico, sed uti in cor-
pore morali exigitur, caput habeat. Jamvero natura corporis mo
ralis, seu societatis, non patitur ut nulla interruptione eaput
semper in eo actu sit; siquidem qui caput est, (qui suprema at-
ctoritate potitur) moritur, et post ejus mortem successor habe
tur: ergo pari modo admittendum semper est caput visibile in
Ecclesia, quz societas est. Quemadmodum autem regnum noi
perit propter mortem regis, si successor haberi debeat; ita net
deficit Eeclesia morte sui supremi Rectoris, cujus successor esi
eligendus. Neque Ecclesia fit ullo modo invisibilis ; deficiente
enim Capite, aut dubio exsistente, manet in Ecclesia necessitas
Caput certum habendi; manet medium, quod valeat ac debeat
Caput illud eligere aut designare; manet communis fidei profes

sio de necessitate hujusmodi Capitis, animorum sincera dispositi?
ad illud legitime designatur acceptandum; manet denique actio
tum eorum qui postulant, tum eorum qui curant Caput design?
Fi: in his omnibus ergo visibilis manet vera Christi Ecclesii

olicas.com

pun A € AAA AAA

O SA AAA c

- — ma — —QM e

| o”

. . ser PATTY, ^ e [| p. > , > o.» y. =’ . - o : . H
de wt o Ie b " ê a A b ts > q > k. . » j ¿ne e e.
e ^
o = ` E "o A
# DUA.
[E ?
L
y
| . d
] L

ART. II. DE PERPETUITATE PRIMATUS B. PETRI. 73)
cum suo Capite visibili, quod est suecessor S. Petri. Cf. dicta

(n. 072.).
g V.

Adstruitur sententia affirmans Primatum esse Romanae
Sedi Jure divino adnexum.

941. Ad intelligendam vim argumentorum, que statim profe-
rentur, prestat animadyertere—1) assumptum non posse proprie
demonstrari, nisi ex revelatione; quod enim divini juris est im-
mediatam divinam institutionem postulat: divina autem institutio
immediata nonnisi ex revelatione innotescit. Cum vero nihil hic
ex Seriptura habeamus, verbum Dei ore traditum est investi-
candum.

2) Si ex traditione constet Primatum jure divino adnexum esse
Romano episcopatui, eo ipso est ab illo inseparabilis; attamen
non desunt auctores, qui hujusmodi inseparabilitatem propugnant
aliquo argumento, quod videtur ab aliis principiis desumi: illud
etiam, sicut jacet, proferemus.

3) Quædam sunt considerationes veluti a priori, que per se
inspectæ nisi rem demonstrent, eam saltem probabilissimam fa-
ciunt: eas quoque proponemus, eo vel magis, quod cum traditio-
nis testimoniis collatæ, rem omnino evincere videntur.

942. Itaque I. est factum historicum jam demonstratum, quod
al hæc usque tempora Romanus Pontifex semper habitus sit uti
supremum Ecclesie Caput. Id autem, uti certo etiam constat,
ortum inde habuit, quod Petrus a Christo constitutus Caput Ec-
desie, Romam venerit, ibi Sedem fixerit, ibi morluus sii: ipse
ergo adjunxit Primatum Episcopatui Romano. Imo, uii audivi-
mus a Bellarmino, ereait Petrus ipsum Romanum Episcopatum
ad supremum Pontificatum; atque in ipso primo verificata Iur
leo Propositio: Episcopus Rom: Primatum obtinet ex jure di-
vino io universam Ecclesiam—Jamvero hoc facto semel existen-
te, quis poterit amplius separare Primatum ab Episcopatu Ro-
many, cum quo illum Petrus conjunxit? Nulla certo auctoritas

www,obrascatolicas.com

-= GU ao Dia A o og
v -

w. F^ LEAL
e |
a» y -

n ééDBLL T MIO ma LLL
" D Ju x e
s - a »

-— „=o s um no.
AAA LICET ha CITI e» FQ.
— - >t
- LI

732 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE,

extra Ecclesiam; hec enim est ab illa independens; non corpu;
fidelium aut Pastorum sine Capite, uti vidimus (n. 912.): si ergo
separatio illa fieri posset, nonnisi ab ipso Petri Successore da.
beret perfici. At ne Petri quidam successor tantam auctoritatem
habere videtur: etsi enim Christus ipse non determinavit rationem
successionis in Primatu ipsi collato, sed ei determinandam reli-
quit; tamen semel ac Petrus usus est illa facultate, facultas ipsa fuit
veluti exhausta, ac desiit; ita ut loeum habeat illud effatum
« factum infectum fieri nequit », seu Romanus Episcopatus ever.
tus ad supremum Pontificatum nequit amplius ea dignitate er-
poliari.

Id vero multiplici ratione explicant. Nam ajunt—1) factum
Petri, etsi non fuisset ex jure divino, deberet tamen considerari
uti factum constitutivum , pertinens ad statutum fundamen-
tale Ecclesie—vel 2) jus primatus, facto Petri, ex personali tan-
tum factum est privilegium etiam locale, ac proinde intransferi-
bile—vel 3) si Christus, ajunt, non ipse immediate determinayit
in specie inüma materiam et formam quorumdam Sacramento
rum, potestatem fecit Ecclesie illam determinandi; at, fatenti-
bus omnibus, determinatione illa semel facta, cessavit quoad hoe
potestas Ecclesie, et non amplius mutari potest materia illa ac
forma: eadem ergo ratione dicendum esset, quod semel a Petro
determinata conditione successionis in Primatum, non sit amplius
in successorum Petri potestate conditionem illam mutare. Cum
igitur ita a Petro evectus fuerit Episcopatus Romanus ad supre-

mum Pontificatum ; qui deinde a Sede Romana abdicaret, ad

aliam Sedem se transferens, eo Ipso excideret a dignitate Pri-
matus.

Atque huc facere videntur, quee scribit Perrone: « Et hoc», it-
quit, «optime novit Pontifex ille Avenione residens, de quo le
quitur Franciscus Petrarca (in lib. Epist. sine titulo, ep. 15.)
in qua calamitatem urbis Romo deplorat. Cum enim Pontifex
Italis esset infensus, quidam ex ejus intimis familiaribus 1lli cor
suluit ut papatum Rom: eriperet et transferret Cadurcum i!

- Vasconia, ut hoc modo de Italis ulcisceretur. Quod consilio

Pontifex risu excepit, respondens: *Fefellisti me; hactenus Y

- a e . ` i
nondum delirare cognoveram. An ignoras, inscie, hac vià quen |

ART. II. DE PERPETUITATE PRIMATUS B. PETRI. 793

statuisse subtiliter visus es tibi, et me, et qui mihi successerint
episcopos A o fieri;.... illum vero qui Rome prefuerit
papam fore? Sic italum nomen dum evertere putas, attollis et
in antiquam restituis dignitatem.... De titulis non certemus, ve-
limus, nolimus enim, rerum caput Roma erit'... Noverat nempe
Pontifex neminem, qui non fuerit Petro in cathedra Romana suc-
cessor, posse summum pontifieatum obtinere, qui ejusmodi suc-
cessioni inseparabiliter connexus est ».

043. II. Accedimus ad aliquas animadversiones a priori, que
suadent Christum Dominum ipsum determinasse rationem succes-
sionis in Primatum. Ac—1) rationi consonum videtur, ut Christus
qui certe voluit perpetuitatem Primatus, non reliquerit incertam
ac veluti arbitrio subjectam successionem in eo: ut autem certa
esset ac nulli eontestationi obnoxia, nulla aptior via, quam defi-
nire modum certum quo ea perficeretur.

2) Sane in V. T. jam obtinebat hee certa ratio successionis in
supremo Pontificatu; a fortiori autem videtur admittenda in Ec-
elesia Christi. Primatus enim Patri, ut vidimus, institutus fuit
ad unitatem Ecclesie servandam, quee est unitas fidei ac regimi-
nis; hine ad schismata, hæreses dissensiones precavendas aut com-
peseendas. Que bona certius obtineri possent, si non modo succes-
sio perpetua in Primatu statueretur, sed locus etiam in quo Pri-
matus firmiter consisteret; si enim indeterminata mansisset Sedes
Primatus, aut saltem mutabilis, dissensiones oriri facile potuissent
= Circa ipsum unitatis principium in concreto spectatum. Hinc est
| quod Patres sepe exhibuerunt Cathedram Romanam tamquam
notam Ecclesise; ab illa enim Unitas et Apostolicitas procedunt.

J) Statuta immutabiliter Sede Primatus, facilior certe redditur
electio successoris ; successore Petri in eadem semper Sede manen-

te, praxis universalis gubernationis, per usum ac continuam tradi-
ratio consulendi necessari; Ecclesise

tionem securius conservatur;
. Ameolumitati planior fit ac tutior, Papatui enim prospiciendo, bono
totius Ecclesie prospicitur. Hzc confirmantur ipsa aciei
Ecclesie Romans, in qua de facto hactenus permansit Primatus.

At contra, si Sedes Primatus incerta ac mobilis relinquatur, at-
m mutabilitate, habita ratione hu-

tenta humanarum rerum omniu
Primatus ab una regione in

Manarum passionum, Spe potuisset

| |
| WWW abrascato! Icas.com.

734 DISP. V. DE VISIRILI ECCLESLE CAPITE.

aliam transmigrare: quo non modo amitterentur ea commoda, quie
ex stabilitate oriri diximus, sed causa etiam haberetur contrario.
rum malorum.

044. III. Precedentes animadversiones a priori efficacem CON-
firmationem accipiunt ab aliis, quæ a posteriori merito dicuntur,
hæ enim exhibere videntur tacitum quidem, sed luculentissimum
traditionis testimonium. Ac—1) tribus prioribus Ecclesiæ sæculis
maxima conira christianos persecutio Rom:e preesertim seviehat;
quin tamen vel ipsi Pontifices vel alii in Ecclesia cogitaverint de
Sede Primatus alio transferenda—2) Pace Ecclesi: concessa, capet
Imperii Romani facta est Constantinopolis, quæ ideo nova Roma
dicta est; nec tamen quisquam putavit eo transferendam fuisse
Sedem Primatus; imo nec ipsi Byzantini cum tota sua ambitione
ausi sunt contendere ut Sedes Primatus apud ipsos statueretur,
sed ad summum petierunt ut Sedes Constantinopolitana secunda
post Romanam haberetur—3) Innumere orte sunt heereses, et
non pauca extitere schismata; sieut heretici, ita schismatici a
Romano Pontifice damnati fuere; plures tentarunt vias damna-
tionem hujusmodi evadendi; numquam tamen cogitarunt de Pri-
matu in aliam Sedem transferendi. Imo initio heeresis aut schis-
matis, ipsi, uti loquitur S. Cyprianus (l. 1. ep. 3.) «ad cathe-
dram Petri navigabant », ut illam sibi amicam redderent; et
Donatiste tentarunt Episcopum sus secte Rome statuere, ut inde
Ecclesie universe dominaretur—4) Generatim dirissimas persecu-
tiones Romani Pontifices passi sunt ab Imperatoribus ac regibus,
à Grecis Patriarchis ac Schismaticis; in plurium persecutorum
mentem venit Primatum abolere aut imminuere: nemo tamen spe-
ravit eum alio transferri posse. « Mansit Rome », inquit Bellar-
min. (de Rom. Pontif. l. 4. c. 4.), « Sedes Apostolica, non ob-

stantibus infinitis persecutionibus et occasionibus recedendi. Pri-
mum enim fuit maxima occasio transferendi sedem Roma in alium
locum temporibus imperatorum ethnicorum..... Deinde rursum
occasio fuit transferende sedis tempore Gothorum, ete.... Ter
tia occasio transferende sedis fuit tempore B. Bernardi propter
ipsorum civium romanorum persecutionem: adeo enim per multos
annos cives romani suos pontifices vexaverunt, ut sepissime Com-
pellerent Pontifiees ab Urbe exulare, ut patet tum ex bistorilS,

ART, 1I. DE PERPETUITATE PRIMATUS D, PETRI. 135

tum ex D. Bernardo (in ep. 242.) ad populum Romanum, et (243.)
- ad Conradum imperatorem, Quarta occasio fuit quando Romani

Pontifices per septuaginta annos manseruat in Galliis; etc. »—
- Merito hie querimus, unde ortum duxerit tam constans, tam
| miversalis, amicorum ot hostium, persuasio de indissolubili nexu
inter Primatum et Romanam Sedem: si faetum illius nexus con-
stitativum mere humanum ae ab aliqua auctoritate mutabile existi-

patum esset, Pontificiee auctoritatis osores tentassent quandoque

- illam abrumpere. A
945. IV. Sed videamus quid hac de re traditio doceat. Ac—1) ple- |
nm vim obtinere videntur quse habet Bellarminus (l. 4. e. 4.): 4

«Deus ipse», inquit, «jussit Rome figi Apostolicam Petri se-
dem; que autem jubet Deus, mutari ab hominibus non possunt.
Id autem Deum jussisse testatur B. Marcellus Papa et Martyr in
| epistola ad Antiochenos; ubi dieit, Petrum, jubente Domino, Ro-
mam sedem suara ex Antiochia transtulisse. Testatur etiam M 1
B. Ambrosius in orationes de tradendis basilicis, ubi refert Chri-
sun omnino voluisse, ut Peirus Rome moreretur. Et idcirco ei
fugienti dixisse; venio Romam iterum crucifigi. Quod est mani-
festam signum, Deum voluisse per mortem Petri Rome firmari
ejus sedem ». Irrident utique hanc historiam protestantes non-
muli, Velenus, Petrus et Basnagius; sed eam strenue propugna-
rni Fogginius (de Rom. Petri itinere exercit. 17.), Mazzochius
(n Kalen. Neap.) et alii. Porro incredibile est, ut Ambrosius
llam historiam adversus Auxentium proponeret, nisi sua setate
1 de illius genuinitate constaret. Sed ejusdem historise memoria
oecurrit in actibus, que S. Lino inscribuntur sicut in actis
X. Processi et Martiniani; ejus quoque meminit Hegesippus (lib.
3); atque ad eandem alludere videtur Origenes (tom. 21. in Joan.),
"lam referens ex Actis Pauli, quæ fortasse olim vulgata erant
d titulo Act. Petri et Pauli, cujusmodi sunt quee refert Com-
deisius ex biblioth. reg. Parisiensi. Denique idem factum com-
| morat S. Gregorius M. (in Ps. 4. Poniten.).
?) Testimonia ipsa quee successores Petri in Primatu respiciunt,
tlla facta distinctione, atque eadem ratione loquuntur de Koma-
1 aig Episcopis; ita ut videantur dicere, Christum conferentem Pe-
2 iro Primatum, in eo Romanam Ecclesiam seu Rom. Pontifices,

www.ébráscatolicas.com —

736 DISP. V. DE VISIRILI ECCLESI.E CAPITE.

qua tales, respexisse. Ut ex multis que dedimus, aliqua ag exem

l i Roman
Catholica et Apostalica Ecclesia nullis synodicis constitutis ca

teris Ecclesiis prolata est, sed evangeliea voce Domini et Sal

plum recolamus, Gelasius Papa aperte scribit: «Sancta

vatoris nostri primatum obtinuit: Tu es Petrus», ete. veluti
si verba Domini ad Petrum, immediate ad Ecclesiam Romanan
fuerint directa. Similiter Pelagius II. (ep. 1.) dicit: «Sedes Ro.
mana instituente Domino caput est omnium Ecclesiarum »; Sa

ctus Leo M. (ep. 12. ad Africanos): « Ratio pietatis exisit nt

pro sollicitudine, quam universe Ecclesise ex divina instituti
1 ne dependimus, etc.» — Recole canones Sardicenses, et videbis
| episcopum Romanum, qua talem, considerari tamquam Ecclesie
Caput.

3) Idipsum Conciliorum decretis confirmari videtur. Etenim-
a) Synodus cecumeniea Nicena II. (Act. 2.) recipit et probat epi:
stolam Adriani Pape ad Tharasium, in qua hæc habentur: «Cr.
jus », inquit, «sedes per totum terrarum orbem primatum obti-
nens lucet, omniumque Ecclesiarum Dei caput existit (ab urbe
" Roma), unde et ipse beatus Petrus Apostolus Dei jussu Eccle
"tH siam pascens, nihil omnino pretermisit, sed ubique principatum
H obtinuit et obtinet »: hic omnino videtur agi de jure etiam s-

dis, non autem de jure solius persone —b) Concilium Lateraner-

where E cns, ass E bep 7
es ET 2 "e y Vas -

amem
m
byen pm AA "Es
e -9»9 * . p a
h * X

Te se IV. sub Innocentio II., in quo Greci et Latini simul intet-
4 fuerunt (can.5.) ait: « Romana Ecclesia, disponente Domino, s
n per omnes alias ordinariz potestatis obtinet principatum, utpote
ik mater universorum Christifidelium et magistra »: hie illud « die
' AS Domino» afficit ipsam Romanam Ecclesiam—C) E
j h Concilium Lugdunense in quo interfuerunt Greci et Latini stb

| Gregorio X., voeat Romanum Episcopum vicarium Christi, sut
cessorem Petri, rectorem universalis Ecclesise. Igitur hec attt-

n buta adseribuntur simpliciter Romano Episcopo, et quidem ab
| ! | solute, et pro omni tempore; ac propterea inhserere ea videnttf

fi Romano Episcopo, qua tali, adeo ut Episcopus Romanus, 0%

| talis, sit vicarius Christi, successor Petri

rector universali
Ecclesis.

ni 4) Sed præsertim recoli hie debet definitio Conc. Florentini?
HW Conc. Vaticano innoyata, quam supra (n. 903.) retulimus. Cont.

ART. 1. DE PERPETUITATE PRIMATUB B. PETRI. 187

jocet « credendum esse ab omnibus Christifidelibus... Romanum
pontificem. in universum orbem tenere Primatum.... ¿psum....
accossorem esse B. Petri... et ipsi in Beato Petro... regendi...
universalem Ecclesiam a D. N. J. Christo plenam potestatem
aditam esse». Unde: agitur hic de aliqua re, que utpote in-
allibiliter vera, proponitur credenda (credendum esse), ac pro-
pterea debet semper esse vera. Quenam autem est res illa, seu
quodnam est objectum hujus definitionis? Quod Romanus Ponti-
fez tenet Primatum, est successor S. Petri, et ipsi in B. Petro
adita est suprema potestas. Atqui si separabilis esset Prima-
ius ab Episcopatu Romano, non esset semper verum, quod Ro-
manus Episcopus tenet Primatum et est successor Petri. Ergo
inseparabilis est Primatus ab Episcopatu Romano—Num dieitur
definitum esse, Romanum Episcopum, uti successorem Petri, et
| non uti Rom. Episcopum tenere Primatum; ita ut sensus defi-
nitionis sit: Successor Petri, qui nunc est Rom. Pontifex, tenet
pimatum ? At—a) hujusmodi interpretatio vim infert verbis Con-
cilii; subjectum enim definitionis, cui tribuitur Primatus, est Ro-
manus Pontifex: de eo ergo debet esse semper verum, quod te-
neat Primatum—b) Saltem a sensu obvio et naturali definitionis
| numquam recedere licet absque cogente ratione: hic vero nulla
est cogens ratio, cum possibile sit ut Christus ipse jusserit con-
jugi Primatum cum Sede Romana; imo cum independenter ab hac
| Conc. definitione, conjunctio illa ex jure divino saltem sit pro-
tabilissima—c) Sed insuper Conc. non modo definit, Romanum
| Pentificem tenere Primatum, sed etiam ¿psum esse successo-
Tem B. Petri; ergo semper debet esse verum quod talis sit: at
potestne esse sensus hujus definitionis: Romanus Pontifex, «t2
Mecessor S. Petri, est successor S. Petri? Quisque videt absur-
ditatem hujus interpretationis—d) Unde etiam Conc. Vaticanum
it canone citato (n. 902.), definita imprimis perpetua successione
ex jure divino in Primatu Petri, subdit: « Si quis dixerit....
Romanum Pontificem non esse B. Petri in eodem Primatu suc-
tessorem; anathema sit». Ex quo confirmatur, in perpetuum de-
. lere esse verum, quod Romanns Pontifex est successor S. Petri;

ted successor S. Petri semper erit ex institutione divina, et
47

Mineta, De Religione et' Ecclesia

www.obfiascatolicas.com

738 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE,

semper tenebit Primatum; ergo Romanus Pontifex Semper ten
bit Primatum; seu Primatus inseparabilis est a Romana Sede

046. ScHoLioN. Supposita veritate doctrine, quam hie prop.
enamus, merito quzri potest, quid fieret si Roma destrueretyr
Cui quiestioni responderi posset:—1) si exposita doctrina Vena
implicet perpetuam existentiam urbis Roms, dicendum est, Ro
mam numquam esse destruendam, adeoque esse civitatem mter.
nam, sicut ferebat vetus paganorum iraditio. « Neque obstat»,
inquit Bellarminus (l. c.), «quod tempore Antichristi Roma de
solanda et eremanda videatur, ut deducitur ex c. 17. Apoc. Nan
hoc non fet nisi in fine mundi, et preterea etiam tune Summa
Pontifex Romanus Pontifex dicetur et erit, licet Rome non ha
bitet, sicut accidit tempore Totilz regis Gothorum, ut supra di
ximus. Adde quod Augustinus et alii multi non volunt in ist
loco Apocalypsis per urbem cremandam intelligi Romam, sé
multitudinem impiorum quee est civitas diaboli ».

2) Sed, uti citata Bellarmini verba innuunt, ut primatus sil
sedi Romans indivulse annexus, necesse non est ut Roma vd
etiam ipsa dicecesis Romana semper existat: satis est ut subsi
stat titulus cum vero jure Romanam Ecclesiam regendi, si hæc exi
stat et quamdiu existet. Porro hie titulus ac jus etiam destruct
Roma subsistere posset: unde quicumque huic juri et huie titulo
succederet, verus esset Petri successor, ac primatum in universaa
Ecclesiam obtineret. Revera si de mera possibilitate agatur, sicut
potest Roma, permittente aut di:ponente Deo, destrui; ita potes
iterum erizi: interea autem immutatum stabit jus Romanorul
Pontifieum sibi legitime suecedentium, Romanam Ecclesiam T€
gendi, statim ac denuo existere incipiet. Huic juri annexus Te
maneret primatus; neque id ullatenus pugnat. Cf. Suarez (de Fide,
disp. 10. sect. 3. n. 11.).

917. Notari etiam potest quod ex doctrina mox statuta videli!
sequi quod docet idem Bellarminus: « Non solum Pontifex Romi:
nus non potest errare in fide, sed neque Romana particularis 2g
clesia. Est autem observandum hoe loco in alio sensu accipi é
bere firmitatem Eeclesim in fide, in alio firmitatem Pontifici
Nam Pontifex non potest errare errore 3udiciali, idest dum j*

icas.com

ART. Il. DE PERPETUITATE PRIMATUS BD. PETRI. 9

dicat et definit questionem fidei. At Ecclesia Romana, idest po-
pulus et elerus romanus, non patga CES errore personali, ita
pt omnes omnino errent et nulli sint in Romana Ecclesia et Pon-
tici adherentes. Tametsi enim unusquisque seorsim errare potest,
iamen id fleri non potest, nt omnos errent simul, et tota Roma-
na Ecclesia apostatica efficiatur ».

«Observandum est prseterea », prosequitur Bellarminus, « Ec-
desiam Romanam non posse errare modo explicato... persistente
Rome Sede Apostolica. » Secundum quem sensum, inquit, propo-
sitio nostra est verissima: nam auctores citati, ut Lucius et Felix
pipe et martyres; Agatho et Nicolaus papa et confessores; item
Cyrillus e& Rufinus, non solum Pontificem sed etiam Romanam
Feclesiam asseruerunt non posse errare. Preterea S. Cyprianus
(lib. 1. ep. 3.): « Navigare audent », inquit, « ad Petri cathedram
et Ecclesiam principalem, nee cogitant eos esse Romanos ad quos
perfidia habere non potest accessum ». S. Hieronymus (lib. 3.
Apol. eontra Rufinum): « Scito, » inquit, « romanam fidem apo-
stolica voce laudatam ejusmodi prestigia non recipere: etiamsi
aliter angelus annuntiet quam semel predicatum est, Pauli aucto-
ritate munitam non posse mutari. » S. Gregor. Nazianzenus: « Ve-
tus Roma », inquit, « ab antiquis temporibus rectam habet fi-
dem et semper eam retinct, sicut decet Urbem, que toti orbi
presidet, semper de Deo integram fidem habere.» Addi etium
possunt duorum pontificum testimonia. Unum est Martini V. qui
ia Bulla, quam edidit Concilio Constantiensi approbante, hære-
ticos haberi censuit eos qui de sacramentis aut fidel articulis
aliter sentiunt quam Romana Ecclesia sentiat. Alterum est Sixti
iV. qui primum per synodum Complutensem, deinde etiam per se,
damnavit articulos Petri Oxoniensis, quorum. articulorum unus
erat: Ecclesiam urbis Rome errare posse. Quamvis autem hæc
intelligi præcipue debeant ratione Pontificis; quia tamen Ecclesia
Romana non est solus Pontifex, sed Pontifex et populus, ideo
cum dicunt Patres aut Pontifices Romanam Ecclesiam non posse

“rare, proprie asserunt in Romana Ecclesia semper futurum

—— — Á
rr -—ÀÀ 9

Episcopum catholice docentem et populum catholice discentem—

Cf. La Civiltà Cattolica (6. Ap. 1867.).

"s Y
dn, Ld
——

Jom P
A b. la

me
+
"-— S^ aie

740 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

ARTICULUS TERTIUS

Quenam sit vis ac Ratio Primatus Romani Pontificis.

S I.

Exponitur Status Quaestionis.

948. Asserta et vindicata Primatus in B. Petro institutione,
ejusque in Romanis Pontificibus perpetuitate, nd ejusdem natu-
ram intimius rimandam progredimur: atque hac etiam in re de
cem habemus Conc. Vaticanum. Innovata enim Concilii Florentini
definitione, qua Romani Pontifices Petri successores plenam di-
cuntur habere potestatem gubernandi universalem Ecclesiam (n.
903.); Concil. Vatican. (cit. Const. Pastor ZEternus, cap. 3)—
1) veram" Primatus indolem declarat, dicens: « Docemus proinde
et declaramus, Ecclesiam Romanam, disponente Domino, super
omnes alias ordinarie potestatis obtinere principatum, et hane
Romani Pontificis jurisdictionis potestatem, quee vere episcopalis
est, immediatam esse: erga quam cujuscumque ritus et dignitatis
pastores atque fideles, tam seorsum singuli quam simul omnes,
officio hierarehiez subordinationis, verseque obedientiz obstrin-
guntur, non solum in rebus, que ad fidem et mores sed etiam in
lis, quæ ad disciplinam et regimen ecclesie per totum orbem
diffuse pertinent; ita ut custodita cum Romano Pontifice tam
communionis, quam ejusdem fidei professionis unitate, Ecclesia
Christi sit unus grex sub uno summo pastore. Hæc est catholice
veritatis doetrina, a qua deviare salva fide atque salute nemo
potest».

2) Preoccupat deinde objectionem fieri solitam, inquiens: « Tan-
tum autem abest, ut hee Summi Pontificis potestas officiat or-
dinariz ac immediate illi episcopalis jurisdictionis potestati, qua
Episcopi, qui positi a Spiritu Saneto in Apostolorum locum suc
cesserunt, tamquam veri pastores assignatos sibi greges, singuli

ART. III. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. 141

singulos, pascunt et regunt, ut eadom a supremo et universali
Pastore asseratur, roboretur ac vindicetur, secundum illud san-
| ei Gregorii Magni: meus honor est honor universalis Ecclesiz.
Meus honor est fratrum meorum solidus vigor. Tum ego vere
honoratus Sum, cum singulis quibusque honor debitus non ne-
gatur ».

3) Infert quedam jura a potestate Primatus dimanantia, con-
irariosque damnat errores qui ab ejusdem natura perperam in-
tellecta derivantur. Dicit enim:—a) « Porro ex suprema illa Ro-
mani Pontifieis potestate gubernandi universam Ecclesiam jus
eidem esse consequitur, in hujus sui muneris exercitio libere

communicandi cum pastoribus et gregibus totius Ecclesie, ut
iidem ab ipso in via salutis docere ac regi possint. Quare da-
mnamus ac reprobamus illorum sententias, qui hane supremi ca-
pitis cum pastoribus et gregibus communicationem licite impediri
posse dicunt, aut eandem reddunt seeculari potestati obnoxiam,
ita ut contendant, qua ab Apostolica Sede vel ejus auctoritate
ad regimen Ecclesie constituuntur, vim ac valorem non habere,
nisi potestatis seecularis placito confirmentur—5b) « Et quoniam
divino Apostolici primatus jure Romanus Pontifex universe Ec-
| clesie praeest, docemus etiam et declaramus, eum esse judicem
| fdelium, et in omnibus causis ad examen ecclesiasticum spectan-
| bus ad ipsius posse judicium recurri; Sedis vero Apostolice,
| cjus auetoritate major non est, judicium a nemine fore retra-
| candum, neque cuiquam de ejus licere judicare judicio. Quare a

tecto veritatis tramite aberrant, qui affirmant, licere ab; judi-
| ciis Romanorum Pontificum ad ccumenicum Concilium tamquam
. 4d auctoritatem Romano Pontifice superiorem appellare ».

4) Demum totam hane doctrinam eanone concludit, dicens: « Si
quis itaque dixerit Romanum Pontificem habere tantummodo of-
| ûcium inspectionis vel directionis, non autem plenam et supre-
bam potestatem jurisdictionis in universam Ecclesiam, non so-
| lm in rebus, quee ad fidem et mores, sed etiam AM qui ao
; Asciplinam et regimen Ecclesie per totum orbem diffuse perti-
tent; aut eum habere tantum potiores partes, non vero totam

plenitudinem hujus supreme potestatis; aut hanc ejus potestatem

1 "On esse ordinariam et immediatam sive in omnes ac singulas

www.obfascatolicas.com

i
]

-
©
è - -

c- oo: E
ha , a PY

TU
ae. om

e >
LO

-—-

749 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE,

ecclesias, sive in amnes et singulos pastores et fldeies; anaiha
má sit ».

949. Ut vis harum definitionum innotescat, simulque presentis
questionis limites prefiniantur, adnotamus imprimis nos hie sup.
ponere quee superius statuta sunt de institutione Primatus im.
mediate in B. Petro; deque ejus perpetuitate, ac R. Pontificun
in eodem successione. Hinc præsens queestio non tam est contr
ANovatores, quam contra Jansenianos eorumque sectatores; Pay.
docatholieos, qui in Italia Regalíste, in Gallia Parlamentari
audiunt; contra Gallicanos , qui Primatus institutione admissa
veram ejus naturam pervertunt.

950. Jamyero, ut eorum omnium erroribus se opponeret Cone.
Vaticanum, declaravit I. Primatum Romanorum Pontificum, Pe
tri successorum, esse « jurisdictionis potestatem, que vere epi-
seopalis est»; adeoque errare eos qui dicunt « Romanum Por:
tiicem habere tantummodo officium inspectionis vel directicnis,
non autem plenam et supremam potestatem in universam Eccle-
slam >. Ex quibus liquet Primatum vere consistere in pote
state episcopali; non proprie ordinis (siquidem quoad potestatem
ordinis convenit R. Pontifex eum reliquis Episcopis), sed juris
dictionis; jurisdictionis quidem plene et suprem:e. Cum auten
Primatus divine institutionis sit, atque ad intimam et essentiz
lem Eeclesie constitutionem pertineat; illa Episcopalis polest
jurisdictionis plena et suprema, in qua Primatus consistit, t
trinseca est tum Primatui tum Ecclesie, idque ex jure divino.

951. Que catholice doctrine affirmatio directe est contra eos
qui cum Febronio, Tamburini (Vera idea della S. Sede, cap.2)
et aliis distinguunt in Rom. Pontifice duplicem dignitatem: Ep"
scopalem nempe, in qua, nulla faeta distinctione inter z

tem ordinis et jurisdietionis, eum dicunt simpliciter equalem tè
teris Episcopis; et Primatialem. R. Pontifex, ajunt, ut Episcope
exercet episcopalem jurisdictionem in romana diccesi; uti Pri
MaS vero se habet ad totam Ecclesiam, sicut Metropolita ap
Patriarcha ad provinciam aut provincias sibi respective subje
ctas. Non est ergo Rom. Pontifex proprie totius Eccelesi® Ep:
scopus, sieut episcopi sunt illi, quibus singulares dicrceses guet
nandz traduntur; sed merus inspector, cni præsidium ac directii

|
|

Icas.com

-— A LA E - TAE
CERVAD V denaro at am A e A 71A

ART. Ill. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. 743

totius ovilis competit. Unde etiam, quod ultimo et primario Tam-

hurinius cum suis asseclis intendit, regimen Ecclesise, ajunt, ex
Cbristi institutione non est monarchieum; sed nonnisi ex erroro
et abusu, atque usurpationibus Rom. Pontifieum, monarchicum
evasit.

952. Addit II. Conc. Vat., episeopalem illam potestatem juris-
dictionis plenam et supremam esse « ?mmediatam sive in omnes
et singulas Ecclesias, sive in omnes et singulos Pastores et fide-
les». Potestas ¿immediata mediate opponitur: mediatam autem
potestatem in aliquos ille habet, qui eos non attingit nisi me-
diantibus eorum superioribus immediatis; ergo immediata est po-
testas, qux eosdem attingit tamquam proprios subditos, nulla
alia potestate interposita. Revera post Febronium, nonnulli Theo-
logi Galli docuerunt totam potestatem Primatus in eo consiste-
re, ut Rom. Pontifex moveat episcopos diversarum dicecesuin ad
proprium munus rite exercendum, ita ut nonnisi mediantibus il-
lis exercere possit suam jurisdictionem in omnes fideles. Afir-
mant, inquit Bailly (et ipse sententie subscribit), « Papam non
posse, invitis Episcopis, in dicecesibus munera Episcoporum con-
sueta exercere; non posse, v. g. ordinarie sacerdotes approbare,
ministros ordinare, fideles aliis Episcopis subditos a piorum
communione secludere; uno verbo, Summum Pontificem non esse
Pastorem immediatum in alienis dicecesibus. Fatentur tamen, at-
que in confesso est apud omnes, S. Pontifici, utpote capiti omnium
ecclesiarum, incumbere solicitudinem universalem; ipsius esse
invigilare omnibus dicecesibus; eum posse, ratione primatus, Si
ürgeat necessitas, aut in aliis casibus extraordinariis, ae juxta
canonum przseripta, Episcoporum munera exercere, aut ad id
delegare ».

053. Itaque, juxta hane partem definitionis Vaticane, tenen-
lum est, Rom. Pontificem, qui vi Primatus habet universalem
jurisdictionem Episcopalem, posse tamquam proprios subditos et
non alienos immediate attingere sicut Episcopos ita reliquos fi-
deles omnes: hos scilicet non mediantibus illis. Adverte tamen—

l) ex hoe minime sequi nullum alium, preter Rom. Pontificem,
jurisdictione potiri; sicut in societate vere et absolute monar-
Chica, etsi Rex sua potestate immediate agere possit in omnes

y
3

744 DISP. V. DR VISIBILI ECCLESIZE CAPITE,

subditos; inde tamen minime excluduntur inferiores magistratus. |
quod a fortiori obtinet in monarchia ecclesiastica, in qu

à Jure
divino debent esse Episcopi—2) Necesse autem non est ut Bog

Pontifex per seipsum exerceat hanc immediatam potestatem in
omnes fideles; sed exercere illam potest etiam per suos delega.
tos, absque ope tamen Episcoporum; particularium diocesum.
3) Possunt in Ecclesia distingui superiores mediati et immediati
ad designandum ordinem presidum inter se, quatenus qui uno
gradu simplices fideles excedit dicitur immediatus superior pre
ilis qui duobus aut pluribus gradibus excedunt, ac proinde di-
cuntur mediati; non vero ad designandum ordinem subditorum
ad preesides, quatenus unius jurisdictioni immediate subjacent,
alterius vero nonnisi mediante illo. Unde sicut Parochus respe-
ctu Episcopi est superior immediatus fidelium, quin tamen se-
quatur non posse Episcopum in sua diocesi per se facere quod
Parochi possunt; ita Episcopi particulares dici possunt superio.
3 res immediati in sua diccesi, quin tamen negetur posse Rom.
14 Pontificem per se aut per suos delegatos in illa efficere quidquid

Episcopus potest, et aliquid amplius.

904. Declarat III. et definit Conc. Vat. immediatam potesta-
tem Primatus in universam Ecclesiam esse ordinariam. Potestas
An dici potest ordinaria per oppositionem vel ad delegatam vel ad
B eztraordinariam: primo modo potestas ordinaria ea dicitur, que
jure divino vel humano alicui officio adnexa est, ita ut qui off
cium obtinet, vi illius et non vi specialis delegationis jurisdictio-
nem exercet: altero modo potestas ordinaria ea dicitur que sem-

T= -at E
5 " , "d »

oe wu "n

f per viget, et non solum extraordinariis concurrentibus circum-
$ Pug Jamvero delegatam dicerent potestatem Primatus, qui
t eum immediate Ecclesie collatum assererent, ita ut nonnisi de-
i: legatione Ecclesie illam Rom. Pontifices exercerent (qui error

f supra refutatus est): extraordinariam vero dicerent, qui, uti
4 jam innuit Dailly, concederent quidem Rom. Pontifici potestatem
d immediatam in omnes Pastores et fideles, sed solum in quibus
d "m dam easibus extraordinariis, id exigentibus specialibus circum-
stantis; in casu negligentie aut malitie Episcoporum, uti ail
Febronius.

295. Hune errorem proprie damnavit Conc. Vat. (alium enim

Cas.com

| ART. III. DE VL AC. RATIONE PRIMATUS. E +,

m dumnaverat cap. l.: cf. n. 847.), dum asseruit immediatam
estatem Primatus esso ordinariam. Quare asserendum est of-
m Pastoris universalis et immediati in Rom. Pontifice or-
an esse et nativum, non vero accidentale; ex intrinseca

| js
pot
feiu
dinari!

| natura mo!
| promanare, non autem nasci ex circumstantiis occurrentibus: hæ

quidem illiás exercendi preebent occasionem, non autem ei dant
originem. Juverit tamen hie adnotare, aliud esse, quod ex defe-
«ip auctoritatis fleri non potest; aliud esse quod non expedit aut
sn licet ut passim et pro libitu fiat. Episcopus ex. gr. quos-
eumque suos dicecesanos valide matrimonio jungere potest; non
expedit tamen ut in parochias suse diccesis perpetuo excurrens

1archise ecclesiastices, prout a Christo fuit instituta,

boe munus exerceat. Pari ratione non expedit ut negotiis mino-
ribus, nulla urgente causa, sese passim immisceant Rom. Ponti-
fies (ita nec agunt nec unquam egerunt): at si velit Papa rem
aliquam, que minutior videatur, decernere, sive per se sive per
sum delegatum, jure suo utitur; neque ab ullo impediri aut ju-
dicari ullomodo potest. Huc facit illud S. Bernardi ad Euge-
mum III. (de Consid.1. 3. e. 4.): «Quid tam indignum tibi, quam
ut totum tenens non sis contentus toto, nisi minutias quasdam,
atque exiguas portiones ipsius tibi ereditz universalis, tamquam
non sint tw, satagas nescio quomodo adhuc facere tuas ?... Sic
factitando probatis vos habere plenitudinem potestatis , sed ju-
stitie forte non ita. Facitis hoe quia potestis, sed utrum hoc
| debeatis queestio est ».

956. Definita Roman. Pontificis suprema episcopali potestate
. immediata et ordinaria, Conc. Vatic. subdit IV.: «erga quam
(Potestatem) cujuscumque ritus et dignitatis pastores atque fide-
les, tam seorsum singuli quam simu! omnes, officio hierarehicze
| sübordinationis, verzeque obedientiz obstringuntur. » Quibus verbis

deinitum est S. Pontificem esse superiorem Concilio.

| 97. « Quaestio hæc (num Papa sit superior Concilio) exorta
| 8t, » inquit Bellarminus (de Conc. l. 2. c. 13.), « tempore con-
| clii Pisani; quia eum duo Pontifices, qui simul sedebant in schi-
| Mate, Gregorius XII. et Benedictus XIIL., non videbantur serio
| ĉogitare de tollendo schismate per spontaneam abdicationem,
quemadmodum ante Pontificatum uterque voverat, et juraverat;

wwwbrascatolicas.com

140 DISP. Y. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE,

Cardinales utriusque partis secesserunt Pisam et tractare CO»perun
an sibi liceret, invitis Pontificibus illis, Concilium genera];
convocare, et eos Pontifices deponere... Deinde, cum paulo
post fieret Concilium Constantiense, et Joannes XXIII. qui solu;

ad Concilium accesserat, a Concilio clam discessisset, atque ita

i Concilium sine eapite remansisset, tractare Patres COPperunt, an

Concilium posset invitum Pontificem judicare, et deponere, Sad
maxime controversia crevit tempore Concilii Basileensis; quiz
enim Euzenius Papa IV. Concilium Basileense inchoatum dissol-
vere volebat et impedire, ne ulterius progrederetur, cœperuni

, =

o 0 o A A aT it A a t^ rus
"Dm - 4 >
de. > Me Ty

i t A ae
— y *
"d

à e 4

Patres querere, an tenerentur obedire Pontifici, an Pontifex p;
tius teneretur obedire ipsis, id est, generali Concilio. Et quoniam
paulo ante viderant duos Pontifices Joannem XXIII. et Benedi-

- e —

ctum XIII. depositos fuisse per Concilium Constantiense, et sie
impositum finem maximo schismati; ceperunt metuere, ne si Pun-
tifex non teneatur obedire Concilio, iterum schisma renovaretnr,
et sine ullo remedio Ecclesia remaneret. Itaque hac occasion
tunc plurimi in eam sententiam iverunt, ut Concilium esset supra
wir Pontificem. Sed dum voluerunt schismatibus viam preecludere,
ipsi novum schisma fecerunt, creato Pseudopapa Felice V. qui
postea cognito errore abdicavit se Pontificatu ».

933. Quamvis sanior doctorum pars, praesertim post Conc.
Florentinum et Lateranense, antiquæ doctrinz constanter adhe-
serit; quidam tamen Gallicani, sue ipsius Ecclesise traditioni va:
ledicentes proelamarunt Concilium esse supra Papam. Articulo
secundus celebris declarationis nomine cleri Gallicani edite die
19. Mart. 1682., sic sonat: « Sic autem inesse Apostolica Sedi,
e ac Petri successoribus, Christi Vicariis, rerum spiritualium ple
| | nam potestatem, ut simul valeant atque immota consistant sal
cte cecumenica synodi Constantiensis a. Sede Apostolica compr
bata, ipsoque Romanorum Pontificum ac totius Ecclesiz usu eor
firmata, atque ab ecclesia Gallicana perpetua religione custodit
decreta de auetoritate conciliorum generalium, quse sessione qual
ta et quinta continentur; nec probari a Gallicana ecclesia qu
eorum decretorum, quasi dubiæ sint auctoritatis, ac minus at

ih probata, robur infringunt, aut ad solum schismatis tempus Cor
"n cilii dicta Getorquent ».

"Low 077— a. "P aal us ntu ttm imam
* - » - -—

e Ub y

lun cce Pow

—- H
a ' -— a

= e —À——— —
TL qal Pon looi
FÉ a — m p

— "Cw Umm -——
5

—
ipt m

e A

a
æ

lcas.com

~ .

» >... >» se
e AN -+ LEM AIT ac 44^ CIAO AA AA JO rog » n
PE i Ea M A - a. py e A A? ww" e " e e .&' DO Ty a rs > w^ Jure PUR. y m | i -
b | a - . f r e "^e a P f E Y: A ar L QI nt” * J- ig ^ TE
a . — Pd. LATER AS LS fag, c — o.
— - > - "e ^ ob DP
- ue —

|
i
i
f
|

ART. NI. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. TAT

| 059. No autom in ambiguitate versemur, observandum est —
| j) cum Bellurmino (1. c.), duobus modis posse comparari Papam

«m Concilio: < Uno inodo, ut sumatur ab una parte solus Papa
as, ét indubitatus ; ab altera Concilium generale, cui przsit

L
| yer "i |
| Papa per se, vel per legatos, ita ut niliil definiatur sine consensu
| ipsius. Altero modo, ut sumatur ab una parte solus Papa, ab
itera Concilium generale, cui Papa nec per se, mec per suos le-
| gatos prtesit, Intelligo autem non presidere per suos legatos,
etiam quando legatus quidem ab eo missus præest Concilio, sed
agit contra ipsius Pontifieis voluntatem; tune enim non est vere
ejus legatus, licet pro tali se gerat». Questio presens non ver-
satur circa primam comparationem, juxta quam fere quereremus
pum Papa sit major seipso: «supervacanea est», ait idem Bel-
larminus (l. c.), «illa qusestio, an concilium cum Papa, sit ma-
jus solo Papa; nam sive sit majus, sive minus, nunquam judica-
bit, neque damnabit, neque deponet invitum Papam. Quomodo
enim hoe illud Concilium faceret, quod nihil agit sine consensu
Pape? Num Papa seipsum invitum volet judicari et damnari? »
— Agitur ergo de Pontifice per se sumpto, seorsum ab Episco-
porum cota, qui pariter seorsum a Hom. Pontifice et per se
concipiatur.
2) Observandum est hie non agi de Pontifice defuncto, aut præ- T
- sertim dubio; sed certo. Si nempe Papa dubius sit, presertim si o
| sint plures dubii suas proprias obedientias habentes, conveniunt
|

omnes teneri eos se Concilio subjicere; nam, inquit Suarez (de
Fid. disp. 10. sect. 6. n. 19.), « in eo casu non datur verus Papa
in conspectu Ecclesiz, qui proinde minime tenetur illi obedire;
manet ergo jus Ecclesise ad eligendum Pontificem verum, cui te-
neatur obedire, atque adeo ad deponendum dubium ».

3) Quod si dicas: ergo si Papa fiat contumax et scandalosus
(le heresi alibi sermo erit) cum maximo Ecclesie discrimine,
nullam erit remedium ?— Resp. 1): ergo si Concilium. sine Papa
contumax fiat (novimus quandoque id factum esse), nullum erit
remedium ?—2) Si Papa fiat scandalosus et contumax, moneri
Potest a Concilio; sed huic monitioni, secundum sententiam com-

munem, non vi ipsius coactiva, sed jure naturali et divino, pa-
nime obtemperans in malo

A EORR

b edis A LL c ze

rere tenetur; quod si admonitioni mi

M E A

A SUN

| www,obrascatolicas.com

LENT

tur salus ejus prm

745 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITE,

perseveret, « ultra progredi nefas esset, sed Dei inter
dentim ejus resipiscentia esset committenda
ac gemitibus unice efilagitanda » (1).

960. Hic sunt doctrina capita,

im Proy;.
: ab eaque Precibag

quæ hic Propugnanda SUsCipi.
mus: unde sequentem statuimus

Pror. XXXIX. 1. Ratio Primatus

(| quem Romani Pontifica
uti Petri successores jure

divino obtinent, proprie c
Jurisdictionis potestate episcopali,
imo immediata et ordinaria in
tum Pastores —2.

OnSts!it in

omnes et singulos tum fidele;
sive hi seorsum singuli, sive omnes simul
spectentur: adeoque R. Pon fex super

¿or est ipso Episcoporum
cetu, seu Episcopis omnibus in synodo ecumenica congregatis,

S II.

Ostenditur Rationem Primatus in eo esse, ut sit Suprema
Episo. jurisdictionis potestas immediata et ordinaria.

901. Ac primo ratio Primatus con
scopali.

sistit Zn jurisdictione Epi-
Quod probatur recolendo ipsa testimonia, quibus institu-
onem Primatus demonstravimus. Etenim

I. Quoad testimonium Matth. XVI
sub metaphora fundamenti,

que accipit. Atqui Primatus

+» Primatus—1) exhibetur
a quo Ecclesia firmitatem unitatem-
nequit esse principium firmitatis et

(1) Notat Sylvi
Sit abscindere sen

eponere; ita in proposito. »-—Et Bellarminus (l. c. c. 18.): «Non
; quandoquidem non niti-
sed divina proteotione, cum ejus rex sit
deponere Pontiflcem, tamen potest ac de-
ut ipse remedium adhibeat: et certum est Deo fore cur?
Zontificem vel convertet, vel de medio tollet, anteqnsm

eipue humana industria,
Dens. Itaque, etiamsi Ecclesia non posait
bet Domin; supplicare,

ejus salutem, qui talem
Ecclesiam destruat. »

tolicas.com

que plena sit el Suprema, -

|
|

ART. III. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. 749

unitatis Ecclesi, nisi sit vera et suprema potestas regendi, non
vero simplex officium inspectionis et directionis (n. 857.). Ergo
Primatus consistit in ea regendi potestate, Átqui potestas re-
gendi Ecclesiam est potestas Episcopalis: in clericis enim et non
in laicis instituit Christus Ecclesiasticam hierarchiam (nn. 525.
eqq); atque inter clericos, Episcopos posuit Deus regere Ecele-
dam suam. Ergo.

2) In eodem testimonio Primatus exhibetur sub symbolo cla-
vium. Atqui traditio elavium importat veram auctoritatem, et
non simplicem inspectionem et directionem: id patet—a) ex di-
ctis (n. 857.)—0) ex confessione adversariorum, qui ideo dicunt
potestatem collatam esse a Christo ipsi Ecclesise et non Petro,
quia fingunt Christum immediate Ecclesie claves dedisse. Ergo.
3) Simile argumentum desumitur ex verbis « quodcumque liga-
veris», etc.: hec enim important veram potestatem, uti patet—
a) ex dietis (n. mox c.)—b) ex repetitione eorumdem verborum
apud Matth. (XVIII.), ubi, juxta Tamburinium ejusque asseclas,
important in Apostolis eorumque successoribus veram jurisdictio-
pm Episcopalem.

962. II. Idemiconficitur ex testimonio Jo. XXI. Nam—1) vidi-
mus (n. 868.) illud pasce importare veram potestatem regendi;
et (n. 869.) illud'agnos meos et oves meas significare quotquot

Sunt de Ecclesia, sive fideles sive Pastores. Atqui illis verbis

continetur institutio Primatus uti demonstratum est. Ergo Pri-
matus est vera potestas jurisdictionis regendi universam Eccle-
siam. Sed hzec potestas, uti paulo ante diximus, ex ipsa Eccle-
lie constitutione non est nisi potestas Episcopalis. Ergo.

2) Idem confirmatur usu biblico et ecclesiastico, juxta quem
Episcopus representatur sub symbolo Pastoris, et potestas epi-
*opalis exprimitur verbo pascere. Ita (I. Pet. V. 2.) de Episco-
pis dieitur: « Pascite qui in vobis est gregem Dei»; et (Actor.
XX. 28.) dieuntur episcopi positi a Spiritu Sancto ad pascendam
(tigo) Ecclesiam Dei. Immo (I. Pet. II. 25.) Christus dieitur
“pastor et episcopus animarum nostrarum, ac princeps pasto-
um»; et Paulus (Hebr. XIII. 20.) Christum appellat « pastorem
magnum ovium »; Christus ipse se (Joan. X.) sub pastoris sym-
tolo frequenter exhibet. Hinc Ecelesia Pastores vocat Apostolos

www.obrascatolicas.com. d

x53 E

LI
u——

E £x x
e“ y

150 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE,

omnes et ipsum Christum; nam (in Pref. Apostol.) dicitur: « Qi
gregem tuum, pastor eterne, non deseras.... quos operis tui vi.
carios eidem contulisti przeesse pastores ». Cum ergo Petro dietum
sit pasce relate ad universam Ecclesiam, constitutus est univers
Ecclesie Episcopus.

3) Hine generatim concludimus: Juxta Scripturas et Patres,
imo juxta ipsum modum quo rem concipiunt adversarii, mun
episcopale in eo est, ut episcopus pascat seu regat, coerceat ple
bem fidelium, leges ferat, imperet, etc., Juxta illud luper Teci
tatum (Act. XX.): < Attendite vobis, et universo gregi, in quo
vos Spiritus Sanctus posuit episcopos regere Ecclesiam Dei»
Atqui nibil horum est, quod ex dietis non demonstretur collatam
primario et per se Petro ejusque successoribus. Ergo.

963. III. Idipsum eruitur ex constanti et universali traditione.
Certe—1) Concilia et Patres testimonia Matth. XVI, et Jo. XXI.
eodem modo intellexerunt ac nos ea intelligimus— 2) Eas tribue
runt partes Rom. Pontifici in regimine Ecclesise universalis, que
Episcopo eompetunut in regimine sue particularis Ecclesism: lige
patent ex testimoniis supra exhibitis—3) Expresse vocarunt Rom.
Pontificem Episcopum universalis Ecclesie: de qua re juyerit
aliqua hic testimonia exhibere.

964. S. Leonem M. in Conc. Chalcedonensi, « Papam » aut «epi
scopnm Ecclesie universalis » appellarunt imprimis ejus Legati;
deinde qui in eadem synodo Patribus Concilii supplicem libellum
dederunt conira Dioscorum; denique Sophronius patriarcha Jero
solymitanus, synodo non improbante.—In Epistola synodica Con-
cili cecumenici VÍ. ad Papam Arzathonem ita legitur: «Itaque
tibi ut primo sedis Antistiti universalis Ecelesícw, quid agendun
sit relinquimus. » — Auctor libelli de exilio et morte S. Martini
Papre, Rom. Pontificem vocat: « Sacerdotum principem, et ape
stolicum universalem Papam. » — Maurus Episcopus Kzveums
(in ep. ad S. Martinum Papam que approbata est in Concilio L
teranensi anno 649.), eum appellat: « Toto orbe apostolico uni-
versatem Pontificem. » — Epistole synodiez trium conciliorum
Africanorum ex provinciis Numidica, Byzacena ct Mauritana, ad
Theodorum Papam hee inscriptio przfigi ur: « Domino beatis
mo, apostolico culmine sublimato, sancto Patri Patrum Theodor

olicas.com

AA A m o c8

A j E LIT -—

pdc€^ Part rr M a * .
¿eN f. - o. -.

; e ELI R- v ARO no CA aa "m
"a

la -
ex» —

ART. UL. DE. VI AC. RATIONE PRIMATUS. 751

Pape el summo omnium praesulum Pontifici.» —Episcopi Orien-
tales (10 €P- ad Symmach. Papam anno 512.) scribunt: «Quotidie
a sacro doctore tuo Petro doceris oves Christi per totum habi-
tabilem mundum creditas tibi pascere. » — In epistola S. Aviti

episcopi Viennensis, nomine episcoporum Gallicanorum scripta ad

| i
| Pontifice leguntur: « Reddet rationem qui ovili Dominico preest,

qua commissam sibl agnorum euram administratione dispenset :
ceterum non est gregis pastorem proprium terrere, »

lam recitavimus verba Tertulliani, qui in libro de Pudicitia
(cap. 1.) Romanum Episcopum vocat «Summum Pontificem, et
Episcopum Episcoporum :» verum est quod praedictum librum
post lapsum in heresim Montani exaravit, atque Romanum Epi-
scopum reprehendit, quod etiam adulteria absolvat, et veluti ir-
ridens dicit: «Summus autem Pontifex, et Episcopus Episcoporum
dat veniam etiam moechis;» nihilominus his verbis testis existit
de denominatione Romano Episcopo illo tempore dari sclita. —
S. Augustinus (1.2. con. Faustum c. 7.) Rom. Episcopum nominat
«Pastorem totius Ecclesi; » et (l. 4. con. 2. ep. Pelag. c. 12.)
eum appellat « Pastorem pastorum.» —Ad Rom. Pontificem spc-
ciant verba quae supra recitavimus ex sermone de natali Apo-
stolorum: « Prius agnos, deinde oves commisit ei: quia non solum
| pastorem, sed pastorum pastorem eum constituit.» —Unde S. Ber-
nardos merito Eugenium III. sic alloquitur: «Habent illi [episcopi]
sibi assignatos greges singuli singulos: tibi universi crediti: uni
unas. Nec modo ovium, sed et pastorum tw unus omnium pa-
stor. Unde id probem queeris? Ex verbo Domini: pasce oves meas.»

065. IV. Exinde facile ostenditur potestatem Primatus esse im-
mediatam. Cum enim—1) ea sit episcopalis potestas in universam
ecclesiam, seu in omnes et singulos pastores et fideles; talis erit

auctoritas Primatus supra omnes in ecclesia, qualis est potestas
itentibus ad-

dum Palmarem in caussa Pape Symmachi, hec de Romano

episcopi supra omnes suae dioeceseos fideles. Atqui, f:
Versariis, haee. est immediata. Ergo.

2) Cum Rom. Pontifex in B. Petro constitutus sit P
quos certe debet immediate regere: quos autem nisi illos qui ei
regendi sunt traditi? et quinam el regendi sunt traditi, nisi oves
et agni? Sane sicut Christus dixit Petro « pasce oves meas» (Pa-

astor, ali-

www.Oobrascatolicas.com

p
—
AR a

a ¡SSA
AA
Ls

> c A
A ra

"i
€ -

E -—— ^ c PA
- e *
.*.

DAA ERU
3

-p a c0
~

-——— opo m.

T WA . -

- vC A e i

A 9

752 DISP. V. DE VISIBILI KCCLESI.E CAPITRE,

stores), ita dixit «pasce agnos meos» (fideles): proinde eamdem po,
testatem habent Petrus ejusque successores in Pastores et fideles,
Atqui potestas in Pastores est certo immediata. Ergo

966. V. Eodem modo ostenditur immediatam potestatem Pri.
matus esse etiam ordinariam. Nam — 1) non minor est potestas
Rom. Pontificis in universam Ecclesiam , quam sit potestas epi.
scopi in sua dicecesi, cum utraque sit potestas episcopalis. Atqui
Episcopus in sua diwecesi habet ordinariam potestatem. Ergo,

2) Ut paulo ante vidimus, eodem modo exprimitur in Scripturis
potestas episcoporum pro ecclesiis particularibus, et potestas Pri.
matus pro universa Ecclesia: quemadmodum enim episcopis dici-
tur « pascite qui in vobis est gregem; » ita Petro et ejus succes
soribus dicitur « pasce agnos meos, pasce oves meas.» Atqui per
illud pascite dictum episcopis exprimitur potestas ordinaria.
Ergo.

967. VI. Sed quíe hic asserimus de potestate immediata facile
confirmari possunt ex supra statutis. Immediata enim in qualibet
societate haberi debet ea potestas, que—1) a nulla alia auctori-
tate in eadem societate pendet — 2) ad omnia ejusdem societatis
membra extenditur—3) atque in iis omnibus et singulis ea omnia
sola potest, quee cuilibet alii ejusdem societatis superiori tribui-
tur. Atqui hujusmodi est potestas Primatus in ecclesia.- Ergo.
Ac—1) quod ¿ndependens sit, patet—a) quia Petrus fuit superior
ipsis Apostolis—b) quia consequenter successor Petri est superior
successoribus Apostolorum; ac proinde sicut Petrus, debet pascere
seu regere ipsas oves seu Episcopos— c) quia sententia solius Petri,
nulla alia interposita auetoritate, firmatur in ccelis—d) quia de-
nique si qua esset in ecclesia visibilis potestas Primatu superior,
ca esset potestas concilii cecumenici, seu cætus episcoporum: at
paulo infra probabimus Rom. Pontificem esse eo concilio superio-
rem — 2) Quod potestas Primatus ad omnia Ecclesia membra
extendatur iisdem argumentis ostenditur, et abundanter liquet
ex sspe disputatis—3) Quod omnia, quee cuilibet ecclesie supe
riori competunt, possit solus Rom. Pontifex vi Primatus efficere,
patet—a) quia Petro dietum est: quodcumque ligaveris.-- quod-
cumque solyeris.... erit ligatum.... solutum in coelis »—5) quia ille
qui habet potestatem episcopalem immediatam et ordinariam in

ART. Ill. DE VI AC RATIONE PRIMATUS, 753
T | ie

f mnes et singulos partorg et dele id potest in omnes quod
episcopi in suos subditos—c) io Scriptura et traditio agnoscunt

divisionem SUMME potestatis ın uno Ecclesie Capite, nempe

in Petro ejusque successoribus.

063. Concludamus igitur verbis Pii VI., qui in Respons. ad Me-

E Mogunt., Trevirensem, etc. clare expressit catholicam do-

wrnam: «Patres, inquit, et Concilia, tam ante quam post Gre-

ferium M., inito veluti inter se fcedere, Rom. Pontificem certa-

tin appellaverunt Sacerdotem Sacerdotum, Patrem Patrum, Pa-

dorem Pastorum, Episcopum Episcoporum, et Episcopum univer-

alem... Hæc auctoritas pascendi cum clavium potestate coniuncta

{Petro peculiarem in modum attributa, sicut auctoritatem, prese-

ler in omnes fideles ordinariam atque ¿mmediatam, ita eamdem

bresefert auctoritatem ordinariam atque immediatam ¡in.omnes

Pastores, qui quacumque demum praefulgeant dignitate, non solum

hon sunt Pontifici pares, sed ita ejus auctoritati subduntur, ut:
ui pastores appellantur et sunt si populos respicias, ii, si Pon-

hifcem spectes, nonnisi ovium numero habeantur». .

S III.

B i o » T | 6 y ,"
| Quibusdam difficultatibus contra proxime statuta satisflt.
I

| 99. Dices I.: S. Cyprianus (de unit, Eccl. n. 5.), seribit: «Epi: .
"pius unus est, cujus a singulis in solidum pars tenetur ». :
t—l)si episcopatus est unus, non potest in Rom. Pont. esse
"wémus et universalis; in ceteris episcopis inferior seu depen-
des, et cireumscriptus—2) Si a singulis in solidum pars tenetur,
T? omnes episcopi pares sunt, et nonnisi omnes simul episco-
is plenitudinem habent».

| ^^. dist. text.: Episcopatus unus. est ratione nature, origi- .
I! el corporis quod omnes episcopi simul efformant, conc.; Ta-
Y potestatis, subd.: potestatis ordinis, conc; potestatis Ju-
P itionis, iterum dist.: quæ tamen non ab omnibus possideatur
m plenitudine conc.; quee ab omnibus eacem plenitudine pos-
r, neg. — Et similiter distinguitur illud «a singulis. in
lium pars tenetur »: seryata proportione potestatis cuilibet
E De Religione et. Ecclesia a5

www.obtáscatolicas.com |.

754 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIJE CAPITE.

PT uu

propri, conc.; equaliter ac omnimode ab omnibus possides
tur, neg. $

Itaque 1) verba objecta considerari possunt in seipsis, præsciy
dendo a mente S. Cypriani, atque ita intelligi possunt: Episen
patus unus est in omnibus Episcopis, ea fere ratione QUA natur
humana una est in omnibus hominibus, in iis scilicet QUE cor
stituunt essentiam nature humans. Quemadmodum ergo units
humane nature essentialis in omnibus hominibus non impeji
quominus singuli homines ingenio, eruditione, auctoritate, ete
aliis alii preestantiores sint; ita unitati essentiali episcopatus ma
obstat quominus unus inter Episcopos plenius Episcopatum pos
sidens, alios regat. Sane tenent adversarii fieri posse ut, salw
ista unitate, jure humano alii aliis præsint; et hinc Patriarche,
Metropolitani superiores sint Episcopis: quid ergo vetat, ut eju
modi inzequalitas statui possit in uno jure divino, integra ma:
nente unitate essentiali Episcopatus in omnibus? — Ita Tournel
cum aliis Theologis.

2) Verba S. Cypriani, juxta ejus mentem inspecta, hunc pre-
seferunt sensum: Episcopatus unus est, quatenus omnes Episcopi
unum corpus efficiunt, quod est Ecclesia regens et docens, « Epi
scopatus », inquit Ballerinius, (de vi ac ratione etc. c. 12. n. 10))
«unus est ex Cypriani sententia, quomodo Ecclesia est una; st
proinde pars episcopatus in solidum tenetur ab unoquoque Epi-
scopo, quatenus ab unoquoque regitur sua particularis ecelesia,
seu suus particularis grex, qui est pars Ecclesiæ totius. Summu
autem Pontifex, S. Petri successor, etsi ut Episcopus unum par
ticularem Romanum gregem regit, qui item Catholics Ecclesie
pars est; cum tamen ex primatu, quo toti Ecclesie presidel
unitatis totius Ecclesie centrum et origo sit ex ipsa Cyprisl
sententia etc.». Atque hzc interpretatio ex contextu eruitW;
contextus enim habet: «Quam unitatem [Ecclesiz] firmiter teneri
et vindicare debemus mazime Episcopi, qui in Ecclesia pres
demus, ut episcopatum quoque ipsum unum atque indivisum
probemus. Nemo fraternitatem mendacio fallat, nemo fidei ger
tatem perfida prevaricatione corrumpat. Episcopatus unus 6
cujus a singulis in solidum pars tenetur. Ecclesia qwoque ui
est, quæ in multitudinem latius incremento fæcunditatis exter

alicas.com

ART. III. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. 755

ditur ?- Eamdem igitur do Episcopatu et de Ecclesia unitatis
siem affirmat S. Cyprianus. Quam doctrinam aliis etiam in

litis inculcat S. Doctor: « Et cum sit a Christo, ait, una Eccle-

sla
tos

| sus »,
| mnitatem concordi:e glutino copulata ».

3) Uti ex ipso contextu patet, unus est etiam Episcopatus ra-
| dene originis, ad mentem S. Cypriani. Immediate enim post,
| verba contextus modo recitata, subdit: «Quomodo solis multi

radii, sed lumen unum; et rami arboris multi, sed robur unum te-
naci radice fundatum; et cum de fonte uno rivi plurimi defluunt,
amerositas licet diffusa videatur exundantis copi» largitate,
sitas tamen servatur in origine. Avelle radium solis a corpore;
divisionem lucis unitas non capit. Ab arbore frange ramum; fru-
ctus germinare non poterit. A fonte precido rivum; precisus
arescit. Sic et Ecclesia Domini luce perfusa per orbem totum j
radios suos porrigit. Unum tamen lumen est, quod ubique, nec
mitas corporis separatur». Paulo ante vero docuerat unitatem
a Petro proficisci (n. 887.). Quare juxta S. Cyprianum, Episco-
patus originarie et plenarie existit in Petro ejusque successori-
bos; participative vero in ceteris: ita Episcopatus in Petro et
in aliis est unus, sicut ejusdem nature est lux in radio ac in so-
le; ejusdem substantie sunt rami cum sua arbore; rivi etiam cum
fonte: at sicut plenitudo, dependentia, vis ac intensitas lucis non ;
.&t eadem in radio et in sole; plenitudo, dependentia, quantitas
que non est eadem in rivis et in fonte; ita plenitudo Episco-
| ptus, intensio et extensio jurisdictionis non est eadem in Pe-
tro, a quo tamquam a fonte procedit, et in ceteris Episcopis, qui
i Petro illam derivant.

90. Dices II.: S. Cyprianus in suls scriptis de rebaptizandis,
t Concilia Carthagin. sub eodem habita de eadem controversia,
Duta docent quee aperte pugnant cum Primatu, seu jurisdictione
! Episcopali Rom. Pontificis in ceteros Episcopos; ac præsertim
(ep. 14. ad Pompeium), exprobat S. Stephano « obstinationem ,
Pesumptionem, animi coecitatem, pravitatem », etc.: at vir San-
“0, qualis erat S. Cyprianus, ab his conviciis certe abstinuis-

per totum mundum in multa membra divisa, ¿tem episcopa-
gnus Episcoporum multorum concordi numerositate diffu-
etc, « Una Ecclesia. ... et fides una in solidam corporis

www,obrascatolicas.com

£ - . r.-s "a -—
"ode OO CD ^ B

756 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE,

set si respexisset Stephanum Rom. Pontificem, tamquam suum

superiorem.

Resp. 1) Non pauci tenent hujusmodi S. Cypriani seripta "

Cone. acta esse adulterina: cf. preclaram dissert. Marcellini

: Molkenbuhr, (extat apud Migne Patrol. Lat. vol. 3. pag. 1357.)
Tizzani in op. quod Rome edidit an. 1862,; et Revue des scien-

ces ecclésiastiques (vol. 7. pagg. 211. 305. 419. 513.). Neque hec

2d sententia nova est; siquidem (non pigeat hac recolere) $, Aug. |
stinus (ep. 93. ad Vine. Rogatistam, nn. 38. 40.) jam scripserat:

«Cyprianus autem sensisse aliter de baptismo, quam forma et |
consuetudo habebat Ecclesie, non in canonicis, sed in suis et m
concilii litteris invenitur: correxisse autem istam sententiam non
invenitur; non incongruenter tamen de tali viro existimandum
est quod correxerit, et fortasse, suppressum sit ab iis, qui ho |

errore nimium delectati sunt, et tanto patrocinio carere no
1: luerunt. Quamquam non desint, qui hoc Cyprianum prorsus non
y sensisse contendant, sed sub ejus nomine a presumptionibus
atque mendacibus fuisse confictum. Neque enim sic potuit in-
tegritas atque notitia litterarum unius quamlibet illustris Epi- -
scopi custodiri, quemadmodum Scriptura canonica, tot linguarum
M. litteris, et ordine, et successione celebrationis ecclesiasticm cu-
] stoditur, contra quam tamen non defuerunt, qui sub nominibus
Apostolorum multa confingerent ». Cf. dicta. (n. 669.). |
^ 2) Frustra autem hic commemorarentur convicia S. Cypriani |
in Steph. Rom. Pontificem, etsi vere fuissent prolata: quemad-

] modum enim potest homo agere contra fidem et dictamen ratio-
1 nis, ita potest resistere leritimz auctoritati ex passione, quin.
MAT tamen illam neget. Neque obstat quod S. Cyprianus fuerit vir.
f Di 3 sanctus: nam ad ejus sanctitatem tuendam sufficit ut talis fuerit
i | ! ante exortam controversiam cum Stephano, ac preesertim in fine
d vitæ: at si ea convicia protulit in Stephanum, dum ea protulit,
| zi certe sanctus non erat. Hine S. Augustinus (cit. loc.) scribit:
| «Porro autem Cyprianus aut non sensit omnino quod eum sen-
sisse recitatis [vos Donatiste], aut hoc postea correxit in regula

veritatis; aut hunc quasi nævum sui candidissimi pectoris C00-.

peruit ubere caritatis, dum unitatem Ecclesiz toto orbe crescen-

Wn. tis et copiosissime defendit, et perseverantissime tenuit vinculum

Cas.com

ART. III. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. 137

acis. Scriptum est enim, ‘Caritas cooperit multitudinem pec-

catorum' [1. Pet. 4.]. Accessit huc etiam, quod tamquam sar-
= mentum fructuosissimum, si quid in eo fuerat emendandum, pur-
gavit Pater falce passinnis »—At quoniam alia etiam via solvi
possunt ohjectiones, que hie petuntur a S. Cypriano, illam quo-
| que sequemur.

71. Dices III.: S. Cyprianus in Conc. Carthag. VII. (quod est
tertium de baptismo), ait: « Neque quisquam nostrum episcopum
se episcoporum constituit, aut tyrannico terrore ad obsequendi

necessitatem collegas suos adigit ». Ergo negat Rom. Pontificem
esse Episcopum Episcoporum.

Resp. neg. cons. Etenim— 1) loquitur S. Cyprianus de Africa-
nis Episcopis, qui in eo Concilio congregati (quisquam nostrum)
quéstionem agitabant de rebaptizandis; non vero de Rom. Pon-
tifice absente. Et revera, decretum Stephani de non rebaptizan-

non fuit in eo Concilio, sicut legi solebant similia documenta
S. Pontificis: quomodo ergo poterat S. Cyprianus queri de eo?
Cf. dissert. editam Parisiis an. 1724. (De dissidio inter S. Steph.
et S. Cypr.)J—2) Nihil aliud contendit S. Cyprianus, nisi quod
cuique Episcopo jus inest libere proferendi sententiam suam in
Concilio, quin ullus possit alios cogere in.suam sententiam: sed
agit semper de Episcopis ibi presentibus. « Quamobrem, inquit,
superest ut de hac ipsa re singuli quid sentiamus, proferamus,
neminem judicantes, aut jure communionis aliquem, si diversa
senserit, amoventes, Neque enim quisquam nostrum episcopum
se episcoporum constituit, aut tyrannico terrore ad obsequendi
recessitatem collegas suos adigit ; quando habeat omnis episco-
pos, pro licentia libertatis et potestatis sue, arbitrium proprium;
tamque judicari ab alio non possit, quam nec ipse potest alterum
| judicare ».

972. Inst.: Atqui S. Cyprianus negat etiam de Rom. pis cono
“um posse alios judicare; nam subdit: « Sed expectemus universi
jidiciam Domini nostri Jesu Christi, qui «nus et solus habet
Potestatem et pre ponendi nos in Ecclesim sus gubernatione, et

dis hereticis nondum pervenerat S. Cypriano; siquidem lectum

emo pee in. C
a " ^T

le actu nostro judicandi ».
Respondetur: hzc verba S. Cypriani intelligenda sunt de re-

www.obfascatolicas.com

758 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

bus dubiis et obscuris: quamdiu enim tales sunt, investigasi

4 veritas; in hac autem investigatione asserit S. Cyprianus liba. |
g tatem Episcoporum. Unde etiamsi aliquis Episcopus in haç
& i | rum adhuc dubiarum investigatione a recto tramite aberret, v. |
E tionem hujus rei reddet Christo, cul secreta conscientig ua
nota. Ceterum si investigatione absoluta, res ultimo definiatyy |
H sententiæ standum est. Sane si S. Cyprianus existimasset, Ron.

EU. Pontificem de episcopis sententiam ferre non posse, quomodo (ep.
E | 67.) potuisset S. Stephanum exhortari ut Mareianum Arelate

| sem episcopum, qui ad Novatianos defecerat, jubeat in ordine

K redigi, et alium ejus loco constitui? « Quamobrem, » inquit, « f}
4 E " cere te oportet plenissimas litteras ad coepiscopos nostros in Gal.
$ liis constitutos, ne ultra Marcianum pervicacem et superbum «
Ww divine pietatis ac fraterne salutis inimicum, collegio nostro ih
UN Ei E | sultare patiantur ». L
I hc ts 973. Inst.: S. Cyprianus censuit, Basilidem Asturice episcopum
NS 1s in Hispania a suis comprovincialibus episcopis depositum, a S. Ste
qu À $ phano vero Rom. Pontifice restitutum, pro episcopo habendum
A a non esse; immo asseruit, illum, qui in ejus locum fuerat suffecta:
Hi PI esse verum ac legitimum Episcopum.

4 1 | Resp. S. Cyprianus non censuit irritam restitutionem Basilidís
k 21 t ex defectu auctoritatis in Rom. Pontifice; sed ex defectu justi
j Si 7 tic quatenus sententiam restitutionis judicavit subreptitiam. Patet
i ap H | id ex ipsis S. Cypriani verbis (ep. ad cler. et pleb. Asturic.): «Ne
"

us MESS rescindere ordinationem jure perfectam potest, quod Basilides,
f | 4 | | post crimina sua detecta et conscientiam etiam propria confessio
| B ne nudatam, Romam pergens, Stephanum collegam nostrum longe
IGI S s mon positum et geste rei ac tacitsm veritatis ignarum fefellit, ui et-
m" » ambiret reponi se injuste in episcopatum, de quo fuerat juste de
1 nut» positus, » etc. Interim ex his constat, episcopos in Hispaniis sete

| 1 pulsos ad Rom. Sedem confugisse; quod quidem thesim nostras
Y ! ulterius confirmat.

gi MS 974. Dices IV.: S. Gregorius M. respuit nomen « Episcop! uni
| PE versalis. » Nam (l. 4. ep. 32.) appellationem « episcopi univers
lis» dicit esse « blasphemiz nomen »; et (ep. 36. ad Eulog. Ale

Xan. et Anastas. Antiochen.) ait, nullum decessorum suorum «él
Profano vocabulo » usum fuisse. Ergo.

lo
|
i
5
»
E
Dt
à
a
i
Li

ART. IlI. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. 759

Resp. dist.: respuit nomen Episcopi universalis eo sensu, quod
it solus Episcopus, comc.; eo sensu, quod servata aliorum Epi-
scoporurm jurisdictione, auctoritate episcopali regat universam

- Eeclesiam, "eg. Hanc esse mentem S. Gregorii patet ex ipsis
locis objectis. Nam (ep. 32. ) inquit: « Sed absit a cordibus nostris
somen istud blasphemis, in quo omnium sacerdotum honor adi-
mitur, dum ab uno sibi dementer arrogatur ». Et (ep. 36.): « Sed
nullus unquam decessorum meorum tam profano vocabulo uti

' eonsensit: quia, videlicet, si unus patriarcha universalis dicitur,
patriarcharum. nomen coteris derogatur ».

075. Inst.: si ita est, cur ergo S. Gregorius absolute respuit
ipsum nomen « Episcopi universalis »?

Resp. Duplex hujus rei ratio assignari potest. Imprimis enim
Joannes Jejunator Ep. Constantinop. sibi arrogaverat titulum Epi-

'Ascopí ecumentci, quod magnum creavit scandalum: unde S. Greg.
| ad ipsum scribens (1. 5. ep. 18.) ait: « eo perductus es, ut, de-
spectis fratribus, Episcopus appetas solus nominari»: humilitate
sua voluit S. Gregorius Joannis superbiam curare, Deinde, ut
diximus, nomen Episcopi universalis ambiguitatem quamdam
preseferre videbatur; ne ergo excluso falso sensu illud sibi vin-
dicare videretur S. Greg., illud omnino respuit; et teste ejus
biographo, se exinde «servum servorum Dei» ccpit nuncupare.
Ceterum fatetur Gregor. illud nomen sibi competere jure posse.
| Nam (l. 5. ep. 17.) ait: « Numquid non, sicut vestra fraternitas no-
vit, per venerandum Chalcedonense concilium hujus apostolice
| sedis antistites, cui Deo disponente deservio, universales oblato
honore vocati sunt? Sed tamen nullus unquam tali vocabulo ap-
pellari voluit [S. Leo M. non se dixit Episcopum universalem,
ed Episcopum Ecclesi universalis] nullus sibi hoe temerarium
lomen arripuit; ne si in pontificatus gradu gloriam singularita-
lis arriperet, hanc omnibus fratribus denegasse videretur». Rem
atem ipsam per illud nomen significatam constanter sibi asse-

Mit S. Gregorius. Ita ex. gr. scribit (l. 9. ep. 20. ad Man M

tium): « Cunctis Evangelium scientibus liquet quod voce domi-

nica B. Petro totius Ecclesie cura commissa est. Ecce cura e: |
et tamen universa- n

tolius Eeclesiœ et principatus committitur,
lis Apostolus non vocatur: et vir sanctissimus consacerdos meus

wwwbtascatolicas. com .

+
ea, >

mem

in
: ming

TEL - y y y" $ f
E TAEAE
e apa ^ J mM
- »

^ al, - y -

mm malia ie.
P a e y

e
T!

MSS AN
ll il o dy

ihep.
> FÉEN
Pr

SS
e

E Pr
ow
aam

ERA
y mmm tm
— a mn
-— 8 Dowd
'

-—

Hae" au |
mt
€

1. a
n at
B.
.
: 4r "v,
. $ sf "t
»

y uc
'
1 .
á i

, B

á -
e TL
B

^e
Tay
Ls

760 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE.

Joannes vocari universalis Episcopus conatur? » —Qf. Susie
Unit. Rom. par. 2. n. 88. seqq.). | ".

76. V. Objiciunt hic iterum verba S. Hieronymi «sj ael
ritas queritur, orbis major est urbe. Quid mihi profer uà
urbis consuetudinem ? Ubicumque tuerit Episcopus, sive on,
sive Eugubii, sive Constantinopoli; ejusdem meriti est, et x
dem sacerdotii. Potentia divitiarum, et paupertatis humilitas x
blimiorem vel inferiorem episcopum non facit » — Ad confirma |
dam responsionem jam datam (n. 938.), adverte—1) S, Hinr

mum certe loqui de potestate ordinis, cum dicit «ubicumpo
fuerit Episcopus.... ejusdem meriti est »; siquidem paulo an

dixerat: « quid enim facit, excepta ordinatione, Episcopus, qui

presbyter non faciat!» Hsc certe nequeunt intelligi de potesta
Jurisdictionis, cum presbyteri fuerint ac sint subjecti juris
ctióni Episcoporum—2) dum vero S. Hieronymus docet: «si zx
ctoritas queritur, orbis major est urbe»; id intelligendum e!
per se et in subjecta materia: per se quidem; quia per see
major est auctoritas consuetudinis, quo amplior est: i^ subject
autem materia; quia consuetudo Rom: tunc vigens, qua diacon
preferebantur presbyteris, uti indicat ipse S. Hieronymus, a
Episcopo Romano non probabatur; adeoque erat potius abusu
eliminandus—Cf. Bellarm. (1. 2. c. 15.).

977 Dices VI.: Non possunt esse duo immediati pastores ge
per unum eumdemque gregem, quin confusio in grege et inter
Ipsos pastores oriatur. Atqui id fieret si Rom. Pontif. haberet |
episcopalem jurisdictionem immediatam in omnes in Ecclesia
Ergo.

Resp. dist. maj.: non possunt esse duo immediati pastores ejt
dem ordinis, seu sine subordinatione unius ad alterum, cont;
secus; neg. « Inconveniens est », inquit D. Thomas (in 4. dist. Ñ.
q- 7.) «quod duo «equaliter super eumdem gregem constituat-
tur. Sed quod duo, quorum unus principalior alio, super ear
dem plebem constituantur, non est inconveniens; et secundum
hoc super eamdem immediate sunt et Parochus et Episcopus e
Papa ».

Ad quam responsionem confirmandam, prestat advertere epi-
scopatum triplici modo se habere posse:—1) cum jurisdictione

hl, —- . mE -- -- -- x Y w ¿De + P P veria eT >... u
a + > , m > A, P ^4 x
P [ 3 "T i B
: 5 bs w D
" —À
"
|

l
^

ART. III. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. 761
universal et independente , sicut est Primatus R. Pontificis—
9) cum jurisdictione universali, sed dependente, sicut fuit in
Apostolis—3) cum jurisdictione particulari et dependente, sicut
est in ceteris episcopis. Jamvero licet Apostoli essent episcopi
universales, id tamen non impediebat, quominus ordinati ab ipsis
Apostolis essent veri episcopi, cum vera potestate episcopali « po-
sti a Spiritu Sancto regere Ecclesiam Dei ». Certe Paulus Titum
Crete reliquit, ut episcopales functiones ibidem perageret; nec
tamen prohibitus est ipse Apostolus in ecclesiam Cretensem exer-
cere sicut antea episcopalem auctoritatem. Idem dicendum est de
S. Joanne, aliisque Apostolis respectu diversarum ecclesiarum,
uti constat ex epistolis, Actibus Apostol., atque ex Apocalypsi.
Non igitur pugnant inter se episcopatus universalis et episcopa-
tus aliorum particulares in eumdem gregem.

Sane in quolibet regno non modo non repugnat, sed exigitur,
ut sub rege, supremam et plenam potestatem habente, sint alii
magistratus, preefecti, superiores denique, quocumque nomine do-
nentur; rex enim non potest per se ipsum totum regnum regere
et gubernare: ergo pari ratione possunt esse in Ecclesia alii
superiores, prseter eum qui supremam habet ac plenam potesta-
tem, quin impediant hanc immediate omnes attingere. Solum dis-
crimen est, quod in Ecclesia Christus ?pse sicut instituit Pri-
matam, ita sub eo instituit ordinem episcopalem, qui proinde
semper debet esse in Ecclesia, ita ut Episcopi proprie non sint
Rom. Pontificis vicarii (n. 542.); cum in aliis regnis ad regem

ipsum spectet determinare, quales sint magistratus inferiores,
qui eum adjuvent in regni administratione, quique vice ipsius suo

Munere fungantur.
S IV.

Ostenditur Rom. Pontificem superiorem esse Episcopis
collective sumptis.

978. I. Ex Scriptura. Nam—1) uti supra demonstravimus, au-

ctoritas Primatus continetur sub metaphora fundamenti, qua
Usus fuit Christus Petrum alloquens (Matth. X VI.). Atqui 1d im-

wwwobrascatolicas.com

$ 762 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E 'CAPITE.

portat auctoritatem supra Episcopos etiam collective Sumptos,
Ergo. Prob. min.—a) Fundamenti est non varias ædifcii partes
seorsum sumptas, sed omnes prout simul coalescunt sustentare:
nec aliter proprie sustentat edificium—b) Fundamenti est firmi.
tatem et unitatem efficere: at agitur de firmitate ipsius tedificii,
et non solum partium ejus seorsim; atque unitas proprie respicit
4 i partes, prout simul congregantur—c) Quare si episcopi collective
sumpti essent superiores Petro, ipsi essent fundamentum ejus, et
non Petrus eorum: quod quidem est contra institutionem Christi;
qui constituit Petrum fundamentum totius Ecclesise sue, a quo
Ipsi Episcopi mutuarent firmitatem et unitatem.
y | uet 2) Illius Ecclesie Petrus, ejusque successores sunt fundamen:
ur tum, seu superiores, contra quam Christus promisit numquam
futurum ut porte inferi prevalerent: ideo enim constituit Ohri-
stus Primatum (fundamentum), ut per illum Ecclesia resisteret
invincibiliter suis hostibus, et perpetuam firmitatem haberet. At
qui Ecclesia, contra quam porte inferi numquam prevalebont
est Ecclesia universa, seu collective sumpta; non vero fideles ant
Episcopi singillatim sumpti, contra quos constat portas inferi
quandoque prevaluisse. Ergo.

3) Illius Eeclesi& Petrus est superior, quam Christus simpli-
citer vocavit Ecclesiam suam (super hanc petram «edificabo Ec-
clesiam meam). Atqui hzc est Ecclesia tota, universalis, secan- -
dum partes collective sumptas; nam si seorsim sumantur, non
constituunt Ecclesiam Christi. Ergo. |

4) Petro pariter promisse ac tradite sunt claves, sed claves |
regni celorum; atqui regnum importat totam collectionem eo- -
iH A IC rum, qui ad ipsum pertinent; ergo Petrus habet claves, seu si- |
M A premam potestatem in eos omnes qui ad Ecclesiam pertinent col-
hr m lective sumptos. Sane qui acciperet claves civitatis, non solum
n Hi CES in singulos cives, sed in corpus eorum potestatem haberet; Epi-

| scopi, qui habent jurisdictionem in particulari diccesi, superio -
mut res sunt omnibus diccesanis simul sumptis: ergo Petrus qui at- -
nim cepit claves regni, seu Ecclesi universee, superior est omnibus |
noie qui sunt de Ecclesia collective sumptis. Eatenus solum intellig
| H4 posset, ctum, Episcoporum esse superiorem Rom. Pontifice, que
tenus apud ipsum esset sola suprema potestas executiva, ut |

— -n

- +
RE — e -— A o — Mc A-
-

A 4

ART. III. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. 768

ajunt, legislativa vero apud illum: atqui plenitudinem suprema
potestatis Petro vindicavimus; et ostendimus, formam regiminis
in Ecclesia, ex Christi institutione esse simpliciter monarchi-
eam. Ergo.

5) Constat ex supra disputatis, Pontificem esse caput, pasto-
| rem, patrem, doctorem. et ducem Ecclesie. Atqui caput non so-
lun membris seorsim sumptis, sed toti corpori preeminet; pater
non singulis dumtaxat filiis, sed toti familiæ preest; pastor non
solum singulis ovibus, sed toti ovili; doctor non singulis disci-
| puis tantum sed toti scholæ; dux non singulis tantum militibus,

sed toti simul exercitui presidet. Ergo Rom. Pontifex similiter
non fidelibus, aut Episcopis seorsim duntaxat acceptis, sed omni-
bus simul seu toti collectioni, atque ita universali Ecclesise cum
potestate preeest. Nemo sanus dixerit oves singulas subjici pa-
stori; at vero collectionem ovium posse pastori preesse eique
imperare: singulos minores duces supremo subjici, sed coetum eo-

rum ipsi preesse; etc.

6) Quamobrem si spectemus complexum testimoniorum S. Seri-
pure, evidens est Christum voluisse ut post ascensionem in cœ-
lam Petrus id esset respectu Ecclesie, quod ipse erat dum visi-
biliter versaretur in terris: unde Petrus ejusque successores dicti

| sunt Vicarii Christi in terris. At Christus nullo modo subjieie-
| batur Ecclesie aut Apostolis collective sumptis. Ergo. Hine est
quod ipse protestans Moshemius (dissert. de Gallorum appella-
üonibus etc.), scribit: « Quod universis sive singulis ecclesiis
preesse pontificem dicunt, non universe Ecclesie; id tam mihi
scitum videtur, ac siquis affirmaret, membra quidem a capite re-
gl, non vero quod ex membris constat corpus; aut urbes quidem
mnes, villas et predia subesse regi, non vero que his contine-
(Ur, ipsam provinciam ».

979. Ez Traditione doctrina, de qua agimus, amplissime con-
Érmari posset; sed nostri instituti memores, brevitati consulen-
les, precipua qusdam capita commemorabimus, que sufficiant.
Itaque I. ex Traditione constat Pontificem a nemine judicari. Id
* antiquis decretis aperte docet Nicolaus an Hi po Michz-
lem Ímp.) scribens: « Prima sedes 2 nemine do pd. »; et:
“Neque ab Augusto, neque à Regibus, neque ab omni Clero, ne-

L
uE

www,gbrascatolicas.com

! s

764 DISP. V.:. DR VISIBILI ECCLESI.E CAPITE,

.que.a populo judicabitur prima sede”. » — Synodus habita s
Adriano IL (c. 4.) enuntiat: « Romanum Pontificem de omniu
Ecclesiarum Præsulibus judicasse legimus: de eo vero quemquay
judicasse non legimus. > — Conc. Lat. III. (can. 1.) agens deem
delinquentis Pontificis, dicit: « Non poterit ad superiorem haber
recursus. » — Ivo Carnoten. (ep. 235.) loquens de Paschale Rom
. Pontifice, ait: « Admonendus mihi videtur Papa, ut se judicet ay;
facium suum retractet: quod si fecerit, referamus Deo gratias,
et gaudeat nobiscum Ecclesia, que languet, dum enput ejus labo.
rat tanta debilitatum molestia: si autem in hoc languore jasa.
.nahiliter egrotaverit, non est nostrum judicare de summo Pop.
tifice. » — Episcopi Gallie vocati ad causam Leonis IH. respon
dent: «. Nos sedem Apostolicam judicare non audemus;'nam ipa
a nemine judicatur, ut.et antiquitus: mos fuit ».

9050. II. Explicite docet traditio, Pontificem nec a genérali
Concilio judicari posse..Id imprimis facto declaravit Syn. Chal.
cedonensis (in ep. ad Impp. et in ep. ad Leon;, relatis 'in “Act.

:3.)5 nam seribit.se damnasse Dioseorum propter hanc precipue

causam, quod in primam sedem sententiam ferre 'presumpserit.

.Conc. vero Constantinopolitanum TIT. (Act. 10. can. 21.) disertis

verbis enunciat:.« Si synodus universalis fuerit -congregata, et

facta etiam fuerit de saneta Romanorum Ecclesia qu:evis ambi-
guitas.et controversia; oportet venerabiliter et cum convenient

reverentia de proposita queestione sciscitari, et solutionem accl-
pere aut proficere et profectum facere, non tamen audacter sen
tentiam dicere.contra:summos senioris Rom: Pontifices ». — Unie
Adrianus (ibid. Act. 7.) per Petrum Diaconum improbata «irito-
lerabili Photii presumptione », qua in Rom. Pontificem judicium
instituere ausus est, docet, atque exemplis confirmat, id nec a on-
cilio generali fieri posse nisi sedes Romana ipsa eoncurrit vel
precedit in judicando.

981. III. Hec omnia potiorem vim obtinent ez rationibus que
afferuntur. Etenim Nicolaus hanc assignat rationem: « auctori-
tate sedis Apostolice major non est»; Adrianus: « minoribus lt
citum non est resistere majoribus»; Patres Romani sub Symm
cho: « Sedi Apostolice singularis in Ecclesiis convenit potestas »;
Gallicani sub Leone: « caput omnium Dei Ecclesiarum est Pon-

|
tolicas.com

ART. III. DE VI. AC RATIONE PRIMATUS. ` 7605.

| cabo. Ecclesiam meam »; Avitus: «si subditos nos esse terrenis

| potestatibus jubet arbiter cceli; non facile datur intelligi, qua vel
ntione vel lege ab inferioribus eminentior judicetur. Nam cum

| elebri precepto Apostolus clamet, accusationem vel in presby-

| erum recipi non debere; quid in principatum generalis Ecclesis

eriminationibus licere censendum est?» Et: «non minus diligenda:

f etin Ecclesia Sedes Petri, quam in civitate apex mundi »; de-

| nique: «si Papa urbis vocatur in dubium, Episcopatus jam vide--

| bitur, non. Episcopus vacillare ».

l 082. IV. Quapropter traditio declarat, Pontificis causas unius
Dei judicio reservari. Id asseritur in Act. Synod. IV. Romanæ

| sob Symmacho, que hune Pontificem immunem pronuntiat ab
omai imputatione, « quantum ad homines respicit», sed « totam
causam, Dei-judicio reservavit»: Patres autem huic Concilio hac
forma subseripserunt: «huic:statuto nos, in qno totam causam
Deo commisimus, subscripsimus ».—Ennodius in hujus Conc. Apo-

I logia a Synodo Romana sub eod. confirmata, ait: « Aliorum forte

| hominum causas Deus yoluerit per homines terminare; Sedis Ro- '
me Presulem suo sine questione reservavit arbitrio. Voluit
D. Petri successores coelo tantum debere innocentiam ».—Avitus
in eadem, causa nomine Episcoporum Gallicanorum ad Senatores

| Romanos scribens, inquit: « Intelligimus Symmachum Papam; si

seculo primum fuerat accusatus, consacerdotum suorum solatium
potios, quam recipere debuisse judicium. Quod Synodus ipsa lau-
dabili constitutione prospiciens, causam, quam pene temere sus-
perat inquirendam, divino servavit examini ».— Unde Innoc. III. .
(erm, 2. de consecr. Paps) scribit: «In tantum mihi fides ne-' *
E est, ut, cum de ceeteris peccatis solum Deum judicem
abeam, propter solum peccatum, quod in fide committitur, pos-
iin ab Ecclesia judicari ».—Et S. Petrus Damiani (Concert. in- 1

ler advoc. Reg. et def. Eccl.): « Damnatio Pape tam gravis et

hexplieabilis est, ut non humano sed divino duntaxat sit tractan-

“2 Judicio ».

083. V. Constat e contra R. Pontifices emendare “posse et

"vendasse Conciliorum decreta. Atque—1) hsec doctrina diserte

raditur. Ita de pseudosynodo Ephesina scripsit Gelasius (epist.

wwwsebrascatolicas.com

766 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE.

ad episc. Dardan.): « Dioscorum secundæ® sedis prassulem sua an-
ctoritate damnavit sedes apostolica, et impiam synodum non T
sentiendo submovit; ac pro veritate ut Chalcedonensis Synod:
fieret, sola decrevit. Sicut id quod prima sedes non Probayerat,
stare non potuit; sic quod illa censuit judicandum, Ecclesia tota
suscepit ». Idem vero Gelasius generaliori formula (in cit, epist)
subjungit: «Cuncta per mundum novit Ecclesia, quoniam, quo
rumlibet sententiis ligata Pontificum, sedes B. Petri Apostoli jus
habeat resolvendi ». Et (lib. de anathem.): « Totum », inquit, «in
sedis Apostoliez positum est potestate. Ita quod firmavit in Sy-
nodo sedes Apostolica, hoc robur obtinuit: quod refutavit, habere
non potuit firmitatém »—Idem docent Julius I. (apud Socrat. lib,
2. c. 13.); Sixtus III. (in Ep. ad Episcop. Illyr.); Pelagius II.
(in Ep. 4. ad Episcop. cum Jo. Constantinop. non congregatos);
Nicolaus I. (in Ep. 8.): etc.—Quare consentanee hisce Gelasii de-
clarationibus, Hincmarus (lib. de divort. Loth. et Teutber.) seri-
bit: « Quibus omnibus demonstratur, quia synodus comproyincia-
lium episcoporum judicia, generalis autem synodus comprovincia-
hum dijudicationes sive dissensiones vel probet, vel corrigat;
apostolica vero sedes et comprovincialium et generalium retra-
ctet, refricet, et confirmet judicia; sicut epistole Leonis atque
Gelasii, ceterorumque Rom. Pontificum, et Sardicensis synodus
evidenter ostendunt». Inde etiam ortum illud Ratherii Veroner
sis episcopi (in itinerar.) scitum effatum: « Nusquam ratum, quod
illic irritum (nempe penes apostolicam sedem); nusquam irritum,
quod illic ratum fuerit »; et Ratramni (lib. 4. adv. oppos. Grec.):
« Quicumque Concilia ejus sententia roborata sunt, rata manse
runt: que vero damnavit, pro nihilo reputata fuerunt, nec aucto
ritatem ullam habere potuerunt ».

2) Hec vero omnia facto ipso confirmantur. Conciliabulum
Ephesinum rejectum fuisse a Leone I. omnes novimus; Arimi-
nense rejecit Damasus; cum solus Rom. Pontifex , ut supra mé:
minimus, obstitisset canoni XXVIII. concilii Chalcedonensis, nol-
lam idem canon unquam vim habuit: unde Greci ipsi illum et
codice suse ecclesie expunxerunt. Synodus Constantinopolitaná,

habita anno 755. ab episcopis 388. contra cultum Ss. imaginum
ab Hadriano I. fuit reprobata; etc.

tolicas.com

ART. III. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. 767

eonvocandi, eis presidendi, eadem confirmandi, eis preescribendi

pormam et regulam etc.; quam tota antiquitas agnovit in Rom.

Pontifice: hrec enim alterius loci sunt. Sufficit hic excribere te- ,

stimonium Leonis X., qui (Const. Pastor ZEternus, in Conc. |
| Lat. V. sess. ll. promulgata) ait: « Solum Rom. Pontificem, tan-

3) Missa hic facimus quse pertinent ad auctoritatem concilia

quam auctoritatem super omnia Concilia habentem, tum Con-
eliorum indicendorum, transferendorum ac dissolvendorum ple-
nom jus et potestatem habere, nedum ex Sacre Seripturo te-
stimonio, dictis Patrum ac aliorum Romanorum Pontificum ,
sacrorumque Canonum decretis , sed propria etiam eorumdem
Conciliorum confessione manifeste constat ».

084. VI. Sed revera ea Gallicanorum distinctio inter Ecclesiam
collective et distributive acceptam ignota fuit toti antiquitati, et
ortum habuit, ut diximus (n. 957.) tempore Concilii Pisani. Quod
etiam patet ex agendi ratione adversariorum, qui ad suam do-
etrinam roborandam non alios laudare potuerunt auctores, quam
aliquos qui circa tempora concilii Constantiensis scripsere, quan-
do nempe schismatis tenebris excccati veritatem non satis asse-
qui poterant. Hinc verissime dicere potuit Andreas Duvallius (de
compar. sum. Pont. et Conc. quest. 7.), doctrinam, quam nos
hie propugnamus, tali auctorum numero et gravitate gloriari, ut
«tolus orbis, exceptis pauculis doctoribus, eam amplectatur ».
[Imo ipse Gersonius fatetur, heresim sapuisse dicere Papam Con-
cilio esse inferiorem. Hzc enim habet (de potest. Eccles. con-
sid. 12.): « Fallor si non ante celebrationem hujus Constantiensis
synodi, sic occupaverat mentes plurimorum, literarum magis
quam literatorum, ista traditio, ut oppositorum dogmatizator
- fuisset de heeretica pravitate vel notatus vel damnatus: hujus
| rei signum accipe, quia post declarationem ejusdem 5. Synodi,

inveniuntur qui talia passim asserere non paveant». — Unde
quotquot antiquæ traditionis monumenta Kom. Pontificis Prima-
“um extollunt, eadem Primatum in universam Ecclesiam collective
etiam acceptam exhibent.

985. Ex dictis aliquee rationes theologice desumi Dos ad
tem confirmandam. Ac—1) nulla suprema auctoritas agnosci in
Ecclesia potest, nisi constet eam a Christo fuisse constitutam;

wwweobrascatolicas.com

"
f

768 DISP. Y. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITE.

atqui nullibi legitur Concilio sine Papa fuisse a Christo Supre-
måm potestatem collatam. Ergo. — Prob. min. Si omnia confe
rantur tum Scripturæ tum traditionis testimonia, veluti duplex
subjectum inadequate distinctum suprema potestatis invenimus;
nempe Petrum solum (quodcumque ligaveris etc.), et Corpus Apo-
stoloram,.íncltsso Petro (quecumque alligaveritis etc.). Atqui
quando habetur concilium sine Papa, neutrum ex illis subjectis

potestatis suprema habetur. Ergo— i
1 2) Si Concilio sine Papa suprema auctoritas tribuenda esset,
hec ei competeret vel—a) ratione auctoritatis Episcopalis, qua
) Patres congregati gaudent; vel—5) ratione ipsius collectionis;
1 vel—c) ratione reprasentationis, quatenus Concilium illud repre.
sentaret Ecclesiam universam. Atqui ex nullo capite competit

Coneilio, de quo agimus, suprema auctoritas. Non quidem ex ] mo.

ii^ nam potestas Episeopalis sie singulis collata fuit, ut esset ad
I certos subditos determinata, atque ab alia auctoritate dependens:
i , 1d constat ex reservationibus, ex hierarchia que vigere debet ac
b viget in Ecclesia, ete.— Non ex 24e: nam ipsa collectio Episcopo-
1 rum per se efficit jurisdictionem extensive majorem, quatenus ad
Kd

plures subditos extenditur; non vero intensive, quatenus plus
TUM possit in illos omnes, quam singuli Episcopi in suos subditos:
I auctoritas intensive major non posset aliter ei competere, quam
lii ex institutione Christi; et sepius diximus, nihil hujusmodi Chri-
| stum promisisse Episcopis sine Capite—Non ex 35e; nam impri-
mis Episcopi omnes seorsim à Capite, representarent Ecclesiam
absque ejus precipua et essentiali parte: quod quidem non est
Fepresentare universam Ecclesiam. Deinde vero eatenus reprz-
sentatio Ecclesie universe conferre posset supremam potestatem,
qualenus Christus eam contulisset immediate Ecclesiæ et non Pe-
iro: atqui ostendimus, supremam potestatem in universam Eccle-
siam a Christo fuisse immediate Petro collatam. Ergo.
: Hine universitas Parisiensis (an. 1396.) in causa Petri de Luna
| appellans ad futurum, certum ac legitimum Pontificem, ait: «Cer-
t tum est, Episcopum Rom., tamquam Vicarium Christi, non ha-
m bere superiorem, cum Christus non habuerit, et Ecclesiam Ca-

tholicam a se et per se fundatam Petro tamquam Capiti tradi-
derit gubernandam ».

03555 m JU EM M P

E APP * -
-— .- b
"

"a =
ES f
“n . oraw = o dandi m

ar
La ——

Idemque docuerunt duo preecipui Doctores

AS - e : |
T =< o f s d "WE" ISP IFA na

ART. III. DE VI AO RATIONE PRIMATUS. 769

parisienses, D. Thomas et S. Bonaventura. Primus (de Pot. q. 10.
„ 4 ad 13.) scribit: « Sicut autem posterior Synodus potestatem à
habet interpretandi Symbolum a priore Synodo conditum, ac po-
nendi aliqua ad ejus explanationem, ut ex prædictis patet: ita
etiam Rom. Pontifex hoc sua auctoritate potest, cujus auctori-
isto sola Synodus congregari potest; et a quo sententia Synodi
»nürmatur, et ad ipsum a Synodo appellatur: quee omnia patent
ex gestis Chaleedonensis Synodi». Alter (opuse. de Eccles. Hier.
Par.2. c, 1.) ait: «Summus vero Pontifex, penes quem prima in
terris residet auctoritas, non a rege, non a principe, non ab ho-

mine judicatur, solius Det judicio reservatur».

statuta vera natura Primatus immediate inferre tum qusedam
specialia Jura propria Primatus, tum condemnationem quorum-
dam specialium errorum, qui illi opponuntur. Necesse tamen non
est hec diserte ac fusius prosequi; nam—1) eo ipso quod hzc
int immediata corollaria definite nature Primatus, iis argu-
mentis, quibus hsc adstruitur, illa etiam confirmantur—2) Plu-
res auctoritates, quas in adstruenda vera natura Primatus reci-
lavimus, directe ac diserte efferunt eadem corollaria— 3) Questio
de specialibus quibusdam juribus aut erroribus, que pertinent ad
Primatum aut iidem opponuntur, agitari nequit nisi inter illos,
qui ex una parte agnoscunt Primatum, et quibus ex alia nondum
| perspecta omnino est natura illius: hujusmodi erant Gallicani.
| At cum jam demonstratus sit Primatus Petri ejusque successo-
"m, atque ejus natura definita; supervacanes fere evadunt que-
tiones ille. Revera caput errorum Gallicanorum in hac re erat
! üperioritas Concilii pre Papa. Igitur satis erit corollaria illa
| Paucis attingere.

| 987. I. Infert Conc. Vaticanum jus Rom. Pontificis « libere com-
| "uieandi eum Pastoribus et gregibus totius Ecclesiz ». Porro si
Rom. Pontifex habet supremam potestatem ordinariam ac ¿m-
nediatam in singulos fideles et Pastores, jus ei inest ad media,
ne quibus non posset jus suum exercere ac suum munus imple-
te, Atqui libera communicatio cum Pastoribus et gregibus est

Medium necessarium ad exercendam immediatam jurisdictionem
49

|
086. ScpoL10N. Jam vidimus (n. 948.), Concilium Vaticanum ex i

MAZELLA. De Religione et Ecclesia

â
b

"
4

wwwobrascatolicas.com

770 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

in omnes. Ergo jus habet ad hane liberam communicationem. |
Pariter damnat Concilium sententias eorum, qui dicunt liberan
Rom. Pontificis communicationem cum omnibus in Ecclesia di
cite impediri posse ». Et sane a quo posset illa licite impediri)
Non ab aliqua potestate extranea hlerarchise ecclesiastica; siqui
dem probavimus, Ecclesiam esse ab omni civili potestate inga
pendentem, eaque superiorem (disp. 3. art. 10.); non ab aliqua
potestate in ipsa Eeclesia; siquidem demonstravimus, Rom, Pop
tificem successorem Petri obtinere supremam ac plenam potesta
lem supra ipsum Concilium.

983. II. Infert Conc. Vaticanum «in omnibus causis ad ep.
men ecclesiasticum spectantibus ad ipsius [Rom. Pontificis] posse
judicium recurri ». Porro ab auctoritate inferiori per se Semper
1 est recursus ad superiorem; atqui potestas Rom. Pontificis ext
f ye suprema in Ecclesia; ergo in omnibus causis ad ecclesiasticum
H examen spectantibus ad Rom. Pontificis judicium recurri potest=
li Pariter damnat Conc. Vaticanum errorem eorum, qui « affirmant,
| licere ab judiciis Rom. Pontificum ad ccumenicum Concilium...
| appellare ». Et sane non licet a superiore auctoritate ad inferio-
rem appellare; neque ulla est appellatio a suprema auctoritate.
Atqui probavimus, Rom. Pontificem esse superiorem Concilio,
d ipsumque potiri suprema potestate in Ecclesia. Ergo a judicii
Rom. Pontificis non licet appellare. Revera unde duxerunt Gal-
if licani absurdam sententiam de jure appellationis a Papa ad Cor

id cilium? Ex eo præcise, quod docerent Concilium esse supra Pa-
" | pam. Ceterum in demonstratione thesis plura dedimus testimonis,
A que tum directe adstruunt jus appellationis ad Rom. Pontificem,
f tum directe excludunt appellationem a Rom. Pontifice ad Cor
1 cilium.

989. III. Commemorari hic etiam potest alter Gallicanorun er

| ror, quo statuunt, Rom. Pontificis potestatem ligari ac coarctan
per canones precedentes. « Apostoliez potestatis usum , dicitor

| in Declaratione an. 1682., moderandum per canones spiritu De
l cenditos, et totius mundi reverentia consecratos: valere etiam Të
gulas mores et instituta a Regno et ecclesia Gallicana recepti
Patrumque terminos manere inconcussos: atque id pertinere ad
amplitudinem Apostolice Sedis, ut statuta et consuetudines, tat

- — TTA

ART. III. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. T

ie Sedis ot Ecclesiarum consensione firmat, propriam stabili-
tatem obtineant ». Hæc fusius evolvit ac confirmare pluribus
sontendit auctor Defensionis Declarationis illiug (1. 11.), non
absque magna rerum confusione multisque contradictionibus.

090. Ad confusionem igitur vitandam ac punctum quaestionis
determinandum, notetur—1) minime agi de Ecclesie canonibus,
quibus res juris divini aut naturalis declarantur ac confirman-
tor: in his ligatur potestas S. Pontificis, non pr&cise a canoni-
bos, sed ab ipso jure divino aut naturali, contra quod nihil pot-
est statuere—2) In canonibus vero qui res juris divini aut natu-
ralis non attingunt, sed res statuunt meri juris ecclesiastici,
duplex vis distingui debet, directiva una, altera coactiva. Vis
eorum directiva in eo consistit, quod quis debeat canones sequi
ol recte impleat munus suum, atque ita /cite agat; licet ex justa
eausa possit etiam dispensare: vis autem canonum coactiva in eo
posita est, ut quis ipsis subjiciatur tamquam inferior superiori,
ita ut nisi eos sequatur invalide agat.

041. Jamvero negat nemo quod canones vim habent directivam
in Rom. Pontificem; qui proinde debet eorum observantiam cu-
rare, eos generatim sequi, ab ipsis non dispensare absque justa
causa: secus illicite agens, Deo esset rationem redditurus. Sane
canones qui universam Ecclesiam spectant, non sine speciali Sp.
Saneti assistentia conditi, in Ecclesie bonum tendunt, ab eoque
generatim observari postulant, nisi rerum adjuncta mutentur.
átqui Rom. Pontifex tenetur Ecclesie bonum procurare. Ergo
generatim debet canones sequi, nisi ob mutatas circumstantias
ipsum Ecclesis bonum eorum mutationem postulet. Nisi ergo ge-
neratim eos sequatur, divinam aut naturalem legem transgrede-
¡ Fur, eodem modo ac si legem Ecclesi: necessariam condere ne-
| eligeret.

3992. At queestio proprie erat de vi canonum coactiva respectu
Rom. Pontificis; atque hzc certo est absolute neganda. Etenim
| *l-1) canones illi spectantur prout procedunt a ceteris Epi-
‘opis: atque nequeunt ligare Rom. Pontificem, qui ipsis superior
! 8-2) vel spectantur prout procedunt ab ipso Kom. Pontifice : |
"que neque ita possunt illum ligare; notum est enim, neminem
habere vim coactivam in seipsum: successores autem eamdem ha-

wwwzóBrascatolicas.com

772 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA QAPITE.

bentes potestatem, possunt id solvere quod predecessor ligavit.
3) vel denique spectantur prout procedunt simul a Rom, Ponti:
fice cum ceteris Episcopis: atque neque ita possunt Pontificem
ligare. Auctoritas enim Episcoporum simul cum Rom. Pontife
non est major auctoritate Pontificis solius, qui, uti probatum Si
possidet plenitudinem supremæ potestatis. Nisi erzo penitus per.
vertatur divina Ecclesiæ constitutio, negando ejus formam Tegi.
minis simpliciter monarchicam, impossibile est asserere vim Ca
nonum coactivam in Rom. Pontificem-—Sed de his satis.

8 V.

Galicanorum Difficultatibus Satisfit.

993. I. Precipuum Gallicanorum fundamentum erat auctoritas
Concilii Constantiensis, quod, ob luem grassantem, Martinus Y,
Basileam transtulit. Conc. Constan. (sess. 4.) decernit: «ipsa Sy-
nodus in Spiritu Sancto legitime congregata, Generale Concilium
faciens, Ecclesiam Catholicam militantem representans, potesta-
tem a Christo immediate habet, cui quilibet, cujuscumque status
vel dignitatis etiam si Papalis existat, obedire tenetur in his
que pertinent ad fidem et extirpationem dicti schismatis et re
formationem generalem Ecclesie Dei in capite et in membris.»-
Et (sess. 5.): «Item declarat, quod quicumque cujuscumque eor
ditionis status et dignitatis etiamsi Papalis, qui mandatis, sta-
tutis vel ordinationibus aut preceptis hujus sacras Synodi et ct:
juscumque alterius Concilii Generalis legitime congregati, supe
premissis seu ad ea pertinentibus factis vel faciendis, obedire
contumaciter contempserit, nisi resipuerit, condigns poenitentiE
subjiciatur et debite puniatur, etiam ad alia juris subsidia, “i
opus fuerit, recurrendo ».— Concilium autem Basileense quipquié
decreta Constantiensia confirmavit.

Resp. Duplici ex capite nutat hoc Gallicanorum fundamentum
etenim—1) decreta objecta nullius sunt auctoritatis—2) non lo
quuntur nisi de Papa dubio.

094. Quoad primum: nullius auctoritatis sunt decreta Concilii

tolicas.com

ART. III. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. 773

a Papa non approbata. Atqui preedicta decreta non fuerunt a
Papa approbata. Ergo.

Prob, min. quoad Conc. Const. Approbatio, quie opponi solet,
sa est que tribuitur Martino V., qui (sess. 45.) professus est:
«Se omnia et singula determinata, conclusa, et decreta in mate-
ris dei per concilium Constantiense conciliariter, tenere velle,
ipsaque sic conciliariter facta approbare et ratificare, et non ali-
ter, et non alio modo». Atqui hec verba non continent appro-
bationem duorum decret. sess. 4. et 5. Nam

1) His verbis approbat Martinus V. decreta ¿n materiis fidei:
sed duo objecta decreta non erant in materiis fidei; quia—a) sal-
ya fide, de presenti materia in utramque partem disputari posse
volebant (dico volebant, quia post Conc. Vat. non possunt adhue
velle) adversarii—b) in ipsa sess. 5. Synodus liec decreta posuit
inter constitutiones synodales, quas distinxit ab avisamentis in
materia fidei; nec lata sunt sub poena anathematis, aut cum
nota hæresis, sicut in definitionibus fidei fleri solet; sed tantum
sub pena pamnitentig et punittonis contra transgressores con-
tumaces.

2) lisdem verbis approbat Martinus V. que a Conc. Const.
erant conciliariter facta. Atqui duo objecta decreta non fuerant
conciliariter facta. Id vero constat—a) ex defectu convocattionts;
ea enim neque facta fuit a Papa indubio, neque a Cardinalibus
Romane Ecclesise certis aut pluribus, neque ab alia auctoritate
legitima ac universali: preesertim cum Joan. XXIII. concesserit
Gregorio, et Patres (sess. 20.) Benedicto, novam ab ipsis Conci-
lii convocationem celebrari—5) Ex defectu congregationis; nam
er Actis (apud Van der Hart) Episcopi ex sola Joannis obe-
! dientia adfuerunt, et quidem non omnes, ex Episcopis vero obe-
dentiam Gregorio et Benedicto prestantibus, quorum major pars

con ——ÁA— ———— C——AX:» A o n »

erat, nullus interfuit. Hine Eugenius IV. (in Bulla data Floren-
tia an. 1439. prid. non. sept.) cum monuerit facta fuisse Con-
stantiæ illa decreta a Patribus solius obedientim Joan. XXIII.,
concludit: « Quod ergo a Patribus ibi considentibus actum est,

Miverse Ecclesia non debet adscribi, sed els tantum qui ibidem

considebant, et unius tantum obedientie synodum faciebant ».
Idemque testatur Card. de Turrecremata (1. 2. summ. de eccles.

coo ——

www,obrascatolicas.com

774 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIAE CAPITE.

c. 90.; et Apol. pro Eugenio IV.)—c) Ex defectu CONSENSUS: nas
uti testatur Joannes (in epp. ad Ladislaum Polonis Regem et m
Ducem Bitericensem) et uti liquet ex Actis protestationem Car.
dinalium et Nationum referentibus, multa per vim, terrorem,
strepitum et contumeliam fiebat in hoc Concilio: deinde constat
ex ipsa Actorum relatione, ante sess. 4'^" Cardinales monuisse
Nationes, « ut suspenderent ad tempus materias, que magnas ha.
bent difficultates et maturam exigunt deliberationem »; denique
ante 5^" sess. lidem Cardinales cum Oratoribus Regis Gallis
secreto protestati sunt, quod « propter scandalum evitandum si
Sessionem ibant, non animo consentiendi lis que audierunt statui
in ea debere »; atque in utraque sessione, testibus Turrecremata
et Eugenio, « nonnulli graviores reclamantes, perstrepente mul.
titudine, silere coacti sunt ».

Prob. min. quoad Conc. Basileense. Contendebant adversarii
illud fuisse approbatum ab Eugenio IV. in Bulla Dudum, in qua
tum Principum armata suasione, tum terrore schismatis ac tem-
porum iniquitate permotus Pontifex, dissolutionem Concilii a se
factam sicut Bullas eam preseferentes revocavit, atque Concilium
Basileense legitime ecptum ac continuatum declaravit — Verum

1) Hic non habetur approbatio eorum decretorum, quz in con:
troversiam veniunt. Nam—a) Eugenius IV. « progressum quidem
Concilii, non autem decreta » approbavit: id declarasse ipsum
Eugenium testatur Card. Turrecrem. (1. 2. sum. c. 100.). Same
Damasus Constantinopolitanum, Leo Chalcedonense, et Martinus
Constantiense Concilium approbarunt; nee tamen omnia eorum
decreta affirmasse intelliguntur—^) In Bulla Dudum Eugenius
nec dissolutionem revocat, nec continuationem probat « simplici-
ter »; sed sub duplici conditione: imprimis « ut omnia et singula
conira auctoritatem Pontificiam facta et gesta per dictum Con-
cilium prius omnino tollantur et in pristinum statum reducat-
tur »; deinde, «ut missi ab eo Deputati ad prefati Concilii præ-
sidentiam cum effectu admittantur»: harum tamen neutra servati
fuit—c) Hine in ep. ad suos Legatos in Germania (apud Raynald.
ad A. 1446.), scribit: « Suscipi ac suscepta esse a se Constantiense
et Basileense Concilia, absque tamen preejudicio juris, dignitatis
€t preeminentie Sedis Apostolice et potestatis sibi concesse ?-

E — HaÓÀ — — SGG-K—M— 00

^4. 7

ART. III. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. T15

9) Synodus Florentina (sess. hab. an. 1439. pr. non. sept.) da-
mnavit declarationes Basileenses tamquam impias, scandalosas,
ig manifestam Ecclesie scissuram tendentes; atque idipsum pro-

mntiavit concilium Lateranense (sess.2,).—Alneas Sylvius vero,
pstea Pius II. (in Orat. cont. Austral.), seribit: « Inter episco-
| pos, ceterosque Patres conscriptos vidimus in Basilea coquos et
stabularios, orbis negotia judicantes. Quis horum dicta vel facta
judicaverit legis habere vigorem ?* » Et S. Antoninus (chron. 3.
p. tit. 22. cap. 10. 8 4.) dicit Concilium Basileense fuisse syno-
dum «viribus cassam, synagogam Satans, temerarium et præ-
sampluosum conventum ». Et S. Joannes de Capistrano (de Pap. et
conc. auctor. p. 3.) appellat synodum illam « profanam et excom-
municatam, basiliscorum speluncam, demonum catervam ».

905. Quoad alterum , multiplici argumento ostendi potest de-
oeta Conc. Const. respicere casum Pontificis dubii. Id enim
constat 1. ex testibus. Nam—a) Eugenius IV. (in Bulla Moyses
Florentie data) damnat « pravum Basileensium sensum » de De-
eretis Constantiensibus: sed damnari non poterat, si illi existi-
massent dumtaxat Papam dubium subesse Concilio: ergo cum Da-
sleenses certum Pontificem subderent Concilio, et, teste Euge-
nio, pravum sensum haberent, sensus Concilii Constantiensis erat
| latum de dubio.—b) Æneas Sylvius (in cit. oratione habita
| Viennz) affirmat, ipsum Conc. Constantiense innuere, quod indu-
| ditatus Pontifex nec subjici nec deferri concilio possit—c) Car-
din. de Turrecremata idem asseruit in Concilio Florentino; eo
«ilicet tempore, quo recens erat memoria decretorum Constan-
liensium; et apud illos qui potuissent ipsum falsitatis manifeste
redarguere, si extraneam interpretationem eorumdem decretorum
. Ploposuisset.

2) Ex ipsis Verbis Decret. Sic enim exorditur Concilium:
«Hec saneta Synodus Constantiensis, Generale Concilium faciens
pro extirpatione preesentis schismatis et unione ac reformatione
Ecclesi: », etc.; in textu autem primi decr. ita legitur: « AE
dire tenetur in his qua pertinent ad fidem et entinpationem iy
‘ti schismatis »; et in contextu alterius decr. AS Xu us
"tre Synodi et cujuscumque alterius Concilii ¿pote Pme
congregati super premissis » (extirpatione scilicet presentis

wwwtübtascatolicas.com ah

776 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE,

schismatis et unione ac reformatione Ecclesise), «seu ad en x
tinentibus », etc. Jamvero constat in illo schismate, tres fuisse
Pontifices Ecclesiam in diversas partes scindentes, omnes tute
dubios, ac demum depositos.

3) Ex Scopo. Nulla certe tunc movebatur quæstio de auctor.
tate Pontificis certi ; nec ad discutiendam aut definiendam hay
queestionem congregatum ullomodo fuit Concilium. Questio, que
attinet ad Papam, erat—a) ut, constituendo Papam certum, schie
ma extingueretur—b) ut statueretur quomodo interim cum Papi;
dubiis agendum esset. Sed improbabile omnino est, neque id sin
documentis manifestis admittendum, Concilium nempe, veluti pre
positi oblitum, in ipso fere initio deliberationum suarum, defini.
tionem fidei edere voluisse in re, de qua nec ulla existebat cor
troversia, nec ad finem ob quem congregatum fuerat ullomod
pertinebat.

4) Frustra autem diceres, Concilium, in secundo decreto loqui
non de seipso solo, sed de omnibus Conciliis generatim: nam lo
quitur quidem Conc. Constantiense de quocumque alio Concilio
congregato « super praemissis », idest ad tollendum schisma; at
non de quocumque alio Concilio simpliciter. Sane Concilium illu
pre oculis habens Concilii Pisani exitum, merito timere potnit,
ne à seipso quidem schisma tolleretur.

9) Frustra etiam diceres Papam declarari, subjectum, etian
quoad pertinentia ad fidem, que decernerentur; atque Wiclef
aliorumque condemnationem ex hoc Concilio prodiisse. Nam)
voces ille ad fidem, in primis Concilii editionibus non reperiut
tur—ó) Incredibile prorsus est, Concilium his vocibus respexisse
ad hæresim sub Papa certo damnandam; nulla enim, ut diximus
tum agitabatur questio, an Pontifex certus Concilio circa fide
definienti obedire teneatur. Ille igitur voces ad fidem non is
conjunctive cum schismate extirpando usurpats a Conc. fuere
Revera eo tempore fautor schismatis habebatur « de heresi Ye
hementer suspectus »; sieut auctor schismatis aut causa ejus pre
cipua, quales erant Antipape, damnabatur « tamquam haereticus
et schismaticus », uti monet Card. Cameracensis in schedula il*
tio Concilii exhibita. Hinc etiam faetum est, ut supremum Por
üficatum deponere recusantes a Procuratore Concilii Acres! et

ART. III. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. 177

schismatis accusarentur—Cf. de his omnibus Roncaglia (animad-
ver. ad disser. 4. Nat. Alex. in sec. XV. et XVI.; et ad dis-

sert, 8.).

006. Dices II.: Legitur (Matth. XVIII. 15. seqq.): « Si autem
peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et
| ipsum solum.... si autem te non audierit, adhibe tecum unum

vel duos. ... Si non audierit eos, dic Ecclesie: si autem Eccle-
siam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus». Unde

dicunt:—1) hac verba diriguntur ad Petrum.—2) Nomine fratris

venil etiam Pontifex, qui hoe nomine sepe compellatus est ab

Episcopis, et est filius Ecclesie—3) Nomine autem Æcclesiæ ve-
pit hic Conc. generale. Ergo Petrus tum potest, si reus sit, ad

illad Cone. denuntiari; tum debet ipse reos contumaces denuntia-
| re adeoque eodem Concilio est inferior.

Resp.—1) Negari omnino potest ea verba dicta esse Petro in
singulari; ab initio enim capitis usque ad verba objecta, Chri-
stus universim omnes alloquitur, agens de peccato scandali et de
correptione fraterna. Nonnisi versu 21. Petrus insurgit, quarens:
«Domine, quoties peccabit in me frater meus, et dimittam eit»
Cui quzestioni Christus aptat peculiare responsum. At in hoc ipso,
ot quisque videt, Petrus interrogat tamquam privata persona;
siseitatur enim quoties condonanda sit injuria fratri nostro: ad-
eque Christi responsum Petrum respicit uti privatam personam.

, Sane cum hzc verba prolata fuere, Petrus non erat nisi persona
privata; nondum enim constitutus fuerat Pontifex.

2) Fratris autem nomen utut usurpatum fuerit, nihil certe de-
trahit auctoritati Pontificis: id ostendit Christi exemplum, Apo-
stolos etiam fratres compellantis; ae similiter filii appellatio

| mllatenus officere potest, uti docet Pius Il. (in Bulla retr. A.

| 163.) dicens: « Etsi Ecclesi» filius sit Pontifex propter regene-

rationem, propter dignitatem tamen pater habetur: et sicut filia-
tionis causa debet ipse Ecclesiam venerari tanquam matrem, ita
prelationis causa prefertur ei, ut pastor gregi, princeps populo,
tector familis ».

3) Sed quomodo ostenditur Ecclesie nomin

lium ? Etenim si intelligatur Concilium cum Capite, textus ad
spectat: si autem Concilium sine Ca-

e hic venire Conci-

questionis propositum non

4
[4

| wwwbrascatolicas.com

^
H
y

-— €

778 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE,

pite, illud non representat universam Ecclesiam; utroque tam
dem sensu absurdum tribuitur textui, convocatio scilicet Concilij
generalis pro quolibet fratris refractarii peccato. Rectius ergo
dicendum, hie Ecclesicve nomine intelligi Prelatum Ecclesim: hine
D. Thomas (in 4. dist. 19. q. 2. ad 4.), ait: « Preelatus potest
dupliciter considerari, aut secundum quod judicio preesidet; et
sic dicere Prelato est dicere Ecclesice, et sic debent prius ta
stes adhiberi, quam Przlato dicatur: aut extra Judicium existens;
et sic dicere Prælato non est dicere Ecclesis, sed persons que
potest prodesse et non obesse; et secundum hoc debet prius diei
Prelato quam aliis testibus ».

997. Dices III.: Romani Pontifices sspe fassi sunt se suhjiei
canonibus conciliorum generalium. Ergo iis conciliis sunt infe
riores.

Resp. dist. antec.: fassi sunt se subjici canonibus Conciliorum
generalium sine Capite, neg.; cum Capite, subd.: canonibus de
rebus fidei, juris divini aut naturalis agentibus, conc.; disposi-
tiones positivas Eeclesiasticas continentibus, subd. iterum: fassi
sunt se subjici directive, aut coactive quantum est ex jure na-
turali aut divino, conc.; secus neg.

Itaque duo imprimis notemus:—1) tota hzc difficultas extra
questionem vagatur; non enim agunt dicta Pontificum de cano-
nibus editis a conciliis acephalis—2) Plures canones editi sunt
non à Conc. ccumenicis, seda Rom. Pontificibus: sed si horum ca-
nonibus ligarentur successores, minori pollerent auctoritate, quam
praedecessores: scilicet auctoritas Primatus paulatim ac continuo
minueretur. Rom. Pontificem non posse abrogare omnes canones,
quia sub his et fidei dogmata et juris naturalis ac divini placita
comprehenduntur, Catholicus quilibet fatetur. Quoad canones vero
qui continent dispositiones positivas Ecclesiasticas; si illi vim
aliquam habent, ad cogendum ipsum Pontificem, id non ab it
trinseca, ut ita dicam, eorum virtute provenit; sed ab extrinseca,
a naturali nempe divinoque jure, uti explicuimus supra (n. 991.).
Hine ex justa causa potest Pontifex in illis dispensare, ac muta
tis circumstantiis potest etiam abrogare valide quidem ac licite:
ld vero si preestet absque justa causa, valida semper erit dispet:

Cas.com

/— —- —Á

0070 amm —— — > 47e! o EN ZE Pa ERSPÉSA SE
— tps SA A T

ART. 111. DE VI AC RATIONE PRIMATUS. 779

satio aut abrogatio: et si illicita sit, de hac culpa nonnisi Deo

rationem reddet.
puro auctoritates, quæ hic opponuntur, secum ferunt cla-

ram ac rationabilem explicationem. Ita ex. gr. objiciunt verba
Colestici: « Dominentur nobis regule, non regulis dominemur,
ed simus subjecti canonibus »: at. hec diriguntur a Pontifice ad
Viearium Illyricum, cul justos potestatis limites prefigens, que
ad iuferiorem pertinent, comitatis gratia superior in communi
persona profert—Opponunt Agapeti enuntiatum de « auctoritate
nonum inviolabiliter custodienda »: sed hoc respicit ausum Cæ-
ari qui bona Eeclesiz dilapidare volebat; facultatem ad rem
hanc per se illicitam dare renuens Pontifex, dicebat se « divini
jdieii ultione prohibitum »—Pariter Leo docet « nec Chalcedo-
nensibus Patribus fuisse licitum immutare, quod Niceeni statue-
rint», scilicet in rebus juris divini, aut Ecclesie per se neces-
sanis, non tamen in aliis ac diversis. Hinc (in ead. ep.) Episcopi
Antiocheni ordinationem, factam ab Anatolio contra Niceenos ca-
nones, noluit irritam agnoscere; et alibi (in ep. ad Rusticum
Narbon.) ait: « Sicut quadam sunt, que nulla possunt ratione
convelli; ita multa sunt, que aut pro necessitate temporum aut
. pro consiueratione statum oporteat temperare», etc.

998. Dices IV.: Haud semel declararunt ipsi Pontifices causas
non a se, sed a Conciliis terminari posse ac debere: ita scripsit
| Siricius ad Cone. Capuanum in causa Bonosi; Innocentius I. ad
Clerum Constantinopolitanum in causa S. Chrysostomi; Innocen-
tias IIT. (1. 3. regest. 15. epist. 108.) in causa Philippi Augusti
Regis Francis.

Resp.: Evidens imprimis est, recitata testimonia nihil probare,
| siquidem nimis probarent; Concilia enim, de quibus agitur, non
mit generalia sed particularia; adeoque Summus Pontifex infe-

ior esset conciliis particularibus: quod tam absurdum est, ut

hemo unquam dixerit. Sed rem conficiet brevis expositio causa-
um, que objiciuntur.

ac—1) Bonosi Ep. Sardicensis causam Capuana Synodus com-
miserat Anysio Ep. Thessalonicensi, qui ob occurrentem difficul-
“tem judieium retulit ad Siricium. Hic vero recusavit is CO-
foscere; at non ob defectum potestatis, sed sive quia ob distan-

—— — À&—
e De v i loo, ALL e PF `
y

- ——À— — a ——
è

PP." -— >

780 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITR.

tiam loci et absentiam agentium difficile erat debitas information,
excipere; sive quia nolebat Pontifex videri quasi subdelegatas
Concilii delegato rem judicare: atque utramque hane rationen
Siricius in suo responso attigit.

2) Tantum abest ut Innocentius I. fassus sit Chrysostomi ca
sam a se definiri non posse, ut potius sententiam pseudosyaodi
ad Quercum resciderit, et Chrysostomum sedi suæ restituerit, Da
claravit tamen ad causam penitus finiendam necessarium ex
Concilium; non quasi major inesset intrinseca auctoritas Conceilig
quam sibi; sed quia majorem quamdam extrinsecam auctoritatem
coram hominibus, ex numero exurgentem, postulabant in eo eas
populi diversa studia, Episcoporum zmulatio et odia, aule artes
et violentia.

3) Innocentius III. scripserat Philippo Augusto se minime an.
dere quidquam effücere ad dissolvendum matrimonium ejus cor
summatum; indubium enim erat, id ex jure divino minime licere,
Addidit vero: « Si super hoc absque deliberatione Generalis Cor-
cilii determinare aliquid tentaremus, prster offensam et munda
nam infamiam, quam ex eo possemus incurrere, forsan ordini:
et officii periculum immineret ». At his verbis certe non asseruit
majorem esse auctoritatem Concilii; secus enim Concilio conce
denda esset potestas aliquid statuendi contra jus divinum: quoi
nemo dixerit: adhibuit ergo eam viam, qua honesto atque huma-
no etiam modo sollicitationes Regis facilius declinaret.

999. Dices V.: S. Augustinus (ep. 162., al. 43. n. 19.) ita le
quitur de judicio lato a Melchiade Rom. Pontifice contra Dont
tistas in synodo Rom: habita: « Ecce putemus illos Episcopos
qui Rome judicarunt, non bonos fuisse judices; restabat adhuc
plenarium Ecclesie universæ Concilium, ubi cum ipsis judicibu
caussa posset agitari, ut si male judicasse convicti essent, eorum
sententie solverentur ».

Resp. dist.: S. Augustinus id asseruit arguens veluti ad hom
nem contra Donatistas, conc.; quasi ex sua sententia liceret ap
pellare ad Concilium a sententia Rom. Pontificis, neg. Scilicet
Donatistee contendebant, Romanos judices, qui Ceecilianum decl?
raverant innocentem, injustos fuisse; S. Augustinus vero repone
bat: etsi id concedatur, contra vos tamen est plenarium Ecclesi?

ART, Ill. DE VI AC RATIONE PRIMATUS, 781

verste Concilium. Hane distinctionem ad mentem esse S. Do-
etoris €X tota epistola patet: sed en verba proxime antecedentia:
¿Si autem [Donatiste] non possent [Cecilianum “false crimina-
üonis evincere'], in eadem quidem perversitate durarent, sed jam
tamen quasi haberent quod dicerent, malos judices se esse per-

sos: quee vox est omnium malorum litigatorum, cum fuerint
siam manifestissima veritate superati: quasi non eis ad hoc dici
posset et justissime dici, Ecce putemus [supponamus] illos Epi-
seopos », etc. Ceterum per verba « plenarium Ecclesis universe
soncilium » significat S. Augustinus consensum totius Ecclesi:
em Rom. Pontifice, in absolvendo Ceeciliano a criminationibus
Donatistanum; non vero coetum Episcoporum congregatorum: in
causa enim Ceeciliani aut Donatistarum nullum unquam habitum
est Concilium generale. Qui sententiam S. Augustini cognoscere
cupit, recolat celebre ejus dictum (ser. 197. n. 10.): «Jam enim
de hac causa [contra Pelagianos] duo Concilia [Carthaginense et
Milevitanum] missa sunt ad Sedem Apostolicam: inde etiam re-
seripta venerunt. Causa finita est: utinam aliquando finiatur er-
ror». Sepius autem hoe principium usurpavit S. Doctor.

1000. Dices VI.: Papa est membrum Ecclesie; ergo est mi-
nor suo toto, quod est Ecclesia per omnes Episcopos repre-

' gni

sentala.

Resp. Papa est membrum Ecclesie, quod comparatur ad reli-
quam Ecclesiam uti eaput monarchicum et princeps, conc.; uti
simplex membrum, neg. Multipliei ex capite peccat hsec difficul-
tas, quamvis Gallicani sepius illam repetebant. Sane—1) etiam
in corpore humano caput quantitate molis minus est toto; et ta-
| men ratione dignitatis ae virtutis, potius est toto reliquo cor-
pore—2) Hie vero non agitur de toto physico, sed morali; sed
absonum est a magnitudine physica assurgere ad auctoritatem
moralem, quasi heec ab illa esset dimetienda. In hac hypothesi
major esset auctoritas exercitus quam ducis; filiorum quam pa-
trisfamilias; Ecclesiæ quam Christi: spectata siquidem mole mi-
DT est dux exercitu; pater familia; Christus Ecclesia—3) aucto-
titas eatenus viget in Ecclesia, quatenus communicata est a Chri-
Sto; ibi ergo major reperitur, ubi majorem Christus collocavit :
Christus autem non Ecclesiam Petro, sed Petrum Ecclesise prepo»

www.obrascatolicas.co E

-789 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

suit—4) Denique, perpetuo assumunt adversarii, Ecclesiam Acephy,
lam esse fotum seu totam Ecclesiam; at preecisa a suo capite ng,
Ecclesia Christi nuncupari potest—5) Quare, si recte loqui velimus,
cum in Rom. Pontifice resideat plenitudo potestatis, ipse simpl
cum Episcopis efficit plures habentes auctoritatem, non vero na.
jorem auctoritatem: sieut, quia Deus est essendi plenitudo, ipte
simul cum creaturis efficit plura entia, non vero majorem sq
perfectiorem entitatem.

ARTICULUS QUARTUS

Utram Episcoporum jurisdiotio procedat a Deo immediate,
an mediante Rom. Pontifice.

8 I.

Exponitur Status Queestionis.

1001. Ad naturam Primatus penitius intelligendam valde con-
ducit originem investigare potestatis Episcoporum; cum enim de
ratione Primatus sit episcopalis jurisdictio super omnes et singu-
los non modo fideles, sed etiam pastores; quo melius intelligimus
qualis et quanta sit horum dependentia ab universe Ecclesie
Primate, eo etiam melius statuitur genuina Primatus indoles. Sed
rite declarandus est sensus questionis.

1002. Ac I. Questio hie non est de designatione aut electione
persone, que ut Episcopus Eeclesize preeficiatur. Jus enim pti-
migenium ac proprium elizendi ac confirmandi Episcopos certo est
apud Rom. Pontificem. Sane

1) In quavis societate aut societatis forma creatio inferiorum
potestatum per se pertinet ad supremam potestatem: participatio
enim potestatis non potest repeti nisi ab eo principio quod jam
possidet tum potestatem tum vim illam communicandi (n. 722.):
in regimine autem monarchico summa potestas tota et indivisa
est in principe. Atqui ostensum toties, Rom. Pontificem esse Ca-
put supremum Ecclesise, cujus forma regiminis est simpliciter mo

ART. IV. DE ORIGINE JURISDICTIONIS EPISCOPORUM. 783

archica. Ergo jure proprio ac primigenio pertinet ad Rom. Epi-
scopum reliquos Episcopos eligere ac confirmare (n. 515.).

», Romanus Pontifex est supremus Pastor a Christo in Eccle-
ja constitutus, ad quem spectat cura totius ovilis, de qno etiam
reddere debet Deo rationem. Atqui universalis hec cura, de qua
rationem reddere debet, exigit precipue ut ipse possit designare
pastores subalternos, a quibus maxima ex parte recta Ecclesiæ ad-
ministratio dependet. Ergo.

3) Nisi a Rom. Pontifice episcopi constituantur, a quo tandem
poterunt jure constitui? Non quidem ab ullo alio episcopo; exce-
po enim Rom. Pontifice, reliqui omnes episcopi nonnisi in parti-
enlarem suam Ecclesiam auctoritatem habent, et quidem depen-
dentem. Multo adhue minus poterunt designari ac confirmari a
popalo fideli; nisi velimus cum protestantibus tribuere populo
supremum dominatum in sacra, et regimen Ecclesise contra omnem
Seripturee et traditionis sensum fingere democraticum. Nec deni-
que electio illa fieri potest a Principibus secularibus, qui nullam
|

ME A a —Á —— —ameeeÁÓ—

auctoritatem habent in Ecclesia, uti patet ex dictis de distinctio-
ne juris divini inter Laicos et Clericos. Ergo.

1003. II. Non agitur ergo de designatione subjecti, in quo
potestas episcopalis resideat; sed de ¿psa potestate; atque hujus
originem in singulis Episcopis queerimus. Qua in re, in mentem
revocata duplici potestate, ordinis et jurisdictionis (n. TO9.),

notemus, has duas potestates non modo distinctas esse, sed etiam

teparabiles. Sane
1) Dari potest episcopalis potestas jurisdictionis in aliquo sub-
jecto absque potestate ordinis. Antiqua est disciplina in Ecclesia

, catholica, ut electus episcopus renuntiatusque solemniter a S. Pon-
| tice suam ecclesiam administret cum omnimoda jurisdictione,

etsi nondum consecratus, suam consecrationem differat toto tem-

pore a jure statuto. Ut unum vel alterum commemoremus; Clau-
lanus, frater S. Mamerti, episcopi Viennensis, juxta Sidonium

Apollinarem (epist. 11. lib. 4.) merus erat presbyter, dum loco
| fratris episcopalem exercebat potestatem. 3. Aguas UEHLUSR desi-
| Súato presbytero Eraclio sibi in episcopatu successore, In n
j adhue presbyterum munia episcopalis regiminis transferri ita

ait enim (ep. 213. al. 110. n. 1.): « Obsecro ut huic juveni, hoc

wwwbtascatolicas.com

784 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIJE CAPITE,

est Eraclio presbytero, quem hodie in nomine Christi designo
episcopum successorem mihi, patiamini me refundere ODera Ocen
pationum mearum ».

2) Potest etiam episcopalis potestas ordinis in aliquo Subjeeto
inveniri absque potestate jurisdictionis. Etenim—a) potestas ON
dinis semel accepta, numquam amitti potest; ita ut, secus ac po-
testas jurisdictionis, etsi aliquo impedimento ligata, illicite quis
dem sed valide exerceretur. Refert ex. gr. Theodoretus (hist,
eccles. lib. 1. cap. 9.) epistolam concilii Nicæni ad Ecclesias
Ægypti, qua Melitio episcopo Thebaidos aufertur jurisdictio, ma.
nente tamen in eọ non modo potestate ordinis episcopali, que
amitti nequit; sed etiam dignitate et gradu, seu honore episco-
pali. Rem confirmat depositio Episcoporum, vel eorum Spontanea
abdicatio: depositi habiti fuere a Concilio Nicæno (can. 7.) Ga-
thari seu Novatiani; e$ de abdicatione Eustathii, Episcopi Pam-
phylie, sermo est in Conc. Ephesino (Ep. Syn. ad syn. in Pam-
phylia): hec profecto ostendunt hodiernam praxim Ecclesia no-
vam non esse—6) Confirmat idipsum praxis Apostolorum ordinandi
episcopos, qui, nulli sedi affixi nullaque ordinaria et sibi propria
jurisdictione instructi, mittebantur hue illuc uti cooperatore
Apostolorum et eorundem delegati (Cf. Bolgeni, L' Episcopato,
p. l. c. 7. n. 78.). Huc etiam facit praxis ordinandi episcopos so-
lius honoris caussa, nullaque ipsis tradita ecclesis administra-
tione. Sed de his omnibus consuli possunt Canoniste.

1004. III. Jamvero constat apud omnes potestatem ordinis in
Episcopis esse immediate a Deo; proinde tota questio est de ori-
gine potestatis jurisdictionis. Sed notandum adhuc est, hanc po-
testatem jurisdictionis spectari posse veluti im abstracto, quate
nus respicit generatim ordinem et gradum episcopalem; ita ul
queratur «num ex immediata Christi institutione debeant essé
Episcopi, qui dependenter a S. Pontifice regant Ecclesiam »; el
in concreto, prout eadem potestas in hoc illove peculiari indivi-
duo residet; ita ut queratur «num in singulis Episcopis sicui
potestas ordinis immediate a Deo procedit, ita etiam potestas
jurisdictionis »: quod enim mediate saltem procedat a Deo rursus
ab omnibus conceditur. Potestatem jurisdictionis ¿in abstracto
consideratam divini juris esse et immediate a Deo, dubitat nemo.

tolicas.com

o; m t m a A 9, j -—má. DL

ART. IV. DE ORIGINE JURISDICTIONIS EPISCOPORUM. 1785

Nam ex immediata Christi ordinatione est, ut in sua Ecclesia
sint pastores et doctores, ut loquitur Apostolus (Eph. IV. 11.);
Petro traditæ sunt a Christo pascendæ oves, et ipsi Apostoli
Bpiscopos constituerunt. Nec certe vel summus Pontifex, vel ulla
humana auctoritas potest umquam efficere, ut in Ecclesia ordo
episcoporum non sit; vel ut sit quidem, sed non regat Ecclesiam.
Tota ergo quæstio reducitur ad potestatem jurisdictionis ¿n con-
creto; ac de ea queeritur « num in Episcopo sit immediate a Deo,
an mediante S. Pontifice ? »

1005. IV. Adverti hic ulterius debet, eamdem potestatem ju-
risdictionis in singulis Episcopis trifariam considerari posse, nem-
p quoad exigentiam seu aptitudinem, actualitatem et exerci-
tium. Certum est—1), eam quoad exigentíiam seu aptitudinem
ese immediate a Deo: aptitudo enim ad jurisdictionem episco-

| palem immediate pullulat ex charactere episcopali, eique est per

. adnexa; sed character a Deo immediate proficiscitur; ergo et
exigentia illa—2) Constat tum ex hactenus dictis de vi ac ra-
tione Primatus, tum ex antiqua, universali et constanti praxi,
potestatem jurisdictionis in Episcopis, quoad exercitium, pendere
omnino a S. Pontifice, a quo arctari, amplificari, uc tolli etiam
potest; etsi non ita, ut omnes qui Episcopi sunt non regant, aut tol-
latur ipse ordo Episcopalis—3) Hinc agitur solum de eadem pote-
state quoad. actualitatem sumpta; et queritur num eam habeant
Bpiscopi vi ipsius ordinationis, ac proinde immediate a Deo, an

mediante S. Pontifice?

1006. Hzc autem queestio paulo aliter etiam proponi solet: di-
cnt nempe, potestatem jurisdictionis in Episcopis esse vel com-
pletam, jam ordinatam ad subditos, et proxime expeditam ad

| valide prodeundum in actum secundum; vel ¿ncompletam, non-
| dum ad subditos ordinatam, nec ita expeditam, ut aliud non de-
sideret ad validum sui exercitium. Incompleta, ajunt, simul cum

Ptestate ordinis, vi consecrationis, Episcopis confertur a Cliristo
de altera solum est

lanquam proximo auctore ac immediato :
ordinata Jam ad

Westio. Scilicet queeritur an potestas completa,
alide prodeundum in actum

secundum, sit etiam immediate a Christo; an vero tantum me-

ctor immediatus, etsi non principa-
50

B
>

diante S. Pontifice, qui ut au
MAZELLA. De Religione et Ecclesia

Mme

ja e y ^f AA "m
TNI

E TEES

e ELA

súbditos, et proxime expedita ad v
!

| wwobrascatolicas.com |

786 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE,

lis (nam principalis solus est Christus), sed minus principalis,
pro auctoritate sibi propria illam conferat?

1007. Jamvero Conc. Vaticanum hanc questionem non attigit:
historice autem constat eam magna animorum contentione agita.
tatam fuisse in Conc. Tridentino: a quo tamen res in medio ré-
licta fuit, agente presertim Card. a Lotharingia (Cf, Pallavicini,
Hist. Cone. Trid. 1. 18. cc. 14. 15.; et 1. 21. c. 11.). Disputatg
ergo questio inter Theologos. Jurisdictionem in Episcopis imme.
diate a Deo dimanantem, primus omnium prefertur invexisse se
propugnasse Franciscus Victoria, theologus hispanus, qui obiit
anno 1549; eique adstipulati sunt Alphonsus de Castro (de just;
hær. punit. cap. 24.); Vasquesius (lib. 2. disp. 152. c. 3. n. 28.)
P. Collet (de ordin. p. 2. c. 4. art 3.), aliique non pauci. Verom
summi quique theologi et scholarum principes contrarium set-
sere. Ita D. Thomas. (in 4. sent. dist. 19. q. 1. a. 3., qusstiur-
cula l. ad. 1.; 2. 2. q. 39. a. 3.; etc.); S. Bonaventura (in opuse.
Quare fratres Minores praedicent et confessiones audiant); Du-
randus (in 4. dist. 24.) Natalis Herveus (in tract. de potest.
Pap.) S. Antoninus (Summ. p. 2. tit. 22. cap. 3. S 3.); /Egydius
Columna archiepisc. Burgensis (in lib. de renuntiat. pap. c. 8. el
opusc. contra exempt. c. 2.); Thomas Argentinensis (dist. 2. q.1.
a. 2.); Joannes de Celaia (in 3. sent. dist. 20. q: 7.); Michael
Manuclerus (part. 2. de Monarc. lib. 4. cap. 10.); Nicolaus Coet-
feteaus (discuss. 5. c. 1. 2. M. Ant. de Dominis); Joannes Putes
nus (in 2. 2. q. l. art. 6. dub. 3. in resp. ad l. object.); Anto
nius Charlas (de libertat. eccles. gallic. lib. 8. cap. 10. seqqj;
Bellarminus (de Rom. Pont. 1. 4. c. 24. seqq.); Suaresius (dele
gib. l. 4. eap. 4.); Vargas (de jurisdic. opusc.); Fagnanus (it
cap. perniciosam, de offic. ordin. n. 30. et seqq.); Benedictus XIV.
(de syn. diceces. lib. 1. eap. 4. n. 2.), aliique complures.

1008. Juxta hane postremam sententiam melius intelligitur dis
paritas inter originem jurisdictionis in episcopis, et in S. Ponti
fice. Etenim hic plenitudinem habens Episcopalis jurisdictionis it
universam Eeclesiam, in omnes et singulas ejus partes, potes
illam in determinata aliqua mensura Episcopis communicare: bi
proinde immediate accipiunt a R. P. jurisdictionem que est de
vinitus instituta. At contra, preter Rom. Pontificem, nemo esl

tolicas.com

ART. IV. DE ORIGINE JURISDICTIONIS EPISCOPORUM. 781

in Ecclesia qui habeat supremam, universalem, plenam potesta-
iem: unde neque Episcopus consecrator, neque Cardinales electores,
peque Ecclesia universalis potest illam novo Rom. Pontifici com-
icare. Mortuo Rom. Pontifice, potestas illa Christi manibus

mun
relinquitur; adeoque novus electus nonnisi a Christo potest claves

regni celorum accipere.
1009. His itaque preenotatis

8 II.

Solvitur Proposita Quaestio.

Pror. LX. — Vi episcopalis consecrationis exurgit quidem in
Episcopis eaigentia quedam Ecclesiam regendi, non tamen
confertur ¿psa actualis potestas ad id requisita: hec enim, li-
ct ez jure divino debeat esse in cætu Episcopali, secus tamem
ac potestas ordinis, nonnisi mediante Rom. Pontifice singulis
Episcopis communicatur.

1010. Prob. I. Actualis jurisdietionis potestas in Episcopis vi
eonsecrationis et characteris non habetur. Ergo ab humana cau-
sa, adeoque a Rom. Pontifice immediate repetenda est— Prob.
conseg. ex sensu ipso adversariorum. Nam eatenus tantum ad-
versarii contendunt actualem jurisdictionem episcoporum esse
immediate a Deo, quatenus putant eamdem ipsi characteri et
gradui episcopali ita esse adnexam ac veluti imbibitam, ut una
cum gradu et charactere in consecratione recipiatur: ergo si 1d
falsum ostenditur, ipsimet fatentur non posse hauriri actualem
jurisdictionem nisi ex Rom. Pontifice; siquidem nullum medium
agnoscunt, nec agnoscere possunt, inter hæc duo, ut ¿mmediate
vel a Deo habeatur, vel a Rom. Pontifice. Igitur

Prob. antec, —1) Posita consecratione non plus possumus,
uam quod ipsius consecrationis et

Ipsius, in episcopo adstruere, q |
characteris episcopalis conceptus necessario includit. Atqui con-
s episcopalis necessario non

atem obtinendam regenda
jurisdictionem. Revera

c pius consecrationis et characterl
includit nisi solam exigentiam ad potest
Eeclesiz, nullatenus vero ipsam actualem

wwWiobrascatolicas.com

IN
"aH
ub

788 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIJE CAPITE,

contradictio in terminis esset, si conciperetur episcopus CONSE.
cratus, in ipso charactere nullam habens relationem ad regendam
Ecclesiam: at posita aliqua. relatione ad Ecclesis regimen, eg.
absque ulla conceptuum pugna, potest intelligi vel immediate ag
ipsam potestatem qua Ecclesia regitur, vel immediate ad alium,
a quo ea potestas accipi debeat. Hinc, uti diximus (n. 1003 .), po-
testas ordinis separabilis est a potestate jurisdictionis,

2) Si illa potestas actualis esset atque existens in episcopo vj
consecrationis; sequeretur quod nulla auctoritate humana posset
impediri aut minui aut suspendi, ita ut non solum illicite, sed
etiam invalide exerceretur; quod enim jure divino subsistit,
nulla humana potestate frustraneum effici potest, ut manifestum
est in lis quee in episcopo pendent a potestate ordinis. Neque di-
cas, invalidos esse actus jurisdictionis in Episcopo schismatico,
suspenso, etc., non quia lpsi deest potestas actualis jurisdictio-
nis, sed quia alligata, et ab habente auctoritatem solvi indiget,
Etenim in episcopo schismatico, suspenso etc. potestas etiam or-
dinis est vinculis adstricta; et tamen valide episcopus ille con-
ficit aut ministrat sacramenta, quod pertinet ad potestatem or-
dinis: si ergo vi consecrationis actualis in eo esset potestas ju-
risdictionis, sicut potestas ordinis, illius etiam actus essent ta-
lidi, etsi illiciti.

1011. II. Potestas jurisdietionis in uno correlativa est subje-
ctioni, quam alter illi debet; adeoque Episcopalis jurisdictio
correlativa est subditis: ergo ubi actu non sunt subditi, nequit
actualis esse jurisdictio; correlativa enim simul sunt, neque unum
absque altero esse aut concipi potest. Si quis ex. gr. actu polle-
at regia potestate, actu carere nequit subditis, quibus nisi facto
jure saltem imperet: quod si nullos subditos habeat, irrisorié
tantum dicetur Rex: hinc est quod per jocum dicere soleamus
regem sine subditis, ducem sine exercitu, indicando nempe rem
irrisoriam aut etiam impossibilem. Atqui Episcopi subditos im-
mediate accipiunt non a Christo, sed a Rom. Pontifice. Ergo ab
eodem immediate accipiunt ipsam actualem potestatem jurisdi-
ctionis,

Minor, ques liquet ex facto et praxi constanti, confirmari etiam
Potest, quia si Episcopi vi ipsius consecrationis, et non mediante

liIcas.com

55 | — z IA 1 Lie E E

ART. IV. DE ORIGINE JURISDICTIONIS EPISCOPORUM. 789

Rom. Pontifice haberent subditos, hi vel essent-1) fideles omnes
Ecclesia universa)—vel 2) eorum pars indeterminata— vel 3) eo-
pum pars determinata (aliqua particularis Ecelesia). Atqui primum
diei nequit; siquidem in ea hypothesi omnes Episcopi, vi conse-
orationis, obtinerent potestatem universalem, que tamen, uti
ostendimus, soli Petro, ejusque successoribus collata est. Nec se-
eundum diei potest; siquidem repugnat ut dentur actuales subditi
alicujus determinati superioris, quin sint et ipsi determinati. Si
tertium admittitur, iam patet Episcopos subditos immediate acci-
pere a Summo Pontifice: nam id docet—a) antiqua et universalis

TA E

praxis—b) ipsa ratio: quis enim aliquam determinatam partem
oregis alteri regendam traderet, nisi ille qui toti gregi praeficitur?

Hinc apposite Suaresius (1. 4. de legib. c. 4. n. 8.): « Superior »,
inquit, «et subditus correlativa sunt, et ideo non potest unum fieri
prius quam aliud, neque unum sine alio. Ergo cum applicatur
materia et fiunt subditi, superior accipit novam potestatem et jus,
et quasi dominium in illos, quia per talem potestatem formaliter
constituitur superior: ergo illa est etiam potestas jurisdictionis;
ergo ultra potestatem datam,per ordinationem, requiritur potestas
jurisdictionis data per homines. » Lainez etiam in concilio Tri-
dentino (apud Pallavicin. hist. 1. 18. e. 15. n. 10.) eadem argumen-
tatione utebatur, asserens materiam ipsam episcopalis jurisdictio-
nis competere episcopis ex jure divino, si ex jure divino ipsis
competat jurisdictio: cum correlativa sint, et unum sine altero
intelligi non possit. Eadem habes apud Bellarm. (de Rom. Pont.
l. 4. c. 24.) etc.

1012, III. Ex Traditione. Nam 1) solemne est Patribus affir-
mare, quod soli Petro sint claves tradite, ut ex eo et per eum
Episcopis communicarentur. Ita Tertullianus (Scorpiac. c. 10).
scribit: « Si adhuc clausum putas colum, memento claves ejus
bic Dominum Petro, et per eum Ecclesia reliquisse. »—S. Leo M.
(erm. 4. in anniv. assum pt. sus) ait: « Siquid divina dignatio cum
ĉo [Petro] commune caeteris voluit esse principibus, nunquam
lisi per ¿psum dedit quidquid aliis non negavit »; et paulo s:
“Ut cum multa solus [Petrus] acceperit, nihil in guemgudm iie
Ipsius participatione transierit Fins US EQ operis ge gntiate
sacerdotali (inter oper. S. Ambrosii) inquit: «Claves illas regni

——— —!—MsP——— y —————À—— —À m — e è ë ^" IMME 2

— ——2—-

v
n.

gam

Y
ue
«Ja
3
$
1

io Dio de
de

e .

ELA AA AEN I. ie

— al

ree
N

www¿0brascatolicas.com

790 DISP. Y. DE VISIBILI ECCLESIZ2E CAPITE,

celorum in B. Petro Apostolo cuncti suscipimus sacerdotes».
Stephan. Larisseeus (in libel. ad Bonifac. II. Pap.) dicit: € Quia
Domino dicente tertio: “Amas me? Pasce oves meas’, tradidit
prius vobis mandatum, ostendens, et per vos deinde omnibus pe
universum mundum sanctis ecclesiis condonavit ».—Grezorius lY,
Pont. Max. (ep. ad univers. episc. 1.) de Ecclesia Romana afir.
mat: «Que sic vices suas aliis impertivit ecclesiis, ut in par.
tem sint vocate sollicitudinis, non in plenitudinem potestatis y...
Patres Cone. Rhemensis (an. 800.) sese agere profitentur, «Ar.
ctoritate episcopis per B. Petrum principem Apostolorum ey.
lata ». — Recole alia PP. testimonia (n. 547. 737.) jam data. Kk
hac igitur Patrum doctrina, merito D. Thomas (lib. 4. con. Gent.
cap. 76.) diserte concludit: « Soli Petro promisit: ‘Tibi dabo dz
ves”, ut ostenderetur potestas clavium per eum ad alios derivar:
da, ad conservandam Ecclesiw unitatem ».

2) Quemadmodum Patres Ecclesie unitatem ab Episcopatu un
passim repetunt, uti ostendunt jam data variis in locis testimo-
nia; ita unitatem Episcopatus ab una etiam origine repetunt. Ui
vero pressius urgeant hanc ideam, juxta ea que leguntur (Jo.
XA VIT.) < rogo.... ut unum sint, sicut tu Pater in me, et eco in
te, ut et ipsi in nobis unum sint» etc.; et « omnia que dedisti
mihi abs te sunt», etc., docent, typum unitatis Ecclesi esse
Dei unitatem in tribus Personis. Ita Symmachus Papa (ep. 1)
inquit: « Ad Trinitatis instar, cujus una est atque individua pe
testas, unum est per diversos antistites sacerdotium ». Ante Sym-
machum autem Cyprianus ad explicandum illum « episcopatus
unum episcoporum multorum numerositate diffusum, et cujus
singulis in solidum pars tenetur », ad Trinitatis mysterium cot-
fugit: « Dicit Dominus », ait, «Ego et Pater unum sumus. ES
iterum de Patre et Filio et Spiritu Sancto scriptum est: Et hi
tres unum sunt». Unde etiam (in ep. ad Magn. 66.) addit: «B
idcirco Dominus insinuans nobis unitatem in divina auctoritat
venientem ponit et dicit: “Ego et Pater unum sumus’. Ad qual
unitatem redigens Ecclesiam suam denuo dicit: et erit unus gre%
et unus pastor ».

Jamvero in divinis una eademque essentia, quz est in trib:
Personis, communicatur Filio a Patre, Spiritui Sancio yero *

liIcas.com

ART. IV. DE ORIGINE JURISDICTIONIS EPISCOPORUM. 79]

patre et Filio tamquam ab unico principio: adeoque Pater, prin-
cipium imprincipiatum est primus veluti fons a quo Filius et Sp.
Sanctus procedunt. Videtur ergo ad mentem PP. unum esse prin-
cipium, & quo Episcopalis jurisdictio procedit in omnes qui illam
participant: illud vero debet esse adspectabile, ut in episcopatu
et in regimine Ecclesie habeatur unitas visibilis. Atqui princi-
pium visibile, a quo in alios potestas derivatur, nullum aliud
concipi potest præter caput supremum Ecclesiæ, Rom. Pontificem
successorem S. Petri, qui primus omnium fuit a Christo institu-
tus episcopus. Ergo necesse est ut a Rom. Pontifice emanet epi-
scopatus, utque episcopus quilibet ab ipso «proprietates suas
ducat tamquam a radice frutex, et a fonte fluvius, et a sole ra-
dius, et nihil a radice alienetur », uti loquitur Tertullianus de Tri-
nitate (adv. Prax. c. 8.).

3) Libet hec omnia confirmare testimonio Sancti Cypriani,
quod non semel (ac presertim n. 887.) exhibuimus, a quo etiam
desumptum est C. Loquitur (c. 24. q. 1.). Super unum, inquit
S. Doctor, cedificat Ecclesiam, seu uni dat Christus potestatem;
et tamen constat plures esse Episcopos, ratione characteris epi-
scopalis, pari consortio prediti honoris et potestatis. Sed unde
hujusmodi consortium ? Ex eo, quod unus ille non sibi soli ser-
vat totam potestatem, sed ipse est origo, exordium alterius po-
lestatis: originem ab uno incipientem Christus sua auctoritate
disposuit. Quare Episcopi se habent ad Rom. Pontificem sicut
radii ad solem , rivuli ad fontem ; illi suum lumen a sole, hi
suas aquas mutuantur a fonte: ac propterea a fonte pracide ri-
vum, procisus arescit: quod minime esset consequens si aqua in
rivum proveniret aliunde quam a fonte. Ita cum proportione ac-
cidit Episcopis; id quod habent auctoritatis in populum mutuan-
tor a Rom. Pontifice; ab ipso præcide, separa Episcopum per
excommunicationem, depositionem, suspensionem, separatus are-
scit, nihil jam potest: cum contrarium contingat quoad poesia
tem ordinis, quam depositus, degradatus retinet, et maligne quidem,
sed valide tamen, invito Pontifice exercet, quia non a Hon uice
immediate eam accipit, sed a Christo. Notatu autem agnum
est, laudatum canonem hec tradere ratione unitatis Ecclesie,
quatenus heec derivatio jurisdictionis Episcopalis proxime a Kom.

wwwobrascatolicas.com

]
1

792 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

Pontifice ad unitatem inducendam et conservandam censetur ne
cessaria: Ut unitatem manifestaret. Unitas totius corporis non
separatur quia unum lumen est quod ubique diffunditur, id
est in multos; sed Unitas servatur in origine : scilicet nog S0-
lum in dependentia, sed etiam 27» origine. Tolle proinde hane
originem, seu derivationem ab hac origine, aliunde deriva pote
statem episcopalem, jam non est una Ecclesia, una mater, fæ-

cunditatis successibus copiosa, sed mults et steriles.

1013. ScuoLioN.—Difficultates facile ad pauca qusedam capita re
vocantur omnes; atque facile diluuntur ex distinctionibus factis
in expositione status questionis: sufficit ergo eas breviter indi.
care. Unde

I. Ex Scriptura opponunt loca, in quibus—1) dicitur (uti Aet,
XX.), Spiritus Sanctus posuisse Episcopos regere Ecclesiam Dei—
2) aut Apostoli dicuntur electi immediate a Christo, (uti ex. gr.
Jo. VI.; Galat. L.; et juxta illud « Sicut misit me Pater, et ego
mitto vos», etc.): Episcopi autem, inquiunt, sunt Apostolorum
successores.

Respondetur:—1) Antequam directe explanemus objecta testi.
monia, prestat animadvertere, duplici ex capite ostendi posse
totum argumentum omni vi carere:— a) ex ¿psa ejus forma. Et
enim quemadmodum Episcopi dicuntur a Deo positi regere Ec-
clesiam; ita dicitur omnis potestas esse a Deo, per Deum reges
regnare, et legum conditores justa decernere. Atqui ex his nemo
recte inferret, omnem potestatem a Deo immediate conferri,
omnes reges immediate per Deum regnare, justa decerni imme
diate a Deo. Ergo similiter nequit recte inferri, singulos Episco-
pos jurisdictionem accipere immediate a Deo—b) Eu iis que se-
querentur, si object; sententiz absque ulla distinctione, rigide
et ut sonant sumendz essent; plus enim evincerent quam ipsis
adversariis libet. Etenim, si Spiritus Sanctus « posuit episcopos
regere Ecclesiam Dei », idest immediate contulit eis potestatem;
ergo etiam subditos immediate Spiritus Sanctus concessit; ipse
etiam immediate territorium definivit; certa namque et definita
jurisdictio nequit existere absque certis ac definitis subditis 40
territorio. Item si ut Apostolis, ita et episcopis dictum est: «Sic

ART. IV. DE ORIGINE JURISDICTIONIS EPISCOPORUM. 793

ut misit me Pater, ot ego mitto vos », nulla facta distinctione;
ergo non indigent episcopi, ut a quoquam accipiant missionem et
canonicam institutionem : poterunt igitur quocumque exeurrere,
ubivis auctoritatem suam exercere, sicut ipsi Apostoli.

9) Liquet ergo distinctionem aliquam necessario adhibendam
esse in objectis testimoniis. Sane—a) ut Episcopi recte dicantur
positi a 5p. Sancto regere Ecclesiam Dei, sufficit ut Deus insti-
tuerit ordinem et gradum Episcopalem; ut consecrati Episcopi
exizentiam habeant et ordinationem ad regendam Ecclesiam Dei:
sed necesse non est, ut singuli potestatem actualem regendi ¿mme-
diate accipiant a Sp. Sancto.—b) Similiter Episcopi nequeunt
simpliciter diel successores Apostolorum, sieut dicuntur Rom.
Pontifices successores Petri. Nam, viventibus adhuc Apostolis,
extiterunt Episcopi, quos ipsi constituebant; non obtinent Epi-
soni equalem potestatem cum Apostolis; nulla existit cathedra,
preter Romanam, jure divino evecta ad dignitatem episcopalem:
quid mirum ergo, si Episcopi ab Apostolis differant etiam quoad
inmediatam originem sus potestatis? Sed haec supra (n.880.seqq.)
exposita ac demonstrata sunt.

1014. II. Ex Patribus ea loca objiciunt, in quibus Patres do-
cent Episcopos divina ordinatione constitui ad regendam Eccle-
siam. Ita ex. gr. S. Ignatius M. (in ep. ad Eph.) dicit episcopos
«definitos esse per terminos terre ex Jesu Christi sententia ».—
S.Cyprianus (ep.69.) dieit eos « przepositos fuisse ecclesiis divina
ordinatione », etc.

Resp. dist.: Et hsc aliaque Patrum effata referuntur ad juris-
dietionem actualem et particularem episcoporum, quasi sit imme-
diate a Deo; neg. Et hzc referuntur ad illos respectus immediate
derivationis episcopalis potestatis a Deo, quos in thesi PED
mus; conc. Locutiones ejusmodi Patrum desumptee sunt ex Scri-
pturarum effatis, et ad eadem alludunt: exponendze ergo sunt ex
lisdem criteriis, quee jam adhibuimus ad loca ipsa REA
exponenda. Sane hæ Patrum sententie explicari optime POS SUN N
etiam semota communicatione potestatis a Deo imuneatate-sin-
gulis Episcopis facta; ita autem explicari debent, Jw Mame
nia a nobis in prob. thesis allata: secus Patres a seipsis dissen-

ürent.

wwwMiobrascatolicas.com dy

,
E E sm

e .
p muna c 19 o a —

-— .

m3 en a d marie nata AU B asks Ze. : »
. *-

]
1
3.

D
H:
p.
L
h
4
44
$

|
j4

¿ | oed

h W

; y D
5 1] b

MES

Ee
n
d
H
?
In
"3
AA
E "

-—

794 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

1015. III. Ex ratione objiciunt: 1) Potestas Jurisdictionis 2d
Episcopatus essentiam pertinet—neo valida foret consecratio epi-
scopalis, si jurisdietio non conferretur.—2) Si Episcopi non a
Christo sed ab homine jurisdictionem acciperent; tum singulorum
episcoporum, tum omnium simul acceptorum, auctoritas foret
humana; ipsa ergo œcumenica concilia evaderent congregationes
humanæ, omni divine auctoritatis robore destitute.—Ita Febro
nius ex episcopo Segnensi in Conc. Trid.

Respondetur:—1) Potestas jurisdictionis pertinet ad essentiam
Episcopatus quoad exigentiam, conc.; quoad actualitatem, neg,
Quod si dicant invalidam esse Episcopi consecrationem absque
assignatione plebis, id jam falsum demonstravimus. Christianus
Lupus ex professo ostendit validitatem harum consecrationun
ex canone VI. Conc. Chalcedonensis, et ex Barsis Lazari atque
Eulogii consecratione, de qua Sozomenus (hist. Eccles. 1. 6. c. 94.)
Charlas autem (de libert. eccles. gall. 1.8. c. 9.) plene satisfacit
contrariis Thomassinii argumentis; ipse Gersonius denique (tract.
de statib. eceles. consid. 8. de stat. preelat.) tametsi non probet,
validas tamen declarat ejusmodi ordinationes.

2) Quod Rom. Pontifex communicat episcopis, non est aliqua
auetoritas ab ipso, vel ab hominibus originem ducens; sed est
ila ipsa auctoritas quam Christus in eo deposuit, dum ipsum
constituit in quo esset fontem plenitudo totius ecclesiastice po-
testatis: si ergo spectetur in se entitas jurisdictionis, non est
potestas humana sed divina. Similiter cum Rom. Pontifex alicui
determinato subjecto confert actualem jurisdictionem episcope-
lem, confert gradum potestatis, quem Christus voluit ut esset in
Ecelesia: gradus ergo Jurisdietionis, quem obtinet Episcopus, non
est humanus sed divinus; eo vel magis, quod character episcopa-
lis ejus exigentíam vel ad illam habet aptitudinem. Hec qii-
dem satis ostenderent, insulsaim esse illationem de humana aucto-
ritate ipsorum conciliorum; sed presterea Concilium cecumenicun
necessario includit ipsum Rom. Pontificem; tune enim verifica
in se illud subjectum morale, cui Christus dona sua contulit juxta

factas promissiones: adeoque ejus et auctoritas nullo modo potes!
humana censeri.

Cas.com

à cum ni

ART. Y. DE CONCILIIS (ECUMENICIS. 795

ARTICULUS QUINTUS

vurpa — -—

Praecipua de Conciliis doctrine capita attinguntur,

" +e

1016. Solutio præcedentis quæstionis, ut ipsius initio monui-
mus, clarius determinat singulorum Pastorum dependentiam a
successoribus Petri; at hi, juxta Conc. Vaticani definitionem, su-
periores etiam sunt Episcopis simul sumptis: prestat ergo cla-
rius etiam determinare hane Rom. Pontificis preeminentiam su-

a i
ii

{
A
H
1
4
p
g

yea -

pra corpus Pastorum. Ad id necessarium est doctrinam de Con-
ciliis, quoad precipua saltem capita, paucis exponere.
1017. Itaque « Concilii nomine, inquit Bellarminus (de Conc.

- a EM
t

yu -
> -

1, 1. c. 3.), idem significatur in Ecclesia, quod nomine comitio- y i |
rum in regnis; nam quemadmodum cum oritur controversia in E |
Republica, conveniunt in unum principes Regni, vel magistratus, | 44 |
ac statuunt quid facto opus sit: ita in Ecclesia cum oritur con- ies
| troversia aliqua de religione, conveniunt presules Ecclesiarum, "s.
| et simul collatis sententiis, statuunt quid bonum videtur ». Unde |o
Concilium generatim describi potest: «Legitimus Prelatorum | da
Eeclesi$ conventus ad judicandum vel statuendum de rebus eccle- c
siasticis >». Dicitur—1) Preelatorum conventus; quia licet quando- B d $
que vox Concilium designaverit aliarum etiam personarum adu- B :
| nationem, a pluribus tamen seeculis constanter adhibetur ad si- B [t
enificandum coetum Preelatorum, maxime Episcoporum —?) Dicitur = ES

dum

Conventus, ut exprimatur comunis Episcoporum actio ac senten-
tia; si quis enim plurium Preelatorum sententiam singillatim expo-
sceret ac obtineret, ea proprie non esset actio aut sententia
conciliaris—3) Dicitur legitimus; si enim conventus Episcoporum
non haberet omnes conditiones debitas, non Concilium. sed la-
|

-
ei nomin br T hdi

trocinium dici consuevit: quænam autem sint conditiones ad le-
s—4) Dicitur ad judicandum

gitimitatem requisitæ, infra dicemu
porum fieret tantum-

vel statuendum; quia si conventus Episco |
discutiendas sententias, etc. quin

ent Episcopi; con-
Concilium—5) Di-
ad alium finem,

modo ad conferenda consilia,
auctoritatiye quidquam statuerent aut judicar
ventus ille in usu ecclesiastico non vocaretur
citur denique de rebus Ecclesiasticis ; quia si

wwWobrascatolicas.com

f
4

ae c o >=" A
— we— n y "
"

796 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE.

quam ad pertractanda negotia ecclesiastica convenirent Episcopi,
eorum conventus non diceretur Concilium: nec enim possunt, ut
Episcopi, alia negotia quam Ecclesiastica, sua auctoritate de.
finire.

1018. Concilia sic generatim accepta dividuntur in generalia
et particularia: generale representat Ecclesiam universam; par-
ticulare vero partem aliquam Ecclesise. Pro ratione autem partis
Ecclesis, quam repræsentat, Concilium particulare potest esse
Nationale aut Provinciale: nationale est illud, in quo conve
niunt Archiepiscopi et Episcopi unius regni vel nationis, quibus
præest patriarcha vel primas, aut, his deficientibus, delegatus
quidam a Sede Apostolica; provinciale vero est illud, in quo con-
veniunt tantum Episcopi unius provinciæ ecclesiasticæ, qnibus
præest Archiepiscopus sive Metropolitanus. Addi his potest Con-
cilium diæcesanum, in quo conveniunt presbyteri unius Episco-
patus, præsidente Episcopo; sed illud non Concilium, sed Sy-
nodus potius vocatur; uti enim advertit Bellarminus (c. 4.), «vix
dici possunt Concilia [diccesana], cum in eis ordinarie nullus sit
qui jurisdictionem habeat [in foro externo], preter unum Episco-
pum qui preest >». Non desunt tamen Concilia particularia, qui-
bus plures Episcopi ex aliena natione vel provincia interfuerunt:
hec dici solent mixta: cf. Bened. XIV. (de Synod. Dicce. 1. 1.
c. l.).

1019. Concilium generale vocatur etiam plenarium, univer-
sale, cecumenicum, etsi quoad hanc postremam appellationem
aliqua existat nominis discrepantia inter auctores. Nonnulli enim
attendentes ad vim nominis non vocant æcumenicum Concilium,
cui non interfuerint ex toto orbe Episcopi; sicut e contra vo-
cant ccumenicum illud, cui ex omnibus provineiis Episcopi in-
terfuere, etsi abfuerit Romanus Pontifex. At si rem spectemus,
sicut generale, ita ecumenicum. recte dicitur illud Concilium, ad
quod omnes Episcopi fuerunt vocati, licet non omnes interfuerint,
ut infra explicabimus; quemadmodum æcumenicum est, si inter-
sit Rom. Pontifex, licet non omnes Episcopi, convenerint; sicut enim
deficiente Capite, deficeret representatio Ecclesis universe; ita bæ
"epresentatio, eo presente, aliis ex parte absentibus, ut dicemus, ha-
beri posset. Habita ergo ratione rei potius quam nominis, appellatio-

(00 co MR GR 889
DAA AT

ART. V. DE CONCILIIS (ECUMENICIS, 797

menicisumimus tamquam synonimam generalis; et ecume-

pem (ec W e
mus«Concilium representans universam Ecclesiam, actis

nicum dici :
assentiente Romano Pontifice ». Dicitur—1) Concilium: est genus

„rimum, jam decluratum—2) Representans universam Fecle-
sam: est differentia ultima, quee duo importat: 4) quod adsit
Rom. Pontifex Ecclesi? Caput; sicut enim corpus humanum non
representa tuT totum, si desit caput, ita nec Ecclesia tota repre-
sentatur, Si desit Rom. Pontifex: 5) quod adsint saltem aliqui ex
majori parte provinciarum ecclesiasticarum Episcopi, ut repre-
sentetur moraliter universa Ecclesia—3) Actis assentiente Rom.

- -

Pontifice: hujus enim assensu deficiente, omni vi carent decreta,
et Concilium ipsum nullius auctoritatis erit. Poterit autem Con-
clium esse perfecte aut imperfecte ccwumenicum et generale,
ali statim patebit ex dicendis de celebratione et acceptatione seu
approbatione Concilii.

1020. Quoniam hie de Conciliis agimus ut clarius determine-
mus relationes Rom. Pontificis ad illud, et sic melius assequa-
mur vim ac rationem Primatus: lis omissis, que directe spe-
dant ad Concilia particularia, que ad generale pertinent prose-
quemur; inde enim patebit quomodo Rom. Pontifex sit supra
Corpus Pastorum. Ut vero cum ordine proponamus multa que
breviter attingenda sunt, agemus—1) de convocatione—2) de ce-
ebratione—3) de confirmatione—4) ac denique de necessitate
Concilii generalis.

1021. I. Quoad convocationem, statui imprimis debet « munus.
convocandi concilia generalia ad Rom. Pontificem proprie perti-
uere; sic tamen, ut possit etiam alius, Pontifice consentiente,
Concilium indicere ; quin etiam satis est, si indietionem factam
| ipse postea ratam habeat et confirmet. At si nec ipse indicat
| Concilium, nec aliquis alius de ejus mandato vel consensu, nec

ihe saltem approbet indictionem, illud non Concilium, sed con-

ciliabulum fore». Quod probari potest
l) Ex jam statutis de natura Primatus Rom. Pontificis. Nam
ille solus jus habet convocandi Coneilium generale, qui potesta-
{em habet in omnes totius Ecclesie Episcopos: agitur enim de
. "Ünvoeatione coactiva, cui Episcopi omnes obedire tenentur At-
qui nonnisi Rom. Pontifex potestatem habet in omnes Episco-

€

MO IH is

a FS

REO

wwwobrascatollcas.Cco n

TOS DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIX CAPITE.

pos—Ad eum solum pertinet jus convocandi Concilium generale,
qui supremam habet potestatem in universam Ecelesiam: agitur
enim de statuendis ac definiendis lis que ad Ecclesiam Universa
lem spectant. Atqui solus Rom. Pontifex habet potestatem -
premam in Ecclesiam universam —5upponas quod alii, ex. ET. ipsi
Episcopi possint Concilium generale convocare absque COnsensu
Rom. Pontificis; hujus potestas non esset plena, nec ipse esset
Monarcha in Ecclesia. Atqui Rom. Pontifex habet plenitudinem
potestatis, et forma regiminis in Ecclesia est monarchica ex Chri.
sti institutione.

2) Hinc semper Ecclesia agnovit hoc jus in Rom. Pontifice,
Sane in Conc. Chalcedonensi, a Legatis Sedis Apostolice postula
tum est cur Dioscorum, Patriarcham Alex., exclusum vellent; et
responderunt: « quia synodum ausus est facere sine auctoritate
Sedis Apostolice, quod numquam factum est, nec fieri licety—
Cone. Lateranense V. sub Leone X. pronuntiavit: «Solum Rom.
Pontificem, tamquam super omnia Concilia auctoritatem haben-
tem, Conciliorum indicendorum... plenum jus et potestatem ha-
bere ».—Gregorius If. synodum 300 episcoporum, a Leone Isauro
convocatam ideo reprobavit, quia absque Rom. Pontificis aucto-
ritate celebrata fuerat—Eadem ratione reprobatum fuit a Ste-
phano IV. pseudo-ccumenica synodus a Constantino Copronimo
congregata—Hinc Concilia cecumenica occidentalia omnia a Rom.
Pontifice, et quidem solo, fuerunt convocata: orientalia vero, etsi
convocata dicantur ab Imperatoribus, numquam tamen absque
consensu aut ratihabitione Rom. Pontificis. Certe quoad Conci-
lium Constantinopolitanum III. legitur (Act. XVIII. Serm. Pro
sphonetico seu Acclamatorio): « Arius divisor Trinitatis, et par-
titor insurgebat, et continuo Constantinus semper Augustus, e!
Sylvester laudabilis magnam atque insignem in Nicea Synodum
congregabant ». Convocationem Concilii Ephesini a Theodosio Ju-
niore factam, ratam habuit Celestinus, scribens (Ep. ad Theodo-
sium): « Huic Synodo, quam esse jussistis, nostram presentiam
in his, quos misimus, exhibemus ». S. Leo, scribens ad Marcis-
num imper., qui Chalcedonense Concilium convocaverat, ait:
« Sanctum clementi» vestræ studium, quod ad reparationem p*
cis ecclesiasticze Synodum haberi voluistis, adeo libenter accepi,

IiIcas.com

»". "d v mt " " l i —
»» "CZ o v H - . 4 AU «7 y a 1 eame ER s a? T Pa » . B
po » f & » mam = ve

ART. V.— DE CONCILIIS (ZCUMENICIS. 700

jt ete. ». Cone. Constantinopolitanum IV. convocavit Basilius
Jop; sed Hadrianus II. ad ipsum seribens (Act. I.) ait: « Volu-
pus autem per vestre pietatis industriam Constantinopoli nume-
„sum celebrari Concilium: cui nostri quoque Legati presiden-
tes, delictorum hominumque diserimine perspecto, statim cuneta
impii conciliabuli (Photiani) exemplaria ab iis qui illa retinent
ablata, ignibus eremanda tradant». Et sic de ceteris.

3) Quare—2) si alii quam Rom. Pontifices videntur indixisse
Conciliu, ii hortando, consulendo ea convocasse dicuntur: quod si
soctoritate egisse videantur, id vel de mandato Pontificis, vel
ati causa ministerialis, vel consentiente aut ratihabente Pontifi-
ce, efficere potuerunt—b) Quod si Pontifices in suis litteris plus
quam par esset Imperatoribus tribuisse videantur; id non defe-
ctui auctoritatis in Pontifice, aut proprie potestati in Impera-
toribus adscribendum est, sed quibusdam rerum adjunctis extrin-
scis omnino. Vigebant enim leges antiquæ frequentes hominum
conventus, metu seditionum, prohibentes; non poterant Concilia
commode celebrari, nisi in aliqua civitate Imperatori subjecta;
hereticorum aut schismaticorum vis, que timebatur, Imperato-
mm armis erat compescenda; ob Ecclesiarum paupertatem, non-
nisi Imperatorum liberalitate poterant Episcopi ex dissitis regioni-
bus in unum Concilii locum convenire: ob has igitur rationes
Pontifices aliquid Imperatoribus permiserunt quoad Conc. conyo-
cationem. Cf. Bellarminum (1. 1. c. 12. 13.).

1022. At quinam convocandi sunt ad Concilium ? Notetur im-
primis eum Bellarmino (l. c. cap. 15.): « In Conciliis, multis de
causis, aliquos interesse posse; alii enim intersunt ut judiees, qui
dicuntur habere suffragium decisivum; alii ut disputando exami-
nent difficultates, qui dicuntur habere suffragium consultivum;
ali ut ministrent, quales sunt notarii, custodes, et alii ut de-
fendant Concilium, et dent operara ut intus et extra omnia sint
pacata ». Queestio igitur est de convocandis ul judicibus, ut fe-

rant suffragium decisivum.

1023. Novatores, negata distinctione ex jure divino inter
forma regiminis democratica 1n Ec-
laicos ete. convocandos

cle-

ticos et laicos, assertaque

clesia, consequenter tenent Imperatores, SE
ése ad Conc.: unde una ex causis, ob quas restiterunt Conc. Tri-

www0brascatolicas.com -

800 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

dentino, ipsis auctoribus, est quia in eo non habuerant suffra.
gium, nisi Cardinales, Episcopi, Abbates et Generales Ordinum
Religiosorum, cum debuissent omnes viri docti etiam laici suf.
fragium habere decisivum. Hic error satis superque refutatus ; i
principiis, quibus innititur, non indiget hic iterum confutari
Prestat solum recolere censuram latam a Pio VI. in prop. X
synodi Pistoriensis: « Doctrina, qua parochi aliive Sacerdotes js
synodo congregati pronunciantur una cum Episcopo judices fidei
et simul innuitur judicium in causis fidei ipsis competere jure
proprio et quidem etiam per ordinationem accepto, falsa, teme
raria, ordinis hierarchici subversiva , detrahens firmitati defini-
tionum judiciorumve dogmaticorum Ecclesise, ad minus erronea».

1024. Itaque imprimis vocandi sunt ad Concilium de jure or-
dinario Episcopi omnes jurisdictionem habentes. Etenim—1) in
Conciliis cecumenicis agitur de dogmatibus definiendis, hæresihus

damnandis, legibus disciplinaribus statuendis: hsc vero munera

ad eos pertinent, qui a Deo constituti Pastores et Doctores, ju-

risdictionem habent in foro externo, et Ecclesiam docentem ae |
regentem representant. Sed hi sunt Episcopi, quos Spiritus San- |

ctus posuit regere Ecclesiam Dei—2) Hinc Episcopi jurisdictio-
nem habentes vocandi sunt ex jure divino. Nam ex jure divino
debent esse Episcopi, qui Ecclesias particulares regant; Conci-
lium autem nequit esse cecumenicum nisi Patres universam Ec

clesiam representent. At Patres simul sumpti nequeunt univer-

sam Ecclesiam representare, nisi singuli particulares regendo,

eas juridice representent. Cum ergo ex jure divino sint Episcopi
particularium Ecclesiarum, ex jure divino eorum coetus repra-
senta, Ecclesiam universam—3) Accedit totius antiquitatis testi-
monium. Eusebius enim (l. 5. c. 23.) ait: «ob quam causam [ob
quaestionem Paschatis sub Victore Papa] conventus Episcoporum
et concilia per singulas quasque provincias convocantur »; Patres
Conc. Chalcedonense (Act. IV.) exclamarunt contra profanos Con-
cilium ingressos: « Mitte foras superfluos: concilium Episcoporum
est »; Osius ad Constantinum (apud Athanas. ep. ad solitariam
vitam degentes) dixit: « Tibi Deus commísit imperium; nobis Epi-
Scopis que sunt Ecclesise concredidit »; et S. Ambrosius ad Va

lentinianum (ep. 32.): « Si conferendum de fide, Sacerdotum [Epi-

AA ë ë
NN ë a 0
A È

i 7 LM
` o "T » e 23 Mud ee z

ART. V. DE CONCILIIS Q2CUMENICIS. 801

] debet esse ista collatio, sicut factum est sub Constan-

tino, qui judicium dedit Sacerdotibus » idest Episcopis. Cf. Bel-

jarm. (l. €. cap. 15.).
1025, Inter Episcopos autem convocandos ad Concilium, viden-

lor esse etiam Episcopi electi et nondum consecrati; ipsi enim
jam habent jurisdictionem; et, uti inquit Canus (de Locis, 1. 5.
e, 2.) « totum ecclesiastici concilii negotium non ordinis sed ju-
risdictionis potestate transigitur ». Controvertitur vero, utrum
Episcopi i. p. i. seu anulares eodem jure gaudent. Suarez (de
Fide, disp. 11. sect. 1. n. 15.) ait: « Episcopi anulares vocari
sine dubio possunt -ad Concilium, et habere suffragia. Per se vero
id minime necessarium est, quia jurisdictione carent Episcopali.
Et ita habet usus». In Conc. Vaticano admissi fuerunt Episcopi
hujusmodi, integra tamen manente questione juris. Cf. Cecconi
(Storia del Conc. Vaticano, l. 2. e. 1. art. 1.).

1026. Notari hic debet Episcopos omnes jurisdictionem haben-
tes vocandos quidem esse ad Concilium, « ut, ait S. Leo (ep. 89.),
evocatis de cunctis provinciis sacerdotibus vere possit esse uni-
versale Concilium»; at minime necessarium esse ad cecumenicita-
tem ac legitimitatem Concilii, ut omnes conveniant: id enim ne-
cessarium non est ad representationem Ecclesise universalis, et
aliunde unus vel alter facile posset impedire Concilium. Sufficit
ergo—1) ut convocatio sit universalis, ita ut precipuis Ecclesis
partibus innotescat, et nullus episcopus jurisdictionem habens
excludatur—2) Numerus quidam determinatus assignari non pot-
est; nec requiritur ut numerus ille sit insigniter magnus, cum
celebrata fuerint concilia nationalia, in quibus major fuerit nu-
merus episcoporum, quam in quibusdam Conciliis cecumenicis—
9) Id eerte requiritur, ut habeatur representatio moralis totius
ecclesie: quid autem ad id requiratur et sufficiat, non potest me-
lius cognosci, inquit Bellarminus (l. c. eap. 17.), «quam ex con-
suetudine Ecclesie, et ex iis Conciliis, que omnium consensu ge-
neralia fuerunt ». Hine addit, requiri « ut saltem ex majori parte
"hristianarum provinciarum aliqui adveniant; et si quidem Con-
cilium sit in Oriente, semper visum est sufficere, si ex provinciis
omnibus Orientis Episcopi conveniant multi; ex toto autem Oc-

cidente mittantur aliqui a Summo Pontifice qui suppleant alio-

51
MAZZELLA. De Religione et Ecclesia

wwWobrascatolicas.com

802 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

rum locum: et si celebretur in Occidente, conveniant ex omnibns |
provinciis Occidentis multi, ex Oriente autem pauci aliqui 84
niant nomine aliorum »: Quod deinde ex historia Conciliorum Con-
firmat.

1027. Præter Episcopos vocandi sunt ad Concilium etiam.
1) Cardinales ; at quo jure, non constat inter Doctores, et uli
advertit Suarez (de Fide, disp. 11. sect. 1. n. 17.), id pendet « ex
illa questione, an dignitas Cardinalium sit jure humano introdu.
cta, ut vult Sotus... vel divino, ut tenet Turrecremata ». Schmal.
z*rueber (Dissert. procemialis, S 8. n. 320.) ait: « vocari debent
Cardinales, etiam non Episcopi. Idque ex privilegio vel consue
tudine, ut quidam existimant, vel, ut alii cum Suaresio, etiam
ex jure ordinario. Quia actus jurisdictionis qui ad externum Ee
clesiæ regimen ordinantur, et intrinsece a consecratione episco-
pali non pendent, communicari possunt quibusvis personis eccle
siasticis capacibus »—2) Ex eadem ratione vocari debent Gene-
rales Praepositi religiosorum ordinum, et Abbates qui jurisdi-
etione quasi-episcopali potiantur in populum aliquem et in
aliqnod territorium—3) Quoad Abbates exemptos sed habente:
jurisdictionem solum in suos monachos, nisi sint Generales, Tes
controvertebatur: Bouix (de Papa, par. 8. c. 1. S. 5. prop. T.)
ante Concilium Vaticanum multis probare studuit, hujusmodi
Abbates convocandos esse; at a Conc. Vaticano fuerunt exclusi
ob rationes, quas indicat Cecconi (Storia del Conc. Vaticano,
vol. 1.1. 2. c. 1. art. 1.).

1028. II. Quoad celebrationem, debet imprimis statui jus pre
sidendi Concilio cecumenico. « Catholici omnes, ait Bellarminus
(l. c. e. 19.), id munus proprium esse docent Summi Pontificis,
ut per se vel per Legatos Synodo preesideat, et tamquam supre-
mus judex omnia moderetur ». Agitur ergo non de preesidentia
honoris tantum, sed jurisdictionis, vi cujus præses omnia mode-
retur: hinc ipsius est determinare objectum de quo sit tractat-
dum, ordinem quo tractari debeat, etc. Jus autem illud spectare
ad Rom. Pontificem probatur |

1) Ex supra statutis. Etenim—a) illius est jus przesidendi
Concilio, qui habet. supremum Ecclesie regimen; siquidem hæ
PrSsidentia pars est regiminis supremi ac universalis Ecclesi

Icas.com

ART. V. — DE CONCILIIS (ECUMENICIS. 803

Atqui Rom. Pontifex obtinet supremum ac universale Ecclesiz
regimon—b) [llius est preesidere Concilio, qui superior est omni-
bus Episcopis. Atqui solus Rom. Pontifex, uti probavimus, su-
perior est omnibus Episcopi etiam simul sumptis. Ergo.

3) Ex praxi Ecclesia” ; omnibus enim Conciliis, quee celebra-
tione fuerunt cecumenica, presedit Rom. Pontifex. Sane res est
manifesta, nec ab ullo in dubium vocatur, Conciliis in Occidente
habitis preesedisse Rom. Pontifices. Sed quoad Orientales, Nicz-
no I., teste Gregorio VII. (Apolog. c. 3.) prefuerunt « Osius Cor-
jubensis, Victor et Vincentius Presbyteri Rom. Ecclesie, ex

a a 0M —
- e

parte Sylvestri »: neque aliter intelligi potest quod Osius primus
omnium subseripserit. Idipsum testantur Gelasius Cyzicenus (Hist.
Conc. Nicæ. l. 2. c. 3.); Adrianus Papa (Epist. can. ad Carol.
M, missa); de Osio Athanasius (ep. ad Solitarios de Presbyteris);
Socrates (Hist. 1. 1. c. 5.); Theodoretus (Hist. 1. 2. 7.); Photius
(lib. de septem Synodis); etc.—Ephesino, uti constat ex Act. IIL.,
prefuerunt nomine Rom. Pontificis, Cyrillus Alex., Arcadius et
| Projectus Episcopi, Philippus Presbyter, omnes R. P. Legati.—Ad
Chaleedonense Conc. scribebat S. Leo: «In his fratribus Pascha-
sino et Lucentio Episcopis, Bonifacio et Basilio presbyteris, qui
ab Apostolica Sede directi sunt, me Synodo Fraternitas vestra
estimet presidere ».—De Const. III. legitur (Act. I.): « Conveniente
saera Synodo, idest Theodoro et Gregorio presbyteris et Joanne
diacono, vicem agentibus Agathonis Archiepiscopi antiquæ Ro-
me» etc.—In Nicæno II. Petrus Archipresbyter Romanus, et Pe-
trus Abbas S. Sabe locum tenent Sedis Apostolicæ; unde ante
| Tarasium et reliquos Episcopos ita subscripserunt: « Petrus vi-
| sagens Adriani Pape veteris Rome definiens subscripsi ». —Ín
Const. IV. Adrianus (ep. ad Basilium Imp.) scribit: « Volumus
| Der vestre pietatis industriam illic numerosum celebrari Conci-
[s cul nostri quoque missi presidentes, neinpe Donatus et

MEME onm Tr

Noe e

Stephanus Episcopi, et Marinus diaconus » etc.—Conoc. Const. I.

an fuit primo celebratione cecumenicum sed tale evasit quando

| ano mox sequente accessit Damasi confirmatio in Conc. Koma-

| % ad quod tres etiam Orientales Episcopi missi fuerunt: « haud

| zulto post, seribit Photius (Lib. de Septem Synod.) et Damasus

4 i ; ;
| Episcopus Rome eadem confirmans accessit ».—heque Conc. Const

AS" 5 E
A AP
-

— os NM
AA > S.A dk
—

aay
-— '

a run»

é
,
g
&
d
| r
` '
bal i
á
ef $
$ f
[] y t
i f
b
LI
è
L d P h
" 4
-æ P
P
L]
^4
B
a
4! M
"

+.
m ` 7 2
"n e AN
E - A,

7» ^ y 2
A

"uw M

JN ST i

804 DISP, V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

II. fuit celebratione cecumenicum; siquidem non modo non intep
fuit Rom. Pontifex, sed defuit Occidentalium repræsentatio: deinde -
vero ccumenicum factum est ex confirmatione Vigilii aliorumque
Rom. Pontificum. Ceterum Patres hujus Synodi ad Vigilium "as
pserunt: « petimus ut, presidente nobis vestra Beatitudine, com. 1
muni tractatu eadem capitula in medio proponenda et Queri, el
consummari, et finem questioni imponi ». |

3) Quare si objiciant, quibusdam orientalibus Conciliis prese.
disse Imperatores; respondendum est: eos pr:esedisse loco et ho.
nore, conc.; auctoritate, vel neg., vel subdist.: auctoritate "li
impediendam vim et ordinem servandum, seu ad protegendum
Concilium, conc.; ad statuendum vel definiendum quidquam in |

Conc., neg. Veritas hujus responsionis est historice manifesti,
Nam Conc. Chalcedonense (ep. 98.) scribit ad Leonem M.: «Qui:
bus [episcopis] tu quidem sicut membris caput preeras, in his
qui tuas vices gerebant benevolentiam preferens: imperatore
vero fideles ad ornandum decentissime prssidebant, sicut Zore-
babel Jesu (1. Esdr. III. 2.) Ecclesiam tamquam Jerusalem edif-
cationem renovare circa dogmata invitantes ». In Conc. «cum.
VIII. (can. 17.) legitur: «Illud autem tamquam perosom quid]
dam ab auribus nostris repulimus, quod a quibusdam imperiti
dicitur, non posse Synodum absque Principali preesentia celebrari;
cum nusquam sacri Canones convenire seculares Principes in
Conciliis sanxerint, sed solos Antistites ». Quod acnoverunt ipi
Imperatores. Theodosius Junior et Valentinianus, mittentes Car
dianum Comitem Cone. Ephesino prefuturum, significant id fieri.
«ea lege et conditione, ut cum questionibus et controversiis que:
circa fidei dogmata incidunt, nihil quidquam commune habes.
verum ut eos submoyeat qui aliquod obstaculum afferre po!
sunt» ete. Constantinus Pogo. scripsit ad Gregorium Rom. Pot |
tificem: « Neque enim cum illis [episcopis] tamquam Imperator
sedebo aut imperiose loquar, sed tamquam unus ex illis; et prov!
statuerint Pontifices ego exequar ». Basilius Imp. in Synodo yil.
fatetur « non esse suum, nec ullius Laici misceri Ecclesiasticis
judiciis »; unde subscribit post omnes Patriarchas, et quidem noo

definiens, sed « suscipiens et consentiens » — Cf. Bellarm. fe
cap. 19. seq.). |

liIcas.com

d ; ATAR
Be v "P Pæ "

"An

ART. V. — DE CONCILIIS (ECUMENICIS. 805

—

1020. Alterum quod statui debet quoad celebrationem Concilii
est, quod licet ad Rom. Rontilcen spectet ei præsidere, ceteri
jamen Episcopi sunt veri Judices. Id non negant nisi Novatores,
in quorum sententia Concilii est inquirere, sed Christus solus et
Verbum Dei habet suffragium decisivum. Nos ergo dicimus, ait
Bellarminus (l. c. cap. 18.), consessum Episcoporum in Conciliis
legitimis esse verum judicum consessum, et eorum decreta et le-
ces necessario sequendas. Porro ex omnibus Conciliis ex antiqua
miversalique praxi manifestum est, quod definita atque statuta in
Conciliissemper vim obligandi obtinuerunt: unde anathema dicitur

—
*

—

d " å
» A de — e iig tt! oti ahi. m i
t- : —

«p orae ud
eoi

e : ? - ^
PASE Te bem s m e wp +
- É > as <
- * cbe

iis qui negant definita tamquam de fide; decreta vocantur canones
seu leges Ecclesize; contra resistentes actum semper est tamquam
contra rebelles, et in Conc. Chalcedonensi ex. gr. (Act. IV.) decem
episcopi, qui sententie Concilii acquiescere recusabant, pro hære-
ticis habiti sunt. Sed dici nequit Conciliorum decreta hanc vim obti-
nere exercente judicio solo Rom. Pontifice; etsi enim ob supremam
plenamque potestatem qua pollet solus, possit rem totam solus de-
finire; id tamen non prestat quando Concilium convocat, cum
eoque definit: secus sententia non esset conciliaris, nec Episcopi
subseriberent : «Ego N. N. definiens subscripsi ». Ergo dicendum
est, Episcopos cum Sum. Pontifice definientes vere esse judices,
verumque exercere judicium — Cf. Bellarm. (l. c.).

1030. Inde tamen pessime aliqui deduxerunt ad definitiones
üdei in Conciliis necessariam esse unanimitatem saltem moralem
suffragiorum; neque recte alii dixerunt debere Kom. Pontificem
sequi saltem majorem partem. Revera etsi minorem partem is
sequatur, non judicat solus; ac proinde sententia vere erit con-
ciliaris: novimus ex Christi institutione Episcopos sine Capite
nihil posse ultimo statuere ac definire; at certe non probatur,
quod ex ipsa divina institutione Caput debeat dirigi a majori
parte membrorum, cum ipsius potius sit omnia dirigere. Num
dicitur major Episcoporum pars fundamentum, supra quod edifi-

catus est ipse Petrus? Num dicitur major ovium pars debere
uti recte notat Bellarminus

. ; C " d
— de = aw men
. -` ya

»
y cd pr a
—
de ied E

L m
LÀ

X ec. mapu — -
L

— ud a

pascere seu regere Pastorem? Quare,

(cit. cap. 18.), Summus Pontifex non est simplex præses Conci-

lii, qui talis a rege constituitur; sed vere est rex relate ad illud

1 M,

. - bn E al 4 a
tribunal: unde sicut Rex posset rescindere sententiam a majorl (P
E 33
parte Judicum latam; ita si major pars Episcoporum aliquid de- K ^
M
EAN
Li
E
f

9brascatolicas.com
*

» tera 0 o —( a TEA m—— y A —— -£
^ ma -— q A - -

- a a "t
P
"t

806 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIZE CAPITE.

ecrneret, posset Rom. Pontifex ab eorum judicio resilire, Cete. -
rum advertit ipse Bellarminus, citra casum violentism, ut in UU
cilio Ariminensi, vel fraudis, ut in Conc. Chale. quoad decretum -
a Leone rejectum, numquam contigit, ut major Episcoporum pars
erraverit—Cf. que de hac re scripsimus in tract. de Virt. Infu.
sis (n. 612.).

1031. III. Quoad confirmationem Concilii cecumenici, hic Sup-
ponimus in primis, illud, quando vere ccumenicum est, in rebns

fidei et morum errare.non posse. Id non exigit demonstrari aliis
argumentis, quam iis quibus adstruximus Ecelesiæ infallibilita.-
tem in docendo (n. 737.). Unde Bellarminus, postquam varia S. Seri-
pture loca singillatim expenderit, concludit (1. 2. c. 2.): «ex qni-
bus omnibus locis ita possumus ratiocinari: si nos jubemur a Deo
audire etsequi Episcopos, ut Praepositos, Pastores, Doctores, Spe-
eulatores, Patres; certe vel illi nos fallere non poterunt, vel nos
poterimus culpam in Deum rejicere. At sine dubio singuli Epi-
scopi errare possunt, et aliquando errant, et inter se quandoque
dissentiunt, ut nesciamus quisnam eorum sequendus sit; ergo sal-
tem omnes simul, presertim in nomine Domini congregati, quando
uno ore nos docent, errare non poterunt »—Cf. argumenta data
(n. 796. seqq.).

1032. Verum ut Concilium sit vere ccumenicum , et suprema
infallibili auctoritate gaudeat, necessaria omnino est approbatio
seu confirmatio Rom. Pontificis. Id probatur

1) Ex supra statutis. Nam—a) eatenus Concilium est vere cct-
menicum, quatenus repreesentat Ecclesiam universam; sed Conci-
lium omnium Episcoporum sine ulla approbatione Rom. Pontificis
non répresentat Ecclesiam universam; siquidem representat cor-
pus absque preecipua ejus parte quee est Caput—b5) Infallibilitas,
de qua agimus, nequit haberi, nisi per assistentiam Sp. Sancti a
Christo promissam; ergo haberi nequit, nisi habeatur subjectum
illud, cui Christus hane prerogativam promisit: sed subjectum hu-
jusmodi non est corpus Episcoporum sine Capite, uti patet ex testi-
monlis, qu:e dedimus ad probandam promissionem infallibilitatis.

2) Ex testimonio ipsorum Conciliorum. Sane de Conciliis in
Occidente habitis res est manifesta; nam iis omnibus, Tridentino
excepto, ipse summus Pontifex interfuit, et præsens consensit

Cas.com

ART. V.—DE CONCILIIS (ECUMENICIS. 807

patres vero Tridentini in ultima sessione confirmationem a Papa
petendam diserte edixerunt: quid factum sit in Concilio Vaticano
to duabus editis Constitutionibus, omnes norunt. Quoad Conci-
lia autem habita in Oriente, de I. legitur (ep. Synod. Rom. an. 484.
wb Felice IIT. seripta): « Trecenti octodecim Patres apud Nicæam
congregati, sequentes dominicam vocem, confirmationem rerum in
ea gestarum atque auctoritatem Sancte Romane Ecclesia detu-
lerunt »; de II. seribit Photius: « Quibus haud multo post et Da-
masus Episcopus eadem confirmavs atque sentiens accessit »; de III.
dicitur (Act. V.): « Quia autem necesse est, ut omnia que con-
seta sunt, sanctitati tuse significentur, non potuimus non scri-
bere »; de IV. Epistola missa ad Leonem habet: « Rogamus et tuis
decretis honora nostrum iudicium. Omnium gestorum vim vobis

insinuavimus ad probationem nostre sinceritatis, et ad eorum,

que a nobis gesta sunt, firmitatem et, consonantiam »; de V. con-
stat legationem missam esse ad Vigilium, et prefatio sententie
contra tria capitula edicit: « quia contingit Vigilium religiosissi-
mum, in hac regia urbe degentem , omnibus interesse, que his
tribus capitulis annotata sunt, et tam sine scripto, quam in seri-
pturis, ea seepius damnasse » ete.; de VI. legitur (ep. ad Agatho-
rem data): « Orthodoxs fidei splendidam lucem vobiscum clare
predicayimus, quam ut iterum per honorabilia vestra rescripta
confirmetis, vestram oramus paternam sanctitatem »; de VII. te-
stem habemus epistolam Tarasii ad Adrianum Í., ex qua constat
tum Pontificem Legatos suos misisse, tum Patres ad eum scri-
pisse; De VIII. epistola Synodica ad Adrianum II. habet: «Omnium
nostrum conventum, et universalis hujus synodi consensum ad con-
sonantiam recipiendum predica: eum magis ac magis veluti pro-
prium solidius confirma evangelieis preceptionibus et admonitio-
nibus vestris y.

3) Hinc—a) Concilia a Rom. Pontifice reprobata, reprobayit
semper Ecclesia: ita Conc. Ariminense, cui interfuerunt 600 Epi-
icopi, rejecit Damasus; Conc. Ephesinum Il. reprobavit Leo; etc.
=b) Alia Concilia partim approbata partim reprobata 2 Rom
Pontifice, vim auctoritatemque obtinuerunt pro ei solum parte
QW!» ab eo fuit confirmata: ita Cone. Francofordiense celebratum,
úl videtur, an. 794., confirmatum fuit ab Adriano quoad eam par-

hr MEME mnc NN UL Re LL Lnn———D——— ERE

www;obrascatolicas.com

^ » > Du. A
>> ,
.- oc me mayi Ue a B4
a s - . "€ h

— t

a
4

am A
——— ——

EL. » o-- du
LI - — - -
—— — e.

we Pe

—

d
á LJ
¿ainda e demo a dd ali

—

ê
-e

po
6 -—
“as

»
PM

- —
=

PER
£2

— M
ja

———

- 324

A
ArU ae

j 308 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITE.
tem in qua definitur, Christum non esse filium Dei adoptivum; Mi
reprobatum ab eodem fuit quoad aliam partem, in qua per imd
rem damnabat VII. Synodum. Similiter Concilii Constantiensis de
creta partim a Martino V. approbata recepit Ecclesia Universa;
alia non item. Bed horum omnium exempla plura invenies apud
i Bellarm. (de Conc. 1. 1. cap. 5-8.).

| 1033. Conciliorum autem approbatio aut confirmatio per nu
Pontificem multiplici modo obtineri potest. Nam—1) potest Sum
mus Pontifex interesse ipse Concilio cum ceteris Patribus, ac sta.
tim cum ipsis suam sententiam dicere: quo in casu jam habetur illnd
cum suo Capite corpus cui Christus promisit infallibilitatem, et sie
ejus sententia fit irreformabilis—2) Potest Summus Pontifex præ-
esse Concilio per suos Legatos: Legati vero, uti notat Bellarmini
(1. 2. c. 11.) aliquando mittuntur « ad Concilium cum instructione
Sedis Apostolics, sicut legimus factum in Conc. IV. VI. et VII;
aliquando sine instructione, ut factum est in Concilio Tridentino:
cujus ratio est, quia in illis primis Conciliis una tantum questio
tractabatur, et ideo facile poterat Pontifex explicare Legatis,

A pem tm A M —— LI E
+ — " "à

de -a

al
y :
a

—

tino tot queestiones et tam variæ tractande erant, ut non possel
commode ejusmodi institutio haberi ». Hinc Legati tenebantur
omnia referre ad Rom. Pontificem. Jamvero in primo casu, Pa-
tribus consentientibus cum Rom. Pontificis sententia, formatur
Iu decretum a Legatis nomine Pontificis; et statim habetur judicium
I! i definitivum et irreformabile: habetur enim consensus Capitis el
Ha : | membrorum, seu totius subjecti, eui Christus promisit infallibi-
1 litatem in docendo. Revera Rom. Pontifex mittere solet Legatos
T instructos de sua sententia cum ea conditione, ut si Patres cot

" aub — A A A E
p- w. ." -
- Ld

que esset sententia sua de illa quæstione; at in concilio Triden-

sentiant, ipsorum et Apostolicæ Sedis judicio, formetur decretum;

! sin minus, differatur decretum , donec Rom. Pontifex consultus
respondeat, uti patet ex Conc. Chalcedonensi (Act. III.). In al-

tero vero casu, sententia Concilii, etiam assentientibus Legatis,

non esset ultimum definitivam judicium; sed mittenda est ad Rom.

Pontificem, cui integrum est eam approbare vel reprobare: cÍ.
ep- Gelasii ad Episcopos Dardaniæ, ep. Nicolai ad Michælem, Bul-
lam Pii IV. qua confirmat Conc. Tridentinum, ete. A fortiori vero
non haberetur judicium definitivum et irreformabile, si Patres de

alicas.com

-4

1
1

AX ail

ART. V.— DE CONCILIIS (ECUMENICIS. 800

ániunt dissentientibus Legatis; aut consentientibus quidem, sed
contra mandatum Rom. Pontificis: ita erravit Conc. Ephesinum II.
quod definire voluit, repugnantibus Legatis Pape Leonis; et Conc,
Constantinop. sub Nicolao I., cum Legati contra instructionem
| Nicolai egerint—3) Hinc haberi potest proprie dicta confirmatio,
seu impertita Patrum judicio auctoritas, qua Rom. Pontifex, ut
(aput Supremum et totius I2eclesie Princeps sententie a Patri-
bus latte tribuit vim obligandi. Cf. Bellarm. (1. c.); et Suarez (de
Fide, disp. V. sect. 7.).

1034. IV. Quoad Conciliorum necessitatem, prestat imprimis
innere qua lege Concilia existant. Qua in re distinguenda est
institutio substantice, ut ita dicam, Concilii a modo non perti-
nente ad substantiam et tempore, quo Concilia celebrantur. Si de
modo et tempore agatur, neganda omnino est divina institutio;
ex Scriptura enim aut ex traditione nihil proferri potest, quod
| certa quedam tempora determinet ad Conciliorum celebrationem.
Si vero agatur de ipsa Conciliorum substantia, « originem Conci-
|

B autcm

liorum, inquit Bellarminus (l. l. c. 3.), etsi Albertus Pighius
contendat esse plane humanam, et naturali ratione excogitatam,
probabilius tamen est divinam esse ». Et Suarez (de Fide, disp. XI.
n, l.) ait: « Nec enim placet quod Pighius... sentit, congregatio-
pem horum Conciliorum esse ex humana institutione, nisi forte
intelligat quantum ad tempus et ordinationem, vel quia non est
fortasse simpliciter ex precepto divino, ut hzc concilia cogeren-
tur». Sane—1) negari nequit, concilia fuisse semper precipuum
medium gubernandse Ecclesise, post supremum, quod est auctori-
tas Rom. Pontificis, successoris Petri; « semper enim, ait Bellar-
minus (1. 1. c. 11.) fuit in Ecclesia Dei ista consuetudo, ut ad res
| dubias explicandas concilia. Episcoporum haberentur. Atqui abso-
mm videtur esse, ut Deus non revelaverit precipua saltem me-
| dia Ecclesis gubernande—2) Quemadmodum Christus Dominus,
| dicens soli Petro, « quodcumque ligaveris » etu., ipsi contulit su-
premam in Ecclesiam potestatem, ita, dicens Apostolis ceteris
simul eum Petro « quacumque ligaveritis » etc., videtur Ghristus
instituisse coetus Episcoporum judicium in lis que ad Ecclesiam
|
j

Pertinent—3) Cum ab omnibus concedatur, Concilium vere ccu-

menicum esse subjectum infallibilitatis in docendo, non video

www.obrascato'icas.com |

-———

|
|
|
Iii
n

-——— a
e v -

E
Sa-
La

A — r —
ng) caret
- $ — tà "- *
-

= =.

810 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

quomodo dubitari possit, utrum ipsum sit, quoad substantiam, die
vins institutionis: neque enim infallibilitas potest aliunde ""
in Ecclesia, quam ex Christi promissionibus; neque censeri pot
est Christum infallibilitatem promisisse subjecto humanitus adc
invento. 1

1035. At sunt ne Concilia necessaria? Ut breviter expediam |
hanc complexam questionem, distincte et ex ordine exponen
varia puncta quz illi respondent. Itaque primo dicimus Conci
lia non esse necessaria ratione auctoritatis intrinsece, quatenoz -
nempe absque ipsis desit potestas suprema et plena, que valeat
ultimo dirimere omnes fidei controversias. Etenim—1) juxta Conc.
Florentinum, probavimus Romano Pontifici « in Beato Petro pec
scendi, regendi ae gubernandi universam Ecclesiam a D. N. Jeu -
Christo plenam potestatem traditam esse ». At potestas Petri non |
esset plena, neque Petri successor vere esset Caput, Princeps seu
Monarcha totius Ecclesiæ, si aliquas controversias non posset ipse
absque Concilio ultima ac definitiva sententia dirimere—2) Docet
pariter Conc. Florentinum, Rom. Pontificem « omnium christiano-
rum patrem ac doctorem existere ». At id falsum esset, si ipsi
non competeret suprema ac plena potestas omnes controversias
dirimendi sine Concilio; tunc enim ex parte saltem doceretur po-
tius quam doceret—3) Commissum fuit Petro ejusque successori-
bus munus confirmandi fratres, ut clarius statuemus art. seq;
sed si ipsi deesset auctoritas qu:e valeret ad controversias fidei
ultimo dirimendas, absque Concilio, quin confirmaret fratres, ab
ipsis confirmaretnr.

1036. Verum secundo Concilium potest quandoque esse non modo
utile, sed etiam necessarium ad efficaciter obtinendos effectus si-
premz sententie quee fertur. Etenim generatim loquendo judicium
fertur ad hæreses vel errores extirpandos , ad schismaticos Te-
ducendos ad unitatem, ad abusus evellendos atque disciplinaria
statuenda. Jamvero etsi Rom. Pontifex plenam, ut diximus, aU
ctoritatem habeat hujusmodi judicium ferendi, et consequenter
omnes el obedire teneantur seque ac si sententia lata esset a Con-
CELOS nihilominus fieri potest ut de facto aliqui non obediant sen-
etie a solo Pontifice late, Concilii sententiz obedientiam pre
Süturi. Revera cum Episcopi ex toto orbe convocentur, Tes

IiIcas.com

s, nec tamen periit. Quemadmodum enim

ART. V. — DE CONCILIIS OGZCUMENICIS, 811

definiendas simul discutiant, difficultates moveant earumquesolutio-
gem obtineant, ipsi denique simul cum Capite sententiam dicant; fieri
nequit ut non assequantur uberiorem intelligentiam dogmatis, ut
son deponant, si quie sunt, nationalia prejudicia, ut non sint prom-
pliores ad divulgandam, explicandam, urgendam ubique terra-
mm sententiam , quam , rite cognita causa, ipsi cum Pontifice
tulerunt. Hec quidem quoad Episcopos; quoad alios vero, ne-
gari nequit, sententiam latam non a solo Rom. Pontifice, sed a
toto concilio majorem quamdam solemnitatem et extrinsecam
auctoritatem præseferre; consensum totius Ecclesiæ per eam sen-
tentiam statim manifestari; hanc solemnitatem et hune consen-
sum magis percellere hereticorum , schismaticorum , errantium
quorumlibet sensus mentesque, eorumque animum ad obedientiam
facilius flectere. Si vero agatur de abusibus extinguendis ac di-
siplina statuenda, informatio de diversis adjunctis in quibus di-
versi populi versari possunt, facilius ac solemnius accipitur, cum
omnium nationum Episcopi simul conveniunt (etsi aliis mediis ob-
tineri ea posset); ideoque minora etiam obstacula opponuntur exe-
cutioni eorum, que in Conciliis statuta sunt. Quisque potest per
se hec evolvere.

1037. Ex his zertio verissima ostenditur doctrina Bellarmini
(l. 1. e. 10.) et aliorum, nempe Concilia cecumenica non esse ab-
solute et simpliciter necessaria. Nam — 1) absque illis habetur
pena et suprema potestas Rom. Pontificis, eaque Ecclesiam uni-
versam regere valet: quod autem heretici et schismatici de faeto
revocentur ad veritatem fidei et subjectionis, non est absolute
necessarium, ut Ecclesia subsistat et finem suum consequatur,
idest preordinatum a Deo electorum numerum ad salutem adducat
(n. 667.)—2) « Id mihi facile persuadeo, inquit Bellarminus (l. c.);

& eo quod primis 300. annis caruit Ecclesia Conciliis generali-
annis illis 300. Ec-

desia sine conciliis generalibus incolumis mansit, sic etiam po-

lüisset sine dubio aliis 300. et rursus aliis 600. atque aliis mille
permanere; nam non defuerunt illo etiam tempore multe hæreses,
multa schismata, multa vitia, atque abusus ; que MT
Ecclesiam catholicam, tametsi Concilium generalium presidio de-
Stitatam, opprimere non potuerunt ». Addi hie posset quod post

tamen omnia

www¿0brascatolicas.com ti

ax a E
gu ts a e

AZ FEO E.
M -

* sa o

-A
A a
ad
m..

a P —. A
-

"e "]

$^ SUPPE TTA "me y

-
-

— P VN

sad

.. +4

2r | -— “h
q

So P aen U^
Um ~

-a
—
e— a m8

- y. z ;
AO
~ ~ U

S19 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIAE CAPITE,

Conc. Tridentinum, Ecclesia rursus per tria ssecula mansit absque
Concilio ecumenico, usque nempe ad Vaticanum Conc.

1038. Liceat ex his breviter respondere quibusdam propositio. -
nibus, quae efferri solent. Dicunt—1) Concilia œcumenica sunt
necessaria; resp. dist.: sunt necessaria necessitate orta OX defe -
ctu plen: auctoritatis, et per se, neg.; necessitate orta ex extr. |
secis adiunctis, et per accidens, conc. Auctoritas solius Pontificis |
ita est plena, ut nulla sit ea major; hinc Pontifex solus definiens
eamdem parit obligationem ac sententia Concilii. At ob vitium
humanae voluntatis obstaculum opponi potest executioni senten !
tiæ Pontificis; quod obstaculum tollitur per sententiam concilia. |
rem. Dicunt—2) Concilium aliquid addit definitioni Pontificis, |
resp. dist.: aliquid addit intrinsece vis ad obligandum, neg.; so |
lemnitatis et extrinsece auctoritatis, conc. vel subd.: et id per se, *
neg.; per accidens, conc. Cum auctoritas solius Pontificis plena |

sit et suprema, nihil roboris intrinseci potest ei addi ex consensu
Episcoporum: si major dicitur auctoritas Concilii, major ad sum-
mum est extensive, quatenus sunt plures judicantes; non vero in-
tensive, quatenus est firmius judicium (n. 1000.). Totum ergo quod
additur extrinsecum est et per accidens, ut diximus. Dicunt—
3) Concilia sunt ex divino praecepto; resp. dist.: quoad certum |
tempus et modum non afflcientem substantiam, neg.; quoad sub-
stantiam, subd.; quod praeceptum oritur ex intima Ecclesiae con- |
stitutione, quasi sine Concilio desit auctoritas quae valeat rem
ultimo definire, neg.; oritur ex adjunctis, ut fini prudenter pre |
videatur, conc. Itaque si qua est lex Concilii cecumenici habendi, -
non alia certo est quam illa, qua obligatur quaelibet auctoritas '
socialis consulendi conveniente modo bono societatis sibi com-
missae: quod autem Conc. ccumenicum appareat unicum medium
efficax, ut diximus, nonnisi per accidens contingere potest; adeo -
que nonnisi per accidens lex illa obligaret.

PRI A -— wo > -

—

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 813

ARTICULUS SEXTUS

Utrum Rom. Pontifici tribuendum sit Infallibile Magisterium.
S I.
Exponitur Status Quaestionis.

1039. Questioni de natura Primatus immediate subnectitur quee-
stio de ejus dotibus, quz post hactenus disputata haud prolixa
tractatione indiget. Cum enim constet, Rom, Pontificem ratione
primatus, quem divinitus obtinet, caput esse universe Ecclesis;
consequitur, dotes omnes ac prerogativas, quas Ecclesie vindi-
cayimus, eminentiori quodam modo existere debere in Rom. Pon-
tifice: sicut in humano etiam individuo caput eminentiori ratione
inse continet quidquid in membris excellentis invenitur (n. 419.).
Porro vidimus tres precipue dotes in Ecclesia eminere, nempe
indefectibilitatem in essendo, auctoritatem in regendo, znfallibi-
litatem in docendo; eædem igitur Primatui, eminentiori quadam
ratione, tribuende sunt.

1040. Verum de indefectibilitate nihil hie addendum est, cum
meridiana luce clarius sit societatem non posse salvam consistere
sine auctoritate, nec Ecclesiam divinitus constitutam posse alia
auetoritate regi, nisi ea, quam Christus instituit: ipsa ergo ar-
gumenta, quee ecclesi indefectibilitatem probant, adstruunt et-
iam indefectibilitatem Primatus. Ceterum diserte ostendimus per-

petuitatem Primatus. Idem de auctoritate dicendum est: que enim

de Ecclesi auctoritate suo loco disseruimus, intelligenda preeci-

pue sunt de Rom. Pontifice, in quo plenam et supremam potesta-
tem tamquam in subjecto residere demonstravimus. Neque nova
ut intelligamus leges a Rom. Pont. la-
b Ecclesie acceptatione ; id
nisi quod auctoritas a

demonstratione opus est,
tas vim non habere dependenter 4

enim, non aliud fundamentum haberet , |
Christo immediate Ecclesis, et non psi Petro collata fuerit: quod

wuditalb

rascatolicas.com .

Í
T

A 2m
-— -

PA < i '
— AA € um t OU opt amio

PS a li lg PN ERO
ka >

= y ho
a pe oco t a ——À
" A į d

zu
alf: | D

in iat haer d s esi Riu ie] ma

RID d Jitdr A im —M Mn i A ——

- a
we

Í- eer —» 47

nc
Bat

à
feet em m mu e A,
Te =.

"-— Y
— e è

. y.” —— t
-! e

a » B € .
DS detis aa +"
bh E , |*
* ¿A VR.

a.
A

! PI,

O TER
MI i y

F |
HER? | Y |
Ini: ' ez
HTI AN i
lii A ut
MNT " 1
HEF 4 3
LE + ' P
IN `
It $

nou

314 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITE.

in hac ipsa disputatione pluribus directe refutavimus, Sj v.

denique assereret, Rom. Pontificis auctoritatem esse ullo modo
dependentem a civili potestate; Is iis argumentis refutaretur, qui-

bus ostendimus Christum non in laicis sed in clericis instituisse
sacrum principatum, atque Ecclesiam perfectam esse Societatem
ab alia quacumque societate independentem.—Tota igitur quaestio
est de Rom. Pontificis znfallibilitate.
1041. Conc. Vat. (cap. 4. Const. Pastor zEternus) docet 4
1) infallibilitatem Rom. Pontificis comprehendi in ejus Primatu,
« Ipso autem,» inquit, « Apostolico primatu, quem Romanus Pop.
tifex tamquam Petri principis Apstolorum suecessor in universam.
Ecclesiam obtinet, sopremam quoque magisterii potestatem com.
prehendi, hec Sancta Sedes semper tenuit, perpetuus Ecclesie
usus comprobat, ipsaque cecumenica Concilia, ea imprimis, in qai-
bus Oriens cum Occidente in fidei charitatisque unionem conye-
niebant, declaraverunt. » à
2) Id deinde confirmat auctoritate Conc. Cpni IV., Lugdunensis:
II., et Florentini; ex quibus indicat ipsa testimonia Matth. XVI.
et Joan. XXI., quibus Primatus adstruitur, ejus etiam infallibi-
litatem probare. e
3) Hane insuper veritatem constante et universali Ecclesiz sensu.
et praxi confirmatam ostendit; ubi etiam—a) declarat quod de
Ecclesim infallibilitate adnotavimus: «neque enim Petri succes
soribus Spiritus Sanctus promissus est, ut eo revelante novam.
doctrinam patefacerent, sed ut eo assistente traditam per Apo-
stolos revelationem seu fidei depositum sancte custodirent et Ù-
deliter exponerent »>—5b) indicat aliud Scripture testimonium, quo
hæc Petri dos nititur, inquiens: «hanc sancti Petri Sedem ab omni
semper errore illibatam permanere, secundum Domini Salvatoris
nostri divinam pollieitationem discipulorum suorum principi fa-

ctam: Ego rogavi pro te, ut non deficiat fides tua, et tu ali-
quando conversus confirma fratres tuos.»

4) Declarata necessitate hanc Petri prerogatiyam solemniter |
asserendi, subdit ipsam formalem definitionem: «Itaque nos tra-
ditioni a fidei Christianæ exordio perceptæ fideliter inhærendo;

ad Dei Salvatoris nostri gloriam, religionis Catholicæ exaltati0-
nem et Christianorum populorum s

alutem, sacro approbante Con

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 315

o, docemus Ch divinitus revelatum dogma esse definimus: Ro-

cili
m Pontiflcem, cum ex Cathedra loquitur, id est, cum omnium

manu
Christianorum Pastoris et Doctoris munere fungens, pro suprema
sua Apostolica auctoritate doctrinam de fide vel moribus ab uni-
versa Ecclesia tenendam definit, per assistentiam divinam, ipsi in
beato Petro promissam ea infallibilitate pollere, qua divinus Re-
demptor Ecclesiam suam in definienda doctrina de fide vel mori-
bus instructam esse voluit; ideoque ejusmodi Romani Pontificis
definitiones ex sese, non autem ex consensu Ecclesie irreforma-
biles esse. Si quis autem huie Nostre definitioni contradicere,
quod Deus avertat, presumpserit; anathema sit.»

104. Ad vim hujus definitionis assequendam, notemus imprimis
nos hie impetere quidem adversarios eos omnes, qui aut jura Pri-
matus impugnant, aut veram ejus indolem pervertunt; sed præ-
sertim. Gallicanos, qui in celebri illa declaratione (vid. n. 958.),
quarto loco asseruerunt: « In fidei quoque quiestionibus praecipuas
summi Pontificis esse partes, ejusque decreta ad omnes et singu-
las ecclesias pertinere; nec tamen irreformabile esse judicium,

nii Ecclesi: consensus accesserit.» Hec opinio jam ante Conc.
Vat. sepe fuerat a S. Sede reprobata: satis hic sit verba addu-
eere, quibus Pius VI., in const. Auctorem. Fidei, synodum Pisto-
riensem, quee illam declarationem adoptaverat, perstrinxit: « Qua-
mobrem que acta conventus Gallicani mox ut prodierunt, przde-
cessor noster ven. Innocentius XI. per litteras in forma brevis
die 2. Aprilis anni 1682., post autem expressius Alexander VIII.,
const. Inter Multiplices, die 4. Aug. anni 1690., pro apostolici
sui muneris ratione improbarunt, resciderunt, nulla et irrita de-
clararunt, multo fortius exigit a nobis pastoralis sollicitudo re-
centem horum factam in synodo tot vitiis affectam adoptionem
velut temerariam, scandalosam, ac, præsertim post prædecessorum
nostrorum decreta huic apostolicæ.Sedi summopere Ida
reprobare ac damnare, prout eam presenti hac nostra constitu-
lione reprobamus, et damnamus, ac pro reprobata + Janipala An;
beri volumus. » Ipsi vero auctores illius declarationis in epist.
data an. 1693. ad Innocentium XII. « Profitemur,» scrihunt, « et
declaramus nos vehementer quidem, et Supra id quod dici potest,
ex animo dolere de rebus gestis 1n comitiis preedictis, que San-

oco 1 JT da

wwyw0brascatolicas.com

rad

Sl6 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIJE CAPITE.

ctitati vestrze et suis predecessoribus displicuerint summopere,
ac proinde quidquid in ipsis comitiis circa ecclesiasticam s
statem, et pontificiam auctoritatem decretum censeri potuit, pro
non decreto habemus et habendum esse declaramus. » Pariterque
Ludovicus XIV. retractavit edictum, quo declarationem in pe
blicis scholis et academiis tradi præceperat.

1043. Non defuerunt tamen, qui post hsec adhuc ausi sint e
gare aut in dubium revocare S. Pontificis infallibilitatem; if
quo tempore Conc. Vat. agebatur eo quorumdam arrogantia crevit,
ut Conc. censuerit necessarium omnino hanc queestionem definite,

1044. Itaque ut huius definitionis sensus statuatur, hse ex op-

$
ea infallibilitate pollere, qua divinus Redemptor Ecclesiam icai
in definienda doctrina de fide vel moribus instructam esse vo-
luit.» Quibus verbis asseritur Rom. Pontifici infallibilitas activa,
de cujus natura nihil addendum superest, post ea que supra di-
sputavimus (nn. 780. seqq. ). Juverit tamen hie duo advertere.
Primo quidem vix explicabilis est confusio, quam nonnulli fece-
runt, 2zmpeccabiltatis cum infallibilitate ; evidenter enim rez
est diversa omnino quod Papa in docenda Ecclesia errare non.
possit; et quod, sive in vita privata, sive etiam in officio publico.
gerendo non possit peccare. Quod clare innotescit ex ipso obvio.
conceptu :mpeccabilitatis et infallibilitatis; sed confirmari ulterius
potest ex vulgata distinctione inter gratim gratum facientem et.
gratiam gratis datam. Etenim impeccabilitatis donum pertinet
ad prius illud genus gratie, que Deo nos gratos facit; cum dt-
num infallibilitatis pertineat ad alterum, ad gratiam scilicet que.
pro utilitate Ecclesi: conceditur: hinc sieut alia dona gratis dale
cum peccato in eodem homine conjungi potest. Profecto inspire
tio gratia est altior, quam Sp. Saneti assistentia, que e
Ecclesiam infallibilem reddit. Illa enim vel cum revelatione cor
jungitur, vel certe ejusmodi est divinus afflatus, ut que, eo udi
vente homo eloquitur, vere et proprie sint verbum Dei; assiste.
tia vero Ecclesis promissa in eo cernitur, quod Spiritus Sanctus.
hominem in revelatione inquirenda, seu verbo Dei exponendo itë
dirigit, ut falli non possit. Si ergo inspiratio, multo magis assi
Stentia a sanctitate disjungi potest. Jam vero Balaam non modo.

dine adnotemus oportet. I. Docet Conc. Vat. «Rom. Pontificem

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 817

cum peccator esset, sed eo ipso tempore, quo peccabat gravissime,
enblime fudit de populo Dei vaticinium; Caiphas in concilio, quod
ad interficiendum Filium Dei coegerat, prophetavit, cwm esset Pon-
tifex anni illius: non repugnabit igitur in Romano Pontifice, cum
gniversam Ecclesiam docet, Spiritus Saneti assistentiam admit-
tere, etsi sanctus forte non sit. Qui ergo ad doctrinam infallibi-
litatis impugnandam peccata et vitia commemorant, quibus se
Pontifices aliqui maculaverunt, nihil agunt.

1045. Notari secundo debet, aliud esse Rom. Pontificem ex cathe-
dra loquentem non posse hzresim docere (quod Vat. Conc. defini-
rii); aliud eum non posse in hzresim incidere, seu uti privatam per-
snam, hereticum fieri. De hac queestione nihil dixit Concilium;
Theologi autem et Canoniste non conveniunt inter se. Etenim alii,
gt Albertus Pighius (de Eccl. hier. 1. 4. c. 8.), negant Rom. Ponti-
| tificem, etiam ut privatam personam, posse incidere in heresim
proprie dictam, nempe scienter et obstinate adhærere errori con-
tra idem jam damnato. In hane sententiam magis inclinat Bel-
larminus (l. 4. c. 6.); magis piam et probabiliorem eam judicat
. Suarez (de Fide, disp. 10. sect. 6.); eamdemque preter alias ra-
tiones, eorroborare videtur experientia. Fere enim nulla fuit se-
des Episcopalis, ait, in qua intra pauca ssecula non plures sede-
rint heretici, veluti Alexandrim, Antiochis, Constantinopoli, et
ita porro; in Romana vero per ingentem tractum seculorum ne
(nm quidem reperire est qui, private etiam, fuerit heereticus.

Alii tamen contrarium docuerunt.

1046. In hac autem postrema opinione queritur, an Rom. Pon-
tifex, in hzresim lapsus, ¿pso jure a Pontificatu excidat, an per
sententiam judiciariam ab eo sit amovendus; eum enim vel jpso
facto dejectum vel saltem dejiciendum esse, nemo ex jis, qui ad-
mittunt casus possibilitatem, negat aut in dubium revocat. Porro
due sunt opiniones, ait Azor (Inst. Mor. p. 2. ]. 4. e. 7.); qua-

nm una affirmat Papam factum hzreticum esse quidem ex jure
privatum Pontificatu; sed Ecclesi: sententia

divino, ipso facto, sententi
m ob crimen heeresis a Pontificia di-

Pos'ea declarandum esse eu
sententiam tuentur Paludanus, Turrecre-

Jacobatius, Alph. de Castro, Sylve-

are nituntur predicti auctores
n2

mitate excidisse: quam

mata, August, Anconitatus,

ster, Armilla, etc. Eam vero prob
MAzELLA. De Religione et Ecclesia

www0brascatolicas.com

q MM
-—

©- es

a
a de -— a 1 c —— -— e Fe c Áo ioo — =
. - .

wien i e.

-—— as. coo
* A

e. ---..

LI v c À-
uo T 4

> v

o^ ll MAA a Deo». y” hubs: sp. «ps
. »
ta
-u >< ce peA Lr

-—
—d ata m m p Romo tp t ee — A me a oma mte m
i Á pa -

EIL. —QátQ ———— ———

LIP I—- b. `- - -

Jal

ay it m

m. ui

m b
EA AA pepa O Me me^

E — o — (o — bos mia

la a uŘŮŮ
wo

1ap

ma ol ea —— e
2 - POPNLI

— t Mn A ah mR Ln
— tn
zu =

haa

up
Ae

AAA
e
ga

——
alic

LOT

kv
HA

; NES
PT E

815 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE. 1

ex illis verbis Christi: « Tu es Petrus, et super hanc Petram, |
hoc est super te talem fidem habentem, vel super hane fidem
quam confessus es. Deinde, ajunt, Ecclesia est fidelium congre

gatio; ergo hæreticus est extra Ecclesiam, nec proinde: Ecclesis -

membrum habetur: quomodo igitur caput Ecclesise potest ess.

qni membrum Ecclesie non est? Cf. tamen que diximus Supra

(n. 605.) seqq.): fideles enim diei possunt qui sacramento fidei
suscepto fidem adhuc profitentur: quo sensu catechumeni, etsi re
dant, non dicuntur fideles: ratio scilicet habetur solemnis ac ey
terns professionis fidei. Altera opinio negat, Papam factum hg.
reticum esse ipso facto sua potestate jurisdictionis exutum; debo

amovendum esse per sententiam Jjudiciariam : que sententia eb
Cajetani, Soti Cordubensis, Cani. Etenim, aiunt, cseteri Spin).

statim atque sunt hzretici ipso jure a pontificio munere et j jur
dictione dejecti minime censentur, donec sententia legitima eorum |

crimen declaretur, et condemnentur: quee interim agunt es

muneris publici quo funguntur, vim habent, ut communiter tenent;

ergo idem dicendum essei de Rom. Pontifice.

1047. Sed in altera hac sententia, nova exurgit difficultas: cu-
jus ergo auctoritate et sententia, dato casu, amovendus erit Por
tifex a suo gradu? Non enim superiorem habet per quem aucto:
ritative amoveatur. Resp. cit. Azor: «Ad objecta vero, Papam
in terris superiorem non habere, respondeo, in casu hæresis &
esse Ecclesiam superiorem. At, inquies, hoe unde deducitur! Re-
spondeo, ex ipsa Christi institutione, manifesta et necessaria T4: !
tione, deduci posse, Ecclesiam in hac causa de Pontificis crimim
sententiam ferre. Nam eo ipso quod est hzreticus pertinax +
corrigi nolit admonitus, nisi Ecclesise potestati subjiceretur maga”
et multa in Ecclesia incommoda nascerentur. At Christus suam Ee |
clesiam non destituit. Ergo jus illi et potestatem concessit uti |
Papa hereticus sit, ei pontificatum possit auferre, ne quem e
bet pastorem, doctorem et ducem habere, habeat ac sentiat ll:
pum, hostem ac corruptorem » Heec profert auctor ille, el qu
dem consentanee ad suam doctrinam de possibilitate casus, $e |
criminis heeresis in Papa. At mira videri potest ratio, quam su»
dit. Nemo enim non videt ex illo etiam processu quem statuit |
magna et multa in Ecclesia incommoda nascitura; at Christ» |

|
|

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 819

Ecclesiam suam non destituit, ut mox arguebat auctor laudatus;
ergo hoc illi concesstt ut Papa, nequidem ut privata persona,
üat hereticus, ne sit deinde cum magno Ecclesi: discrimine amo-
vendus. Atque huie conclusioni adhæreo.

1048. II. Docet Conc. Vatic. « Rom. Pontificem, cum ex cathe-
dra loquitur, id est, cum omnium Christianorum Pastoris et Do-

yn i

etoris munere fungens, pro suprema sua Apostolica Auctoritate
doctrinam de fide vel moribus ab universa Ecclesia tenendam
definit. » ete. Que ut intelligamus, notemus primo verba illa « pro
suprema sua Apostolica auctoritate ». Nam potest S. Pontifex du-
plicem doctoris personam gerere; alteram quam habet commu-
nem cum ceteris omnibus privatis doctoribus, ut cum libros vel
commentarios theologicos, sicut ceteri theologi, in lucem edit;
alteram, quam induit quando uti supremus authenticus doctor uni-
versam docet Ecclesiam. Uti privatus Doctor, nulla gaudet pon-
tificia auetoritate, ne dum infallibilitate (cf. Bened. XIV. de Sy-
nod. Prefat. ad calcem): quod dici pariter debet de epistolis do-
ctrinalibus, quas uti privatus doctor scriberet, uti est illa Bene-
dieti XIV. (die 5. Dec. 1744.) ad Archiepiscopum S. Dominici
data; uti Doctor vero supremus et authenticus habet infallibili-
tatem. Unde Conc. Vaticanum definivit Papam. esse infallibilem
cam « omnium Christianorum Pastoris et Doctoris munere fungens,
pro suprema sua Apostolica auctoritate... definit. »

1049. Notemus secundo Rom. Pontificem esse infallibilem —
l) quando definit: cujus vocis explicatio petenda est ex dictis
(nn. 704.) —2) ¿n doctrina de fide vel moribus: qua in re reco-
lenda sunt que supra (nn. 805. seqq.) de objecto infallibilitatis
Ecclesise diximus; nam, uti declaravit Conc. Vat., idem est obje-
ctum infallibilitatis S. Pontificis. Quapropter neque facta subje-
ctiva personalia, neque precepta, neque rescripta, neque opinio-
nes, quas identidem promunt Rom. Pontifices, neque decreta di-
sciplinee particularia, neque omissiones definitionis, aliaque id ge-
nus plurima pertinent ad definitiones, de quibus agimus: etsi haec

omnia pro summa auctoritate, a qua dimanant, magno semper
in pretio habenda sint, ae humili mentis obsequio ae veneratione

sint excipienda. Cf. Ballerin. (de vi ac ratione primatus, c. 15.

$ 10.).

4^ o —. o5 co Ae cms o e m

A — pam om - LE

hd - > - oe a -

A rs e MÀ A MÀ— —

Mesi o ees . -mpy PAra» ve > iss tem + ? —

T nl

-—
n

"y —€——— *

-————— omo ^e
>

|
$3
P

de tT

"- ^g am dil s= < A md > Me $s a
. ^ - uk
x - -—$ > * no

BW y
b pea

obrascatolicas.com

t | 890 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE.

| 1050. Notemus tertio S. Pontificem infallibilem dici cum exea
Y thedra loquitur. Qua in re dus questiones distinguantur oportet:
1 h ]ma « quid sit ex Cathedra loqui? »—2 « an in hoc vel illo par-
j ticulari casu S. Pontifex locutus sit ex cathedra? > Quas duas
l questiones confundere videbantur Gallicani, dum assererent non

constare queenam conditiones requirantur, ut S. P. loquatur ¿e
cathedra. Porro—1) non negamus, dubium quandoque oriri posse,
T num hoc vel illud documentum Pontificium contineat locutionem ex
| cathedra, eodem modo ac dubium esse potest num in aliquo decreto
ES Concilii ozcumenici hec vel illa res sit proprie definita: dubita.
| ium est ex. gr. num que dicuntur de materia et forma sacra-
F mentorum, in Instructione edita a Conc. Florentino pro Armenis,
I | sint definitiones dogmaticse nec ne. At quemadmodum inde non
Hi sequitur, omnia conciliorum decreta esse veluti dubiæ auctorita-
tis, atque nos generatim ignorare quid sit concilium edere fidei
IND I definitiones; ità ex dubio, quod viget circa aliquod Pontificium.
iH | D documentum, non sequitur, omnia hujusmodi documenta esse du-
| bie auctoritatis, eo quod nesciamus quid sit loqui ex cathedra,
Conditiones requisite ad locutionem ex cathedra, ut statim dice-
B mus, certe sunt et note; dubitatur solum quandoque, utrum in
| hoe vel illo casu omnes verificentur: in his casibus adhibende
Hi $75 sunt regule, quas tradidimus (n. 385.)—2) Revera manifestum est
Noi | quid sit loqui ex cathedra; nam secundum ipsius Conc. Vat. de-
HS clarationem, Pontifex dieitur loqui ea cathedra, « cum omnium
f i Christianorum Pastoris et Doctoris munere fungens, pro suprema
| sua Apostolica auctoritate doctrinam de fide vel moribus ab uni-
q versa Ecclesia tenendam definit. > Neque enim cathedra aposto-
H lica aliud est, quam supremum authenticum magisterium, cujus
1 H | definitiva sententia doctrinalis obligat universam Ecclesiam ad
Ir MW consensum. Requiritur quidem intentio definiendi doctrinam, sel
| docendi definitiva sententia et auctoritate, obligante universam
Ecclesiam ad consensum; et ea intentio debet esse manifestata et
cognoscibilis claris indiciis. Nulla tamen est essentialis forma dé
terminata, quam Pontifex adhibere debeat ad hane suam volum
tatem manifestandam. Quamvis enim sint modi aliqui solemnes
qui ex praxi exprimere noscuntur locutionem ex cathedra, €
quibus proinde Pontifex numquam utitur nisi loquendo ex cathe-

ART. VI. — DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 821

dra, (hujusmodi sunt Bulls seu Constitutiones dogmatics): hsc ta-
men forma non est essentialis et exclusiva, ita ut sine illa Pon-
tifex non possit, tamquam omnium Christianorum Pastor et Do-
ctor, definire doctrinam de fide vel moribus ab universa Ecclesia
tenendam, ei oppositos errores damnare, atque hanc suam volun-
tatem manifestam reddere.

1051. Igitur, Juxta Conc. Vaticanum, hae requiruntur conditio-
nes ad definitiones ex cathedra:—1) ex parte Pontificis, ut lo-
quatur ut Doctor et Pastor supremus—2) ec parte materic, ut
doceat in rebus quz sunt objectum infallibilitatis Ecclesie—3) ex
parte forma, ut definitivam sententiam ferat cum intentione pro-
inde manifestata obligandi—4) ex parte termini, ut ad consensum
obliget universam Ecclesiam. Nulla, preter has, alia conditio
requiritur ad loquutionem ex cathedra; ac prsesertim de prece-
dente inquisitione veritatis recolenda sunt quee diximus (nn. 792.).
Risu ergo excipiendi sunt qui aliam queerunt definitionem, ut sciant
qud sit logui ex cathedra.

1052. Quoad ultimam ex preedictis conditionibus, quæri solet,
num Papa alloquens directe et immediate aliquem singularem
Episcopum aut particularem Ecclesiam, loquatur ex cathedra et
sit infallibilis? Supponimus quod adsint prime tres conditiones:
el sane materia potest esse doctrina aliqua tenenda, quam pro-
inde S. Pontifex docet cum intentione obligandi ad illam tenen-
dam; nec ut fungatur munere Doctoris supremi, necesse est ut
omnes christianos directe ac immediate alloquatur, sicut Kex su-
premam suam potestatem exercere potest, gratiam impertiendo
reo, capite damnato: difficultas ergo exurgeret ex eo solum, quod
directe et immediate non scriberet ad Ecclesiam universam. Qua
in re videtur inspiciendum esse non tam ad quem Papa dirigit
sermonem suum, quam pro quo reapse loquitur; et si quidem ex
materia quam tradit, ex forma quem adhibet, vel ex aliis adiunctis
constet, eum loqui pro omnibus; nihil deesse videtur, quominus
dicatur loqui ez cathedra. Profecto Innocentius in causa Pelagiana
ad solos Africanos misit decretum suum; et tamen S. Augusti-
lus clamabat, causam finitam esse: 5- Leo epistolam dabat ad Fla-

vianum, et tamen eam habebat, etiam antequam ab aliis cogno-

SCeretur tamquam normam, qu fidei controversia Constantino-
3

potu. o darme mte e.t . th .- —

——————————— o

P -— oo. o.n m .

—
e O m —— — UA -— "- MG A «P um, Dm <a —

^ o— mm
*

no dip ap

E Ó——À bis —— T —— edt rr

)brascatolicas.com

892 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIJE CAPITE,

poli finiretur: Hormisdas direxit professionem fidei ad solos Orien.
tales; etc. Id vero evidentius apparet, quando errores damnatos
in documentis, quee ad universam Ecclesiam non dirigebantgs
Papa ipse intimare facit Ecclesie universe ; ut contigit de plu-
ribus propositionibus, quee in Syllabo (8. Dec. 1864.) continentur.
tunc enim ipso facto docet universam Ecclesiam, eas propositio
nes esse rejiciendas (1).

(1) Mirum sane est viros aliquot, paucos tamen, haud mediocris ingenii in do
bium revocasse, nom Syllabus haberi debeat tamquam definitio ex cathedra; Sin
plex applicatio conditionum, que juxta Conc. Vat., ad hujusmodi Actum requir
tur, evidenter ostendit infallibilitatis characterem ei denegari nullatenus jon

Novimus Sy/labum nou preseferre formas seu formalitates adhiberi solitas in
Constitutionibus dogmaticis edendis; at defectus ejusmodi ejus vim ac pretium mi
nuere non valet. Sane formalitates illas jure divino necessarias esse, nec probam
nec probare possunt; jure autem ecclesiastico aut praxi ideo inducte sunt, ut cox
stet de intentione definiendi seu obligandi universam Ecclesiam ad consensum,
Si id ergo aliande constet, nou obstante defectu formalitatum illarum, Syllabus
integrum suum valorem retinebit.

Jamvero — 1) quecumque Syllabus complectitur ad universalis Ecclesia be
num, spectatis rebus fidei et morum, omnia pertinent; atque titulus ipse manife
stat agi de lege, intellectus submissionem directe precipiente: siquidem dicitur
« Syllabus complectens precipuos nostre setatis errores,» etc.

2) Syllabus non modo tempore, sed etiam auctoritate conjungitur cum Enty
clica Quanta Cura. In hac legitur: «Pro Apostolici Nostri ministerii officio ille-
stria Predecessoram Nostrorum vestigia sectantes Nostram extulimus vocem, &
pluribus in vulgus editis enoyclicis Epistolis, et Allocutionibus in Consistorio hi:
bitis, aliisque Apostolicis Litteris, praecipuos tristissims nostre «setatis errors
[en ipse titolos Syllabi] damnavimus, eximiamque vestram episoopalem vigilantitB -
excitavimus, et universos entholico Ecclesie Nobis carissimos filios etiam atqu
etiam monuimus et exhortati sumus, ut tam dire contagia pestis omnino horre-
rent et devitarent, » Et paulo post: « Etsi autem haud omiserimus potissimos h*
jusmodi errores sæpe proscribere et reprobare , tamen catholicæ Ecclesise causi,
animarumqne salas Nobis divinitus commissa, atque ipsius humans societatis H
num omnino postulant, ut iterum pastoralem vestram sollicitudinem excitemus si
alias pravas profligandas opiniones, que ex eisdem erroribus, veluti ex fonti
erumpunt: » scilicet, advertit Schrader, si rivnli damnantur, profecto in illis e
cum illis signiflcati eorum fontes habentur potiori jure damnandi, una condemnat
factæque damnationes potissimorum hujusmodi errorum rate. Jamvero Encycl
Quanta Cura plenam ao infallibilem auctoritatem habere liquet ex verbis, oe
bus concluditur: «In tanta igitur depravatarum opinionum perversitate, Nos AP
stolici Nostri officii probe memores, ac de sanctissima nostra religione, dé pani |

ART. VI. — DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 823

| 1053. III. Docet denique Conc. Vaticanum, Rom. Pontificis de-
i finitiones ex cathedra « ex sese, non autem ex consensu Eeclesiz
'reformabiles esse. y Ad quee etiam verba intelligenda, recolamus
oportet portas inferi preevalituras nunquam esse, neque adversus
Eeclesiam, neque adversus petram supra quam a Christo ædifi-
cata fuit Ecclesia; hine fieri numquam poterit ut verbis Petri do-

| MM
A A AA e ae .
[!

ret

doctrina et animarum salute Nobis divinitus commissa, ac de ipsius humans so-
eetatis bono maxime solliciti, Apostolicam Nostram vocem iterum extollere existi-

E is A PP E — ha ems, — - .. e — -— —

mavimus. Itaque omnes et singulas pravas opiniones ac doctrinas singillatim hisce

aZ.
> $e

Litteris commemoratas auctoritate Nostra Apostolica reprobamus , proscribimus

atquo damnamus, easque a5 omnibus catholice Ecclesios filiis, veluti reproba-

tas, proscriptas atque damnatas omnino haberi volumus et mandamus. »

3) Non semel ipse S. Pontifex declaravit sua auctoritate Syllnbum prodiisse ;
sed presertim respondens Episcopis ex omnibus orbis partibus Roms congregatis
(17. Jon. 1867.) dixit illum habendum esse tamquam regulam docendi. (In your
presence I now confirm the Enecyclical Quanta Cura, and also the Syllabus;
and again place them before you as a rule of teaching: ita Pontificis verba
vertebantur anglice in Dublin Review):

4) Em. Card. Antonelli in Epistola qua Syllabum ad Episcopos omnes mitte-
bat, ait: « Idem Summus Pontifex voluit, ut eorumdem errorum Syllabus ad
omnes universi catholici orbis Sacrorum Antistites mittendus conflceretur. » Et:
«Mihi vero in mandatis dedit, ut hune Syllabum typis editum ad Te, Illme ac
Eme Domine, perferendum curarem. ... Ejusdem igitur Pon!$ficis jussa omni
certe alacritate et , uti par est, obsequio efüciens, Tibi Illlme ac Rme Do-
nine, eumdem Syllabum his litteris adjunctum mittere propero. » Declarat etiam
Syllabum confectum esse «quo iidem Antistites pre oculis habere possint omnes
errores, » etc.

5) Sed ipse universalis Episcoporum consensus , ac promulgatio Syllabi ab
isdem facta doctrinalem ejus valorem patefacit. Equidem scire vellem, num ii
| quí Syllabi valorem minuunt, vere sperent ullam ex propositionibns in eo damnatis,
' fore tandem approbandam aut saltem in Ecclesia tolerandam.

Frustra autem obtrudunt auctoritatem Ep. Fessler (The True and False Infat-
lbility, ete.), qui contrariam opinionem expressit; neo non Breve approbationis,
ut ipsi ajunt, S. Pontificis ad ipsum datum. Nam — 1) auctoritas Episcopi illius
neo intrinsecas datas rationes neo extrinsecam plurium gravium theologorum au-
ctoritatem ulls pacto infirmat. — 2) Non sine æquivocatione vocant illud Breve
|
|

> e " Oy oc? a s . - -
- + è "

— -— — o —— -- — -—
"

^05 ——m m

1
f
i
È
id
i
i
>

AA
e

ff < i A
"
-

approbationis, quod nec integre exhibetur, nec ad probandum librum expresse da-
e aliis negotiis agebatur. — 8) Verba ipsa

r
decat >

tm fuit; sed pars est Brevis, in quo d ] i
Mæ exhibentur, laudant quidem Scriptoris (Fessler) propositum retundendi auda-

ciam Prof. Schulte, etc ; at nullam preseferunt approbationem ipsius operis, pre-
- , etc.

“tim omnium et singulorum, que in eo continentur. — 4) Secus hujusmodi ap-
Jaudibus ab ipso S. Pontiflce tributis P. Schrader

AS:
—

a d

Probatio non cohrsereret cum

brascatolicas.com

Al
A aoaaa Cr ET E —

2824 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITR.

centis non uniatur Episcoporum consensus: nihilominus aliud est
hune consensum revera adesse, aliud est eum requiri tamquam
conditionem, unde judicium Petri confirmetur et plenum l'obnr
accipiat. Hoe postremum et adversatur verbis Christi, per qua

Petrus alios confirmare, non autem ipse ab aliis confirmari de
1 | bet, et januam pandit eorum sophimastibus qui a Rom. Pontifica
n | condemnati, suos tamen errores tueri conantur, ut historia te
Ar statur. Quamvis igitur Episcoporum consensus semper adfutory
E y. sit, infallibilitas tamen judiciorum Summi Pontificis ab eodem
non pendet, sed ipsum antecedit. Libet exscribere preeclara ver-
2 ba Card. Franzelin (de Tradit. et Scriptura): « Consensus Eccle.
sis antecedens potest quidem esse objectivum medium, quo Por.
tifex perveniat in cognitionem doctrine ut definibilis: sed non est
per se et ex natura rei unicum et necessarium medium cognitio-
nis; possunt enim doctrine de fide vel moribus etiam ex aliis fon-
Le id tibus ac mediis cognosci definibiles, et possunt definiri qusstio-
1 | | nes etiam intra fines Ecclesie hactenus dubise et controversa
iN [o [n. 387.]. Nullo autem modo hujusmodi Ecclesi: seu Episcoporum
Mi IRE consensus sive antecedens aut concomitans sive subsequens neces
| sarius est per modum judicii authentici concurrentis cum ju-
f dicio seu definitione Pontificis. Gallicana sententia hune conser
sum Ecclesie postulans velut necessarium ad infallibitatem def.
Hb R: nitionum Pontificis ita, ut subjectum unicum infallibilitatis es
NE UM | set corpus Ecclesise docentis, Pontifex nempe cum Episcopis, jat
MT | $ ia Be heresis est directe et explicite damnata a Concilio Vaticano. Con-
Lef- sensus tamen subsequens totius Ecclesiæ semper est effectus de
MH, finitionis Pontificis, » i
sn 1054. Atque hic locus est explicandi quasdam loquendi for
mas, que scandalo videbantur esse pusillis (contradictoribus de |
finitionis edendæ), cum nec nove nec falso essent. 1ta—1) ina
ins í | |
us 177 propter opus, in quo doctrinam eamdem, quam nos tuemur, tradiderat. — 5) His
inyestigationibas Romæ factis, approbationem illam evanescere compertum th |
I Sed satis hic de hoc urgumento. Qui plura cupit, conf. Schrader (de Tbeologé
i MN generatim, pag. 136. seqq.) — Etudes Religieuses etc. (Mai, Août, Septembre, 19161
Imre, et Mars, Mai, 1876.) — La Civiltà Cattolica (1°. Sab. di Ottobre 1875.) — Dubii

Review (April and July 1875.), seu Ward, D. Ph. (Essays on the Church's T"
ctrinal Authority, pag. 480, Beqq.).

“Du a e,

toes’ q Pr

-
-—

-—À —
e A ;
a4

E y ANA A O AER aM
— (ta Ed - *

Catholics, quae Rom

ART. VI. — DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 825

libilitas S. Pontifleis dicitur privilegium personale; non quidem
quatenus eidem ut private persone adhsreat; sed quatenus ipse
primatus, ratione cujus R. Pont. est infallibilis, personalis est,
quatenus non potest alteri communicari, quatenus quod Sedi aut
Cathedre Romanæ adscribitur, ipsi persone Pontificis competit,
quatenus soli S. Pontifici competit etc. «Concedo», inquit Toletus
(in Sum. Enarr. tom 2. p. 62.), «esse illud privilegium perso-
nale : ob id communicari non potest.» Et Ballerinius (de vi et
Rat. prim. cap. 3. propos. 3.) : «Hic præcipuæ jurisdictionis et
non meri ordinis primatus S. Petri et Romanorum Pontificum ejus
successorum personalis est, seu ipsorum personæ alligatus; ac pro-
inde jus quoddam præcipuum ipsorum personale, id est, nulli alii
commune, ineo primatu contineri debet. .. . Hine quoque sequitur,
quidquid juris ratione primatus Romanæ sedi, cathedræ, vel Ec-
clesiæ competit, Romanarum Pontificum personæ ita esse tri-
buendum ut nullius adjutorio vel societate ad idem jus exercen-
dum indigeat.»

2) Dicitur etiam infallibilitas R. Pontificis ¿independens, non
quidem a Christo et Sp. Sancto; sed a quacumque alia auctori-
tate, a corpore Pastorum, ab acceptatione Ecclesim. Similiter
dicitur absoluta, non quatenus S. Portifex definire possit quidquid
vult; debet enim «traditam per Apostolos revelationem seu fidei
depositum sancte custodire et fideliter exponere:»sed quatenus
nequit cireumseribi ulla conditione ab humana quacumque aucto-
ritate inducta, «Neque in ea Jurisdictione,» inquit Ballerinius
(op. citat. cap. 3. sect. 4.), «primatus essentiali Romanus Pon-
tifex dependere ab alio quopiam debet aut potest, cum preeser-
tim ipsam a Christo acceptam idem Christus nulla conditione

cireumscriptam, personalem solius Petri ac successorum esse

jurisdictionis instituit personalem, qui
e intelligi nequit.» Et (appendix de
infall. prop. 7.): «Unitas cum Romana fide absolute necessaria

est, ac proinde infallibilitatis prerogativa absoluta illi est pii
fidei unitatem pariter absoluta: sicuti

a ipsius Ecclesise

instituerit, uti primatum
sine personali jurisdiction

enda, et vis coactiva ad | |
absoluta est item infallibilitas et vis coactiv
anæ fidei adhzrere oportet. »

3) Dicitur R. Pontifex sejunctim ab Ecclesia esse infallibilis,

1
"ha, e a

Y Z^

- pu o

-— A m . pey

- -— ai

- - > * swo
>
p eeo eb dm fon, SIA e —ÀÀ— UU mem ant ps ct qe

. ae tot M ————— —

Poa a

(——

9-9

r
ru.

- É- ,2. » -
^-— S 1s oc" SU. m o - —a— RR
- + y
L]
A

ED
ru

bicis

DI pL —- — - m pa

Am A

AICA

Y my a

Y ge

-—A———
d i

j
)
A.

f
EN
5

l
L . e
LI

z . o ^
e md » . "4
E vaut iy — T 2
~

826 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIÆ CAPITE,

non quatenus deesse possit adhæsio Pastorum et Ecclesiæ defini.
tioni ab eo editæ, uti modo dicebamus; sed quatenus ea definitio
vim non habet a Pastorum consensu aut acceptatione Ecclesia
adeoque R. Pontifex, uti ab iis distinctus, infallibilis est; inda.
fectibilitas enim promittitur Petro seorsum ab Ecclesia et a
Apostolis; ergo Petrus etiam seorsum ab Ecclesia spectatus est
infallibilis.
1055. His itaque declaratis dicimus:

Pror. XLI. Romanus Pontifex cum ex Cathedra loquitur,
id est cum omnium Christianorum Pastoris et Doctoris munere
fungens pro suprema sua Apostolica auctoritate doctrinam de
fide vel moribus ab universa Ecclesia tenendam definit, per as-
sistentiam divinam, ipsi in beato Petro promissam, ea infallibi-
litate pollet, qua divinus Redemptor Ecclesiam suam in defi-
nienda doctrina de fide vel moribus instructam. esse voluit; ideo-
que ejusdem Romani Pontificis definitiones ex sese, non autem
ex consensu Ecclesig irreformabiles sunt.

S II.

Demonstratur R. Pontificis Infallibilitas ex Scriptura.

1056. Uti paulo ante vidimus, tria Scripturarum testimonia in-
dicavit Conc. Vatic., quibus R. Pontificis infallibilitas nititur.
Cum duo priora plene exposita sint ubi de institutione Primaius
egimus; que ibi fusius disputavimus supponentes, ea solum hic
attingimus, quz? ex iisdem testimoniis ad presentem questionem
directe faciunt. Tertium vero accuratius hic explicari imprimis
debet, ut inde veritatis, de qua agitur, demonstrationem tuto de-
rivemus. Itaque

Prob. l.ex testimonio Matth. XVI. Nam 1) in eo legitur: «Tu
es Petrus, et super hanc petram «edificabo Ecclesiam meam».
Unde: per hsc verba Petrus eiusque successores designantur
fundamentum Ecclesie, a quo nempe Ecclesia universa firmita-
tem obtinet. Atqui Ecclesia est maxime »dificium quod fide con-

struitur: sicut enim in unoquoque fidelium fides est radix omnis

ART. VI. — DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. RAT

n =en

justitiæ ; ita Ecclesia, quæ ad justitiam promovendam proxime or-
dinatur, maxime nititur fide, qua in unam societatem credentium
adonantur ejus membra: unde S. Ambrosius (Offic. 1. 3. c. 9.) ait:
«Ecclesia est congregatio quz in unum connexum corpus atque com-
pactum unitate fidei et charitatis adsurgit ». Ergo Ecclesia debet
maxime obtinere firmitatem in fide per Petrum ejusque succes-
ores. Sed hane firmitatem in fide non posset per Petrum ejusque
successores consequi, Sj Petrus ejusque successores docentes Ec-
desiam falli possent; eatenus enim firma in fide consistit Eccle-
sia ope Petri ejusque successorum, quatenus eos docentes audit,
eisque obedit: si ergo veram fidem retineret, non obediendo Petro
eiusque successoribus, fidem ipsam ac proinde fidei firmitatem non
obtineret per Petrum; sin vero Petro obediret docenti, et hic pos-
set in docendo falli, Ecclesia non firmitatem sed defectibilitatem
in fide a Petro aeciperet.—Quod clarius adhuc apparebit, si re-
colamus, sub metaphora fundamenti Ecclesie Petro promissam
esse jurisdictionem supremam ac plenam in ipsam Ecelesiam; hine
si Ecclesia maxime constituitur vera fide, Petro promissa est plena
ac suprema potestas docendi veram fidem. Potestati autem do-
cendi respondet officium obediendi: ergo universa Ecclesia tenetur
audire Petrum docentem, Si ergo Petrus docens Ecclesiam uni-
versam errare posset, totius Ecclesizm fides deficere posset—Ke-
vera cur Gallicani negabant Petro prerogativam de qua agimus?
quia dicebant magisterium infallibile esse partem suprem:e pote-
statis regendee Ecclesie; cum vero, juxta ipsos, suprema haec po-
testas non Pap: sed Concilio competeret, huic et non illi tribue-
bant infallibilitatem. Cum ergo demonstratum sit Petro competere

plenam ac supremam potestatem, eumque superiorem esse 1pso
etiam ex principio Gallicanorum, Pe-

—

m a PATIO MA — E TUA

- m n PP t

AU
— € m — — PB --
"ttm

=e -— ————

-—.

^ ——

ge ^ dn

- m

^ ze
——— P

5
SF
[
E.
1
H
$.
*
P-
T

Er . +"
Y?
1: -

n c RM

Du fri
A

Concilio; plene consequitur,

tro tribendam esse infallibilitatem in docendo.
2) Idipsum consequitur, si iterum recolamus quod supra denun
stravimus, nempe Petrum designari tamquam principium unitatis

in Ecclesia, eo ipso quod designatur fundam |
fidei; si ergo Petrus est prin-

incipium unitatis fidei.

entum ejus. Unitas

enim Ecclesie, imprimis est unitas
cipium unitatis Ecclesie, imprimis est pr AE
At quomodo potest Petrus huiusmodi principium existere? Iam
vidimus, agentes de unitate fidei in Ecolesia, principium hujus uni-

wübbrascatolicas.co

823 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESLE CAPITE.

tatis esse vivum et authenticum magisterium; et Ecclesiam e
tenus esse unam in fide, quatenus fideles omnes per orbem di.
spersi profitentur credere omnes articulos, quos magisterium ¡Maq
credendos proponit. Ergo Petrus per suum magisterium est prin.
cipium unitatis fidei; et Ecclesia eatenus obtinet per Petrum hane
unitatem, quatenus credit omnes veritates, quas Petrus proponit
credendas. At fingas, Petrum exercentem suum magisterium falli
posse: vel Ecclesia ei semper adhæreret, et sic deficere possețin
fide; vel ab eo recederet, et sic non per Petrum maneret una in
fide; scilicet Petrus non esset amplius fundamentum, seu prin
cipium a quo procedit unitas fidei in-Ecclesia.

3) Idem confirmatur ex verbis immediate sequentibus: «et por-
te inferi non prevalebunt adversus eam». Cum Petrus sit fun-
damentum, a quo Ecclesia firmitatem ac unitatem accipit, per Pe-
trum fit invincibilis, ita ut hostes nunquam sint prevalituri con-
tra ipsam. At certe si hzreses possent esse in Ecclesia, porta
inferi, fatentibus omnibus cum quibus res hic agitur, prevalerent
contra Ecclesiam. Per Petrum ergo debet Ecclesia consequi ut
hsreses nunquam sint aut esse possint in Ecclesia. At si Petrus,
docens Ecclesiam, posset falli, non valeret certe heereses ab Et-
clesia repellere; sed ipse potius esse posset hzeresum causa. Ergo
necesse est ut Petri magisterium sit infallibile.

4) Atque ex his ipsis colligitur, sententias latas a Rom. Pon-
tifice successore B. Petri, «ex sese, non autem ex consensu Et-
clesie irreformabiles esse». Nam fundamentum sustinet domum,
non domus fundamentum; ergo si domus ex fide consargit, Petrus
sustinet fidem Ecclesi», non Ecclesia fidem Petri: contrarium
plane consequeretur, si sententia Petri irreformabilis fieret ex coi-

sensu Beclesim. Sane Petrus, qua Ecclesie fundamentum, habet

magisterium authenticum, cui fideles omnes subjici debent; at gi
Petri sententia irreformabilis fieret ex consensu Ecclesis, huic
potius Petrus subjiceretur. Pariterque firma manet Ecclesia in
fide, quin portz inferi contra eam pr»valere possint, quia fai-
data est supra firmam Petram; at si Petri sententia non essel

irreformabilis nisi ex consensu Ecclesis, Petrus potius firmitatem
acciperet ab Ecclesia.

1057. II. Htec omnia Patrum auetoritate confirmantur. Pauca testi-

as.com

NAAA NO NN nte

E o o a ¡IV i ma

ART. VI. — DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 899

ponia seligomus — 1) ex Latinis. S. Hilarius (de Trinit. 1.6. nn. 37,
seqq. ) confessionem Petri sic commendat: « Hec fides ecclesis
fundamentum est: per hanc fidem infirmes (al. infirmæ) adversus
eam sunt porte inferorum. ... Sit sane fides alia, si claves aliæ

regni celorum sunt. Sit fides alia, si ecclesia alia est futura,

adversum quam porte inferni non prevalebunt. Sit fides alia, si

erit alius apostolatus, ligata et soluta per se in terra, ligans et

in colo atque solvens, » etc. — S. Ambrosius (de Incarn. domin.
seram. ec. 4 5.), postquam Petrum induxit adfirmantem sui esse
officii « fidem loqui, pietatem asserere, gratiam predicare; » post-
quam illius personam definivit qua « primatum egit: primatum
confessionis utique, non honoris; primatum fidei non ordinis; »
subdit: « hie est ergo Petrus, qui respondit pro ceteris Apostolis,

immo præ ceteris; et ideo fundamentum dicitur, quia novit non so-
lum proprium, sed etiam commune servare. » Quae ulterius expli-
cans, ait: « Fides (Petri) ergo est ecclesiae fundamentum: non enim
decarne Petri, sed de fide dictum est, quia porte mortis ei (sci-
licet fidei Petri) non preevalebunt; sed.confessio vicit infernum.
Bt hec confessio non unam heresim exclusit; nam cum ecclesia.
multis tamquam bona navis fluctibus sspe tundatur, adversus
omnes hæreses debet valere ecclesie fundamentum. » — S. Cy-
prianus (de unit. Eccles.) deplorat imprimis quod « inimicus ra-
pat de ipsa Ecclesia homines...qui ambulantes in tenebris ha-
bere se lumen existiment...asserentes noctem pro die,...per-
filiam sub pretextu fidei; » deinde vero pergit: « Hoc eo fit, fra-
tres dilectissimi, dum ad veritatis originem non acceditur, nec
caput queritur, nec magistri celestis doctrina servatur. Que si
quis eonsideret et examinet, tractatu longo atque argumentis opus
non est. Probatio est ad fidem facilis compendio veritatis. Lo-
quitur Dominus ad Petrum: ‘Ego tibi dico,” ete. » — S. Hierony-

mus (in epist. 15. al. 57. ad Damasum de nom. hypostas.), uen.
quam dixerat: « Super istam petram sedificatam Eeclesiam sc10; »

subjungit: « Obsecro, ut mihi litteris tuis sive tacendarüm sive
dicendarum trium hypostascon detur auctoritas. Non timebo tres
hypostases dicere, si jubetis. » — S- Augustinus (in ps. cont. part.

Donat.) de Sede Petri scribit: « Ipsa est petra, quam Ron vincunt

wwiltebrascatolicas.co

- A A -- —
.» »

>
Teo .

e i

. Mme atten ap RA dara To s

eine

Mm (

————— o, LN

-—

"A co m — d À— à; a uum ——— À — > -=~ 2, " 2.

TASA

JA
E
Ye

"4 ww
—

— -
à

riri "oO e — a:

-——
e
e Ai

» , > i :
n rt Ts prm

Musei

r» Lai cm y I ete

y
e

b
»
y

H
Hi
XE

y
a
L.
s
*

830 DISP. V. DR VISIBILI ECCLESIE CAPITE:

superbe inferorum porte. Talis si quis ad te veniat plenus Catho.
lica fide, » etc. — Cf. Schrader (de unit. Rom. p. 2. a n, 178. i

2) Ex Graecis. Origenes (in Matth. XVI.): « Manifestum est,»
inquit, « etsi non exprimatur, quod nec adversus Petrum, nee ad.
versus Ecclesiam, porte preevalere poterunt inferorum: nag s
prevalerent adversus petram, in qua Ecclesia fundata erat, contra
Ecclesiam etiam preevalerent. » — S. Cyrillus Alexan. (de SS. Tri.
nit. dial. 4.; apud Migne, tom. 75. p. 866.): « Petram, opinor, quasi
denominative nihil aliud quam inconcussam et firmissimam di.
scipuli fidem appellans, super quam etiam citra casus perieulum
firmata est ac fundata Christi ecclesia, et ipsis inferorum portis
perpetuo manet inexpugnabilis. » Scilicet docet Cyrillus Simoni
convenire rationem petre, ab ejusdem fide, quae porro inconcussa
ac firmissima sit: hinc eadem inniti ecclesiam citra casus peri-
culum, ac proinde etiam inexpugnabilem eam esse vel ipsis in-
ferorum portis: id autem non ad tempus dumtaxat neque Petro
tantum vivente, sed perpetuo ac semper. — S. Epiphanius (Ancor,
n.14.; apud Migne, tom. 43. p. 33.) «Ille ipse (Petrus, qui
felix predicari meruit), rursum spiritum sanctum patefecit: sic
enim ei, qui inter Apostolos primus esset, consentaneum erat,
solide, inquam, illi petree: supra quam est ecclesia Dei fundata, |
et porte inferi non preyalebunt illi. Quarum portarum nomine
haereses et horeseon conditores intelliguntur. Omnibus quippe
modis in eo stabilita fides est, qui cœli clavem accepit, et in
terra solvit et ligat in celo. In eo siquidem subtiliores qualibet
fidei quaestiones reperiuntur. » — S. Jo. Chrysost. (in illud « Vidi
Dominum » homil. 4. n. 3.) Petrum appellat « basim Ecclesiz»;
(cont. lud. et theat.) « basim fidei »; (in illud « hoc scitote »)
« chori illius (Apostolici) corypheeum, orbis totius prefectum, fut-
damentum Ecclesie »: et (in Jo. hom. 88.) affirmat « Jacobo qui-
dem Jerosolymorum sedem datam, Petrum vero totius orbis Do
ctorem a Christo esse constitutum. »

J) Eamdem interpretationem tradunt liturgiae. Secundum vul-
gatum Leonis magni sacramentarium sic orabat occidentalis Ee- -
clesia: « Omnipotens sempiterne Deus, qui ecclesiam tuam in apo-
stolica soliditate fundatam ab infernarum eruis terrore portarum,
ut in tua veritate consistens nulla recipiat consortia perfido-

bnc 2 3
un ——— n —L— o————M O Mla

a -

ci nd a rm tam 1

ART. VI. — DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 831

mum, » — [n Graecorum liturgia (Flosculum veritatis ete., Ro-
ma, 1862.) legitur: « Super petram theologie tw firmavit Do-
minus Jesus Ecclesiam immobilem, in qua, Apostole Petre, te
glorificamus. Tu animabus fidelium positus es petra fundamentalis,
magni pretii Petre petra fidei.» — Quo pariter redeunt qus in
Mozarabum (Miss. mixt. ap. Migne, PP. lat. tom. 85. p. 766.)
liturgia leguntur: « Fundatam eam (ecclesiam) in solidissimam
petram tempestatis procella non subruat. Nihil ei per tartareas
haereticorum aversiones porte prevaleant inferorum. »

4) Hine in professione Hormisde, ab orientalibus subscribenda,
asseritur: « Prima salus est rectc fidei regulam custodire, et a
Patrum traditione non deviare: Quia non potest D. N. J. C. præ-
termitti sententia dicentis: “Tu es Petrus, et super hanc petram
edificabo Ecclesiam meam.’ Hac, que dicta sunt, rerum pro-
bantur effectibus, guia in sede apostolica inviolabilis semper
catholica servatur religio. » Ecclesia Russiaca his inter alios ti-
tulis honorat Petrum (in op. Omaggio Cattolico, pag. 435. seqq.):
petra fidei, fundamentum fidei, basis immobilis dogmatum, se-
des fidei, principium orthodoxiwe. Ipse Bossuet (Defens. 1. 10. al 15.
e. 7.), cit. formulam Horsmide dicit « in tota Ecclesia fuisse com-
probatam, omnesque ecclesias, subsignata formula, professas...
Sedis Apostolic», et Ecclesie Romans fidem integra et perfecta
soliditate constare, ac ne unquam deficiat, certa Domini pollici-
tatione firmatam.» Unde subdit ipsemet Bossuetus: « Illam igitur
propositionem, in sede apostolica inviolabilis semper catholica
servatur religio,’ insertam fidei formule ubique diffuse, omnibus
seculis propagates, ab ccumenico concilio consecrate, quis re-
spuat christianus?» Quod si deinde explicat de Romana Sede et
non de Romano Pontifice, (mira distinctio, de qua infra recurret

sermo), ut czetera pretereamus, id est contri ipsam professionem,
in qua recitantur verba « Tu es Petrus,» ete.: hec enim Pe-
trum ipsum ejusque successores respicere tum supr
dum ex illis R. Pont. primatum Juris-

a probavimus,

tum ipse Bossuet concedit,
dictionis propugnat. incida

1058. III. Probari potest thesis ex jam exposito testimonio
Jo. XXI. Etenim constat per illud, Petrum ejusque successores

constitutos fuisse Pastores agnorum et ovium, fidelium nempe et

] TÉ
rascatolicas.com

- " `

o wA m
y v

> L PAG 2 3 = . . paag

a a a

" ý as em ynas

mi e r

rte dec

a o EM

A,
SA !

— «A
SH

-—— zz

E
ct

Tr b

A -

zi y,

f
l |
!

832 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE.

Pastorum, sive seorsim sive simul sumantur. Ergo officium Petri
est pascere seu regere, sicut officium ceterorum omnium in Eccle
sia est ei obedire. Sed pascere debet Petrus præsertim pabulo
sane doctrinæ, qua Ecclesia præsertim pasci indiget. Ergo sicut
auctoritas Petri comprehendit magisterium, ita omnes tenentur
ipsi magistro se subjicere. Atqui id intelligi nequit, nisi Petrus
ejusque successores sint infallibiles in suo magisterio; tunc enim
neque Petrus exigere posset plenum ac firmum assensum, neque
agni et oves possent illum præstare; tunc iterum deficere posset
fides totius Ecclesie, aut pabulum sanæ doctrinæ Ecclesia non ac.
ciperet a Petro. Necesse est ergo ut Petrus ejusque successores
sint in suo magisterio infallibiles—Pariter infallibiles sint opor-
tet ex sese et non ex consensu Ecclesie. » Omnes enim, etiam
pastores simul sumpti, debent pasci a Petro; siquidem eorum
omnium Pastor est Petrus; at si magisterium Petri non esset in-
fallibile, seu si ejus sententia non esset irreformabilis, nisi ex con-
sensu Episcoporum vel Ecclesie, Petrus pasceretur a suis agnis

aut ovibus: quod tum absonum est, tum aperte contrarium insti-
tutioni Christi.

S. III.

Expenditur Singillatim Testimonium Lucae xxii., 32.

1059. Imminente hora illa, qua Ecclesiam sibi sanguine suo
acquisiturus erat, ait Christus Dominus ad Petrum (Luc. XXII.
32.) «Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret
sicut triticum; ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides
tua; et tu aliquando conversus confirma fratres tuos. » Unde sic
arguimus: Efficax hzc Christi oratio Petrum respicit, et quidem
non uii privatam personam, sed uti designatum totius Ecclesiw
Caput, et Apostolorum Principem, adeoque in Petro respicit ejus
quoque successores. Atqui petiit Christus ne fides Petri deficeret,
ita ut posset fratres in fide confirmare: quod infallibilitatem im-
portat. Ergo Petrus ejusque successores infallibilitatis charismate
gaudent — Debet autem Petrus (ejusque successores) fratres con-
firmare in fide, et non ab eis confirmari: ergo decreta fidei, qut

IiIcas.com

ART. VI.— DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIF ICIS. 833

3 Petro ejusque successoribus eduntur, ex sese et non ex consensu
Eeclesime sunt irreformabilia.

1060. Ut hoc argumentum totam suam vim obtineat, simulque
vindicetur a falsis interpretationibus, quedam generatim adno-
tanda sunt, antequam confirmetur per partes. Ac primo quidem,
efficacem fuisse Christi orationem ne deficeret fides Petri, con-
stat—1) quia forma ejus plane absoluta est, neque ulla in textu
vel alibi insinuatur conditio — 2) Imo omnes orationes Christi,
que pro fine habent fidem aut essentiale bonum Ecclesiz, abso-
lute sunt et efficaces (n. 740. 804.): oravit autem Christus ne de-
ficeret fides Petri, ut hie confirmaret fratres, expetitos a Satana,
et sic invincibilis maneret Ecclesie fides — 3) Hinc probe sciens
Christus, orationem suam fuisse exauditam, absolute imposuit
Petro munus confirmandi fratres.

1061. Hine est quod ad vim argumenti enervandam, alias potius
vias inivere. Alii enim—1) negarunt objectum orationis Christi
fuisse Petri indefectibilitatem in fide, ut deinde fratres in fide
confirmaret; sed illud fuisse dicunt vel perseverantiam Petri in
gratia post lapsum, aut fiducia, qua dejectos Apostolorum ani-
mos ex Christi passione erigeret ac confirmaret. Alii—2) conce-
dont quidem objectum orationis Christi fuisse indefectibilitatem
in fide; verum dicunt illam non ipsum Petrum, sed Ecclesiam,
cujus Petrus personam gerebat, respicere: unde, aiunt, id impe-
travit Christus, ut fides Ecclesise catholice numquam deficeret.
Alii—3) denique agnoscunt orasse pro Petri infallibilitate in
fide: at, dicunt, id personale fuit ipsi Petro, ita ut non debuerit
ejus successoribus esse commune.

1062, Ut postremum hunc errorem confirment, interpretantur

illud « conversus confirma » etc. de Petri conversione post trl-
ac deinde ita ratiocinantur: Illius fides non

plieem negationem; |
» qui erat

est defectura, et illi dicitur « confirma fratres tuos, |
lapsurus et convertendus; atqui Petrus uti persona privata ej
non ut Caput Ecclesiæ lapsurus erat et convertendus; ergo He XM)
uti private persons, fides indefectibilis futura eral, ac proinde
nullam erat privilegium ad successores transmittendum.

1063. Verum hujusmodi effugium dupliciter refutatur. Nam —

-one illi rsus, neg. conseq.: quia
l mit tatione illius conversus,
) data etiam interpre ^

MAZZELLA. De Religione et Ecclesia

WWW: Ob rascatolicas.com

PP m a ira pim) ette m ERE PIT intr =

L pa AREA A p cim

Pae m i —-

— o.
Lo
Tu £r

-
$

- -— j—9 a., - -
*

Lad E
p

~ ~- py O tan "2

qa a
1

AIN

Puf x E

t AD:

aA"
$
wd.
-— nm
y A

I
U

y,
1

LJ
(
e

x
B
S
EJ
EA
pa
(t
4

l
!
f
y
LL
3
1
"

i
$

334 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIX CAPITE.

lapsus Petri potuit quidem esse occasio orationis Christi, sed hon
adequata ratio aut adequatum objectum orationis ipsius, ut;
constabit ex argumentis, quibus mox ostendemus orationem Chri.
sti respicere Petrum uti designatum Caput Ecclesie. Hino me
rito ait Bellarminus (cap. 3.): «Converti a peccato Dégandi non
necessario convenit successoribus Petri, cum necessario tamen
conveniat eis confirmare fratres. Nam converti a peccato non
convenit hominibus, nisi quatenus private persons sunt, et ide
personale donum est: at confirmare fratres convenit homini nt
eaput est et princeps aliorum; et ideo transit ad successores.»

2) Sed tradita interpretatio illius conversus negari potest cum
Maldonato, Grotio, Jansenio, Calmet etc. Hoc enim loco voci
conversus non inest notio que reddatur phrasi « postquam a
lapsu conversus es;» sed que idem sit ac « vices reddens, vice
versa seu vicissim: » ita ut hec Christi Domini sententia prodeat:
« Ego oravi pro te, ut fides tua non deficiat; sed tu vicissim con-
firma fratres tuos: equidem rogavi ne diaboli tentationibus tu suc-
cumberes; et tu repende fratribus tuis vices, ut in similibus pericu-
lis ac tentationibus per te confortati immobiles consistant. » Id—
a) perfecto prope phrasium parallelismo confirmatur; membra
enim membris accurate invicem respondere videntur: Ego feci
pro te; tu fac aliquando vicissim pro ceteris: ne tu deficias in fide;
nefirmitas desit fratribus tuis—5) Confirmatur etiam ex conditione
personarum. Nam credibile non est Christum Dominum id di-
cere ac mandare, quod neque Petrus neque Apostoli ceteri ibi
praesentes intelligere poterant; de casu autem Petri, et de
consequente eius conversione nulla mentio occurrerat: quomodo
ergo potuissent auditores verba Christi intelligere eo sensu qui obji-
citur! Certe cum paulo post Christus monuerit Petrum deimminente
lapsu, adeo nova Petro contigit heec admonitio, ut totis viribus ma-
gistro affirmanti obniteretur: quod manifestum indicium est, Pe-
irum et Apostolos antea de lapsu minime cogitasse — cf. Schrader
(de Unitate Rom. p.2.a pag. 179.).

1064. His prejactis, quisque videt ad vim argumenti, de quó
agimus, tuendam, tria nobis probanda esse: — 1) objectum ore
tionis Christi esse indefectibilitatem in fide — 2) Hanc directe
respicere non Ecclesiam aut reliquos Apostolos —3) Petrum, qui-

liIcas.com

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 835

dem uti designatum Ecelesie Caput, cujus proinde prerogativa
ad successores iransmitti debet.

1005, Itaque I. Christus oravit pro indefectibilitate in fide. Nam
—1) verba Christi sunt: « Rogavi pro te, ut non deficiat fides
tua: » abs Te autem plane diceret: « ut non deficiat fides tua, »
s aliud quidpiam quam indefectibilitatem in fide voluisset Petro
impetrare.

9) Christus opposuit orationem suam odio inimici. Quid autem
miens, Satan tentavit? « expetivit vos ut cribraret sieut triti-
qum», scilicet voluit vos concutere ac separare; «in cribra-
tione enim, ait Cameron (Myroth. Evang. in h. 1.), duo sunt; unum
concussio illa atque agitatio, qua omnia sursum deorsum ver-
itur; alterum vero segregatio et separatio ». Voluit ergo Sa-
= tanas id rapere, quo Apostoli uniebantur cum Christo: id autem
praecipue est fides, per quam accedimus ad Christum, et quae
principium est unionis ae societatis eum Christo; voluit, tenta-
tione omnium deterrima, id rapere, quo amisso, non fructus so-
lum sed ipsa radix frugiferae arboris amittitur. Christus ergo
opponens orationem suam tentationi Satanae, rogavit ut non de-
liceret fides Petri, ut ipse conversus ad fratres, eos confimaret.
| 3) Interpretationi de oratione Christi pro Petri perseverantia,
| et non fide, obstant — a) ipsa verba; dixit enim Christus: « ro-
| gavi pro te, ut non deficiat fides tua. » — b) Si considerentur so-
lum verba fides tua, certum est Christum orasse pro fidei inde-
fectibilitate in Petro, etsi daretur eum orasse pro perseverantia;
haec enim necessario includit fidem. Si vero considerentur simul
sequentia verba confirma fratres tuos, certum est munus a Christo
impositum esse Petro præ ceteris Apostolis; unde aliquid petiit
| pro Petro, quod non esset commune ceteris: et certe agitur de
| tentatione communi « Satanas expetivit vos », et tamen Christus
| orat speciatim pro Petro « rogavi pro te ». Atqui donum perse-
| verantiae, imo confirmationis in gratia commune fuit omnibus
| Apostolis. Ergo.
| 4) Interpretationi vero de fiducia obstat — a) ipsa ejus novitas
| et fundamentum. Hæc enim interpretatio ignota fuit ipsis osoribus
Pontificis infallibilitatis, et primo proposita fuit dum in Concilio
. Vaticano agitaretur questio de huius Petri prerogative definitio-

wwllltübrascatolicas.com

4 ET
a"
e .
r] ^. ^
^ -
lu f
i $ es
` 15
, Jh
" * p
A AR
T A NM.
i
' ^
MUELA
^ Yl
Pta
i c
J M 4
q n T
É e
i A i E. y
E !
o Grs
"nad
I -
f E -i 4
g
"S
J "
'
Nu
.- 2 el

S36 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE. :

ne; pro fundamento autem habet assertum Protestantium, nempe
fidem in Script. significare fiduciam: quem errorem non semel
refutavimus (cf. de Gratia Christi, n. 1091.; de Virt. Inf'usis,
n. 656. seqq.)—b) Obstat constans et universalis PP. interpretatio,
uti patebit ex testimoniis paulo infra tradendis—c) Fiducia seu
spes, si vera sit, flde nititur, adeo ut sine hac nequeat illa con-
sistere: si ergo ex Christi oratione indefectibilis futura erat fi-
ducia Petri, indefectibilis etiam erat ejus fides (cf. de Virt. In-
fusis, n. 241)—d) Si eadem interpretatio coarctetur ad fiduciam
solum Apostolorum, tempore passionis Christi, erigendam, excelu-
ditur etiam iis omnibus, quibus mox ostendemus orationem Christi
respicere Petrum ut Caput Ecclesie.

1066. II. Dicimus, orationem Christi in recto referri ad per-
sonam Petri, et non ad omnes «que Apostolos, aut ad Eccle-
siam, licet firmitas Petri in fide cessura sit in bonum Eccle-
sis. Etenim—1) non potuit Christus accuratius Petri designare
personam; nam et bis inquit: « Simon, Simon; » et addidit pro-
nomen « pro te»; item, «fides tua, » et « tu.... confirma fratres
tuos. »—2) Si voluisset Christus alloqui Ecclesiam, aut omnes
eque Apostolos, non dixisset, mutata repente orationis forma « pro
te », sed « pro vobis; > sicut immediate antea dixerat « expetivit
vos » —3) Pro illo Christus dicit se orasse, qui debeat confirmare
fratres seu Apostolos. Atqui Ecclesia non debet Apostolos
confirmare, sed ab illis confirmari, nec Ecclesia habet fratres
sed filios—4) Discernit imo Christus Petrum a reliquis Apo-
stolis, sicut confirmantem a confirmandis. Neque obstat quod
Apostoli, vi extraordinario prerogativae, non indigebant confir-
mari in fide, cum singuli essent infallibiles; nam secundum po-
testatem ordinariam fallibiles erant singuli, et secundum hant,
ad successores transmittendam, representabant Episcopos, qui
indigent confirmari a Petro ejusque successoribus—5) Quzcum-
que igitur docent, verba Christi referri ad Petrum ut Primatem,
eadem probant non de Ecclesia, aut omnibus «que Apostolis, sed
in recto de Petro sermonem esse.

1067. Notetur autem hic, infallibilitatem Petri in fide non im-
I in solum quod fides Petri sit inamissibilis, sed quod omnino

eirus non erret: nam posset quis absque pertinacia, per igno-

um a
mr '5

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 837

Pô

IDE quat ap oif
--=- ——

zm at

rantiam aut errorem, negare aliquid ad fidem pertinens, quin
idem amitteret. Sed indefectibilitas in fide promittitur (promitti-

" ao
E ai

rem

tur inquam, hic enim nondum confertur) Petro, uf confirmet fra-
(res suos, et sic Ecclesia maneat indefectibilis in fide; ergo indefe-
etibilitas fidei in Petro proprie respicit magisterium, quod ipse
exercet in Ecclesia, et in eo est infallibilis. Ecclesia autem nec
per ignorantiam errare potest in fide; ac proinde Petro promit-
titur, ut omnino errare non possit in fide.

1008. III. Dicimus verba Christi referri ad Petrum uti Caput
Eeclesig, adeoque agi de preerogativa ad Petri successores trans-
mittenda. Nam—1) Apostolos omnes eadem tentatione satanas
adgredi concupivit; uni tamen nominatim Simoni fusis precibus
consultum immediate Christus voluit. Hac quidem agendi ratione
ratum confirmatumque voluit verbum ac consilium, quo Simonem
lecerat omnium petram Petrumque vocavit: scilicet cum Petrus
designatus esset petra fidei, fundamentum Ecclesiae, principium
unitatis ac firmitatis; Petro qua tali (qua futuro Ecelesiae uni-
versae Primati) iniungitur munus confirmandi fratres in fide.

Quod S. Leo M. (serm. 4. al. 3. 3.) in hune modum preclare
exponit: « Commune erat omnibus Apostolis periculum de tenta-
tione formidinis, et divinse protectionis auxilio pariter indige-
bant, quoniam diabolus omnes exagitare, omnes cupiebat elidere;
et tamen specialis a Domino Petri cura suscipitur, et pro fide
Petri proprie supplicatur, tamquam aliorum status certior sit
| futurus, si mens principis victa non fuerit.» Et Theophylactus
| (Com. in h. 1.): «Quia te habeo, » ait, «ut principem discipulo-
lorum, postquam negato me fleveris, confirma ceteros: sic enim
te decet, qui post me ecclesie petra es et fundamentum. » Hinc
ipse Bossuet (Medit. die 72.): « Debebat, » inquit, «semper in
Ecclesia adesse Petrus, qui suos fratres confirmaret in fide. Id
remedium erat opportunum, ut sententiarum unitas servaretur,
. quam Salvator omnium maxime expetebat; et hzc auctoritas
tanto magis erat necessaria sub Apostolorum successoribus, quan-
to horum fides minus erat firma, quam illa ipsorum Apostolo-
Tum.» Quare (in prima pastorali de prom. Christi fact. Eccl.)
de cathedra Petri concludit: «In qua sola, ut utamur SS. Pa-
trum formulis, unitas ab omnibus servata est; cul si adheereamus

- .

La Eins - — --

ame

ee
i O aeea — ia o
L a

]
$

í
|

wwW.obrascatolicas.com

838 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E£ CAPITE.

frmiter de Christi promissis tuti erimus. ... Ipsi enim id curg
datum ut fratres confirmet, ac idcirco evadat petra, supra quam
immortale ædificium erit erigendum. »

2) Id confirmatur ex iis quee preecedunt in contextu. Dicitnr
enim orta inter discipulos contentio «quis eorum videretur esse
major». Christus fastum et ambitionem excludens, dixit: « Reges
gentium dominantur eorum . ... vos autem non sic: sed qui ma.
jor est in vobis flat sicut minor». Sed ex hac humilitatis profes.
sione poterant Apostoli animis excidere, ad quos erigendos subjunxit
Christus: « Vos autem estis qui permansistis mecum in tentatio-
nibus meis. Et ego dispono vobis sicut disposuit mihi Pater mens
regnum, ui edatis, et bibatis super mensam meam in regno meo;
et sedeatis super thronos judicantes duodecim tribus Israel», Ai
vero ex hac futura sortis sequalitate poterant Apostoli oblivisci
designatum fuisse omnium Caput, quamdiu in terris degerent:
unde Christus alt: «Satanas expetivit vos» et « Ego rogavi pro
tes» «Tu... confirma fratres tuos. » Quam evidentem inter-
pretationem agnovit ipse Bossuet, qui (Medit. die 70.) scribit:
« Quoniam [Christus] in cohibenda suorum Apostolorum ambitione
ita erat locutus, ut ab iis qui eius verba non satis ponderassent,
credi potuerit nullum primatum fuisse relictum, quin et diminu-
tum fuisse illum, quem Petro tradiderat; hoc loco perinde effatur:
ut oppositum plane demonstret. ‘Satanas,’ inquit, *expetivit vos,
ut cribraret omnes: Ego autem, Petre rogavi pro te,' pro te in
particulari, pro te distincte: non quod alios neglexerit, sed, ut
Patres exponunt, quod firmato capite impedire voluit, ne membra
nutarent. Ait igitur: *rogavi pro te,' non vero rogavi pro vobis."

9) Eatenus Christus arcet a Petro lapsum in fide, quatenus de-
beat fratres confirmare. Atqui non debebat Petrus solo tempore
passionis (quod adversarii contendunt), sed semper posthac, et multo
magis in posterum fratres confirmare: nam—a) tune erat solum
designatum Caput Ecclesie, postea actu futurus erat Caput;
Apostoli ipsi, ob extraordinarias prerogativas, minus indigebant
confirmari a Petro, quam eorum suecessores. Num dicemus,
Christum dedisse Ecclesi] hoc medium conservandæ fidei, pf?
€o tempore, quo medio illo minus ea indigebat; abstulis-
se vero, quando ejus medii necessitas urgebat? Sane indeter

olicas.com

— n

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 839

minata sunt verba Christi et per se ad omnia tempora extendi pos-
sunt: aliunde vero cum fides Petri opponatur tentationi Satanz,
iamdiu durare debet, quamdiu durat Satane impugnatio contra Ec-
clesiam: hsec vero semper a Satana impugnatur. Quemadmodum
igitur illud «porte inferi» apprime respondent illis «Satanas ex-
petivit vos »; ita illud « ne deficiat fides tua... confirma fratres
tuos» apprime respondet illis «super hane petram edificabo Ec-
clesiam meam »— Sane impossibile est, ut Christi oratio referatur
ad imminentem tentationem; nam oravit nominatim pro Petro, pre
ceteris Apostolis; et tamen lapsus est Petrus plusquam ceteri Apo-
stoli: oravit ne deficeret fides Petri; et tamen Petrus negavit se
cognoscere magistrum suum; oravit, ut posset Petrus confirmare
fratres: at durante tentatione, tempore nempe dispersionis Apo-
stolorum, Petrus maxime indigebat confirmari; tempore vero re-
surrrectionem Chri sti subsecuto, Christus ipse confirmatoris munus
exercuit.

9) Unde ipse Dóllinger (Christi Religio et Ecclesia, pag.
32. ed. 1.) cum adhue fidelis Christo et Ecclesie permaneret,
eandem interpretationem adhibuit; hunc enim ipsum locum com-
mentans, ita scripsit: Cathedra Petri (ex mente Jesu Christi)
permanere debebat sedes veritatis et stabilis fide? arx, qua omnes
confirmarentur. Verba enim et precatio Domini non solam per-
sonam singularem, et proximum tempus respexerunt, sed funda-
mentum posuerunt et zdificarunt, ad Ecclesiam ante omnia ejus-
que futuras necessitates spiritu previsas pertinuerunt. »

1060. Exegeticam hanc textus interpretationem antiqua et con-
stans Patrum traditio confirmat. Cum vero Scriptor quidam tem-
pore Conc. Vaticani, in opusculo, cui titulus Considerationes
(n. 10.), Launoium (Epist. 1. 5. ep. 6.) secutus, non dubitaverit as-
serere, Agathonem Papam primum traxisse verba Christi ad Rom.
cathedram Romanosque Pontifices; contenti erimus pauca prece-
dentium temporum testimonia exhibere.

Ante Agathonem scripsit S. Ambrosius (de Fide, 1l. 5. c. 1.):
«Petro dixit (Jesus): *Rogavi pro te, ut non deficiat fides tua.'
Eidem autem supra dicenti: ‘Ta es Christus Filius Dei vivi,’ re-
spondit; “Tu es Petrus, et super hanc petram ædificabo Ecclesiam
meam, et tibi dabo claves regni ccelorum.' Ergo cui propria au-

obrascatolicas.com

» 4 e -
P
o O. *. o. c4 -—— e c -
$

- hs - bs a - " cas
— à m oco- mr A — 0

-a CU
LX o £g. — o pum

a Wd
sw
Poe

Pto yt
Lo
A ee adea

m
ws P » ma ——4 $
e A ZA

cU AS A O ae

reru
tul

s^
jas.
—

840 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE.

ctoritate regnum dabat, hujus fidem firmare non poterat? quem eum
petram dicit, fundamentum Ecclesie indicavit.» — S. Cyrillus
(serm. 4. al 3. n. 4,), ait: «*Et tu aliquando conversus confirma
fratres tuos, idest firmamentum atque magister esto illorum, qui
per fidem ad me accedunt.» S. Leo M. hortatur ut gratias agamus
sempiterno Regi Domino Jesu Christo, «quod tantam potentiam
dedit ei, quem totius Ecclesie principem fecit, ut, si quid etiam
nostris temporibus recte per Romanos Pontifices agitur recteque
disponitur, illius operibus, illius sit gubernaculis deputandum, cni
dictum est: “Et tu conversus confirma fratres tuos:' et cui post
resurrectionem . . . dixit: ‘Pasce oves meas.’ »—S. Gregorius M.
(Epist. l. 4. ep. 4.) ait: «Cunctis Evangelium scientibus liquet,
quod voce Dominica sancto et omnium Apostolorum principi Apo-
stolo, totius Ecclesiz cura commissa est. Ipsi quippe dicitur: ‘Pe-

tre amas me? Pasce oves meas.’ Ipsi dicitur: ...'*Ego pro te

rogavi, ut non deficiat fides tua, et tu aliquando conversus con-
firma fratres tuos.’ Ipsi dicitur: “Tu es Petrus, » etc. —S. Gela-
sius Papa (ep. 5. ad Honor.) scripserat, «totius a se ovilis Domi-
niei curam agi, que beato Petro Salvatoris ipsius nostri voce de-
legata est: “Et tu conversus confirma fratres tuos;' et item:
‘Pasce oves meas.'» — Pelagius II, monens Istris Episcopos, ut
sancte Sedis sententiss se subjicerent: «Nostis», inquit «in Evan-
gelio Dominum proclamentem: ‘Simon, Simon,” etc. Considerate,
carissimi, quia veritas mentiri non potuit, nec fides Petri in eter-
num quassari poterit vel mutari.»—Stephanus Dorensis in ora-
tione habita in Conc. Later. cum dixisset, ideo per ipsum Orientis
Episcopos ad Sanctam Sedem confugere, quod hzc omnibus præ-
posita sit, in confirmationem affert imprimis verba Christi de
clavium potestate et de mandato pascendi agnos et oves, deinde
vero ita concludit: «Et iterum Ipse (Petrus) precipue ac specia-
liter firmam præ omnibus habens in Dominum nostrum Jesum
Christum et immutabilem fidem, convertere aliquando et *confir-
mare exagitatos consortes suos' et spirituales meruit fratres: ut
pote dispensative super omnes ab ipso, qui propter nos est in-

carnatus Deus, potestatem accipiens et sacerdotalem auctoritatem?
Uberiorem testimoniorum segetem invenies apud Schrader (de

Unit. Rom. p. 2. a pas. 187.). Nobis satis erit adnotare, quod

IiIcas.com

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS, 341

atiamsi hsc testimonia non extarent, ipsius tamen Agathonis epi-
«ola indubium existeret argumentum, nostram interpretationem
à tem pore fuisse communiter receptam. Est enim illa Ipsa ce-
lebris epistola, que a Patribus Constantinopolitanis eadem accla-
matione, qua Leonis M. a Chalcedonensibus, suscepta est: « Pe-
irus per Agathonem locutus est.»

1070. ScuoLIoN. Objectiones fere omnes contra data argumenta
Beri solitas in ipsa argumentorum expositione preoccupavimus.
Javerit solum duas hie breviter subjicere. Prima est: Si vera
eset tradita expositio textus Luc. XXII., ex ea sequeretur Rom.
Pontificem non solum non posse errare dum ex cathedra fidem
docet, (dum confirmat fratres), sed nec posse fieri hereticum;
siquidem Christus pro Petro rogavit « ut non deficiat fides tua,
et tu aliquando conversus confirma, » etc. Sed hane illationem
negant non pauci Doctores Catholici (n. 1045.). Ergo.

Resp. 1) Ex donis Petro concessis ea solum ad successores trans-
mitti debent, quee ei promissa et collata fuerunt ratione muneris
Pastoris supremi, queeque ad ipsum munus rite obeundum neces-

saria sunt. Atqui ad munus supremi Doctoris in fide certe neces-
sarium est, ut Petrus ejusque successores dum fidem authentice

docent errare non possint, quo fit ut ita fratres confirment, ut
hi teneantur ei subjici, adeoque in unitate contineantur; necesse
antem non est ut Petri successores, uti private persons veram
idem, presertim internam, semper retineant (n. 792.). Ergo. —
2) Si alicui ex eodem textu videretur recte inferri indefectibili-
tas in fide etiam interna Rom. Pontificum, etiam uti private per-
sone sunt; per nos licet huic illationi adherere: ei certe adhzrent
non pauci Doctores Catholici, ut vidimus (n. 1055.).

1071. Altera objectio est: Ex datis argumentis id solum sequi-
tur, Petrum ejusque successores infallibiles esse, quatenus debent
fidei firmitatem unitatemque servare, fratres confirmando. Atqui
ad id requiritur et suffcit ut sint infallibiles ¿n decisis, ut aiunt,
non vero in dubiis aut decidendis. Ergo.

Resp. 1) indirecte: pari ratione ostendi posset Concilium «ecu-
Menicum (Gallicanos impetimus) non esse infallibile ¿n deciden-

dis sed in decisis; atque ita jam nullum esset supremum tribu-

`
Ld

vw.obrascatolicas.com

quA Dm

MORS ER

'
1,
A

842 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESLE CAPITE.

nal in Ecclesia a quo queestiones circa fidem et mores obortæ de.
finiri infallibiliter possent.

2) Potestas suprema in Ecclesia eadem nunc est ac semper erit,
ac illa quam Christus instituit et ab initio extitit. Jamvero in
initio habuitne Ecclesia (Papa aut Concilium) potestatem def.
niendi queestiones nondum definitas ? Si habuit; ergo etiam nune
est in Ecclesia eadem potestas: si vero non habuit, nulla Unquam
fuit infallibilitas activa in Ecclesia: non in decidendis ex adver
sariorum hypothesi; non i» decists, quia ante primum exercitium
infallibilitatis nulla erant decisa.

3) Activa infallibilitas, seu magisterium infallibile instituium
est a Christo ad verbum Dei, seu ad integrum christiane reye-
lationis depositum custodiendum, tuendum, explicandum (« san-
cte custodire et fideliter exponere » inquit Conc. Vat.). Atqui id
necessario exigit infallibilitatem in decidendis questionibus, que
circa depositum revelationis suboriuntur, et non sufficit infallibi-
litas in proponendis decisis. Revera fides non nutat tantummo-
do, cum immediate et directe deseruntur decisa, sed etiam cum
circa decisa, dubia oriuntur que ipsorum firmitati indirecte of-
ficiunt; que enim in Scripturis aut Traditione habentur, ad falsa
dogmata adstruenda detorqueri possunt; fidei veritatibus errores
utcumque admisceri contingit; etc. Nisi ergo hsc omnia remo-
veri possint, preeceptum confirmandi fratres non potest impleri.
Qui ergo munus illud habet, necesse est ut statuere possit cirea
nondum decisa. Fac, quod sepe fit, ut aliqua dubitatio oriatur
circa decisa , quatenus aliqua subtili interpretatione eluduntur,
et in alienum sensum detorquentur: quid poterit Rom. Pontifex
in eorundem custodiam prestare? Iterum atque iterum proponere
quod fuit decisum? At hoc nemo ignorat; et non illud est, de quo
questio movetur: de oborto dubio sententiam dicere? At hoc
ipsius vires excedit, cum ex hypothesi in decisa vim habeat, non
in decidenda. Ergo, facta illa hypothesi, ne decisorum quidem
Pontifex poterit esse custos, ac multo minus poterit eadem fide-
liter exponere.

4) Quando dubium est utrum aliqua veritas comprehendatur in
deposito revelationis christiane, aut utrum hic sit aut non Si
sensus illius revelationis, nonnisi una ex sibi contradicentibus

Icas.com

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 343

opinionibus potest esse objective vera. Eatenus autem licet utrive
opinioni adherere, quatenus nondum constat queenam ex illis ve-
ra sit. At si non obstante hoc dubio, potest servari unitas in fi-
de, id certo non oritur ex eo, quod si deinde constet quod nune
dubium est, possit adhue negari; sed potius ex eo, quod omnes
sint parati id, quod verum manifestatur, agnoscere. Authentica
autem manifestatio habetur per magisterium infallibile; ergo huic
parati sunt obedire: ac proinde fatentur illud auctoritatem habere

etiam în decidendis.

s IV.

Demonstratur Rom. Pontif. Infallibilitas ex Traditione.

1072. Antique Traditionis monumenta pro Rom. Pontificis In-
fallibilitate innumera prope sunt, atque a pluribus Auctoribus
jam diligenter in unum collecta: presenti nostro instituto satis
erit precipua capita attingere, fontesque indicare, a quibus quis-
que, si opus erit, haurire ea poterit.

1073. I. Ex Conciliis. Oppugnatores Pontificie infallibilitatis
non dubitarunt asserere, quod cuncta olim in Ecclesia per Con-
cilia agebantur: seculis singulis, ajunt, si duo proxime elapsa
excipias, unum saltem habitum est. At historice constat, etiam
ante Concilium Tridentinum, sex circiter ssecula, tria videlicet
ante primum Nicsenum, et fere totidem post quartum Constanti-
nopolitanum effluxisse, quibus nullum congregatum est. Ex quo
statim exurgit novum argumentum pro re nostra. Si enim Rom.
Pontifex non esset infallibilis, Christus ex una parte exegisset ab
Ecclesia perpetuam pro omni tempore fidei integritatem unita-
lemque; ex alia vero parte non providisset medium opportunum,
qnod semper presto essei: concilium enim generale non potest
semper ad nutum haberi, nec obvium est ipsum congregare. Sa-
lis est, ad omne de hac re prejudicium removendum, historiam
recolere concilii Tridentini, quod vix annis viginti non sine ma-
gnis obstaculis absolvi potuit; omnes autem norunt, tribus prio-
ribus seculis, concilia generalia propter ethnicorum persecutio-
les haberi non potuisse. Hsc igitur omnia aperte produnt, in

-
o
A^ ye ' n -
SELLA AAN 4 E

344 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIE CAPITE.

alio quodam subsidio, quam in generali concilio debuisse Chri.
stum reponere medium organicum ad stabilitatem fidei in Eccle.
sia, et unitatem obtinendum ae conservandam.

1074. Sed prestat positiva argumenta, que a Conciliis derivari
possunt, saltem delibare. Ac—1) hue faciunt queecumque ex Con.
ciliis ostendimus (n. 979. seqq.).

2) Extant diserta Conciliorum testimonia. Nam Conc. Constan-
tinopolitanum IV. (act. 1.) exhibet libellum ab omnibus Patribus
subscriptum, ita loquentem: « Quia non potest pretermitti sen-
tentia Christi dicentis: “Tu es Petrus, etc.: hsec que dicta sunt,
rerum probantur eventibus: quia in sede Apostolica immaculata
est semper reservata catholica religio et sancta celebrata doctri-
nà.... sequentes in omnibus Apostolicam sedem, speramus ut in

una communione esse mereamur cum illa, in qua est integra et

vera Christians religionis soliditas ».—In Lugdunensi II. Greco-
rum fidei professio ab omnibus acceptata, hæc habet: «Sicut
Romana Ecclesia præ ceteris tenetur fidei veritatem defendere;
sic et si que de fide suborte fuerint quzstiones, suo debent ju-
dicio definiri ».—His similia de Romana Ecclesia referunt Conc.
Viennense (in Clementinis de Sum. Trinit.), et Florentinum in
decreto unionis cum Grecis (1).—Item in Conc. Ephesino (act. 2.)

(1) Conc. Florentinum in decreto a Conc. Vatio. confirmato proponit « oreden-
dum ab omnibus fidelibus. ... Romanum Pontificem in universum orbem tenere
primatum. ,.. totiusque Ecclesie Capnt, et omnium Christianorum patrem ac
doctorem existere: et ipsi in beato Petro pascendi, regendi ac gubernandi univer-
salem Ecclesiam a Domino nostro Jesu Christo plenam potestatem traditam esse;
quemadmodum etiam in gestis ccumenicorum Conciliorum et in sacris canonibus
continetur. ^ Nota sunt vana Dóllinger conamina ad vim hujus decreti evertendam.
Scilicet contendebat veram lectionem esse u quemadmodum e/ in gestis cecumeni-
corum » etc.; ex quo inferebat cum De Marca (Concord. Sacerd. et Imp. 3., 8.)
quod hzc verba, «in sincero sensu accepta modum exercitio potestatis pontificis
imponunt ei similem, quem Ecclesia Gallicana tuetur; » nempe quod irreformabilis
sunt decreta S. Pontiflücis dependenter a consensu tacito vel expresso Episcopo
rum. Cum, si legatur etiam, ipso Dóllinger fatente, sensus erit quod acta el ca-
nones Conciliorum agnoverunt in Rom. Pontifice prerogativas antea asserías.

Sed enim dupliciter peccat hsc ubjectio — 1) Si concederetur illa lectio (el)
falsa esset illatio, quam inde desumunt: verba deor. Florentini juxta hanc lectio
nem possent habere enmdem sensum ac in alia lectione (etiam), uti legenti patet
debere antem eodem sensu sumi facile ostenditur. Est enim evidens et ab omnibus

|
|
|

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 845

philippus Legatus S. Pont. ait: « Nulli dubium, imo seculis
omnibus notum est, S. Petrum Apostolorum principem et caput,
fideique columnam et Ecclesiæ Catholice fundamentum, a Jesu
Christo regni ccelestis claves accepisse, nec non per successores
suos hucusque semper vivere, causas decernere, semperque victu-
mm». — In Cpño III. (in ep. ad Agathonem) Patres inquiunt:
«Itaque tibi ut prime Sedis Antistiti, universalis Ecclesie ca-
piti, quid agendum relinquimus, stanti supra firmam petram,
acquiescentes vers confessionis litteris, per quas, ut a summo
Apostolorum vertice divinitus perscriptas, exortam nuper multi-
plicis erroris heereticam sectam depulimus ».

3) Erga octo priora Concilia generalia, nemine contradicente,
ita sese gessere Rom. Pontifices, ut suam superiorem ac in-
fallibilem auctoritatem aperte asseruerint atque exercuerint.
]pi enim| semper prescripserunt que essent definienda. Sane
teste Athanasio (ep. ad solit. vit. agent.), Osius Rom. Pontificis
legatus, ex auctoritate S. Sylvestri Pape, ante Synodum Nicz-
nam [. Arium damnavit, ipsique Patres acquieverunt, et juxta sym-
bolum postea dictum Nicenum, ab eo recitatum, canones et de-
creta efformarunt. — Antequam synodus I. Constantinopolitana,
secunda cecumenica, celebraretur, Damasus Papa, concilii judi-
cium preevertens, Sabellii, Macedonii, et Eunomii hzreses da-
mnavit; dato autem libello ad Paulinum episcopum , suam sen-
tentiam et censuras per Orientis ecclesias publicari mandavit.—
De synodo Ephesina, tertia ccumenica, jure Gennadius (de
script. eccl. c. 54.) asserit: « Celestinum Papam decreta synodi
adversus Nestorium dictasse, volumenque descriptum ad Orientis

admissus hermeneutics canon,'sententiam posteriorem aliqno modo ambiguam non
debere ita intelligi, ut contradicat priori clare et expreBBm: ged in prima parte
llius decreti clare et expresse asseritur potestatem S. Pontifici a Christo collatam
Sse supremam et plenam , adeoque regiminis formam in Ecclesia proprie esse
monarehicam; juxta interpretationem Gallicanam secande partis, eadem potestas
esset dependens, circumscripta, adeoque forma regiminis in Ecclesia vere esset.
aristocratica. Ergo — 2) Sed lectio illa (el) negari debet: nam alia (etiam) habe-
tur in tribus codicibus sseculi XV. in bibliotheca Vatio. asservatis; eadem claris-
time invenitur in originali, quod extat in Archiv. Basilica Vaticane; in alio,
quod extat in biblioth. Laurentiana Florenti etc. — Sed vide La Civilta Catto-

licz (2*. Sab. di Feb. 1870.).

- mim Ml s3

'ascatolicas.com -

—— MÁY +.

^ rom Hmm, ge cem aet tm
I

FA mih uso

A»
A

346 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

et Occidentis ecclesias dedisse». Damnata etiam fuit (sess. 9.)
heresis Pelagiana ex præscripto commentariorum, que Roma
Cælestinus conscripserat, uti liquet ex concilii actis, ejusque sy-
nodali epistola, apud Cyrillum duodecima. — Celestini vestigiis
insistens S. Leo I., Chaleedonensi synodo terminos preescripsit,
intra quos Patres consistere deberent; preescripsit nempe normam
definiendorum, edixit non licere congregatis ab ea discedere, et
ea tantum accepta conditione consensit ut Chalcedonense Qonei.
lium celebraretur—In quinta synodo ccumenica, seu Constantino.
politana II., Vigilii judicium, uti decretorium, in omnibus ez-
quisitum fuit et expectatum: nec ibi atque alibi in Africa, Illy-
rico, Hibernia, etc., conquievere turbz circa controversiam trium
capitulorum, nisi postquam Rom. Pontificis decretum explorate
innotuit.—Patribus synodi sext? cecumenice, sive Constatino:
politane IHI., vetuerat Agatho Papa, ne a suis definitionibus ad
concilium transmissis vel latum unguem discederent; transmit-
tens enim a se latam sententiam de Sergii errore, przcepit, ut
« nihil de iis, que (in ea sententia) regulariter definita erant,
minueretur, nihil mutaretur, vel augeretur, sed eadem verbis et
sensibus illibata custodirentur »; mandavit suis Legatis, ut « ni-
hil presumerent augere vel mutare, sed traditiones hujus Apo-
stolicas Sedis, ut a predecessoribus Apost. Pontificibus instituta
erant simpliciter enarrare »; ideo autem id postulavit, quia « Ro-
mans Ecclesi? auctoritatem, utpote Apostolorum omnium prir
cipis, semper omnes catholies Ecclesis et universales synodi
fideliter amplectentes, in cunctis secutee sunt ». Patres vero (act.
18.) ita Agathonis epistole acclamarunt: «Summus nobiseum
concertabat Apostolorum princeps: illius enim imitatorem et se-
dis succcessorem habuimus fautorem. Charta et atramentum vi-
debatur, et per Agathonem Petrus loquebatur ».—Similiter Ha-
drianus I. Patribus synodi septima interdixit (in ep. ad Tharas.
Patriarch.) ne circa cultum SS. imaginum limites a Rom. Por
tificibus fixos moverent: et Patres responderunt: « Universa sat-
cta synodus sic credit et sic docet >; et iterum: « Sequimul,
recipimus, et probamus ».—Denique, non expectata synodi octave

sententia, Hadrianus II. Photium damnavit, ac damnandum esse
a concilio mandavit.

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 847

1075. II. av Patribus. Multiplici ratione preedicarunt Patres
jpctrinam, de qua agimus, Nam—1) ut vidimus, testimonia

- Matth. XVI. Jo. XXI. Luc. XXII. eodem modo ac nos intellexe-
| gni; ex lisque plane intulerunt Rom. Pontificis infallibilitatem—
E Romanam Ecclesiam efferunt veluti germanam traditionis
| Apostolicm , seu apostolice fidei Sedem (n. 736.)—3) Romane
' gelis doctrinam exhibent velut formam veritatis—4) Romana
| sedes disertis verbis et praxi ostenditur esse preformatrizm ju-
diciorum fidei—9) Romans sententie perinde ac Conciliorum
| judicia habentur—6) Romans doctrinz necessitatem extollunt—
! 7) Romanam Sedem veluti custodem orthodoxiw representant—
$) Rom. Pontificem uti Conciliorum Confirmatorem semper ha-

buerunt—9) Disertis verbis Rom. Pontificem aut R. Sedem su-
premum fidei tribunal predicant—10) Romans Sedis doctrinam
veluti tesseram veritatis proponunt—11) Rom. Sedem dicunt et

practice agnoscunt uti profligatricem heresum—12) Rom. Sedis

à ^ " h a 4 A , E -— S Ea - - d . - a -
ae nA org som Hb UE GS CS Eg ERA BT NS

judicium veluti controversiarum terminum admittunt—13) Et
Romane Sedis sententiam nullius esse obnoxiam judicio tenent —
14) Denique disertis verbis R. Pontificem, successorem Petri, in-
fallibilem esse docent. De his omnibus capitibus testimonia plura
| jam dedimus; alia etiam magno eruditionis apparatu et studio in
mum collegit apteque disposuit P. Schrader (de unit. Rom. p.2.
presertim a pag. 223.). Liceat nobis D. Bernardi, qui precipuum
est Ecclesise Gallicane decus et ornamentum, verba recitare.
Seribens (ep. 190.) ad Innocentium II., ait: « Oportet ad vestrum

-
D

* v -
A b
PRAN

-
e -
— E

SEn >

referri apostolatum pericula quique st scandala emergentia in gi
| regno Dei, ea præsertim quæ de fide contingunt. Dignum namque | A x
i arbitror ibi potissimum resarcir2 damna fidei, ubt mon possit ; |
| fdes sentire defectum. Hsc quippe hujus prerogativa Sedis. LET

Cui enim alteri aliquando dictum est: Ego pro te rogavi, Pe- | pF:

tre, ut non deficiat fides tua ? Ergo quod sequitur, a Petri suc- t PE

e
a

cessoribus exigitur: Et tu aliquando conversus confirma fratres

iss

tuos ».

1076. III. Ex antiquo et perpetuo usu. Nam— 1) tribus prio-
ribus seculis damnatæ sunt multe hæreses a Rom. Pontificibus:

| ac presertim heeresis Cerdonis et Valentini an. 155. ab Hygino
| (ap. Euseb."1. 1. hist. c. 10.); Theodoti an. 196. a Victore (ap.
i
y

a E puer y

v Ah * . p - s E

hd Ca ani 3 w^— Sa s "9 fet i =
k >) * fà ^ onis 4 -

»
i

$48 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIAE CAPITE,

eumd. l. 5. cap. 27.); Montani an. 215. a Zephyrino (ap. Tertol
|. de jejun. c. 1.); Novatiani an. 254. a Cornelio (ap. Euseb. ] "
c. 43.5; Pauli Samosateni an. 273. a Felice (ap. Cyrillum in apol
pro 12. anathematismis). Tamvero hæreses ille damnata sunt |
—a) sine Conciliis; ad has enim maxime pertinet Augustini

(lib. 4. ad Bonif. c. ult.) dictum: « Hæreses multo ac ìncomparg

l biliter plures extra Concilia, quam in illis, fuerunt condemnate» -

—b) Damnate fuerunt irreformabiliter; cum nulla illarum Con-

| demnationum retractata unquam fuerit—c) Damnate fuere irre
i formabiliter ante consensum Ecclesie; nam illo persecutionum
f tempore ægre poterat consensus innotescere; nec tamen ejus de
fectus suspendit fidem Catholicoram, qui damnationis Pontificis
conscii erant.

2) Pontifices Romani tanquam jus sibi proprium vindicarunt,
2t ut cause omnes fidei quarumlibet provinciarum ad se referrer
i tar: id constat ex. gr. ex Innocentii ep. ad Milevit. et Cartha-
ginenses; ex Zosimi ep. ad priores ; ex Gregorio (l. 4. ep. 52.)
ipsisque Conc. Africanis. Episcopi autem passim judicarunt, pro-
nuntiate in his judiciis sententiæ Pontificis esse acquiescendum:
hujus testes existunt, preter Africanos Patres, Basilius (ep. 52.)
Ambrosius (epist. Synodica Conc. Mediolanensis ad Syricium];
Sophronius (in allocutione Legati sui apud Conc. Lateran. sub
Martino); Ignatius Constantinopolitanus (epist. ad Nicolaum); ete.

Ergo utraque pars declaravit, facto et praxi, judicium Pontifici:
| esse infallibile ac irreformabile.

O E d

RR. fs MT A
a è

in 3) Huc facit effatum celebre S. August., quod supra retulimus.
| Nam (serm. 2. de Verb. Ap. c. 10.) de causa Pelagiana pronun
$i tiavit: « Jam enim de hac causa duo Concilia [erant Cone. par
H ticularia] missa sunt ad sedem Apostolicam : inde etiam rescri
EN e a pta venerunt: Causa finita est, utinam aliquando finiatur error?
Ex quibus constat —a) sola Innocentii sententia contra Pelagi*

nos errores lata, rem totam ita fuisse confectam, ut nec in de

bium hzc fidei causa vocari amplius posset — b) Irreformabilitt

j tem convenisse sententie Pontifici» ante Ecclesie consensum; CUB
| a die 27. Januar. an. 417. quo Papa reseripserat, usque ad diem 2).
Septemb. ejusdem anni, quo Augustinus sermonem habuit, pt

lerri responsa Romana ad omnes Orbis Ecclesias, et'inde Ecele-

= E E E
E a NÓ tl A Cibi
b A A A tt. O E A a M

WWW.obr Icas.com

| ART. VI. DE INFALLIBILITATIS ROM. PONTIFICIS. 840

"darum consensus sive tacitus slve expressus referri in Africam
gullatenus potuerint: imo 1d eo minus possibile fuit quod nonnisi
altero anno Zosimus et non Innocentius, litteras Tractorias de
hac causa ad universam Ecclesiam miserit.

1077. IV. Libet denique pauca attingere de sensu antique Eccle-
je Gallicane. Avitus Archiep. Viennensis (ep. ad Hormisdam) seri-

hit: «Jam securus non dicam de Viennensi, sed de totius Gallis

quoque cmm. —Á 9

Es"
so -— a o

devotione polliceor, omnes Vestram super statu fidei captare sen-

- o $c ty -—— —

tentiam. Orate, ut sic nos praedictorum confessio fucata non fal-

lat, sicut ab unitate, quam regitis, veritas comperta non sepa-
pt». Preesules Galli, in causa Arnulphi Ep. Parisiensis, ita scri-
bunt ad Joannem XV.: « Adesto, Pater, recenti Ecclesise, et sen-

amELI— CURE c e SR i7 732

tentiam profer in medium: sentiamus in vobis alterum Petrum:
ferat Rom. Ecclesia sententiam, ut intelligamus cur inter ceteros

Apostolatum vestrum præferre debeamus ». Optimatis Regni (in
libello ad Clem. V. dato) ajunt: « nec enim ut Papa potuit esse
hereticus... nec unquam aliquis Papa, in quantum Papa, fuit hz-
retieus »—Conc. Arelatense (an. 455. ep. Synod.) ita scribit ad
- Leonem: « Apostolatus vestri scripta, ut symbolum fidei quisquis
redemptionis sacramenta non negligit, tabulis cordis adscribit, et
teneri, ut ad confundendos hereticorum errores paratior sit, me-
norie commendavit ». Conc. Araus. II (an. 529.) hec habet: «Quod
nobis secundum admonitionem et auctoritatem Sedis Apostolics
visum, pauca capitula ab Apostolica Sede nobis transmissa ad
docendos eos, qui aliter quem oportet sentiunt, ab omnibus ob-
=servanda proferre, et manibus nostris subscribere deberemus ».
Cone. Turonense (an. 567.) statuit: « Quis Sacerdotum contra ta-
lia decreta, quee a Sede Apostolica processerunt, agere presumat?
quorum valere potest preedicatio, nisi quos Sedes Apostolica ap-
probavit? Patres nostri hoc semper custodierunt, quod eorum præ-
pit auctoritas »— Clerus Gallicanus, in suis Comitiis generali-
hus (an. 1579.) ita pronuntiat: « Clerici et Laici aperta profes-
"lne eam fidem pronuntient, quam Sancta Rom. Ecclesia, magi-
ira columna et firmamentum veritatis, profitetur et colit: ad
| hane enim propter suam principalitatem necessum est convenire
omnem Eeclesiam », et (in fin.): « Omnia hzc Sancie Rom. Ec-
elesiæ, cujus ex præceptis populum fidelem institui, et certam

ro uid. ME mii mss i ms t e o ii to o, S pr tt tn m

i . . m. a » - a >

aam M— e

>€

- —— to Li Ac

MAzzELLA. De Religione et Ecclesta 54

wwWdbrascatolicas.com |

PLE AY pm AR Amb mah cmm mt ag t A AMIA

o TE cmm —

—

— v

s nno m

wm s
> LO

y"
a. —

o uw "

da al um e A

ay *

-
- -
si

v -—- — 4

» —— oon NN d. ——
vua d - - -— a pa a he
~

* — Me == —-—

$4. Y
” -æ br "

c— f
" . -

di WWW.Ob

850 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESLE CAPITE.

fidei ac morum correctionis regulam constitui oportet, judici,
et auctoritati subjicimus ». Idem Clerus (an. 1626. in monitis a4
Arehiep. et Ep.) scribit: « Venerabuntur etiam sanctum Patrem
nostrum Papam, Ecclesie universalis caput visibile, Dei in tar.
ris Vicarium, Episcopum Episcoporum et Patriarcharum, denique
Petri successorem, a quo Episcopatus et Apostolatus sumpserunt
exordium, ac super quem Christus fundavit Ecclesiam, cui cla.
ves celi tradens cum infallibilitate fidei, quam non sine min.
culo immotam in ejus successoribus perseverasse usque in hodier.
nam diem cernimus »— Tres Episcopi, nempe Ceretius, Salonius e
Veranus, scribentes ad Leonem (an. 455.), de ejus ad Flavianum
epistola ita loquuntur: < Illa specialis doctrine vestre pagina ita

pO CMM DEA AALLÁLó

per omnia Ecclesiarum conventicula celebratur, ut vere conson |

omnium sententia declaretur, merito illic principatum Sedis Ape |

stoliete constitutum, unde adhue Apostolicis Spiritus oracula re
feruntur ». Hincmarus Rhem. (de Preedest. e. 14.): « Catholici
hoc debet sufficere, quod omnium Ecclesiarum mater docet: opor-
tet hoe sequi, quod illa Rom. Ecclesia credit ». Ivo Carnotensi
(ep. 8. ad Richer.): « Huius Sedis judiciis et constitutionibus obyia-
re, plane est heretice pravitatis notam incurrere » —Of. si lubet.
Wirceburgenses (n. 191. et 197. seqq.).

S. V.

Eadem Veritas confirmatur Theologorum Consensu.

1078. I. Constat ante Concilium Constantiense auditam minime
fuisse in scholis opinionem (nunc heresim) de S. Pontificis loque
tis ex cathedra fallibilitate. Id liquet—1) ex testimonio Ruardi
Tapperi facultatis Lovaniensis decani, et in Cone. Trid. Theole
gl, qui (orat. theol. 3.) scribit: « A tempore enim, concilii Cor
stantiensis et Basileensis doctores quidam apud solum conciliu
ccumenieum docent esse infallibilis sententiz privilegium. Vet?
res vero scriptores, Petro, totius familie Christi preposito, &
Romano Pontifici supremo in terris post Petrum vicario, ut qi
solus claves domus acceperit, quolibet ligandi ac solvendi, €jU*

n cathedr: proprium esse hoc privilegium infallibilis sentet-
Ve concorditer ex Scripturis tradunt. »

Icas.com

——————— creais —— J/[ "(e E MH

Y di o
E =

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 85]

LJ 1 e

2) Andreas Duval, facultatis Parisiensis decanus,(obiit anno 1638.)

hec habet: « Velint nolint adversarii, liquido constat veteres Ec-

| elesim Gallicanss proceres hanc in summis Pontificibus Petri suc-
| cessoribus infallibilitatem semper agnovisse, Christique Domini
orationem in Petro non stetisse; eosque qui hanc veritatem im-
pugnare conati sunt, a ducentis aut circiter annis, quibus in Ec-
clesiam horrenda schismata irruerunt, cospisse » (apud Zaccariam,
Antifebronio, p. 1. dissert. 1. c. 10. n. 8.).

omnii C cmm,
".— b .
— y bí -tet A m

€

3) Card. de Aguirre (Defen. Cathedre Petri, disp. 7. sect. 2.

n. 12.) de doctrina, quam hie tuemur non dubitat asserere, quod
«Illam amplexati sunt... omnes omnino theologi quotcumque scri-
pserunt ante Concilium Constantiense, inchoatum anno Christi 1415.

| Nullus enim eo usque, nisi forte heterodoxus aut schismatieus, in-
venitur, qui auctoritatem infallibilem negaverit Romano Pontifi-

- qe
—————À A —— ———— — -—
>a a AS " E

. v t ajo.

ties

ci, quoties ex cathedra Sedis Apostolice definit aliquid, tanquam
credendum ab omnibus fidelibus circa fidem aut mores. »
4) Ipse Gersonius hzc fateri cogitur: « Concedit (adulatio) in-
. super quod (Papa) super jus est,... et quod nec ab eo appellari
neque eum judicialiter evocari, nec obedientiam ab eo subtrahi,
presertim extra casum heresis, sit aliquatenus possibile. Hic so-
- lus symbolum fidei condere, hie solus causas ejusdem fidei et ma-
= jores ceteras tractare potest: solus, ut jam factum est, definitiones,
~ regulas, leges et canones condit: alioquin quidquid per alios defini-
tur, decernitur, conditur, statuitur, irritum est et inane: nec ali-
quid ex eis quze statuerit potest nisi per ipsum quomodolibet cassa-
ri vel infringi: ipsum vero aliena qualiscumque constitutio ligat
nulla. Fallor si non ante celebrationem hujus sacrosancte Con-
stantiensis synodi sic occupaverat mentes plurimorum litera-
lium magis quam literatorum, ista traditio, ut oppositorum
dogmatizator, fuisset de heretica pravitate vel notatus vel dam-
natus. Hujus rei signum accipe: quia post declarationem ex
theologie principiis luce clariorem, et quod urgentius est, post
determinationem et practicationem ejusdem sanctæ synodi, inve-
niuntur qui talia palam asserere non paveant: tam radicatum,
et ut cancer serpens tam medullitus imbibitum fuit hoc prisce
adulationis virus lethiferum ! » (de Potestate Ecclesiastica, con-

e Ua
———
-w

wwW.obrascatolicas.com

E
4
] j

852 DISP. V. DE VISIBILI ECLLESI. CAPITE.

sid. 12. operum ab Ellies Dupin dispositorum, tom, 9. p. 247.
edit. Antuerpis 1700.).

5) Sed possemus hic recitare verba ipsorum Theologorum, qui
ante Cone. Constant. scripsere. Contenti erimus unum vel alte.
rum indicare. Ac primo D. Thom. (2. 2. q. 1. a. 10.) scribit: « Di.
cendum, quod nova editio symboli necessaria est ad vitandum in.
surgentes errores. Ad illius ergo auctoritatem pertinet editio sym.
boli, ad cujus auctoritatem pertinet finaliter determinare ea que
sunt fidei, ut ab omnibus inconcussa fide teneantur; hoc autem
pertinet ad auctoritatem summi Pontificis, etc. Et hujus ratio est;
quia una fides debet esse totius Ecclesie secundum illud 1. Cor.
2. etc. quod servari non posset, nisi queestio fidei exorta deter-
minaretur per eum qui toti Ecclesie preest, ut sic ejus senten-
tia a tota Ecclesia firmiter teneatur. » Eadem habet (ibid. resp.
ad 2.; q. 11. a. 2. ad 9.; et de Pot. q. 10. a. 4. ad 13.).

6) Academia Parisiensis, in tractatu theologico oblato Clemen-
ti VII., habito tunc in Galliis pro Papa legitimo, ita disserit:
« Prima conclusio est, quod ad sanctam sedem Apostolicam per-
tinet auetoritate judiciali suprema circa ea, qaæ sunt fidei judi-
cialiter definire. Et hoc probatur, quia ad illius tamquam supre-
mi judicis auctoritatem pertinet in fide judicialiter definire, cu-
Jus fides nunquam deficit, quia de hac sancta sede, in persona
Petri in ea presidentis, dictum est: ‘Petre, rogavi pro te, ut non
deficiat fides tua' (Luc. 22.). Propter quod dicit Cyprianus: Qui
cathedram Petri, super quam fundata est Ecclesia, deserit, in
Ecclesia se non esse demonstrat. Et Hieronymus dicit: Super eum
fundata est Ecclesia et quicumque cum Pontifice Rom. non col-
ligit, disperdit. » Et (an. 1387.) in Consistorio apud dictum Cle-
mentem per Magistrum Petrum de Alliaco, irreformabile Rom.Pon-
tificis judicium in causis fidei his verbis professa est: « Hec est
fides, Pater Beatissime, quam in catholica Ecclesia didicimus, in
qua si minus perite, aut minus caute forte aliquid positum est,
emendari petimus a te; sed firmissime tenemus, et nullatenus du-
bitavimus, quod sancta sedes apostolica est illa cathedra Petri,
Supra quam, eodem Hieronymo teste, fundata est Ecclesia, ut hå-
betur » eadem quest. in cap. Quoniam vetus.« Et sicut Cypris

ti nus (93. distinct, Qui cathedram): « De qua sede in persona Pe

—. Www.obr olicas.com

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 853

tri Apostoli in ea sedentis dictum est: *Petre, rogavi pro te, ut
non deficiat fides tua” (Luc. 22.). Hæc est igitur, ad quam deter-
minatio fidel, et approbatio veritatis catholice, ac hæreticæ im-
pietatis detestatio, maxime pertinet. »

1079. II. Tempore autem Concil. Constantiensis fuerunt qui-
dem aliqui Doctores, qui Sum. Pontificis infallibilitatem inficia-
rentur; at eorum auctoritas nullius est momenti. Nam—1) pauci
admodum fuere pre ceteris contrariam veritatem docentibus —
2) Ex ipsis alii in errorem inducti fuere maxime ex presentis
schismatis periculo—3) plures vero docuerunt alios manifestos
errores, ita ut mirum non sit in hac etiam re errasse.

Ut hujus postreme assertionis aliquod exemplum commemore-
mus—4) Petrus Alliacensis, Gersonis preceptor, negate transub-
stantiationis in Eucharistia accusatus est; astrologie judiciariæ
fuit perditissime addictus; docuit, tempore schismatis, suffragium
decisivum in conciliis tribuendum esse nedum meris presbyteris,
sed et laicis principibus, eorumque legatis; denique ut probaret
superioritatem concilii supra Pontificem, et jus appellationis a
Pontifice ad concilium, documentis manifeste fictitiis uti non eru-
buit—5) Quoad ipsum Gersonium censet Richerius (in vit. Ger-
son. prefixa edition, an. 1606.) eum apologia indigere, presertim
ob librum ab ipso editum de avferibilitate Pape. Docuit insu-
per (tom. 2. in regul. moral. tit. de precept. Decalogi) dari posse
multos casus, in quibus cuivis subdito liceat Pontificem interfi-
cere. Asseruit denique (de modo uniend. et reform. Eccles. in con-
cil. opp. tom. 2.): « Universalem Ecclesiam posse salvari in mi-
nima vetula, et ad salvationem universalis Ecclesie? posse conyo-
cationem concilii fieri per minimam vetulam! »

Mox autem post Conc. Constantiense, opinio negans R. Pon-
tif. infallibilitatem rejecta est. Id etiam multiplici testimonio pro-
bari potest: pauca seligamus. S. Joannes de Capistrano (obiit
(an. 1456.), qui fuit gestorum in Constantiensi concilio coævus,
tractatum edidit, post prefatam synodum Constantiensem, de Pa-
pe et concilii auctoritate (extat in collectione, cui titulus, Tra-
tatus juris universi, in unum congesti). In eo communi D. Tho-
me aliorumque Patrum ae Doctorum sententize inhzerens, ac sy-
nodi Constantiensis novitates flocci faciens, acerrimus defensor

)tascatolicas.com

—— oe

dll

ALARM

E | —-— e

L
.

È
l

X
L 3
s
da
AM
-
'
4
3
i».

F
-l

exc

854 DISP. VI. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE,

exstitit tum Romani Pontificis infallibilitatis, tum ejusdem Su
pra concilium superioritatis.
Lovaniensis Facultas (an. 1544.) jussu Caroli V. imperatoris

duos et triginta articulos edidit adversus Lutheri errores: ex illis

- yo uo me me nom PO

XX11l. ita habet: «Firma fide tenendum est, unam esse in terris
veram atque catholicam Christi Ecclesiam, eamque visibilem, qug
ab Apostolis fundata in hane usque nostram «etatem perduran
retinet et:suscipit quiquid de fide et religione tradidit, tradit et

E 0 c0 200» a
"TELS m e
-— — - e

traditura est cathedra Petri, supra quam ita a Christo sponso
suo est edificata, ut in his que fidel sunt et religionis errare
non possit. » Et in art. XXV.: «Certa fide tenenda sunt, non solum
quee scripturis expresse sunt prodita, sed etiam que per tradi-
tionem Ecclesie catholice credenda accepimus, et que definita
sunt super fidei et morum negotiis, per cathedram Petri, vel
į per concilia generalia legitime congregata.»

Mauclerus, doctor Sorbonicus, in celebri opere (de Monarchia,
t. 1. p. 513. et seq., edit Paris. 1622.) quod edidit sub Ludo-
vico XIIL, ita docet: « Illud præ nobis in conscientia tanquam
verum et catholicum ferre debemus et animo constanti vereque
christiano firmiter asserendo testari: Rom. Pontificem aliquid in
spectantibus ad fidem, quatenus supremus universalis Ecclesise
doctor est, definire non posse quod errore sit aliquo commaeula-
tum. Hoc nemo catholicorum inficiari presumet, cum verter
scholasticorum theologorum (S. Thomas) tam clare perspicueque
cum asseveratione dixerit, auctoritatem res fidei definiendi prin
cipaliter in Summo Pontifice residere.»

S. Antoninus Florentinus Archiepiscopus (obiit an. 1459.), ut
probet unieum esse debere supremum principem a quo tota' Ec-
clesia regatur, hac ratione utitur (Sum. p. 3. tit. 22. c. 2. $. 23.)
« In tota universitate christiana debet esse conformitas de his
quee pertinent ad veritatem fidei et bonos mores circa necessarie
| ad salutem. Sed talis conformitas non potest salvari, nisi ii
y ordine ad unum caput seu unum preesidentem, ad quem spectat

| sententiare quid credendum et quid non credendum: ergo». E
M (c. 29. S 1.) addit: « Constat autem quod in Ecclesia non
ous d EN Ex caput, nisi Jui. Papa. » Contraria que

operibus S. Antonini, sed ex manifesta operum

— o o o m omm
-5» "V Ld
LE LO

d» A ZA A
- $e I.T » A.
,

— —— y O
Mm cmd
: - s ë a y mg
e «Y 4

> A quum d

"uy atm - tw - qa
me -- Mo

— a

> -
-

" >p
- mo ad s

fte e d $4—

—€—
2 ES €

AE m n m OL Dn

r- >
—

Ld
> og

4 4 s
„m> > ae
B

Icas.com

Www.obr

m o"

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. SD

corruptione : de qua ro vide La Civiltà Cattolica (5. Feb.,5.Mar-
po, 19. Marzo 1870.).

| His adjicere liceat tres preeclaros ex diversis nationibus
" Theologos. Bellarminus (obiit an. 1621.) de sententia negante Ro-
mani Pontificis inerrantiam dicit (de Rom. Pont. 1. 4. c. 2.):
«Non est proprie hcretica; nam adhue videmus ab Ecclesia to-

lerari: tamen videtar omnino erronea et hæresi proxima. » Po-
sea vero hunc locum ipsemet emendavit hoc modo: « Ubi dici-
mus: sententiam illorum qui docent infallibilitatem judicii non
esse penes Papam, sed penes concilium generale, non esse plane
hereticam, sed erroneam et h«resi proximam: Rectius dicemus:
Nos non audere eam sententiam plane hcreticam judicare; quo-
niam qui sententiam illam sequuntur, neque ab Ecclesia ipsi dam-
nati, neque libri eorum prohibiti unquam fuerunt; videri tamen
nobis ita manifeste erroneam, ut merito possit Ecclesie judicio
heretica declarari. »

Suarez (obiit an. 1617.) questionem ita proponit (de Fide, disp. 5.
sect. 8. n. 4.): « Utrum, si solus Papa definiat absque generali con-
cilio, eamdem habeat infallibilitatem et sit regula fidei, vel pos-
sit errare; » respondet autem: « Veritas catholica est, Pontificem
definientem ex cathedra esse regulam fidei, que errare non
potest, quando aliquid authentice proponit universe Ecclesie,
tanquam de fide divina credendum. Ita docent hoc tempore omnes
catholici doctores; et censeo esse rem de fide certam.»

S. Franciscus Salesius, (obiit an. 1642.) nune Ecclesie Doctor
(de Fidei Controversiis, cap. 10.) hec habet: « L' Église a tou-
jours besoin. d'un confirmateur infaillible auquel on puisse s'ad-
dresser, d'un fondement que les portes de l'enfer et principale-
ment l'erreur ne puissent renverser, et que son pasteur me
puisse conduire à lerreur ses enfants. Les successeurs donc de
saint Pierre ont tous ces mêmes priviléges, qui ne suivent pas
la personne, mais la dignité et la charge publique. »

1080. III. Opinio negans R. P. infallibilitatem, tempore Conc.
Const. orta et statim rejecta, non reviait proprie nis? in Comi-
tiis Cleri Gallicani an. 1682. habitis. Attamen—1) ea non re-
vixit nisi apud aliquos doctores 22 Gallia; uti enim testatur Be-
nedictus XIV. (ep. ad Inquisit. general. Hispanis), et historice

WWW

rascatolicas.com

— r a r ¿a
. à

— — a 9

— o a a
^ mr .

———— AAA cam

DIA gioco -— M» cen p m o M
o «de dl »

Aun tma lied 9 e te, n
na) e s
"n
b b
y
"m
a
- v
+

a e
- pu. ro wr LI
-
pa
"
E

850 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI_E CAPITE. 1

constat, sententia de R. P. infallibilitate « extra Galliam ubique
recepta est. »—2) in ipsa Gallia multi restiterunt innovationi,
quee, uti patet ex novissime editis documentis, nec facultati Pa.
risiensi tribui potest.—3) Ex iisdem documentis constat quanta
fraude et vi usi sint ad novam illam opinionem inducendam: ipse
D.de Harlay, procurator generalis regius, testatur quod Episco-
pi, qui declarationi subscripserunt, « contrarium statim ac liben
ter declarassent, si id ipsis per regem licuisset ». Abstinemus a
documentis præfatis recitandis, siquidem nota jam omnibus sunt,
et videri possunt apud Bouix (de Papa, p. 2. a cap. 4.)—4) De-
nique semper post illam declarationem, Episcopi Galli praxi agno-
verunt Rom. Pontificis infallibilitatem, sive postulando ejus de-
cretorium judicium, sive ei acquiescendo sincero ac promptissimo
animi obsequio, ante omnem aliarum Ecclesiarum consensum, immo
notitiam: ita factum est quoad const. Cum alias Innocentii XII.,
Vineam Domini Clementis XI., Unigenitus ejusdem Clementis ete.

S VI.
Praecipuis Diffieultatibus Satisfit.

1081. Non opus est omnes et singulas Gallicanorum difi-
cultates hie prosequi: aliquz enim tam futiles sunt, ut semel au-
ditas quisque facile solvat; plures vero ex hactenus disputatis
jam dissipate sunt. Requidem vera—1) difficultates, que ex male
intellecta vel infallibilitatis natura, vel R. Pont. infallibilitate,
oriuntur, ex utriusque conceptus expositione jam data diluuntur,
—2) Que ex facto Ecclesiarum Asis cum S. Victore, S. Cypriani
cum S. Stephano, etc. petuntur, jam solute sunt (nn. 668. seqq»
et 969. seqq.).—3) Item difficultates ex Conc. Constantiensi pê-
titas solvimus (nn. 903. seqq.): hic solum libet quae ibi diximus
auctoritate tum eruditissimi Ep. Hefele, tum testis minime st-
specti, Dóllinger, confirmare. Primus (Hist. Conc. vol. 8. p. 140.),
scribit: « Assertum vero Gallicanorum, a Martino V. etiam prio
res sessiones (eas scilicet, que 41: antecedebat), et consequenter
decreta sessionis quinte approbata esse, certo falsum est. » Alter
(Hist. Eccl. vol. 2. pp. 306. seqq.; 325. seqq.; 338-40.) late de-

| ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 897

7 gonstrat, neque Constantiense neque Basileense Concilium, quum
decreta, de quibus agitur, edebant, legitima fuisse; negat diser-
tis verbis, htec decreta unquam a Sancta Sede confirmata, quin
etiam ab ipsis Gallicanis Episcopis , qui Synodis interfuere, pro
firmis habita esse.

1082. Pariter difficultates contra data argumenta, presertim
ex Scriptura deducta, in ipsorum expositione preoccupate sunt:
potest solum commemorari mira (Gallicanorum fictio ad eorum
vim eludendam. Scilicet distinguendum esse dixerunt inter Sedem
et Sedentem: sedens, ajebant, uti distinctus a Sede, est ipse Pon-
tifex actu docens; sedes vero est series Pontificum, aut etiam
idem Pontifex prout diu permanent in eadem sententia. Sedems,
dicebant, errare potest; at Sedes est infallibilis et vera regula
veritatis: prerogative enim omnes Primatus, et hine ipsa infalli-
bilitas in docendo, proprie afficiunt Sedem et non Sedentem. At
si singuli Sedentes in actu docendi errare possunt, quomodo Se-
des manet infallibilis? Id fit, reponebant Gallicani, quia error unius
i Pontificis ab ejus successore, vel etiam ab ipso corrigitur ac emen-
datur; ita in ipsa Pontificum serie error numquam radices aget.
Hee quidem Card. de Luzerne (par. 2. c. 2. n. 4.); Bossuet (De-
fensio, l. 10. al. 15. c. 5.); etc.

Respondetur: multiplex quidem distinctio excogitari potest in-
ter Sedem et Sedentem: ita Sedes metaphorice accepta pro re
signata importat auctoritatem, Sedens est subjectum illius au-
ctoritatis; Sedes, seu auctoritas, saltem in exigentia, semper ma-
net; Sedens moritur, et Sedes dicitur vacans donec successor
Sedens eligatur; presertim Sedes a Sedente distinguitur, quate-
nus jura Sedis non pendent a personalibus meritis vel demeritis
Sedentis pro tempore: atque hoc sensu intelliguntur verba S. Leo-
nis (ep. 106. n. 5.) « aliud enim sunt sedes, aliud presidentes »,

et alia ejusmodi dicta.
Sed his suppositis, falsa est et absurda Gallicanorum distinctio,

cum dicunt prerogativas Primatus pertinere ad Sedem nom ad
Sedentem; et Sedem quidem non posse errare in fide, Sedentem
vero, dum docet Ecclesiam universam, errare posse. Etenim

1) Primatus, ejusque prerogative, pertinere non possunt nisi
i a Christo conferuntur: a Christo collatee primo sunt

ad eum, cu

PA emm. Mt AA A A

- y do

np a

— —
Ms aii

+
-

—_— o
peccant e e:
> = D

858 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

personc Petri; in eo collate fuere ejus successoribus; ejus sue.
cessores sunt persone Rom. Pontificum; persona Rom. Pontificis
pro quolibet tempore est una, sicut una persona fuit Petrus. Ergo
ipsi persone Rom. Pontificis pro tempore, et non cctui succes-
sivo Pontificum tribuendus est, tamquam subjecto, Primatus eum
omnibus suis preerogativis, adeoque infallibilitas. Unde ex Cone,

Flor. et Vat. credendum est, Rom. Pontificem esse successorem

B. Petri, ipsique in Petri persona traditam esse supremam ac

plenam potestatem pascendi ac regendi Ecclesiam.

2) Primatus, ejus prerogative omnes, et consequenter infallij-
bilitas, nequeunt adscribi nisl successoribus Petri; ratio enim
successoris in eo est, ut lpse obtineat jura omnia omnesque pre-
rogativas ejus dignitatis in qua succedit, que decessor posside-
bat. Atqui successores Petri sunt singuli Rom. Pontifices; ergo
quilibet Rom. Pontifex, et non solum cetus eorum, gaudet Pri-
matu, omnibus ejus prerogativis, et ipsa infallibilitate.

3) Sane cum Patres de auctoritate et infallibilitate loquuntur
Romane Sedis, supponunt pro Rom. Pontifice, atque pro uno eo-
demque subjecto Sedem et Sedentem accipiunt « Ego beatitudini
tuce, scribit S. Hieronymus ad Damasum, idest cathedrae Petri
communione consocior »; et Maximus martyr I. ep. ad Pet. illustr.:
« imploret, ait, sanctissime Romanorum Ecclesiz beatissimum Pa-
pam, idest Apostolicam Sedem »; et Sergius, Cypriensis Epi-
scopus scribit ad Theodorum: « Firmamentum divinitus fixum et
immobile tuam Apostolicam Sedem constituit Christus. Tu enim
existis Petrus, et super fundamentum tuum Ecclesise columns
confirmatz sunt »; hine passim preedicant Patres de Romana Sede,
quod sit Petra, quam non vincunt inferorum ports ; cum certo
constet ex Christi verbis Petram illam esse Petrum ejusque suc-
cessores ; hinc etiam , data occasione, de quolibet Pontifice as-

serunt, quod sit Peirus, et Petrus in eo vivat ac loquatur.

4) Sed revera totidem sunt huius rei argumenta, quot sunt te-
stimonia exhibita pro Petri ejusque successorum Primatu ac in-
fallibilitate, uti ea recolenti evidens est. Num enim dicitur Se-
des et non Sedens fundamentum Ecclesi», pastor Ecclesie uni-
versalis, confirmator Fratrum? Num Sedi et non Sedenti tenen-
tur obedire omnes et singuli Pastores et fideles? Hinc infallibili-

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 859

tatis elogia Sedi quandoque attributa, non Sedi per se tribuun-
tur, sed Sedi propter Pontifices, qui in ea sedent et ceteris omni-
bus presunt: neque enim, juxta Seripturas et Patres, ideo tribui-
tur Rom. episcopis Primatus, quia hie Rom. Sedi fuerit collatus,
sed ideo in Sede Romana primatum agnoscunt, quia collatus sit
Petro ejusque successoribus.

1083. His itaque posthabitis, dices I.: si Rom. Pontifex solus
esset, infallibilis, cum Concilium cecumenicum, fatentibus omnibus
eatholieis, sit etiam infallibile; sequeretur duas esse supremas in-
fallibiles potestates in rebus fidei et morum: quod sane repugnat
—2) imo dicendum esset Concilia nedum necessaria, inutilia pror-
sus esse.

Resp. ad lum dist.: duo essent subjecta supremz potestatis
infallibilis adequate distincta, neg.; inadequate distincta,
conc. (n. 787.). Nulla autem repugnantia in hoc deprehenditur,
squidem nulla unquam pugna esse potest inter Pont. solum, et
Cone. cecumenicum aliquid definiens: tum quia utrumque infal-
libilitatis subjectum a Spir. Sancto, qui sibi contradicere nequit,
assistitur; tum quia Cone. sine Papa nihil infallibiliter definire
potest.

Ad 20m dist.: Si cogerentur concilia ad inirinsecam pontifi-
ciis dogmaticis constitutionibus vim conferendam; conc. Si ad
auctoritatem extrinsecam adjiciendam, ita poscentibus rerum
adjunctis; neg. Certe, si de intrinseca auctoritate sermo est,
eadem in definitionibus Pont. ex cathedra et Conciliorum inve-
nitur; utrobique enim habetur eadem Sp. Sancti assistentia in-
falibilitatem communicans. At minime inde sequitur Concilia
esse inutilia. Multiplex enim est utilitas que ex synodorum ce-
lebratione redundat; uti liquet ex dictis (n. 1035. seqq. ).

1084. II. Instabis: Atqui Concilia necessaria sunt ad intrin-
secam definitionum auctoritatem, eæ enim sine approbatione Con-
cilii non videntur esse irreformabiles. Nam—1) usus Occidenta-
lium Conciliorum Generalium docet, Pontifices etiam iis preesl-
dentes, non edidisse decreta, nisi sacro approbante Concilio. —
2) Haud semel de queestionibus jam a R. Pontifieibus definitis
iterum actum est in cecumenicis Conciliis. —3) Et quidem hec,
nonnisi accurato examine instituto, definitiones antea a Pontif.

7 —

uL |
e
e a
€

360 DISP. V. DE VISIBILI ECCLECIÆ CAPITE.

editas confirmaverunt. —4) Id autem sensit ipse S. Leo, qui seri.

bens ad Theodoretum, ait: « quee nostro prius ministerio def-

nierat (Deus), universæ fraternitatis irretractabile firmavit as-

sensu » ergo antea illud non erat irretractabile, seu irreforma.

| bile; ac subdit: «sie summorum servatur auctoritas, ut in nullo
| inferiorum putetur imminuta libertas. »

Resp. neg. subsump. — Ad 1um autem dico—1) eam formulam

; (sacro approbante Concilio) ad summum ostenderet quod defini-

| tiones fidei quando eduntur a Conciliis exigunt tum Pontificis

tum Episcoporum approbationem; sed inde non sequeretur, quod

Pontifex non possit etiam solus et extra Concilium hujusmodi

questiones infallibiliter definire. —2) Dico eam formulam recen-
tiorem esse; ccpit enim adhiberi in Lateranensi III.: his autem

verbis nihil aliud exprimitur, nisi consensus Concilii, sive sen-
tentia judicio Pontificis conjuncta et subordinata. —3) Hine pa-
ti tet quam diversa sit approbatio seu confirmatio, que requiritur
E ex parte Rom. Pontificis. Sane Anatolius, Ep. Constantinopoli-
;j tanus, ut se excuset de Chalcedonensi canone Niczno contrario,
Scribit (ep. ad Leonem): « Cum et sic gestorum vis omnis et
confirmatio auctoritati vestræ Beatitudinis fuerit reservata;»
de Synodo Ariminensi Damasus (in ep. ad Orientales) ait: « Nu-
merus Episcoporum, qui Arimini congregati fuerant, prejudicii
vim habere non debet, quandoquidem faetum illud est non con-
sentiente Romanorum Episcopo, cujus ante alios oportebat ex-

—— ©

Y Spectare sententiam; » de Epesino latrocinio pronunciat Gelasius
| (ep. 13. ad epp. Dardanis): « Dioscorum secundas sedis Preesulem

sua auctoritate damnavit Sedes Apostolica, et impiam Synodum

| non consentiendo submovit. » Porro Rom. Pontificis confirmatio

| dici nequit mera adhesio , ut aliqui ausi fuerunt dicere: non

enim mera adhzsio intervenit ubi auctoritas Romano Serlis pc-
stulatur; uti testatur de Nieznis Syn. Romana sub Felice III.:
ubi Sedes Apostolica consentit et B. Petri auctoritate confirmat,

| yes | uti scribit S. Leo (in ep. ad Synod. sextam): ubi sine missis a
1j 1 2b | Pontifice ad Ecclesiam litteris, non recipiuntur Concilia; uti
f HT 4 | declarat (in ep. Apolog.) Adrianus: ubi edicitur, Synodos « egere
| Romana Sede, ut firmentur et custodiantur; » uti (ep. 8.) de Leo-

HIN | ne ostendit Nicolaus, — Sed vide que diximus (n. 983. 1032.).

WWVW.obra com

mn - MR " ^ "om wean eg uA
uL MR EER
2" — 4

ART. VI. DE INFALLIBILITATÉ ROM. PONTIFICIS. 86]

Ad 20M resp. —1) indirecte : Concilia generalia iterum confir-
marunt sententias aliorum Conciliorum generalium: ita ex. gr.
Concilium. Florentinum iterum tractavit questiones dissidii in-
ter Græcos et Latinos, a concilio Lugdunensi II. jam tractatas
et definitas; tertium Concilium, si illud adire vellent Græci, pro-
babiliter non recusaret tertio easdem pertractare. Sequitur ne ex
hoc, quod concilia generalia non sunt infallibilia? — Similiter,
Concilia iterum confirmarunt Pontificum definitiones ab Occiden-
ie universo et maxima parte Orientis, jam ante Concilia, acce-
pata: ita ex. gr. Synodus Ephesina Nestorium a Celestino dam-
natum iterum condemnavit; Calcedonensis Eutychetem damna-
tum a Leone; Cpna III. Monothelitas a Martino et Agathone dam-
natos: post decreta Pontificum et ante ea Concilia, definitiones
hujusmodi jam erant ab Ecclesia acceptate. Si quid ergo aucto-
ritatis detrahant ejusmodi examina, eam non Pontifici soli, sed
Eeclesi& cum Pontifice conjunctz detrahunt; contra Catholicorum
omnium sententiam. Pre oculis habeatur, nos hic agere contra
Gallicanos, qui concedebant definitiones Pontificum ab Ecclesia
acceptatas esse irreformabiles.— 2) Directe: Igitur huius agendi
rationis causae fuit quod heeretici Pontificis sententie nondum
acquiescentes, patronos sus pervicacie plures ac potentes nacti
erant; contra eorum proterviam Concilia esse utilia, imo neces-
saria, supra (n. 1036.) statuimus: omnibus, quam uni, resistere
est insolentius, cedere autem minus verecundum.

Ad 3. resp.— 1) indirecte, ut supra; siquidem etiam definitio-
nes precedentium Conciliorum, et Pontificum jam ab Ecclesia ac-
ceptatz:e, novo examini quandoque subjecte fuerunt.— 2) Directe
dist.: institutum fuit novum examen confirmativum, conc.; dubi-
tativium, seu in ordine ad assensum vel dissensum , neg. Que ut
intelligantur, animadvertendum est, vix prolata ac lecta (Act. II.)
Conc. Chalcedonensis epistola 5. Leonis, Patres universim accla-
masse: « Anathema ei, qui ita non credit. Petrus per Leonem ita
locutus est » (ap. Harduin. tom. 2, col. 305.). Epistole igitur
S. Leonis examen, quod in gratiam episcoporum Illyricianorum et
Palestinensium sub finem ejusdem actionis permissum est non
fuit, nec potuit esse dubitativum, cum libertate nempe assensus

— M] HÀ 3

T wv

Es "MAIL NÓ "EM
— — A— — — P a an
e e

- ` -

e e

— 2 - meg. = e
TI

" E Rara (0o ——— Åe |. o — I — ĀM
< " " -
» LI
eT 2

302 DISP. V. DE VISIBILI KCCLESI.E CAPITE.

vel dissensus; sed confirmativum, « ut qui dubitant docerentur ,
ut ibidem (col. 307.) dicitur.—Ct. dicta (n. 983.).

Ad 4v» resp.: — l) illud irretractabili assensu S. Leonis Cer
te non afficit pontificiam definitionem, ita ut sensus sit definitio.
nem ipsam non fuisse irreformabilem ante adhesionem Episcopo.
rum, et per eorum consensum evasisse deinde irreformabilem.
Nam—a) quamvis S. Leo indulserit Marciano, ut Chalcedone Ca
lebraretur concilium, monuit tamen imperatorem (ep. 82.), ne
cujusquam procaci impudentique versutia, « quasi de incerto quid
sentiendum sit, sineret inquiri; » nec cujusmodi sit fides « tenen.
da, esse tractandum, sed quorum precibus et qualiter annue
dum: » idemque in aliis litteris (epistola 90.) eidem Marciano in-
culcavit, ne pateretur nempe fidem quasi dubiam in synodo ite-

ERES PAT OUR uem

rum tractari—b) Quod confirmatur ex ipsis verbis, que objiciun-
tur; dicit enim S. Leo: «Que [Deus] nostro prius ministerio de-
finivit; » alioquin absurde deberemus admittere posse retractari,
que « a Deo definita sunt. »—2) Quinam igitur est sensus sequen-
tium verborum: « Universe fraternitatis irretractabili firmavit as-
sensu?» Verba hzc afficiunt ipsam Patrum adheesionem, ipsisque si-
gnificavit S. Leo patrum Chalcedonensium assensum « irretractabi-
lem > evasisse, ob illorum adhesionem pontificiæ definitioni: tota
enim irretractabilis vis decretorum concilii generalis, in his potis-
simum, que ad fidem pertinent, ab unitate pendet cum apostolica
Roman: Sedis seu Rom. Pontificis fide. Sane, si prseter Rom. Ponti-
ficis auctoritatem definitiones conciliorum generalium irretracta-
biles essent, frustra patres Chacedonenses efilagitassent pontificiam
confirmationem, ut « irretractabilia » fierent eorum decreta, prout
eos prestitisse jam vidimus.

1085. III. Dices: Episcopi sunt judices nati controversiarum
fidei; sed tales non essent, si Rom. Pontifex solus ex cathedra
definiens esset infallibilis. Ergo.

Resp. dist. maj.: sunt judices supremi, neg.; subordinati, subd.,
qui semper, aut semper eodem modo, debeant judicium exercere,
neg.; qui quandoque judicare debent, quin tamen eadem semper
ratione judicium exerceant, conc.

n Respondetur. Ut paucis evolvatur tota heee difficultas, ejusque
i H solutio elare ae plene proponatur, recolamus—1) Judicem illum

|
|
|
|

m WWW.Obr .com
B

pués.

AA Y

mo. $

-——

ART. VI. DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS 383

dici, qui ex publica auctoritate super aliqua controversia fert
sententiam, cui parendum sit—2) Veros judices esse etiam illos,
a quorum sententia ad superius tribunal appellari potest—3) sin-
eulos Episcopos in sua Ecclesia esse judices fidei; cum enim vere
positi sint à Spiritu Sancto regere Ecclesiam Dei, et pars pre-
cipua hujus regiminis sit magisterium in rebus fidei et morum;
potestas in his judicandi nequit Episcopis denegari—4) cum ta-
men singuli non sint infallibiles, et sint dependentes a successore
Petri; eorum judicium non est irreformabile, et potest ab eorum
sententia appellari—5) Nihilominus quamdiu eorum sententia non
probatur falsa, juridice presumendum est eorum doctrinam esse
catholicam; tum quia unusquisque in lis que eum auctoritate facit,
presumitur jure agere; tum quia pluralitas Episcoporum nequit
discedere a doctrina Petri, ac proinde ut censeamus aliquem par-
ticularem Episcopum ab ea discessisse, probari id debet.

At vero objectio proprie procedit de officio judicis, quod Epi-
scopis competit simul adunatis in Concilio; tunc enim videntur
non esse judices, eo ipso quod Papa, vel solus, est infallibilis.
Quare ut objectio directe solvatur, notemus imprimis, triplici
modo posse definitionem fidei edi—1) a solo Pontifice definiente
ex cathedra—2) a Concilio, cui tamea S. Pontifex definitionem a
se jam editam probandam proponit—3) ab eodem Concilio, ita
tamen ut res nondwm definita in examen dubitationis discepta-
tionemque adducatur, et tandem ab eo definiatur.

Jamvero in primo casu, Episcopi judicium non exercent, adeo-
qué verum est, quod diximus, ipsos, licet judices sint, nom sem-
per tamen judicare. In hoc autem nullum est inconveniens. Etsi
enim Episcopis datum sit, ut non definita (si inter se et cum Ro-
mano Pontifice consentiunt) definire possint; non sequitur, ut ni-
hil in Ecclesia definire possit sine ipsis. Cum enim Christus Epi-
scopis eam potestatem in suo regno concesserit, ita tamen ut re-
gni claves uni etiam Petro tradiderit: consequens est, ut Episcopi
sua potestate sine consensu successorum Petri uti nequeant; non
vero, ut vicissim hi sine consensu Episcoporum ligare et solvere
non possint. Quapropter ex sententia de suprema sancte Sedis
auctoritate docendi non potest deduci, in Episcopis non inesse
veram potestatem de fide judicandi; sed tantummodo duos esse

wwwJóbrascatolicas.com

—-
-=

i ua

AA TS A A EN

pay , *9 ^ w^ oF > e
A AA

864 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITE.

modos, quibus hoc judicium in Ecclesia legitime exerceatur: alium
expeditiorem per solius Summi Pontifieis sententiam, alium $0-
lemniorem per universalis Ecclesi judicium. Ita scilicet ab æter-
na Sapientia dispositum est, ut Ecclesi: necessitati pro temporum
varietate omni modo provisum esset.

In altero casu, verum est Episcopis non relinqui examen dubi.
tationis, sed solum cognitionis , instructionis , confirmationis ,
quo rationem dogmatis reddere, adversarios refellere, suosque eru-
dire queant; verum est etiam ipsis non relinqui judicium utrin.
que indifferens, quo incerta certa efficiantur, sed solum judicium
adhesionis: at ex hoc sequitur quidem Episcopos modo ampliorem,
modo minus amplam judicis fidei potestatem exercere, adeoque,
ut diximus non semper eodem modo judicare; sed nullo pacto
sequitur eos verum judicium non exercere cum adhesionis judi-
cium proferunt. Revera Episcoporum assensus, in hoc casu, non
est actus mero submissionis, ut in ceteris fidelibus, sed est simul
actus auctoritatis; Pontificis enim definitioni assentientes, cum
Ipso et inter se conjuncti, universalis Ecclesiz judicium efformant.
Revera non semel accidit, ut Concilia ccumenica ea, que a
precedentibus Conciliis definita jam erant rursus tractarent, non
quidem dubitando sed confirmando, uti patet: nihilominus cum
Patres eadem doctrins capita novis decretis sancirent eosdemque
errores novis anathematismis damnarent, negabit nemo factum
ab ipsis esse verum cum potestate judicium.

Neque obstat, in casu, Episcoporum judicium non posse in
utramye partem ferri; id enim non est de essentia judicii. Vis
enim ac ratio judieii in eo est ut sententia feratur cum cogni-
tione cause et cum potestate; seu in eo ut veritas aut falsitas
alicujus propositionis agnoscatur et affirmetur, idque fiat a per-
sona eujus afürmatio non vulgaris et privata sit, sed legitima
seu auctoritativa: que omnia in judicio etiam adhesionis veri-
ficantur. « Judicare », inquit Fenelonius (Instruc. past. 20. Apri-
lis 1715.), « post judicium Pontificis, est suum judicium cum pon-
tificio conjungere. » Et pergit: « Hac ratione episcopi olim sub-
seripserunt ipsorum conciliorum generalium decretis. Eorum sub-
missio erat judicium, et eorum judicium erat submissio. Subscri-
bentes sese submittebant simul et confirmabant decisionem sy-

S. COM

ART. VI, DE INFALLIBILITATE ROMANI PONTIFICIS, 865

nodi. » Atque his omnibus consonant conciliorum acta, apud quae | |
4 hec alieque similes subscriptionum formule leguntur: « judicans E
| subscripsi -recognoscens consensi—obtemperans sententise sanctissi- |

morum et beatissimorum episcoporum consentiens et ego subscripsi |
| —cognoscens discussionem sanctorum patrum, et cum sequi de-

beam, subscripsi. » — Vide Ballerinium (de potest. Ecclesiast. c. 2.
T O81. n. 3).

| In tertio casu denique, evidens est Episcopos judicium exer-
| cere, et quidem tale, quo res ex incerta fiat certa; licet in hoc
| etiam casu eorum judicium plenam firmitatem non habeat, nisi

T.
O -<e e 0m
wa rg

TEXN

A de maau ———

accedente consensu R. Pontificis. Ex quo patet ipsos numquam

esse supremos judices, sed subordinatos; non enim efficiunt illud
subjectum, cui Christus infallibilitatem promisit, nisi conjuncti
cum Capite.

1086. IV. Instabis tamen: nonne, in hoc etiam casu, videre-
tur assistentia Sp. Sancti, et consequenter infallibilitas concedi »
solum Rom. Pontifici? Episcopi enim nec videntur habere hujus- J
modi assistentiam dum judicium proferunt (dum dicunt ex. gr.

-
,
-—— -

placet), et antequam accedat Rom. Pontificis consensus ; nam $
tunc eorum judicium reformari potest—nec posíquam suum ju- NS
dicium protulerint et quando Rom. Pontifex illud confirmat; nam 3B.

tune nihil faciunt aut dicunt Episcopi. Ergo. En
Responderi posse videtur—1) Assistentia Sp. Sancti et infalli-
bilitas promissa etiam est Concilio; sed ut ejus judicium in causa b
fidei sit infallibile, necesse non est ut Sp. Sanctus immediate as- >
sistat unicuique Episcopo consentienti cum Papa, sed sufficit ut f
ita assistat, ut tandem Concilii sententia non possit esse falsa. |
Id potest Deus multis modis prestare, ac non desunt qui autu-
mant id prestare mediante 5. Pontifice; quatenus subjectum im-
mediatum assistentie ac infallibilitatis sit solus Papa, quo me-
diante infallibile fit corpus Episcoporum consentientium cum ipso:
si enim S. Pontifex per Sp. Sancti assistentiam infullibilis est
dum ipse consentit, cum consensus ille non sit nisi confirmatio
judicii Episcoporum, cum quo unam sententiam facit, totum ju-
dicium fit infallibile.—2) Diei etiam potest, Episcopos , quorum
judicio deinde accedit S. Pontificis consensus, habuisse Sp. San-
am dum suam sententiam proferrent; id tamen non

cti assistenti
MazzeLLa. De Religione et Ecclesia

S66 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.R CAPITE.

innotuisse, nisi cum accesserit consensus ille, sino quo decral
nesessaria conditio ad verum infallibilitatis subjectam consti.

tuendam.

Ss VII.
Reliqua» Gallicanorum Objection2s Solvuntur.

1087. I. Dices: Quidquid de hactenus disputatis autumandom
sit, facto constat, multos ex Rom. Pontificibus in errores turpis-
simos fuisse prolapsos, quorum quidem errorum longus cataloeus
exhiberi posset.

Respondetur: Initio innumeri errores affingi consueverunt Rom.
Pontificibus: in solo S. Petro Magdeburgenses quindecim :enume-
n rarunt; tum vero in ceteris Pontificibus, apud Bellarminum (de
: Rom. Pont. 1. 4. c. 8. seqq.) quadraginta recensentur. Verum suc.
cessu temporis valde imminutus est ab adversnriis catalogus ille,
donec contractus fuerit ad duos, vel tres tantum errores hujus
modi: videlicet ad Petri lapsum, cum negavit Christum; Liberii;
ac demum Honorii.

1088. At vero seponendus est lapsus S. Petri; siquidem nullam
¡E tune edidit Petrus fidei definitionem, neque Ecclesia erat tunc tem-
"E | poris solemniter instituta, nec primatus actu collatus B. Petro,
" sed tantum 'promissus. Quod vero attinet ad lapsum Liberii, præ-
terquam quod non agatur ibi de fidei definitione data ad univer.
sam Ecclesiam, sed de lapsu ad summum personali per subseri-
ptionem vi fraudeque extortam, et quidem formule; Sirmiensi, que
1 sensum catholicum preseferecbat; exploratum nunc est apud cri-
T ! | ticos, ejusmodi lapsum commentitium esse. Quapropter ipse Bos-

de suctus fassus est: J'ai rayé de mon traité, de la puissance ec
| clésiastique, tout ce qui regarde le pape Libère comme ne prou-
| vant pas bien ce qui Je voulais établir, (ap. de Maistre, du Pape,
| | liv. l. ch. 15.); et Bailly (pag. 255.), seribit: « Quid ipsos [quos-
ij ! dam auctores Gallicanos] juvat varios errores congerere, eosque
i ndseribere nonnullis Pontificibus...? Quid interest referre varit
Tum questionum decisiones a Pontificibus latas, quas secum pU
Gnantos arbitrantur; eum nec verum sit, nec probari possit R. Pon-

Dota o - Pe
"T ~ Y a

+ a. +
m €

Cum $14 ra — em Loya A opu dub cO i. A m 9$
T -
B

qa iia m
"
--

. — LES RETA ST MZ aed
` - Po . ms
Oa d - —— Pr
pos I mt

[ec D meas de tuae m comm mma m,

A TU i uo Al

ART. VI, — DE INFALLIBILITATE ROM, PONTIFICIS. 867

unces auetoritate apostolica, sive ex cathedra definiisse, cum ta-
lia locuti sunt. » Ita otiam Tournely, etc. Sed de Liberio, cf. Stil-
tingium (Acta sanctorum, tom. 6. die 23. Sept.); Zacchariam de
commentiti0 Liberii lapsu: prostat hee dissert. in Thesauro
Theologico (tom. 2. p. 2. 1. 1. opuse. 6.). — Restat igitur solus
casug Honorii.

1089. II. Jamvero presentis instituti non est Honorium ab omni
culpa vindicare, aut ejus casum prolixa historica disquisitione
expolire: id unum satis nobis erit ostendere, Honorii casum nul-
lam dificultatem creare dogmati de Iv. Pont. infallibilitate. Pro
rei tamen claritate juverit ex historia recolere , anno 633. Ser-
gium Putriarcbam'Constantinopol. , insignem Monothelitam , li-
teras ad Honorium Rom. Pontificem dedisse dolo plenas, quibus
ipsi persuadere nitebatur, ad Ecclesie bonum maxime conducere,
ut nec una nec duplex Christi voluntas et operatio diceretur
(extat hec ,cpistola actione XII. Syn..sexte: Harduin., 3. 1311.).
Rerum itaque circumstantias haud satis -perspectas habens, ces-

L -"

—

—— ADT A

sit summus Pontifex Sergii consiliis ac sollicitationibus , atque
silentium in grave damnum fidei, ut eventus deinde probavit, ju-

dicavit esse servandum. Hac autem de re quatuor conscripsit epi-
stolas; unam ad Sergium, que celeberrima est, et habetur in ea-
dem actione Concilii sexti [1310.]; alteram ad Cyrum , Patriar-
cham Alexandrinum [Monothelitam]; tertiam ad Sophronium Je-
ros. [orthodoxum]; quartam denique, cujus fragmenta dumtaxat
supersunt, (ibid. act. XIII.; 1315.) iterum ad Sergium. Ex ista
colligitur, Honorium pollicitationem exegisse a legatis, quos So-
phronius Jeros. recens episcopus cum synodica epistola ad ipsum
miserat, silentii ejusdem per Sophronium observandi; que tamen
promissa Sophronius, vir studio fidei clarissimus, quin probaret,
Stephanum Dorensem Episcopum, suffraganeorum suorum princi-
pem, ad Apostolicam Sedem misit, ut Summus Pontifex do fidei
periculo certior fieret , atque promptum ei remedium afferret.
Ob datas vero ad Sergium litteras, Honorius a sexta Synodo
(an. 6S1.), una cum Theodoro, Sergio, Cyro, aliisque Monotheli-
tarum ducibus (Act. XIIL.) condemnatus est. Ituque rei summa
in eo est, quod Honorio tribuitur error Monothelitarum, qui nc-
gabant in Christo duplicem voluntatem et operationem, divinam

o di... 81

1
f
f
]
$
!
f
1
t
1
f
1

S63 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESI.E CAPITR.

et humanam, et unam adstruebant, nempe divinam: hune autem

errorem contineri dicunt in duplici epistola Honorii ad Sergium;

ac propterea damnatum eum censent a Synodo VI.

1099. Ad hane igitur diffieultatem diluendum triplicem viam
inivere Theologi. Juxta primam asseritur, conficta aut interp
lata esse que contra Honorium proferuntur documenta, prater
pronuntiatam a sexta synodo condemnationem; hanc tamen non ha.
here vim &cumenici decreti, utpote que a Romanis Pontificibus
nunquam fuit recepta. Honorius, in hac sententia, nec Monothe.
lismum positive docuit; nec negative deliquit, preescribendo ut
omitteretur sive unius sive duplicis operationis vocabulum; nec
denique ullam nezligentie aut prave œconomiæ culpam contra-
xit.—Juxta alteram statuitur, ex documentis, que afferuntur,
nullo modo constare, Honorium docuisse Monothelitarum errorem,
imo contrarium ostendi—Juxta tertiam asseritur: quidquid dixe
rit Honorius in suis litteris ad Sergium, certum est eum non do-
cuisse ex cathedra errorem Monothelitarum. Licet prime sen-
tenti non desint nec graves tum intrinsece tum extrinsece ra-
tiones, nec graves auctoritates , uti videre est apud Daronium,
Dellarminum (de Rom. Pont. 1. 4. c. 11.) etc.; cum tamen com-
munior non sit, missam eam facimus, ut alias solutionis vias pro-
sequamur.

1021. Unde I. Honorius non docuit errorem Monothelitarum.
Etenim—1) diserte profitetur Honorius catholicum dogma de
duplici voluntate et operatione in Christo. Revera in posterio-
ri ep. ad Sergium, hzc habet Honorius: « Sed utrasque naturas
in uno Christo unitate naturali copulatas, cum alterius commu-
nione operantes atque operatrices confiteri debemus: et divinam
quidem que Dei sunt operantem, et humanam que carnis sunt
exequentem. » Et paulo post ita prosequitur: « Oportet nos... duas
naturas, id est divinitatis et carnis assumpta... inconfuse, indi-
vise atque inconvertibiliter nobiscum prelieare propria 09£-

rantes. » In priore autem epistola dixerat: « Confitentes Domi-

num Jesum Christum... operatum divina...; eumdemque operatum
humana.,

- diserete, inconfuse, atque inconvertibiliter. >
2) Eodem modo locutus est Honorius ac S. Leo, qui certe ca-
tholice docuit. Nam S. Leo (in ep. ad Flavianum) dixerat: « Agit

1 ART. VI. — DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 869

enim utraquo forma, cum alterius communione, quod proprium
' est; Verbo scilicet operante quod Verbi est, et carne exequente

quod carnis est. » Recitatis his Leonis verbis in sexta generali
| synodo, legati Romanse Sedis dixerunt: « Ecce manifeste duas

naturales operationes inconfuse et indivise in Domino nostro Jesu
Christo præsens sanctissimus praedicat pater. » Huic autem leza-
torum dicto assensit synodus, quin ullus contradixerit, preter ob-
cecatissimum monothelitam Macharium. Porro, ut vidimus, Ho-
norius idem dixerat quod sanctus Leo, nisi quod clarius ac for-
tius rem expressit.

3) Verum est, Honorium in priori ep. dixisse: «unam vo-
luntatem fatemur Domini nostri Jesu Christi: » at recte monuit
Card. Orsi, «unam voluntatem praedicat Christi Honorius, sed
humanitatis; voluntatem alteram ab eo arcet, sed carnis. » Ser-
gius enim, in sua callida epistola, ut suaderet Honorio silentium
de una aut duplici voluntate, inter alias affert hanc rationem,
quod si duze admitterentur in Christo voluntates; ex essent inter
se contrarie. Honorius vero, ceteris rationibus omissis, expendit
questionem utrum.in Christo sint, sieut in nobis, dus ille ab
Apostolo memorate contrariæ voluntates, quas vocamus spiritus
et carnis; et hane negat in Christo, cum unam in eo asserit
voluntatem. Id patet — a) ex contextu; nam- ait: « Unde et
unam voluntatem fatemur Domini nostri Jesu Christi, quia
profecto a divinitate assumpta est nostra natura, non culpa;
illa profecto quee ante peccatum creata est, non que post præ-
varieationem vitiata. » Porro voluntatem divinam admittebant
in Christo ipsi Monothelitze: si autem que dicit Honorius de una
voluntate intelligenda essent de divina voluntate; argumentum
ejus ita esset, manifeste stultum, ut Honorium non tam Hæreti-
cum quam mente captum proderet. Etenim sensus esset: una tan- .
tum voluntas est Christi, eaque divina, guía assumpsit naturam
humanam, non peccato inquinatam, sed a peccato immunem: quasi
in natura humana maeulata tantum inveniri possit voluntas hu-
mana! — b) Hine S. Maximus, Auctor coataneus, scribens ad Ma-
inum presbyterum (ap. Labbe t. 5. col. 1763.), inquit: « Honorium
eliam Rom. Papam non diffiteri reor naturaliter in Christo volun-
tatum dualitatem, in epistola quam scripsit ad Sergium, eo quod

www.dbráscatolicas.com

A o e im =

i "E E

AITANA

pu A-——— P —

870 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE.

unam dixerit voluntatem, sed potius confiteri, et hane fortassis
etiam stabilire. Nam hoe non in reprobationen? dixit humano
Salvatoris et naturalis voluntatis; sed quod nullatenus Conceptio.
nem ejus, ques fuit sinë semine, vel incorruptam nativitatem Dra.
cesserit voluntas carnis vel cogitatio vitiosa »—e) Et Joannes
Symponus, qui Honorii epistolam scripserat; testatur (apud La.
bel. c.) « Unam voluntatem Domini diximus, non divinitatis ejus
et humanitatis, sed humanitatis solius. Cum enim Sergius sepi-
psisset, quod quidam duas voluntates in Christo contrarias dice-
rent, diximus Christum, non duas voluntates contrarias habuisse,
carnis, inquam, et spiritus, sicut nos habemus post peccatum;
sed unam tantum, que naturaliter humanitatem ejus denotat.»
Idemque doeéuit Joannes IV. in suis ad Constantinum Imper. lit-
teris.

4) Nec obstat, quod Honorius dicat: « Utrum autem propter
opera divinitatis et humanitatis, una aut duæ operationes [iria]
debeant deducte dici, aut intelligi; heec ad nos non debent per-
tinere; sed ea relinquimus grammaticis, aut artium scriptoribus...
Hec hobiscum vestra preedicabit fraternitas.... Vos rogantes; ut
introductam appellationem novz vocis unius aut duarum opera-
tionum fugientes, unum nobiscum Dominum Jesum Christum,
Filium Dei vivi, Deum verum in duabus naturis operari, que
sunt divinitatis et humanitatis, orthodoxa fide, et catholica uni-
tate predicetis.» Hzc, inquam, non obstant: nam — a) si in hoc
erravit Honorius, error est non definitionis dogmatice, sed potiis
cconomies dispensationis. In eo enim error iste consisteret quod
prudentius judieaverit controversiam illam grammaticis relinqti,
quam Episcopos de ea curare. Unde vero id factum est? Sergius
in suis epistolis exposuerat, Severidhos seu Acephalos, aliosque
per /Egyptum, Lybiam, finitimasque provincias heeretico, hæ-
resi presertim Eutychiana Infectos, facile ad unitatem adduci,
si omitteretur locutio sive de und sive de dupliei operatione in
Christo. Honorius ergo in sua responsione duo spectavit, rem
seu dogmatis substantiam: et háne expresse docuit, uti paulo
anté vidimus; voces sea formulám dogma exprimentem: et hant,
falsis Sergii rationibus convictus, putavit silentio premendam
ne scandala orirentur, neve conversi nuper ab unitate catholit

$ ART. VI. — DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 871 Hs

|
resilirent — 5) Neque hac ipsa silentii c€conomia debet ex præ- 1
7 sentibus circumstantiis dijudicari. Cum enim formula de duabus |
| in Christo voluntatibus et operationibus nunc sit authentiee ab
Ecclesia definita contra Monothelitas; qui illam rejiceret, ipsum
dogma inficiari censeretur: at tempore Honorii formulam illam
nondum suo judicio firmaverat Ecclesia; et aliunde non unus erat

sensus illius duplicis $»spysi«;. Alii enim hac voce intelligebant Y
personam, ali voluntatem, alii operationem, alii duplicem T
operationem humanam, etc. Unde Honorius dixit: « Non oportet |
ad dogmata hsc ecclesiastica retorquere, qua neque synodales mI

apices super hoe examinantes, neque auctoritates canoniez visse
sunt explanasse; ut unam vel duas energias aliquis presumat 1
Christi Dei praedicare, quas neque evangelice vel apostoliez
littere, neque synodalis examinatio super his habita, vise sunt
lerminasse. » |

1092. II. Honorius in suis litteris ad Sergium nullam edidit |
definitionem ex cathedra. Etenim—1) primam epistolam his ver-
bis concludit: « Hzc nobiscum fraternitas vestra predicet, sicut
et nos ea vobiscum unanimiter praedicamus: hortantes vos, ut
unius vel geminae noyse vocis inductum operationis vocabulum
aufugientes, unum nobiscum D. J. C. Filium Dei vivi, Deum ve-
rissimum, in duabus naturis operatum divinitus atque humanitus,
fide orthodoxa, et unitate catholica predicetis. » Hortatur, non
mandat neque ullam ponam intentat.

2) In posteriori autem epistola habet: « Auferentes ergo,
sicut diximus, scandalum novelle adinventionis, non nos oportet
unam vel duas operationes definientes predicare; sed pro una
quam quidam dicunt operatione, oportet nos unum operatorem
Christum Dominum in utrisque naturis veridice confiteri: et pro
duabus operationibus, ablato geminz operationis vocabulo, ipsas
potius duas naturas, id est, divinitatis et carnis assumpte in
una persona unigeniti Dei Patris, inconfuse, indivise, atque in-
convertibiliter nobiscum predicare propria operantes.» Cum igitur
t Honorius, « non nos oportet unum vel duas ope-

expresse dica
rationes definientes predicare, » hoe ipso apertissime testatur

nullam se edere dogmaticam definitionem; qui enim dicit, non

www/biascatolicas.com

Mum Une

—À
E m

rear —
BBC tora!

872 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE,

oportet rem a me definiri æquivalenter dicit, eam definire nolo,
et non definio.

3) Sane dummodo unus credatur volens et operans in duabus
naturis, an dus preterea dicantur voluntates vel operationes,
auctore Honorio, hae inutiles sunt minutise, hae vocum ürgutim
grammaticis dimittende sunt. Id autem certe non pertinet ad

aliquid statuendum de fide, vel definiendum, sed ad suspenden.
dam potius definitionem.
4) Unde in ep. S. Agathonis Pape ad Constantinum Imp. (ap.
Mansi t. 11. col. 234) legitur: « Cujus (saneti Petri) annitente præ-
sidio hzc Apostolica ejus Ecclesia nunquam a via veritatis in
qualibet erroris parte deflexa est: cujus auctoritatem, utpote apo-
stolorum omnium principis, semper omnis catholica Christi Ec.
clesia, et universales synodi amplectentes in cunctis secute sunt»,
; Quomodo potuisset hzc affürmare Agatho, si paulo ante Honorius
| erroneam definitionem edidisset?

1093. III. At dices: si hec vera sunt, quomodo damnari potuit
Honorius a Syn. VI.? Dicendum omnino est Honorium condemna-
tum fuisse non quia Aeresim docuit aut definivit; sed quia, su-
premus Pastor, a Sergio deceptus, definitionem omittendo, hære-
si favit. Id constat—1) ex epist. VI. synodi confirmatoria, in qua
Leo II., Agathonis successor, ceteros a concilio damnatos aperte
vocat nov: erroris inventores; de Honorio autem ita loquitur:
f « Necnon et Honorium, qui hanc apostolicam Sedem non conatus
est doctrina apostolicæ traditionis illustrari, sed profana tradi-
tione immaculatam maculari permisit ».

2) Ex epistola ejusdem Leonis II. ad Hispaniæ præsules; in ea.
enim, enumeratis cæteris a synodo damnatis, hzc subdit: «Cum
Honorio, qui flammam hæretici dogmatis, non ut decuit apo-

stolicam auctoritatem, incipientem extinxit, sed negligendo con-
fovit ».

-—

3) Idipsum confirmatur ex ejusdem Leonis II. ep. ad Ervigium
Hispaniæ regem, in qua postquam recensuerit ceeteros a synodo
ME damnatos, subjungit: «Et una cum eis Honorius Romanus, qui

immaculatam apostoliez traditionis regulam, quam a predeces-
| | soribus suis accepit, maculari permisit ».

4) Nec obstat, quod in Actis VI. Synodi haud semel Honorius Y0-

l Icas.com

ART. VI. — DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 373

eatur heereticus.Norunt enim omnes, hereticos vocari non modo qui
heresim profitebantur ac docebant, sed etiam qui eis favebant:
in actis autem Concilii, cum nullus locus sit in quo explicite di-
eatur Honorius docuisse heresim, non una vice exprossis vocibus
ut vidimus, ab illis-distinguitur qui eam docuerunt. Concedimus
ergo à synodo damnatum fuisse Honorium tanquam Aereticum,
sed eo sensu quod Agreticorum fautor, et quidem negative ex-
üterit; non vero quatenus heresim ipse docuerit.

5) Neque iterum obstant hæc verba Synodi de Honorio: « In omni-
bus ejus (Sergii) mentem secutus est, et impia dogmata confirma-
vit. » Etenim Honorius secutus est mentem Sergii in omnibus que
jpse Sergius postulabat in sua epistola; non autem ¿n omnibus qua
intendebat et sentiebat hereticus ille. Postulabat Sergius, ut
Honorius rescriberet, omittendam esse sive unius sive duplicis
operationis predicationem, utque Sophronium et alios ad idem
adduceret. Et in his quidem omnibus Sergii mentem secutus est
Honorius: sed quod secutus eum sit quoad monothelismi heresim,
synodus non dicit et falsum omnino est. De voce autem confirmavit,
non est difficultas; dici enim potest confirmari haeresim ab illo qui
ipsi favet, et causa est, saltem negative, cur ea roboretur ac
latius. propagetur — Qui plura cupit de causa Honorii, cf. La
Civiltà Cattolica (19. Feb. 5. Mar. 1870.); et Bouix (de R. Pont.
par.2. sect. 5.), ubi omnia documenta, que ad eam causam refe-
runtur, simul collecta inveniet.

1094. Dum Conc. Vat. ageretur, dictitarunt aliqui totam doctri-
nam de Rom. Pontificis infallibilitate ab Isidoriana canonum col-
lectione ductam esse; quod jam de vera notione Primatus Fe-
bronius et Launoius, a quibus illi 1d didicerunt, affirmaverant.
Verum nescio utrum in hac assertione male fidei magis quam
ignoranti specimen exhibuerint; ex antea enim disputatis patet,
doctrinam de Rom. Pontificis infallibilitate ab ipsis Christi verbis
atque ab omnibus Traditionis fontibus dimanare. Abs re ergo
esset prolixam hie instituere disquisitionem de collectione illa:
sed cum plurima ea de re effutiri soleant, nonnihil de ipsa di-
stinctius exponere haud abs re erit; ad id vero praestandum

satis erit pauca sed perspicua verba Card. Tarquini (Jur. Eccl.

publ. instit. pag. 105. seq.) bic excribere.

brascatolicas.com

- e re
æ

Ctr erag

Va
Co

—

"T^ fm
» >

SES

Nx MUT Ee

A
Md
à - o

—

wA moa o sce c s AGA aee ger Bee
po - -

æ - — - ^ -— 9 om
o — ——P m MEE LL -Á "er -

874 DISP. V. DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE.

1095. Itaque de ejusmodi collectione heec sunt animadvertens.
1) « Ejusmodi collectionem hoc sensu, atque hasce Preesertim oh
rationes spuriis canonibus refertam dici: — a) Quod Romanis
Pontificibus ad tria priora secula pertinentibus eos canones tri.
buit, qui posterioribus seculis IV. presertim et V. seripti sunt,
vel ex sententiis SS. Patrum illius setatis fuerunt excerpti, Quem.
admodum docuit vir Calvinianus, Isidorique hostis acerrims
Blondellus, qui etiam in medium protulit ea Patrum loca, unde
illi excripti fuisse videntur. — 5) quod in genuinis quibusdam
sincerisque canonibus, scriptura codieum vetustate forte corrupta,
integritatem sententie Isidorus ipse per se restituerit; vel etiam
adnotationes aliquas antiqua manu factas textui fortasse impre-
dens inserucrit; ita tamen, ut ejusmodi interpolationes a doctrina
ceterorum canonum nullo pacto dissonent.— c) Quod in quibus
dam canonibus paris semper doctrins neque a ceteris discrepan-
tibus error in notis chronologicis deprehendatur. — d) Quod de

nique licet auctores diversi esse dicantur, stilus tamen uniformi |

in omnibus esse videatur ».

2) < Predietas caussas, quod unusquisque facile videt, partim
fatiles esse, leviorisque momenti, partim Febronianam assertionem
potius evertere. Nimirum—a) Evertitur Febroniana assertio, quod
canones Isidoriani ex sententiis Patrum IV. et V, seculi excripli

dicuntur. Id enim probat, eam doctrinam de Rom. Pont. Pri- |

matu, quam Isidorians collectioni, id est seculo IX. Febronios
tribuit, IV. et V. seculo jam traditam in Ecclesia, ac probatam

fuisse — b) Ex argumentis, que ducuntur ex interpolationibus, |

et arbitrariis restitutionibus, licet recte deducatur, eas partes
interpolatas atque adjectas adulterinas esse; preepostere tamen
deducitur, ab iisdem Primatus doctrinam natam esse, cum dé
ctrina, quee ibi continetur, a doctrina ceterorum canonum nullo
pacto dissonet — c) Exagzerantur ultra sanam criticam argi-

menta, que ab uniformitate stili, et a notis chronologicis pel ;
peram designatis eruuntur, quandoquidem errores in notis chrè <

nologicis in monumentis etiam genuinis non semel reperiri eruditos
quisque probe novit: quod vero pertinet ad uniformitatem stili,
licet diversi canonum scriptores esse dicantur, animadvertendom
est: 1. Argumentum, quod ex stilo deducitur, infidum per *

olicas.com

— —

— E. Z2 SI um. - dd

T-- +,

A
L4

ART. VI. — DE INFALLIBILITATE ROM. PONTIFICIS. 875 4

atque incertum esse: 2. Plerosque ex antiquis canonibus grece

fuiss
tinam linguam verterit, facile induere uniformitatem potuisse.

Ceterum satis est, doctrinam genuinis canonibus minime contra-
riam ibidem tradi, ut Febronii calumnia de Primatus origine ab

e scriptos; adeoque ex interpretis manu, qui eosdem in la-

iis repetenda protinus evanescat ».

1096. Hæc sunt que hoc anno, non sine speciali Dei adjutorio, de
vera Religione et Ecclesia tradere potuimus. Utinam valeant ad
eos, qui foris sunt, adducendos ad unum ovile, atque ad eos qui
sunt intus, in vero ejus spiritu et amore confirmandos! « Cre-
damus fratres », inquiebat S. Augustinus (in Jo. tract. 32.),
«quantum quisque amat Ecclesiam, tantum habet Spiritum San-

ctum ».

TA
Le
Hi
i
e
^

—— a —

scatolicas.com

INDEX ANALYTICUS

PROMEMIDA. ..ccononorcrto ironia rie aa e AEA v

DISPUTATIO I.
| DE RELIGIONE GENERATIM.

Art. Primus—Germana Religionis Notio t-aditur.

Religionis etymon—a relegendo: Tullius; a religendo: S. Aug.; rectius a
religando: Lactantius— Religio quoad rem—stricto sensu vinculum di-
cit hominem Deo conjungens—declaratio—Religio duplices habet actus;
immediatos ut adurativ; mediatos, ut opera misericordie — Religio
theoretice spectata summam veritatum complectitur; practice sum-
mam officiurum—spectatur subjective, in ipso humine; vel objective,
in semetipsa —Definitur: « Virtus qua vero Deo debitus honor et cul-
tus redditur » D. Thomas—huc redeunt definitiones a S. Augustino,
Tararelli etc. tradite—Religio dividitur in veram et fulsam—in na-
turalem et supernaturalem— in primevam, judaicam et christianam—
quid quevis—False sententie—Pscudomystici religionem collocant in
nuda exteriorum operum praxi—Sentimentaliste in sensu quodam spi-

rituali— materialiste in instinctu religiozso—Puntheiste in sensu infi-

nili etc. paucis refelluntur....,....- eee 1-4

Art. Secundus—An aliquam religionem admittere
necesse sit.

S, I. Deolaratur Status Quaestionis.

Questiones tractari solite, sc. an aliqua religio existat—an sit velnti
physiee necessaria—an homini utilis—ex argumentis, quibus obligatio

WWW. catolicas.com

S78 INDEX ANALYTiCUS

aliqnam religionem prufitendi evincitur, solutie manent, Hic propria
questio non de religione revelata, sed de aliqua religione in genere...
Militat thesis contra Atheos, Pantheistas, Materialistas, Fatalistas..
magis directo impetit Inditferentistas absolutos—Endemonistaram et
Macchiavelli sententia iisdem argumentis evertitur ossee., 8-10

S. 4. Solvitur Proposita Quastio.

PROP. I.—1. Ex principiis naturali lumine notis evidenter Ostendi.
tur inesse homini moralem necessitatem religionem profitendi—
2. nec absque religione moralis obligatio esse aut concipi potest,
A vero ergo aberrant qui humane rationis autonomiam ita sia.
tuunt, ut ipsam unicam boni et mali arbitrum, ac sibi ipsi legem
esse doceant........ er CN a dt vere Cs Fe esonaavaconoonsconacconiarocononsos 10-17

1* Pars: p. 10-14 — 2* Pans: p. 14- 17.

Art. Tertius—An Religio necessaria sit Societati.
S. I. Exponitur Status Quaesticnis.

Societatem sine religione consistere posse nc tuto gubernari quinam do-
ceant — Baylius — R. Owen — Erroris origo in atheismo philosophico
elapsi secnli—ex neglectu religionis qn: mala profluant—Pius IX—
Encycl. Quanta | Cura............. eee eee en eene PP rx El

S. II. Solvitur Proposita Quaestio.

PROP. IT, Religio, que est unicum juris juslitieque fundamentum,
tía civili societati est necessaria, ut haoc sine illa non possil sal-
va consistere, Qui ergo politicum atheismum inducere conantur,
vere justitia legitimoque juri materialem vim substituunt; atque
sub specie progressus, civilis societatis ruinam vere moliuntur,

19-23

SCHOLION. Aliquid attingitur de Cultu—Cultos est exercitium Religio-
nis—comprehendit omnes actns hujns virtutis— Dei cultas alterius
omnino ac snperivris rationis ac cultns Sanctorum et B. V. M.—hine
proprie dicitar Latria—triplices complectitur actus: mentis, cordis,
et corporis—binc divisio in cultum internum et externum—qui pri-
catus est vel puólicus — necessitas cultns tum interni, tum externi,

tum publici paucis demonstratur — Respondetur cavillationibus Tomasii
et Kantil........

ET ose DUNA UIS. iS

Art. Quartus—An Indifferens sit Quamlibet
Religionem Profiteri.

S. I. Exponitur Status Questionis.
Indi

ferentismus duplex: absolutus alius, antca explosus; alius pelali-
Jg hic expendendus—hic autem particularis est vel universalis —
Miversalis contendit omnes religiones esse mque bonas— particularis

INDEX ANALYTICUS 879

docet quidem unam esse veram religionem, sed inter hanc ejnsqne se-
ctas nullum essentiale diserimen esse arbitratur—utrumque denuntiat
Piae IK — Encycl, Qui pluribus-—Syllabus—In thesi precipue agitur
de indiff. relativo universali—Idem error sub forma tolerantiwm Reli-
giuse —quie duplex: dogmatica et cipilis—vel sub forma libertatis |
conscientia, libertatis cultuum, etc.—Libertatis notio paucis decla- it
ratur—quid Liberales eontendant—qnid Ecclesia dieat de Liberalis-
mo—Tolerantia politica admittine potest ?—absolute , nunquam— ky-
pothetice, seu in quibusdam circumstantiis potest—quod tamen Ro-
mani Póntilieis judieio est relinquendum — Rei declaratio ex Becano, JA
Tarquini et Divo ¡TÍUWA nini s et aAgAA Bas ooo ear aenea aaa MO TOU

——haÁ a —

-
am

S. II. Rejioitur Tolerantia Dogmatica.

PROP. III. Una est vera religio, quam omnes homines amplecti ac

c "A (— à —Ó

profiteri tenentur; adeoque impium ct absurdum est systema de ir
tolerantia dogmatica, qua cuique jus tribuitur libere cogitandi |
et loquendi de religione, eumque Deo cultum exhibend: , quem 1
pro regionum populorumque varietate, aut pro suo quisque lubito

meliorem existimet........ A DE FEE Ou res M^ M s CAN, v. oz 36-41

S. III. Statuitur vera Doctrina de Tolerantia Civil.

PROP. IV. 1. Unitas in vera religione ad perum civilis societatis
bonum per se apprime conducit—2. atque suprema auctoritas jus
habet et officium illam conservandi ac promovendi—3. si tamen
graviora quandoque malo ex illa timeantur, ad ea vitanda pot- T
erit pluralitas eultuum tolerari. Civilis ergo seu politica tole- |
mantia non absolute, sed hypothetice tantum admitti potest, 42-47

1^ Pans: p. 42-45 — 2 Pars: p. 46-47.
S. IV. Difíicultatibus Balisfit. %

Dicont tolerantiam politicam debere absolute admitti 1. quia auctori-
tati civili jus nullum est religionis unitatem promovendi aut cunser-
vandi, caret quippe infallibilitate. 2. Societas civilis nihil potest in í
iis, que ad religionem spectant — habet finem diversum, et ex fine, |
jura—3. Secus idem jus heterodoxis quoad falsam religionem compe- `
teret—4. Nec ullum periculum timendum, quippe veritas errore po- E
tior —5, quia libertate gaudemus—pax turbaretur—animi ab Ecclesia id
alienarentur— His omnibus respendetur.............. eene eO ALLA ,

S, I. Quaedam de Revelationis Natura Praestituuntur,

Religio necessaria ex dictis —una potest REO vera—quenam —an revela-
ta—tractationis ratio— Constitutio Dei Filius— Revelatio in sensu
universalissimo dicit manifestationem veritatis—est humana si ab
homine fit —dipine si a Dso—de hac agitor—hac alia naturalis, alia

s FT

WWW. catolicas.com

Art. Quintus—An Pos3ibilis sit Divina Revelatio. i

380 INDEX ANALYTICUS

supernaturalis—que proprie dicitur Jievelatio—est; « Veritatum m
nifestatio a Deo facta per medium extra vires naturm positum m
ctato subjecto revelante est mediata vel immediata—spectato media
ost sensitiva, imaginaria, intellectualis—spectari potest subjectin

et objectice—Revelationis objectum duplex—complectitur etiam my.
steria, veritates sc. que absolute et per se rationis captum excedunt.
declaratio—Adversarii hac in re sunt Naturaliste et Rationalista—
illi simpliciter revelationem negant, hi videntur eam admittere sed
nomine tenus—utrique excludunt omnia mysteria—aliqui impetunt tan.
tummodo possibilitatem revelationis mediatgm............... dosen ELGI

S. II. Solvitur Proposita Questio.

PROP. V. Dirina revelatio, seu manifestatio veritatis per medium
nature indebitum, sive 1. immediata—2,—sive mediata possibilis
| dicenda est—3. Imo non modo reritates, ad quas naturalis ratio
| pertingere potest; sed etiam mysteria, seu veritates absolute el
| per se rationis captum excedentes, supernaturalis revelationis an.
i bitu contineri posse evidenter ostenditur......-. eee eee sese 0270
|
|

m
li 1* Pars: p. 62 -£5—2* Pans: p. 65-60—3* Pans: 66-70.
| | In fine thesevs quibusdam objectionibus occurritur,

i | Art. Sextus—An Divina Supernaturalis Revelatio
dM sit Necessaria.

pm Ecclesie documenta—Revelationis objectum duplex: veritates quz per se
| RÀ impervie non sunt human rationi; alie que rationem humanam ab-
n | £olute superant —Revelatio absolute necessaria supposita elevatione—
Mis necessaria etiam quoad veritates ordinis naturalis—de his agitur in
| AC | hac thesi—agitur de illis verit. ordinis naturalis ad religionem per-
| THE | tinentibus—quatenus cognoscenda sint ab omnibus hominibus, a toto
| humano genere—præscindimns a modo supernatarali eas cognoscendi,
| qui modus absolute exigeret revelationem — quæstio versatur circa
lpsam substantiam cognitionis et quidem in prosenti ordine — harum
veritatum revelatio necessaria est—contra Rationalistas—ista purro
| necessitas non physica et absoluta est—contra Traditionalistas—sed
moralis—ob moralem, in qua genus humanum versatur, impotentiam
| ¡O „cas cugnoscendi-—quid hec—in quo a physica impotentia differat. 71-71
E |

ps S. I. Exponitar Status Questionis.
| i

S. IL. Solvitur Proposita Quaestio.

PROP. VI. Tantum abest ut omnes religionis verilates ex nativa hw
"iem T | manc rationis vi derivent, ut, vel si agatur de veritatibus ad ni-

r turalem relijionem pertinentibus, ea sit moraliter impotens ad
eas assequendas: in prosenti enim humani generis conditione,

nequeumt illo ab omnibus expedite, firma certitudine, et nullo
admixto errore, absque

repelatione COJNOSCA o occccococonnncos 77-86
WWW.obr s.com
TEUER EST SIMA

INDEX ANALYTICUS 381

[ Art. Septimus — An Omnis religiosae veritatis cognitio
jugi rationis progressui, exclusa revelatione
attribui possit.

Ecclesia documenta—Eneyclica Qué pluribus. Syllabns; Constitutio Dei
| Filius—Duplex error—1. Revelationem rationi subjicientium—rejectus
in tract. de virtutibus —2. Progressistarum—Progressus quid—ejus
natura paucis declaratur— est mutatio in melius—S. Thomas, S. Au-
gnstinus— Rationis progressus admittendus—non modo negatiípus, re-
pudiando se. errores qui veritatibus antea cognitis admiscebantur—

sed etiam positivus, qui est plenior veritatis assecutio—at non neces-

sario continuus—presertim in Religione—secus docent Rationalista

et Naturaliste—istorum systema exponitur— Religiones omnes, etiam
prorsus oppositas, veluti relative veras atque sua etate legitimas
considerant—quare supponunt theoriam de veritate relativa et muta-

| bili—quam theoriam Eclectici Gallie et Pantheista diserte asserunt.
86-92

i
| S, I. Exponitur Status Questionis.

S. IL Solvitur Proposita Questio.

PROP. VII. 1. Divina revelatione rejecta, nequit humanum genus
ab ignorantia veritatum circa naturalem legem et religionem,
philosophie aut philosophorum. ope revocari. Neque ad id juverit
progressus humanitarius c rationalistis confictus: qui—2. si. con-
tinuus adstruitur, historia ac eæxperientiæ contradicit —3. si in-
super ad religionem transfertur, quatenus religiones omnes unius
primitive religionis diverso forma successive perfectiores esse
dicuntur, impius est et absurdus—4. si denique eo nomine ad-
struitur, quod omnis veritas relativa est et mutabilis, non modo
absurdus. et impius est, sed omnem etiam humane cognitionis

certitudinem pessumdat... eiecit notte enne neseis 92-102

1* PARS: p. 92-95; 22 Pars: p. 95-98; 3" PARS: p. 98-99;
4* PARS: p. 99-102.

Art. Octavus—Notarum Revelationis Indoles et
Necessitas Adumbratur. |

Media revelationis cognoscende dicuntur notam, criteria, motiva credi-
bilitatis—necessitas cognoscendi, et quidem cum certitudine, factum
revelationis facile ab omnibus intelligitnr— probatio diserte data in
tract, de Virtutibus; hic tantum innuitur—inde infertur darti posse
aliqua media revelationis certo cognuscende—immo dari, facta hypo-
thesi revelationis— quaenam sunt—Rationaliste qui nomine tenus re-
velationem admittunt, censent unicum medium 0sse « doctrine confor-

mitatem cum principiis rationis.»—sed perperam—id ostenderet doctri-

MAZZELLA. De Religione el Ecclesia 56

WWW.

———R—— EL EM E—————

atolicas.com

Yn
e

"um"

- Pu

Di"

cit.

WWW.Obr

— —" qe 2.
a A d

. "UU.

o INDEX ANALYTICUS

nam esse veram, at nullo modo eam esse revelatam—hoc Criterio re
cepto, quielibet doctrina mysteria continens deberet excludi— pp.
Protestantes asserunt criterinm revelationis esse ipsam revelationem
quatenus vel per spiritus testimonium, vel per quemdam Mstin.
ctum immediate nnicnique revelatio innotescat—error rejectus in trat
de Virtutibus—Vera doctrina—ex criteriis revelationis 1° alia T
negatica—horum precipuum est conformitas doctrine, qua revelata
exhibetur, cum principiis rationis—cum moribus; cum aliis capitibus
doctrine revelate—quod criterinm non est per se necessario adhibes.
dum—raru cum fructu adhiberi potest —2? alia positiva—quorum quz
dam intrinseca: perfectio, sublimitas, pulchritudo doctrine-—quedan
et precipua, extrínseca: miracula, prophetiz—de postremis praecipue
Lr —————————ÀÁ'ÓÁUPPPRREEIIS (UST

Art. Nonus- Utrum Miracula sint Possibilia.

S. L Germanus Conceptus Miraouli Deolaratur.

Questionis moméntum—-Miraculi possibilitas definita in Concilio Vati.

cano—Miraculom a mirando—ut admiratio moveatur requiritur n
causa occulta sit, quoad se et quoad nos—et ut contraria dispositio
sit in re—horum declaratio—1^ Prima conditio ad miraculum est wt
Bit preter ordinem nature—hnjus defectu creatio et justificatio im-
pii, etsi a solo Deo fiant, miracula non sunt-—ordo natura triplex: *
particularis, universalis, universalissimus, pront vel unum tantum ens,
vel omnia creata simul, vel ipsa ordinatio divina spectatur— effectus
aliquis non ideo est miraculum quia est preter ordinem naturz par-
ticularem— debet esse preter universalem ordinem—licet non sit pre-
ter universalissimum; nihil quippe fit preter divinam ordinationem-
superat omnem maturam creatam—quid natura, quid ordo et curso
nature—modi possibiles operandi miracnla—ea non sunt contra nati:
ram simpliciter, sed tantum secundum quid; propter potentiam vbe
dientialem—sunt contra ordinem physicum non moralem—2 Alten |
conditio: eausa occulta—Deus—An etiam Angelus ?—hic quaestio de
causa principali efficiente ví sua naturali—veritas operis a vert
tate miraculi distinguenda—quoad veritatem operis, quidam angeli
facere possunt—per motum localem, vel applicando activa passivis-
dependenter tamen a Deo— non quoad veritatem miraculi—ratio—tB*
raculorum partitiones ex S. ThoMd....oooonococnnonocononconinnononos TORI

aem

Cte

ES Nd

"EL Le . VA

—

S: IL Solvitur Proposita Quaestio.

PROP. VIII. Habita ratione tum ordinis in rebus existentis, Iun

w-— PB e 0 "mtm om
Tu tee M

divinorum atiributorum, miracula, seu «eventus totius nalura
ereata facultatem, ordinemque consuetum excedentes n nallan
invoicere repugnantiam dicenda sunt: imo divino virtutis perje

ctto, etiam prout naturali lumine innotescit, potestatem ea PE
trandi sibi omnino vindicat 2-15

— 900 '

*$**929*09.0960050600409024990400000060909022090€ 12

EL o DN ill ARA

S. COM

INDEX ANALYTICUS 883

Art. Decimus—Utrum mirsculis insit vis probandi
id in cujus confirmationem fiunt.

S. I. Exponitur Status Questionis.

Vis probandi quoad se—patet ex dictis—quoad mos, expenditur—ne-
cesse est ut certi simus de objectiva miraculorum veritate—qn2 tri-
plex est: historica, philosophica et relativa—quid quasvis—possnnt
certo cognosci—adversarii inficiantur 1'^, quia testimonium humanum
probabilitatem tantum gignit; quia testes fallibiles sunt—Hume—
912 quia vires natnre incomperte; quia vis diabolica potens—nec pro-
inde licet homini cognoscere quinam sit eorum operum auctor—quid
nos contendimus—suficit ostendere nobis certo constare posse quo-
rumdam effectuum Deum solum esse auctorem—3'" quia gratia mira-
culorum est gratia gratis data—et homo posset uti ea potestate ad
falsitatem roborandam—nec Deus eo in casu concurreret ad menda-

Ure OR PR TORO TELE OO KEXH C ebore Oregon TRAE:

S. II. Solvitur Proposita Questio.

PROP. IX. Miraculis, si in confirmationem divine revelationis ad-
hibeantur, invicta vis inest eam probandi 1. non modo quoad se,
sed etiam quoad mos: nisi enim de omnibus et singulis, de mul-
tis tamen potest nobis cum certitudine constare—tum 2, ea vere
sicut narrantur extitisse—tum 3. ea vere esse mtractila—tum de-
nique 4. eadem ad revelatam doctrinam confirmandam. fuisse pa-
^e t3 ier coc PIT EAE IDOL A n OA 33XD*, xxx. 134—146

1* Pars: p. 134-136—2* Pars : p. 136-139—3" Pars: p. 139-145.
4' PARS: p. 140-146.

Art. Undecimus--Utrum Prophetia sit Possibilis,
et quaenam sit ejus vis Probandi.

S. L Exponitur Status Quaestionis.

Prophetis nominalis definitio—latissimo sensu propheta interpretator,
compositor sacrorum hymnorum, doctor, immo quandoque cantor—sen-
su proprio et minus stricto prophetia est predictio rei occnltæ— præ-
teritæ, presentis vel fotura—strictissimo sensu est « precognitio et
predictio certa eventus libere futnri »—huc redit definitio Cassiodori—
que declaratur — Questiones tractande — 1* prophetis possibilitas— |
quod duo complectitur—a) utrum Deus ea que libere futura sunt præ-
scire possit—5) utrum eadem possit aliis manifestare—hoc alterum K
cofstat ex iis que dicta fuerunt de revelationis possibilitate—illud
primum impugnatur duplici potissimum ratione—72e7 quia illa fntura
non habeant objectivam veritatem—Voltaire—ve? qnia futurorum ac-
tuum cognitio libertatem destrneret—antiqua objectio a Scholasticis
soluta, a Rationalistis renovata— Kant, Wegscheider—2* vis probandi

A a ió
Zu

Put o eo Ebr i

t mnt met
A 2

tascatolicas.com

884 INDEX ANALYTICUS

prophetis seu ejus cognoscibilitas— prophetia cum miraenlo confortar

in qno conveniunt, in quo discrepant—qnid probandum...,..... 146- ~

S. II. Solvitur Proposita Questio.

PROP. X. 1. Recta ratio evidenter ostendit, Deum futura libe,
cognoscere, eamque scientiam posse aliis commtunicare: prophet;
igitur, que est certa eventus libere futuri predictio, possibili
dicenda est, 9. Cum vero futurorum liberorum certa cognitio Deo
soli competat; prophetia in revelata doctrine contratan pr
lata, divine ejus originis ineluctabile suppeditat argumentum.

]* Pars: p. 155-160—2* Pars: p. 160-164.

DISPUTATIO II. p

DE REVELATIONE CHRISTIANA. — —

Religio revelata ex dictis possibilis, conveniens, necessaria—per mir.
t cula et prophetias certo cognosci potest—gradum facimus ad ERO
existentiam—investigatio ad Christianam revelationem restringitur—

TRAMO uere. o eo»u9oce €v*»e9*9«0po9*99o296vqes09002*52009909909594U9a20809599 999 165-166

Art. Primus—Utrom Quatuor Evangelia et Actus
Apostolorum sint libri Authentici. »"

S. I. Exponitur Status Quaestionis. 3 FAS

-—— —-— À
o e

|
i
|
|
|
]

Miracula et prophetie polissimum colliguntgr ex libris, qui apud nos
Scripture Snere auctoritatem habent—Hi ut monumentum histori-

o o n
LL UAI

a ——

Evangeliorum et actunm Apostolurum— etiam de eorumdem genuinitale
et 1nt?gritate—authenticus liber non idem ac genuinus— integritas
libri dicit immunitatem a corruptione—qne tripliciter contingere pot |
est: interpolatione se., mutilatione, sensus depravatione—quum ista
tria non dantur, integritas est substantialis—huic si accedat immu
nitas a corruptionibus etiam accidentalibus, integritas dicitur abso
luta—in hac thesi satis erit probare integritatem substantialem b

y
a. E

rum librorum—De quatuor Evangelistis quedam notantur... 166-17 Ap

apis
LE
as

S. II. Solvitar Proposita Quaestio. y

PROP. XT. Quod quatuor Jesu Christi Evangelia 1. genuína—2. st
ttantialiter integra—atque 3. veracia sint, tanta argumentorú

! vi demonstratur, ut nemo eorum historicam atuthentiam inficiari
| aut solum in dubium revocare possit, quin fidem omnem histori-

INDEX ANALYTICUS 885 |
3 j
cam respuat, ac evidentibus rationis principiis pervicaciter con- l

atad oi co ati db gr DE PI 711
| 1*PARS: p. 171-178—2* Pars: p. 178-183 —3* PAnsS: p. 183-187.

ia A o n

i SmoLIoN rejicit quidam, que contra genninitatem, integritatem et ve-
i racitatem Evangeliornm adduci solent.......... EDI ETAT 187-190
4

——

Art. Secundus — An Christianae Rovelationis Veritas
| miraculis comprobetur.
-

PROP. XII, Miracula in christiano revelationis confirmationem edi-
ta tam multa sunt, tam splendida, ut cujusque mens, nisi sponte

i cæcutiat, facillime convincatur, religioni Christi divinam omni-
| no originem esse adscribendaM...o.oo.onomerconsroros "m T TIS 190-204
SCHOLION agit de mythica explicatione Stranss et Renan...... 204-205

Art. Tertius—An Christi Resurrectione Veritas
Christianae Religionis Demonstretur.

- PROP. XIII. 1 Quemadmodum certo constat Christum non semel
predixisse se esse resurrecturum—ita 2. nullatenus dubitari pot- Pi
est rem ita contigisse, sicut ab eo fuerat predicta.—3. Cum autem |
hec a mortuis resurrectio divinum opus sit, atque praecipuum R-
dei nostræ fundamentum; eadem, sive uti prophetia sive uti mi- EE
raculum spectetur, christiana religionis veritatis invictum existit ;
argumentum...... nin > PRI OOO A 206-218 !

E Le a a a

1* PAns: p. 206-208 — 2' Pars: p. 208-215—3* PARS: P. 215-218.
SCHOLION. Quibusdam difficultatibus satislil.....oomomcenrasrorsanso 218-223

Art. Quartus — Utrum Divina christiana? religionis
origo ex ejus Propagatione et conservatione rite probetur.

S. I. Quaedam Praenotsntur.
Propagatio et Conservatio Christianismi duplicem vim probandi habet —
l. uti miraculum—non in ordine physico sed in ordine morali—opus
otentiam supcrans—quin tamen me-

omnem humanam industriam ac p
dia humana excludantnr—2. uti prophetia—quo pacto—Christi Reli-
gio licet mente possit distingui, separari tamen nequit a Christi Ec-
ü—ita quippe Religiunem instituit ut Ecclesia esset—quid inde
AO 223-225

-—À

clesi
sequatur.. seu e-d osossototoasososovosscosnos" sonoro. ....

S. IL Solvitur Proposita Quaestio.

PROP. XIV. Celerrima et universalis christiana religionis propa-

gatio, ejusque mirabilis perpetua conservatio 1, non semel clare

a Christo predicta—2. factum est ob omnium oculos positum—

wwWWiobrascatolicas.com

[1M
Ji
ub
u

rn `
de
Pai

880 INDEX ANALYTICUS

8. quod nulla humana industria aut creata vi explicari Potest
sed specialem postulat Dei protectionem: propterea cum ut n:
phetia, tum ut miraculum, divine ejusdem religionis origini jus,
et infallibile reddit Lestimonium....e eese seen eee nrneneess 225-246

1* Pars: p. 225-227—2* PARS: p. 227-238—3* PARS: p. 233-246.
SCHOLION. Quid datis argumentis opponant Wegscheider et Gibbon.
246-249

Art. Quintus — Utrum revelatio christiana contineatur
solum in libris Scriptis, an etiam in sine scripto
traditionibus.

OPE ——— A mme geo t t mtat A ESSE YN

S. I Exponitur Status Quastionia,

-om an
[Eur a

Questionis limites—quæritur, utrum preter verbum Dei scriptum ad-
mittendæ sint orales traditiones—1° Traditionis conceptus—latissimo
sensu traditio importat quamlibet doctrinam aut institutum quocon:
que modo ad posteros transmissum— hzc traditio considerari potest

| objective, active, complexive—sensn minus lato traditio restringitur

| | ad id quod transmittitur sine scripto—sensu stricto et theolcgico

7o» ^ din
- a 995 0

complectitur id tantum qnod ad fidem et mores spectat, viva vue

nes—a) ratione objecti traditio dispescitur in dogmaticam et mora-
lem—b| ratione subjecti, in universalem et particularem—c) ratione
1 dnrationis, in perpetuam et temporaneam—d) ratione obligationis,
u in necessariam et liberam—e) ratione auctoris in divinam, aposto-
E licam et ecclesiasticam—et apostolica subdividitur in simpliciter
: apostolicam et apostolico—divcinam—quid quevis—iis non eadem inest
probandi vis—hiuc quaerunt catholici criterium qno simpliciter apo
stolica a divina traditione discernatur— pro quo inspicienda ipsa tra-
ditionis materia—a quo ac quomodo proponatur aliqua doctrina vel
institutum—suprema regula est Ecclesie judicinm—3* Quid nuvatores
contendant quoad traditiones earumdemque probandi vim—quid Eccle
| sia Catholica—Concilium Tridentinum.............ee cereo rn 250—290

S> IL. Solvitur Proposita Qusstio.

jé PROP. XV. Christiana renelatio non modo continetur in libris scri
m plis, 1. sed etiam im sine scripto traditionibus, que ipsius Chri-
ildi sti ore ab Apostolis acceptæ, aut ab ipsis Apostolis Spiritu San
cto dictante guasi per manus traditæ ad nos usque perveneruni—
2. Imo tanta est christiana traditionis amplitudo, ut tum doj-
mata exhibeat in Scripturis contenta, tum aliorum plurium Jo
unicus existat, Traditio igitur, spectato comprehensionis ordin^;
latius patet quam Seriptura........ 251-299

»eve«oneocugótóégyvoe^*a22n25b009425096008599 9^?

P Ws -
—— M —— — up + sis »
.

1" PARS: p. 257-264—2* PARS: p. 264-269.

ad nos transmissum—de hac nos hic agimus—2* Traditionis partitio |

A A A A

INDEX ANALYTICUS 887

S. III. Praecipuis Objeotionibus Satisfit.

Objectiones ali ex quibnsdam Seripture Sacre testimoniis — qua te-
stimonia ad tres classes reduci possunt — qnatenus vel Scripture
docent nihil esse addendum verbo Dei — vel expresse docent Scri-
pturas esse sufficientes— vel aperte damnant traditiones—horum testi-
moniorum verus sensus indicatur—et ostenditur ea nihil facere contra
thesim—objectiones alie ex dictis Patrum— sed Patres unanimiter ac
perspicue, tum theoretice tum practice, divinas traditiones admittunt—
Ad recte intelligenda Patrum dicta quoad apparentiam repugnantia,
quedam regule statuuntur.......... c eee ee cen teen ener eerie esses. 209—276

Art. Sextus-—Utrum Scripta SS. Patrum sint media
conservandi ae cognosnendi divinas Traditiones.

S. I. Exponitur Status Qusstionis.

Monumenta in quibus traditiones reperiuntur, sunt multiplicis generis—
hic agimus tantum de SS. Patribus, prout doctores sunt ac testes tra-
ditionis— Pater Ecclesie qnid—Patres Ecclesie dicuntur viri qui
doctrina eminent—qui sanctitate florent —qui antiquitate vigent—qui
expressa vel tacita Ecclesi» designatione gaudent—ad eam autem ha-
bendam, Ecclesia postulat dictas tres qualitates—quarum una vel al-
tera deficiente, ceteris manentibus, habentur Doctores aut Scriptores
Ecclesiastici—in his sanctitatis eminentia, in doctoribus antiquitas
desideratur—doctoris titulus ampliorem exigit doctrinam quam nomen
Patris-—In scriptis Patrum duplex doctrine genus, profana et sa-
era—quoad priorem tanti valet eorum auctoritas, quanti rationes quas
adducunt—questio est de doctrina sacra—de hac queritur quenam
sit PP. auctoritas—Excessus duplex—Novatores flocci faciunt Patrum
anctoritatem — Jansenistis autem vel unius Patris auctoritas Ecclesia
auctoritati preferenda videbatur— vera doctrina.........«.....-. 271-286

3 II. Solvitur Proposita Questio.

f
4
x
È

PROP. XVI —1. Consensus Patrum moraliter unanimis in rebus fi-
dei et morum, irrefragabile exhibet divinæ traditionis testimo-
nium. Neque necesse est, ut consensus ille directe ac immediate
semper demonstretur; sed optime infertur—2. ex explorato occi-
dentalium omnium suffragio—3. ex testimonio plurium doctrina
ac fama insignium, qui diversis atatibus floruere, ceteris non
reclamontibus—4. imo ez paucorum etiam testimonio, si in tis

ut eridens sit, illud communem Eccle-

chu ge fSiiesidelsititensb 28-7296

S" E AA

rerum adjunctis feratur,
sic fidem VOfETTEC.sasosssvoesececees

1* PAns: p. 287-291—2' PARS: P. 291-293—3* Pans: p. 293-294.
4: Pars: p. 295-296.

rs am mo —M—— — pem ooo 0o - -
"- *

p de, "C

LD AA

ascatolicas.com

888 INDEX ANALYTICUS

Art. Septimus—Utrum Theologorum Consensus go
Fidelium sensus certum exhibeant divinae Traditionig
Testimonium.

S. I. Exponitur Status Questionis.

& PA

L
i Scholæ institutio habita sec. XII— ipsius munus est doctrinam a Pa. 1
. è 3

d tribus aeceptam nova ac pressiori methodo proponere ac docere—ii
praestiterunt Seholastici—quorumdam defectus non debent in ipsam |
:
i
|

a —
A
P

e am a
-—

Scholam transferri— munera Scholastic Theologis ex Cano—auetor.
tas quanta—non agitur de doctrina mere humana, sed de doctrina sa.
cra—nec ouzstio est quid unus aut alter sentiat, ceteris contradicen.
tibus—queritur de auctoritate Theologorum quando unanimi consen.
su aliquid docent—uti certam sententiam vel de fide, vel theologice
ceríam—Qnuoad communem fidelium sensum et consensum duo notan.
tur—enm manifestari tum explicitis theoreticis sententiis—tum im-
plicite, usibus, ritibus, precibus etc.—quoad qusdam doctrina capita,
doctorum atque sapientum solum expetenda est sententia— vulgus ea
^ implicite profitetur, quatenus illud in his rebus credere ac sentir
: profitetur, quod Ecclesia credit ac sentit................... .. as... 297-300

S. Il. Solvitur Proposita Qusstio.

E PROP. XVII.—1. Concors theologorum doctrina de re ad fidem aut

1 mores pertinente, legitimum ac certum criterium est divine tra- |

ditionis—2. Atque idipsum tribuendum est catholico sensui ac (
consensit totius populi christiani, sive ille explicita professione
declaretur, sive implicite factis ac praxi contineatur... 201-306

1* Pars: 301-304—2* Pars : p. 304-306.
"m SCHOLION. Quid de quibusdam sententiis, que dicuntur olim communi-

ter recepte, et deinde vel false invente sunt vel saltem in dubium re-
vocate—probatur illas sententias nunquam fuisse vere communes.

1 306-309

Art. Octavus — Quinam sit usus Scripturae ~
et Traditionis in Theologia.

h
“a,
JU Eo -

Quid proprie veniat nomine Theologie smpernaturalis—quenam theolo-

gie munera—theologia habet fontes ex quibus sna argumenta ducit—
hi dicuntur loci theologici—qui proprie continentur divina revela-
ftone—non respuitur tamen humanarum scientiarum adjumentum—
argumentum rite desumptum vel ex uno Scriptura loco, irrefragabile
est—lucos debet esse ex Scripturis canomicis—ex authentica editio
ne—retineri debet sensus quem vel Ecclesia vel unanimis Patrum ir
terpretatio declaravit—Scripturea sensus alius litteralis, alius gpiri-
tualis—sensus literalis est vel proprius vel figuratus—sensus spiri
tualis vel mysticus alius est allegoricus ; alius tropologicus, alins
anagogicus — quibus addi potest sensus accomodatitius — ex Sensi

INDEX ANALYTICUS 889

literali semper desumi potest argumentum certom—ex mystico, ali-
guando—ex accomodatitio, nunquam—verba Scripture sumenda sensu
proprio—nisi ex eo sequeretur aliquid absurdum— Traduntur regule
quoad usum traditionis—traditio duplicem habet auctoritatem, huma-
nam et divinam —hinc diversa ad probandum vis— monumenta tradi-
tionis sunt praecipue Ecclesise definitiones—deinde scripta Patrum—
quedam adduntur de auctoritate Theologorum—et de communi sensu

| fidelium re. eesresen airo uae E rin A on cosorareoorso 809-317
| Series Romanorum Pontificum..... "oO ECL A Or EX 4522. 3 M ALIS VIN 318-324

Concilia (Ecumenica............ OTRA RERO HD LET CHOC BOO YE c Je PITE 325
Elenchus Scriptorum Ecclesiasticorum................. 1. ee eere eee 326-331

DISPUTATIO III.

DE INSTITUTIONE ET CONSTITUTIONE. ECCLESIA,

Christianam religionem veluti in abstracto hactenus consideravimus—
nunc quastio in concreto constituitur—quenam est Christiana reli-

gio—questionis momentum—tractationis partitio atque methodus.
333-334

Art. Primus-—Notiones Praeviae Traduntur.

Ecclesia vi nominis est vocatorum cotus—translate sumitur pro loco in
quo cetus aguntur—sensu latissimo complectitur fideles omnes viato-
res, purgantes, comprehensores—etiam Amngelos—sensu minus lato di-
cit viatores omnes ab initio ad mundi finem—juxta hanc significatio-
nem distingui potest triplex ecclesi status, legis nature sc., legis
scripte, legis gratis—in priori nullam habebat determinatam formam
—in altero forma Ecclesie» ad tempus determinata quoad populum he-
braicom—in tertio ecclesia novam ac perfectam formam accepit— sen-
su stricto ecclesia complectitur viatores in N. T.—hunc retinemus—
Ecclesia docens est Pastorum cotus—Ecclesia discens pront a prepo-
sitis distingnitur est populus fidelis— Cetus ex utraque coalescens di-
citur simpliciter Ecclesia—sic accepta, particularis alia; alia uni-
versalis—hee agitur—Definitio realis Ecclesig— cur vera Catholica
hic traditur—circa definitiones doctorum ante et post Concilium Tri-
dentinum traditas quedam adnotantur— vera definitio declaratur, at

| nondum adstruitur nec propugnatar—præcipne hæreticorum definitiunes

e—a i en

DATA E FR er Lm +. = 6

E ARE

sesse 334-341

e A ASA

h =>

inm c

WWVW.Obrascatolicas.com

890 INDEX ANALYTICUS

Art. secundus—Generalis Conceptus de Constitutione
BH Ecolesiae.

In Ecclesia duplex elementum—continet aliquid de se invisibile, at ali.
: quid etiam visibile—Utriusque ratio—illud anima, hoc corpus Ec.
clesiæ vocari sulitum—hujus fundamentum in Seripturis—in Ecclesia
[ quedam veluti Incarnationis continnatio—quo sensu—ex Scripturis et
| y j Patribus coofirmatur—qnid animam, quid corpus Ecclesie constituat
fusius evolvitur—ex dictis colligitur a) Ecclesiam promissionum esse
Ecclesiam visibilem: ratio—^) Ecclesiam esse societatem essentialiter
supernaturalem—c) eam merito diei habitaculum Dei, sponsam Spiri.
ns c l tus Sancti, immo Sp. Sanctum esse cor Ecclesiæ—d) perpetuam esse
$ | unionem inter Christum, Ecclesie capnt, et Ecclesiam, corpus Chri-
T r sti—e) dona gratis data non omnibus Ecclesia membris dari, proin-
: deque ipsam esse societatem inzeqnalem—f) dona ipsa que ad omnes
ordinantur, non omnes eadem mensura, nec semper, nec eadem perfe-
ctione possidere, proindeque non omnes eadem ratione esse Ecclesie
HIM : Memurd su p EE Er T A, e cede ftue de R da ecase voor DL

| Art. Tertius—An Christus sit Immediatus Ecclesiae
i x Auctor, eique verae Societatis formam dederit.

M <

-
Cu” 4

S. L Exponitur Status Quaestionis.

Duplex veritas hic propugnanda—Rationaliste mythici Ecclesiam a Chri-
Lour | sto institutam fuisse negant—docent incepisse sec. 1I.—qua ratione—
| UI ex diversis principiis ad eamdem conclusionem devenerunt Sociniani—
|i l 38 A tria sunt vindicanda—1* Christus ipse immediate Ecclesiam institnit—
(TN H | Quaenam conditiones ut Christus dicatur et sit Ecclesim fundator et
[ B ' quidem immediatus—Ecclesia concepta ante Christi mortem; nata in
hil "n | morte Christi; promulgata in die Pentecostes —2* Christus Ecclesiam
IUE instituit in formam verae societatis—argumemta afferenda— Societatis
Ium B: definitio traditur et declaratur—3* Hec societas distincta est a syna-
WB ' goga—Ecclesia Christi quodammodo extitit ab ipso mundi initio—at
MES quoad genericam rationem—incepit ab Adam non autem ab Abel, ut
l aliqui vellent—horum rationes pancis solvuntur— Ecclesia primitiva
| | Ü eo expressior, quo Christi adventus propior—attamen Ecclesia a
! T a T Christo fundata differt a synagoga statu et forma—scilicet quoad fi-
i | dem, efficaciam sanctificandi, regimen, privilegia et prerogativas.
A) 852-860

S. IL Solvitur Proposita Quaestio.

np | PROP. XVIII. Etsi aliquo vero sensu Ecclesia christiana a mundi
I exordio exstiterit; 1. habita tamen ratione presentis status el

r ? . o a
forma, QAratum immediatum sui Auctorem habuisse dicenda
est.—2. Cum autem Christus, qui D

Cietatis eam fundaverit ac

- 2
>.
-

e
—À o - — mom —
' e €
v
i

-
- "e

PAE lali Rae REPASA
amet gren o - a P
Pe
—
"
Z

eus est, in formam vera $0-
nstituerit, aperte sequitur, Eccle-

A A E

A erm
-

' LE Era MV. W.O |
a * LAd 2 P^ " -
MIELE. V A N

INDEX ANALYTICUS 891

siam, spectata ipsius origine immediata, societatem esse di-

y vinam 0»5«*00909900498899604504928253909599289, 9900599542000820959€0«905000225009609000099200€ 360-366
| 1* PARS: p. 360-362 — 2* PARS: p. 362-366.
: SCHOLION. Precipuis objectionibus satisfílt................e. esses... 000—209

Art. Quartus—An ex Christi Institutione Ecclesia sit
essentialiter Visibilis.

S.I. Exponitur Status Questionis.

Visibilitatem Ecclesie diversimode Novatores impugnarunt et impu-
gnant ad novitatis notam in suis sectis eludendam—hi ad aliquot
classes reduci possunt—alii eam omnino negant—alii dicunt Ecclesiam
ex ordinatione divina esse visibilem, at non essentialiter et indefe-
ctibiliter—alii duplicem fingunt Ecclesiam, visibilem et invisibilem,

| et hanc tantum vocant Ecclesiam promissionum-—-alii verbis visibi-

litatem profitentur, re negant—Vera doctrina: Ecclesia est non modo
materialiter, quod patet, sed etiam formaliter visibilis—uti vera

Ecclesia Christi—in ea distingui possunt anima, corpns, proprieta-

tes—qnoad corpus est visibilis per se; quoad animam, per aliud;

quoad proprietates partim per se, partim per aliud—declaratio— porro

Ecclesia est essentialiter visibilis—et qnidem uti factum vere di-

vinum—credimus tamen Ecclesiam esse—sed motivum propter quod

creditur est aliud ab eo ob quod Ecclesia videtur—quomodo nonnulli

theologi questionem hanc solverunt......... a e KE XXE: XE AY x: 369-316

S. IL Solvitur Proposita Quaestio.

PROP. XIX, Ecclesia christiana ita est formaliter visibilis, seu vi-
sibilis uti vera Ecclesia, uti Ecclesia, quam vocant, divinarum
promissionum, ut, ex Christi imstitutione, visibilitas ad ipsam
ejus essentiam pertineat: Ecclesia igitur, spectata 1psius natura,
non Divina aut humana tantum, sed indivise Divino-humana

societas dicenda €stlocoroconnonnnnoncionsorocosos ^I ns OQ (0382

SCHOLION. Difficultatibus satisfit........... E T a DA POD

| Art. Quintus—Quemnam sibi finem praestituerit
Christus in Ecclesiae Institutione.

S. I. Declaratur Status Quaestionis.

Societatis essentia ex fine determinanda—Finis Ecclesie perennem fa-
Christi missionem in terris—Christi missio Dei gloria per ho-
minum salutem procurandam— probatur ex Seripturis—hine Ecclesia
est societas spiritualis el supernaturalis—hoc tamen non impedit
quominus jus habeat ad media etiam matertalia—conflatnr quippe ex
hominibus—est Societas religiosa—imo est ipsa religio christiana—
ti Ecclesia nun imbuta Christianismo, sic nullus
. 386-359

cere

unde ut nulla Chris zm :
verus Christianismus extra Christi Ecclesiam....,........e eee.

i WWW. scatolicas.com

892 INDEX ANALYTICUS

S. IL Solvitur Proposita Questio.

PROP. XX. Finis, quem sibi Christus prestituit in Ecclesia insti-
| tuenda, fuit, ut in Ecclesia et per Ecclesiam perennem faceret
| suam visibilem in terris missionem; adeoque ut per edm, elernam
hominum salutem procurando, Dei gloriam promoveret. Ecclesia
itaque, spectato praesertim ipsius fine, societas est religiosa, spi-
ritualis, et supernaturalis; scilicet est ipsa christiana religio in
' concreto, a qualibet alia societate plane disersa.,.......... 389-393

Í Art. Sextus- Utrum Christi Ecclesia Legalis societas
f sit, atque Ethice necessaris.
| S. I Exponitur Status Questionis.

Duplex questio—1* Utrum Ecclesia sit societas legalis—legalis socie-
tas dicitur illa que est secundam legem—lex triplex: naturalis, posi-
tivo-divina, positivo-humana—Ecclesiam jure positivo-divino institu-

tam negat christianus nemo—est proinde legalis relate ad jus divi-
" num-—an habeat etiam vim ex jure naturali—jus natura absolutum
H ab hypothetico distinguendam— Ecclesia est positiva institutionis et
p præter omnem juris naturæ exigentiam—ex absoluto ergo jure nulla

| saltem positiva determinatio et praescriptio qua Societatem Ecclesia
AW sticam aítingat—secus dicendum si jus nature hypotheticum specte-
Inn tur—hic proprie agitur legalitas relate ad jus positivo-humanum—
queritur au Ecclesia jus habeat seipsam in aliquo regno stabiliendi
et propagandi, quin gubernii jura violentur—2* utrum Ecclesia sil
ethice necessaria— necessitas porro duplex: medii et precepti—quid
utraque—pertinere ad animam Ecclesiz necessarium est necessitate
medii—pertinere i» re ad corpus necessitate precepti—hinc impotentia,
ignorantia invincibilis ab ea ineunda excusant—hinc patet quomodo
intelligeudum illud sit «extra Ecclesiam nulla salus »........ 393-399

S. II. Solvitur Proposita Questio.

PROP, XXI. 1. Quemadmodum Ecclesia, habita etiam ratione sive
constitutionis populi Judaici, sive status societatum gentilium,
legitime fuit instituta—ita 9. nunc jus habet se propagandi apud
omnes gentes—3. imo, ex Christi institutione , ita omnibus in-
cumbit necessitas ei adherendi, ut scienter extra eam ver-
santibus nulla sit spes salutis, Ecclesia itaque societas est tum
legalis, tum etiam ethice necessaria... cesses, 399-408

1" PARS: p. 399-401—2* PARS: p. 401-403—93* PARS: p. 403-408.

| INDEX ANALYTICUS 803

Art. Septimus — An ex Christi Institutione Ecclesia
sit Societas Inaequalis.

NEN

S.I. Exponitur Status Quastionis.

Societas inceqtualis illa in qua quum jurium exercitium, tnm ipsa jura
diversa sunt apud diversos—1* Statuitur vera doctrina —Ex Ecclesie

+ documentis, qua efferuntur, constat a) Ecclesia corpus distinctum esse
1 in clericos et laieos—b) in clericali ordine veram esse Hierarchiam
| —ordinis conceptus enucleatur—c) tum distinctionem inter clericos
r et laicos, tum hierarchiam esse Juris divini—hine ab Ecclesia remo-
vetur forma democratica—ergo populo jus nullum pastores eligendi—
aliud est eligere pastores; aliud petere; aliud de iis testimonium
reddere—E piscoporum electio per se ad Rom. Pont, pertinet—quod jus

y potest ab eo ad alios recte deferri—hierarchia definitur et declaratur—
| 2! Errores—2a) Marsilius Menandrinus in libro « Defensorium Pacis»
| docuit snpremam Ecclesie potestatem residere in fidelium eetu—a quo
| ad Principes seculares transmissa fuit—eamque vi coactiva esse de-

stitutam—b) Novatores omnem distinctionem negant inter clericos et
laicos—docent plenitudinem potestatis esse apud populum— hinc neces-
sitas popularis suffragii in electione ministrorum—c) Edmundi Bi-
cherii error: claves 7oti Ecclesie tradite—potestas per unum mini-
sterialiter exercetur—quod systema Van-Espen, Februnius, plus mi-

S. II. Solvitur Proposita Questio.

PROP. XXII, 1. Ex Christi institutione essentiale viget diserimen
Clericos inter et Laicos—2. atque in ordine clericali veri nomi-
nis hierarchia, seu sacer principatus fuit institutus, cui nom di-
rigendi solum facultatem sed regendi potestatem. Christus tribuit.
Ecclesia ergo jure divino est societas inaqualis, atque a demo-
eratica regiminis forma penitus aliena......... X EL E ss. 415-426

1* Pars; p. 415-418—2* PARS: p. 418-425.
In fine thesis objectionibus occurritur—

Art. Octavus-—Quamnam Regiminis formam in Ecclesia
instituerit Christus. a

S. L Deolaratur Status Qusestionis.

Forma simplices regiminis tres: Aristocratia, Oligarchia, Democratia—

ex his forme mixto quatuor— Regimen Ecclesim ex dictis non est de-

| mocraticam—constat apud Catholicos veram monarchiam fnisse a
F Christo in Ecclesia institutam—monarchia hec tamen nova est et
i singularis, quia S. Pontifex Christi Vicarius, ceterique Episeopi vere
x principes—Monarchia autem Ecclesia, juxta multos, est simplex omni-
. | no—Gallicani eam aristocratia temperatam dicunt—alii etiam demo-

www.obrascatolicas.com

894 INDEX ANALYTICUS

cratia—Bellarminus—Discrimen inter theologos primæ sententia "
Bellarminum non est rei sed nominis—constat ex modo quo trique
suam sententiam explicant—Monarchia ab Arist. definitur: a Sonuna
penes unam imperium, sine superioris, ant æqualis, populi vel alte.
rius principis consortio »—hinc tria requiruntur 1. unitas imperii in
capite—2. universalitas subjectionis in membris—3. Iudivisio summa
potestatis in nno capite residentis — hinc diversw sententig facile
componuntur—Zallinger, Devoti.......... «eene, 425-431

3
PROP. XXIII. Etsi forma regiminis in Ecclesia non uno ex capite

S. IL Solvitur Proposita Quastio.

nova est et singularis; si (amen monarchicum regimen ad eum
revocetur conceptum , quem communiter philosophi tradiderunt,
illud nempe esse « summum penes unum imperium, sine superio.
ris aut equalis, populi vel alterius principis consortio »; nemini.
dubium esse potest, in Ecclesia Christi, ez ipsa sui Auctoris in-
stitutione, veram et simplicem monarchiam eigere. sess, 431-438

Art. Nonus — Utrum ex Christi institutione Ecclesia. N
Societas sit Perfecta. 1

S. L Exponitur Status Quaestionis. A
. Ecclesiam civili societati subjiciunt 1. qni jus in sacra patrimonium

populi esse asserunt—2. Regaliste Ecclesiam putantes qnasi collegiu
quoddam in civili Societate existens— Hornm errorum fontem et can- -
sam et consequentias assignavit Pius IX in pluribus alloentionibus—

Societas perfecta ea est que est in se completa adeoque media habet |
sufficientia ad suum finem obtinendum—non necessario habet ea me- -
dia realiter sed »irtualiter, quatenus potest ea jure ab alia socie- -
tate repetere 2,7... 1.0. de5d. eain ee ee redes nae aia aser eee it oues ooa coa ADO AL e

$. II. Solvitur Proposita Questio.

PROP. XXIV. Ecclesia a Christo fundata, habita ratione tum finis —

ei propositi tum positive voluntatis sui divini institutoris, perfe- |
ctas societatis formam obtinere censenda est: proinde propriis et
constantibus juribus pollens eam sibi vindicat libertatem, ut in suo.
munere obeundo nulli civili potestati subjaceat..........- 441-447 .—
Objectionibus satisfit post probationem thesis—

pa
be
4

Art. Decimus-—Quinam sit Habitus Ecclesiae
ad Reliquas Societates.

S. L Exponitur Status Questionis.

Mira analogia inter errores circa Christum Redemptorem et errores cir-
tà Ecclesiam —Societas omnis Ecclesiastica vel civilis—Hujns tri- -

plex species—1. Infidelium-—quid quoad istos Ecclesia facere possit,

INDEX ANALYTICUS 295

quid nequeat—2,. Horeticorum-—hi sunt Ecclesie subditi licet non
sint membra—in eos Ecclesia per se posset animadvertere—quando
uti hoc jure debeat, ipsius Ecclesim judicio relinquitur—3. Catholi-
corum—hujus societatis quinam habitus ad Ecclesiam— non equalita-
tis; nec superioritatis: probatur—ergo inferioritatis—non quidem di-
recte sed indirecte—que indirecta subordinatio requirit tum mt so-
cietas civilis nihil agat in Ecclesie damnum—tum nt auxilia Ecclesia
prestet ad proprium finem necessaria—declaratio—expenditur Const.
Unam Sanctam —haec dogmatica esse probatur—in ea Bonifacius VIII
expresse docet subjectionem civilis potestatis spirituali potestati Ec-
clesie —ergo ista doctrina non est mera opinio—saltem ad depositum
catholice doctrine certo pertinet............. Lecce ce eee es ese cese esos, 447-455

S. IL. Solvitur Proposita Questio.

> D" m oL. -—]sá'— MeL -5

PROP. XXV. Si de habitu queratur Ecclesiam inter et civilem ca-
tholicorum societatem, is 1. neque in separatione consistit, qua
civilis societas indifferenter se habeat im iis que ad religionem
pertinent —2. neque in tali subjectione, ut in rebus temporalibus
et sub respectu finis temporalis, civilis societas Ecclesia sub-
sit—3. Sed im ea subjectione, qua in rebus vel temporalibus,
concurrente ratione seu necessitate finis spiritualis, civilis so-
cietas Ecclesia cedere debeat, Merito igitur Ecclesia dicitur ci-
vili societate sWpertOT.. oococcoronenacconerarcnrdasonoconcartasrnor oneroso 400—406

1* PAns: p. 456-459; 2* Pars: p. 459-460; 3" Pars: p. 460-466.

> - = A A y Jue mie Era M —
UA V

Difficultatibus respondetur sub finem thesis.

Art. Decimus Primus-—Quaenam sint membra
Ecclesiae.

S. I. Exponitur Status Quastionis.

Inter eos qni sunt de Ecclesia, non omnes eadem perfectione ad eam
pertinent—hic quæstio non de membris vivis atque perfectis—sed de
iis qni de corpore Ecclesie sant—membrum Ecclesia ille qui externa
vincula minime abrupit—quæ vincula sunt fides per baptismum susce-
pta; sacramentorum communio; subjectio legitimæ auctoritati—Hinc
1° Catechumeni pertinent perfecte vel imperfecte ad animam, minime
autem ad corpus Ecclesie—eruitur ex Conciliis et Patribus—ratio
est quia desunt vincula, baptismus præsertim—2° Heretici publici
non sunt membra Ecclesiæ—ratio, quia subjectio auctoritati et ejusdem
fidei professio desiderantur—nec obstat quod ab Ecclesia puniantur—
vel quod retineant characterem Sacramentorum— vel qnod habeant vera
sacramenta—rativ—3” De hereticis occultis varie sententiz—negans
Snaresii, affirmans Bellarmini—huic assentimor—que sententia com-
munis est apud Patres—communior apud Theologos—confurmis statu-
tis principiis—usurpata quandoque ab ipsa Ecclesia—quid de difficul-
tate que exurgere videtur ex Bulla Zneffabilis Deus—4* Schismati-

catolicas.com

b.
,
|
l
i
i
)

, E
,
9 3 » , B - >. "
o E 4

896 INDEX ANALYTICUS

eos non esse membra Ecclesie ex Patrum doctrina constat et ratione
evincitur—b* Excommunicati excommunicatione majori—alii tolerati,
alii vitandi—illos esse membra Ecclesie est fere communis opinio—
hos esse afürmat Suarez cum aliis, negat Bellarminus—hujus Senten.
tia, cui adhseremus, probatur ex ipsa Ecclesie praxi, ex Scripturis
et ex Patribus—quid in thesi probandum.,........................ 466-476

S. IL Ststuitur Catholica Dootrina de Membris Eoclesiao.

PROP. XXVI, Germana Christi Ecclesie natura perspecta, comper.
tum omnibus esse debet, eam 1, nec omnibus et solis pradesting.
tis—2. nec solis perfectis—3. aut justis solis tamquam membris coa-
lescere: cum idea enim societatis visibilis, quam omnes, ne pere-
ant, ingredi tenentur, ea omnia componi nullatenus possunt,

411-483
1' PARS: p. 477-478—2* Pans: p. 478-479—93* PARS: p. 479-488,

SCHOLION. Difücultatibus occurritur........... EE GN LAS IR

DISPUTATIO IV.

DE ECCLESIA PROPRIETATIBUS ET DOTIBUS.

Proprietates Ecclesig quatuor ex Symh. Cpño.: Unitas, Sanctitas, Ca-
tholicitas, Apostolicitas—spectari possunt in abstracto, vti proprie-
tates—in concreto, nti note— Dotes tres: Indefectibilitas, Auctoritas,
EOTHILED MI CIL AA RN RINA 25, 028. II Tero td ee PL ABITSARS

Art. Primus—Utruom Ecclesia debeat esse Una.
S. L Exponitur Status Questionis.

Unitas Ecclesie multiplex—aliqua ab omnibus admittitur—quaenam pro-
pugnanda—Unitatis conceptus enucleatur—Unitas Ecclesie alia suc-
cessipa— postea tractanda—alia simultanen: Ecclesia unica—bhic discu-
tienda—Unitas fidei et regiminis—in bis unitas communionis, et ritus
includitur—interna vel externa— hae precipne agitur— 1. Doctrina
Catholica—a) unitas fdei—essentialis—est in eo ut omnes credant
omnes et eosdem articulos quos Ecclesia fidelibus credendos proponit

— nOn omnes necessario exylicite— declaratio — b) unitas regtminis—
non similitudinis: eadem regiminis forma— sed
nes eidem supremo regimini
separant haeresis et

tdentitatis, qua om-
subiiciuntur—essentialis—ab unitate ergo
schisma—quid haeresis, quid schisma—2. Errores

INDEX ANALYTICUS 807

—a) unitas fidei 1. vel nulla vel in sola fide Christi—2. in admitten-
dis verit, in Script. contentis— 3. in consensu articulorum fundamen-
talium-—Juriceu— P) unitas regiminis—univeraalis nulla —Eeclesiz par-
ticulares sui juris—confo:deratio arbitraria—c) Oxoniensibus 1. unitas
fidei essentialis—statuenda ab Eccl. congregata— quie constat Roma-
no-Catholica—Grieca—Anglicana—2, unitas regiminis ad summum ex
praecepto—non tamen Ecclesie essentialis.....................«.... 488-496

S. 11. Statuitur Eoclesise Unitas in Fide.

PROP. XXVII.—1. Unica est vera Christi Ecclesia—9. que eam im-

primis sibi nindicat unitatem fidei, qua fideles per orbem diffusi,
omnes et eosdem credant articulos, quoa Ecclesia ipsis credendos
proponit. Quaelibet ergo hacresis ab unitate separat—nes 3. ulla
ratione admitti? potest invecta a Novatoribus inter articulos fun-
damentales et non fundamentales distinctto, quae quin adstruat,
evertit potius Jicclesiae unatatem,...,...e ee eene IO s...” 406-507

1* Pars: p. 496-497—2" Pars: p. 497-503—3' PARS: p. 503-507.
S. III. Statuitur Unitas Regiminis in Ecolesia.

PROP. XXVIII.—1. Uma est etiam Ecclesia unitate regiminis, vt
cujus quotquot sunt in orbe fideles uni suprema auctoritati subji-
ciuntur. Quodlibet ergo schisma, uti nomen ipsum indicat, a vera
unitate separat—2. nec ulla umquam ratione licet illud introdu-
cere, aut in eodem permanere...onocorrccnocnconcnanenacin anos 2e. 508-517

1' Pars: p. 508-513—2* Pars: 513-517.
S. IV. Quibusdam Diffüouliatibus Satisfi.

Principium quoddam generale—separationes hxret. et schism. non ad
rem—S. Victor et Ecclesiae Asiaticae—S.Cyprianus et S. Stephanus

— Concilia Nic. et Florent. reiectane a Gallis—Schisma Occidentale.
517-525

Art. Secundus—Utrum Christi Ecclesia debent
esse Sancta.

S. I. Exponitur Status Questionis.

Ecclesiae Sanctitas multiplex—quu sensu a Novat. admittatur— (uo sensu
denegetur—Sanctitas generatim munditia a peccato—aecquiritur pêr in-
fusionem gratie sanctif,—socictas sancta cujus finis grat. sanctif. pro-
curare—cui media ad illam procur. insunt—quae membra habet sancta
—Sanctitas Eccl. spectari potest active: continua Ecclesie actio et
eficacia haec dicenda potius sanclificatio—passive: gratia interna

s—pum necessario in omnibus—secus-—-przecipua ra-

icitur tamen sancta et est—denominatio

per se—in sanctis membris triplex

diversi etiam gradus—penitior san-
57

vigens in membri
tio: reluctantia membrorum—d
a potiori parte et ab eo quod est
sanctitatis gradus—in unoquoque
MAzzELLA. De Religione et Ecclesia

WWW

398 INDEX ANALYTICUS

ctitatis investigatio—Muehler—ejus manifestatio per superna si
charismata—Protestantium errores imdicaMtuUr...coocuncocionosi., D96.r

S. II. Solvitur Proposita Quaestio.

I
PROP. XXIX.—kEeclesie Christi, que in sacris litteris multiplie;
ratione sancta predicatur, pracipue tribuenda est snanctiias tum
1. activa, qua hominum sanctifieationi efficacisaimis mediis jugi.
ter adlaborat—tum 2, passiva, qua in ejus simu numquam san.
cta membra desunt—3, Utraque autem tam excellens est, ut non
modo fidei professione bonorumque operum exercitio, verum eon.
mirabili fecunditate, miraculis, ceterisque supernis charismati.
bus, (tamquam corpus supernaturali vita vivens, conspicuam emni-.

cvrc up PT —Ó— MARC BE

1* Pars: p. 532-533—2* Pans: p. 533-036—3"” PARS: p. 036-539. —
e
Art. Tertius—Utrum Vera Christi Ecclesia debeat esse

Catholica. is
"A

S. I. Exponitur Status Quaestionis. "
£

Catholicitas—antiquum et notum nomen—S. ign. M.—8. Polve.—ca-
tholicitas ratiune loci, personarum, doctrine, temporis—hic de uc
prioribus—generatim describuntur—cathol. materialis alia, alia for-
malis—hec agitur—est «lata per orbem diffusiv cum magna et con-
spicua membrorum multitndine, servata identit. fidei, commnn. et re-
giminis »—alia est juris: de hac nulla controv.—alia facti: actualis.
lata diffusio—hec phgsicu vel morntis—utraque simultanea vel sue-
cesstoa—qnenam Ecclesie vindicanda— non pAysica—simultanea—de-
clarstio—Catholic. moralis propria Ecclesim— sucoessivane an simul-
tanea—suceessiva, si Eccl. exordium; simultanea, si spectetur conti-
muatio vitæ Ecclesie— hanc certo habuit saltem sec. V.—constans ad
nostra tempora—immo aucta—cathol. moralis facti absoluta certo
competit Eccl.—an etiam relativa—aílirmandum qnoad sectas hereti-
cas distributive snmptas—quoad easdem collective non est necessa-
ria—licet de facto extet —negandum gnoad sectas infidelinm—Snarez.

540-246 -

S. IL Solvitur Proposita Quaestio. | |

PROP. X X X.— Ecclesia, accepta a suo Divino Auctore missione tt.

virtute sese ubique propagandi—1. actu etiam diffwndi debuit, et-
tate difusa est per universum orbem; non quidem universalitate
physica, sed morali—2, que tamen non modo successiva sit, sed.

. - 5. !
etiam simultanea. Ecclesia igitur societas est jure et faeto ca-
tholicn

ja
IR oet i 547-553
be e c. 11220) Jod wapa d e» hibas nó Ramon GU cmd einig e nbs Assis du

1" PARS: p. D47-551—9* PARS: p. 551-559. yix.

| INDEX ANALYTICUS 809

d SCHOLION. Difficenltates aliqna jam .sulute—alis alibi solvende—Recle-
sin pusillus grox-—-quandoque Ecclesia non fuit catholica— presertim
igempore heresis Arianm—nec semper catholica futura est--Bespon-
del. eese eroe Toni A I Dep LE E 29M. 75.5.81 TARA, 503-556

Art. Quartus--Utrum vera Christi Ecclesia debeat esse
Apostolica.

S. I. Exponitur Status Quaestionis.

Apostolicitas aliqua ab omnibus admittitur—quenam propugnanda—
sab generali acceptione apostolica Ecclesia illa est que identitatem
servat cum Eccl. apostolorum—in primitiva Ecclesia tria Instituto-
` rum genera snnt distinguenda—divina; apostolico-divina; simpliciter
) epostolica—identitas quoad duo priora omnino necessaria ad aposto-
| licitatem—Sic intellecta apostolicitas non est .qnid distinctum ab

Eccl. eonstitutivis et proprietatibus simul sumptis— Proprie aposto-
lica dicitur Eoclesia 1. origine, quatenus ab apostolis fundata—2. do-
etrina, quatenus fidem retinet ab apostolis predicatam—3. succes-
sione seu missione, quatenus sinu suv complectitur qui in ordine hie-
Iarchico legitime ab apostolis descendunt—hac tertia statuta recte
dues ille infernntnr—hec «ergo declaranda—est ,« pnblica, Jegitima,
nunquam interrupta personarum in locum apostolorum ad regendam
et pascendam "Ecclesiam suffectio »—exponitur definitio—continet ergo
consecrationem. et missionem—quibus respondet duplex potestas—
consecratio supponiter «ei «de -missione constet—ipsa missio supponitur
aut suppletur per adhesivonem centro unitatis—ad hanc .adAhesionem
xeducitur questio—auotoritate Tertul. confirmatur—novatorum errores
ündicantur—error;proprius hnjus loci extraordinaria missio. 006—563

S. IL Solvitur Proposita Quaestio.

PROP, XX XJI.—1. Ecclesia Christi in Apostolis fundata, Apostolica
aemper merseverare debet, tum origine et doctrina, tum publica
et perenni successione, qua numquam interpolata pastorum serie
nb Apostolis «profecta cwm iisdem semper conjungitur—2. quin
invecta a Novatoribus extraordinaric missionis hypothesis, juxta
Ohristi institutionem et promissa, admitti uto modo possit.—

B. Quemadmodum wero sola Apostolica successio satis ostendit
et doctrinmg—4. ita solius centri unttatts à

Apostolicitatem originis
legitima successio veram Apostolicam Ecclesiam manifestat,

563611 |

IP PARS: p. 563-565—2* et 3* PARS: P- 565-507—4" PARS: p. 567-571.

Art. Quintus- Utrum vera Christi Eccl. sit Indcfectibilis. |
S. I. Exponitur Statas Quaestionis.

Indefectibilitas Ecclesia in quo cum perpetuitate convenit, in quo ab

ea differt—adequate sumpta respicit guum essentialia constitutiva,

WWW.O atolicas.com

į "

900 INDEX ANALYTICUS

proprietates essentiales reliquasque dotes, tum omnia tempora existen.
tie Eccl. usque ad mundi finem—hinc ab apostolicitate genera]; ac-
ceptione sumpta differt—est « perpetua Ecclesie permanentia in ei
dëm essentia et statu (propriet. et dotibus) que Christus ei contr.
lit »—est propria Eccl. uninersa?is—particularis quievis, excepto Centro
unitatis, deficere potest—nee tamen cessat catholicitas; aliorum dofe.
ctio aliorum aggregatione compensatur — Novatores omnes contra
veram Ecclesie indefectibilitatem errant— diverso tamen gradu— eam
alii absolute negant—alii minime esseutialem dicunt—alii ad visibili.
tatem coarctant—alii ad Ecclesiam invisibilem etc.—circa argumenta
afferenda quidam notantur..................... OO Eo OC XO Yu esses DÍ2-D75

S. II. Solvitur Proposita Quaestio.

PROP. XX XII.—(Christus ita Ecclesiam instituit, ut ea esset ultima
salutis economia, non modo quoad essentialia, sed etiam quoad
statum, ut ajunt, indesinenter et perpetuo duratura: vera proin-
de gaudet indefectibilitate, ci cujus in ipsa interna et externa
constitutione, in iisdem proprietatibus ae dotibus, cum quibus
existere ccpit, usque ad mundi exitum perseveret.......... 576-580

SCHOLION. Car hic abstinendum a quibusdam difficultatibus—plures que
t ex Synagoga petuntur exposite hic—deinde solnte.............. 581-583

Art. Sextus-—AÁn et qualis Auctoritas Christi Ecclesiae
Sit tribuenda.

S.l. Exponitur Status Questionis.

$ Potestas spiritualis adæqnate dividitur in potestatem ordinis et pote-
| statem jurisdictionis—quorumdam divisionem in potestatem ministe-

rii, magisterii et imperii cur non admittimus—D. Thomas, Tarquini—

potestas jurisdictionis duplex habet munus, docendi sc, et regendi—

de hoc altero agendum— potestas jurisdictionis dividitur in Zlegife-
j ram, judiciariam et eoactivam-—legiferam heterodoxi vel omnino
1 negant. cel a potestate civili acceptam dicunt—judiciariam iidem con-
sequenter inficiantur—coactivam aliqui denegant Ecclesim—alii ad pe-
í nas spirituales coarctant— alii ad temporales penas extendunt quidem,
4 sed per civiles magistratus necessario dicunt exercendam—vera do-
) ctrina verbis Suaresii exponitur—coactiva potestas Ecclesia extendi-
turne etiam ad jus gladii—respondetur ex Tarquini........... 593-688

S. IL Solvitur Proposita Qusstio.

PROP. XXXIII.—]. Ecclesie, utpote societati, ex Christi institu-

y tone, perfecte, nativo jure et non principum concessione , Si-

"AR prema el independens competit tum legifera tum judictaria pote-

stas—2. Leges autem suas ita sancire potest, ut earum violatores

ponis non modo spiritualibus, sed etiam temporalibus coerceat.

589-596
1” PARS: p. 589-59]. —9: PARS: p. 592-596.

INDEX ANALYTICUS 901

i SCHOLION. Quonam diffionltates hic recolendæ—libertas per Christum

3 ab Apostolo predicata—libertas fldei, et in prosecutione finis Eccle-
1 sis—dicta PP. quie videntur contraria —Respondetur........... 596-598
j Art. Septimus — An vera Christi Ecclesia debeat
esse Infallibilis.
i S. I. Exponitur Status Questionis.
: Infallibilitas proprie ipsam errandi possibilitatem excludit—alia essen-
tialis: propria Dei—alia participata—hzec est naturalis vel superna-
1 iuralis—Infallibilitas Ecclesiæ est participata et supernaturalis—
! duplex est—1. passiva seu infallib. in credendo—2. activa sen in
$ docendo-—illius subjectum est ipsamet Ecclesia universalis, docens sc.
et discens—fidelium fides a fide Eccl. docentis numquam diversa esse
| potest— passivi infallib. existentia directe probari non indiget—colli-
t gitur ex dictis—eam adversarii concedere videntur —est effectus infal-
f libilitat. activæ—de hac ergo quæstio—tria expendenda: ejus existen-

tia, objectum, subjectum—de his duobus postea—quædam tamen in-
dicantur—infall. active subjectum daplex, licet non adequate distin-
ctum: Summus Pontifex; corpus Pastorum simul cum illo—singulos

, pastores, Sum, Pont. excepto, infallibiles dicit nemo—corpus Pastorum
| seorsum a capite infallibile non est—cum eo conjunctum sive in con-
cilio adunatum, sive extra Conc. per orbem dispersum, infallibilitate
gaudet—declaratio—infallibilitatis active natura declaratur— 1^ est
snpernaturalis Sp. Sancti assistentia—quia non requiritur nova reve-

latio; quia humana industria non excluditur—industria necessaria non

est ut Ecclesia omnino definiat; sed ut licite definiat—si industria
necessaria supponitur ad infall. definiendum, eam, quum aliquid defi-

nitur, fuisse adhibitam eadem fide credendum est—2" in doctrina fidei

et morum sine errore definienda—explicatur quando Ecclesia aliquid

l definire dicitur—Ecclesia non est infallibilis nisi ¿n tpsa definitio-
|
Li

ne—obiter vel incidenter dicta non censentur definita—gravem tamen f
b9.0895952 5909-606 y

auctoritatem habent.......... NE an rcd ANA una
S, II. Solvitur Proposita Questio.

PROP. XX XIV.—Constituit Christus in Ecclesia visibile, authenti-
um Magisterium, cui promisit et contulit speciale |
Sancti assistentiam, f
numquam possit a ves j
t doetrinam |

cum et perpetu
infallibilitatis charisma, quo, per Spiritus
in doctrina de fide ct mortbus definienda,
ritate deflectere: quemadmodum ergo ipsum Js hago n
Christi eum auctoritate docendi, ita ex parte omnium se ds

eidem debetur consensus el obedientia Adra paria 606-612 ;
| ScuoLioN. Plures objectiones preoccopate, aliis aibi satisfactum—
l Unus est Magister vester—Apostoli singuli infallibiles—consummatio

im^nlornm denotat excidinm Jerosvlimæ—promissiones conditio veste
e«ot2s0040«009968€90724252a€ 6 2-6

Respondetar..........- AÑ ait.

Es.

WWW.O atolicas.com

002 INDEX ANALYTICUS

Art. Octavus — Quodnam sit Iníallibilitatis objectum
S. L Exponitur Status Questionis.

Objectum infallibilitatis activi ex Conc, Vat. est « doctrina de flde ve]
moribus = — hoc declarandum — depositum christiane fidei duplex —
l]. stricte sumptum—complectitur veritates qno certo sunt divinitus
revelate—has esse infallibilitatis objectum (directum, ut ajunt) con.
stat ex dictis—2. late sumptum (objectum infallib. indirectum)—

4 complectitur eas omnes veritates sine quibus objectum fidei stricte

sumptum Rrequit integre castodiri, explicari atque defendi— de his
questio—duplex—a) sunt ne veritates iste objectum infallibilitatis
Eccloske—aflirmandum— contrariam sententiam plures hereticam di.
eunt —h) posito quod sint ct ab Eccl. definiantur dobentne eredi jig,
divina vel fde Ecclesiastica scu mediate dieina—utraque sententia
suos habet patronos—eorum argumenta indicantur remissive—-hic tan-
tum inquirimus utrum verit. ille sint irfall. objectum— de his gene-

t raliter snmptis nulla est inter theologos controversia—omnes affir-

| mant—aliqui dissentiunt circa hoc vel illud particulare objectum—

| ut est camonizatio Sanctorum; approbatio Religiosorum ordinum—quid
de utraque sentiendum— particenlaribus hie questionibus omissis que-

" pe - —— a
nm >» MO Y
e E

ay -q mm
2 *
n = ud -
å

l l rimos utrum infallibilis sit Ecc}. in aliis objectis præter certo reye-
f 1 lata—presertim—a) in damnandis proposit. cam nota inferiori kære-
ut | si—quinam hoe inficiantur—et 5) im factia dogmaticis—utrum v. g.

| 4 Ecclesia sit infallibilis in declarando orthodoxiam vet heterodoxiam

y l alicujus propositionis in sensu auctoris—non qnidem sudjectivo sed
* objectivo—deelaratio—Janscnistarom systema pancis indicatur.

p : 615-622
Hi P S. II. Solvitur Proposita Questio.

d 1

| ER PROP. XXXV. — Y. Objectum infallibilitatis Ecclesiæ non debet

ad eas veritates coarctari, que certo sunt disinitus revelata; sed
ad illas quogue protenditur, que ita eum certe revelatis sunt
connexa, ul sine illis depositum fidei christiana nequeat integre
eustodiri, explicari aique defendi. Falluntur ergo qui fallibile
putant judicium Ecclesia, sire falsi nominis scientiam proscri-
bentis, aut doctrinas nota infra heresim damnantis—2. sive pro-
positionum orthodoziam vel heterodoxiam in sensu Auctoris ob-
jectivo Qul p A A RE

e AA A e A
- e E
E -

*
;
:
|
i

"Us e a M ceo
—— p e.

» ld c A

I" PARS: p. 622-629—2* PARS: p. 629-632.

Art. Nonus—Quaenam sit Vera Ecclesia Christi.

S. I. Exponitur Status Questionis.

Quaritar hic quenam in concreto sit vera Christi Ecelesia—ea certo di-
gnosel potest—hine debent esse note, quibus dignoscatur— descriptiv
notarum, ejusque expositio—munus proprium notarum: agitur hic de

f
l
]

^ mde ^

INDEX ANALYTICUS 003

discernenda vera BEeclesia a falsis Ecclesiis—quenam communiones
eomparandee—quo sensu Ecclesia vera dicitur hic Romana— vis pro-
bendi notarum negativa, posttipa—Noto a Protestantibus assignata
rejiciuntur—simu! cum eorum difficultatibus— Ver: not» quenam sint
—verus Catholicorum consensus, non obstante apparente dissensu.
633-638

S. II. Solvitur Proposita Questio.

PROP. XX XVI. 1. Unitas, Sanctitas, Catholicitas, Apostolicitas

sunt vere Ecclesto nota—2. iisque rite adhibitis, quemadmodum
certo constat Ecclesiam Romanam esse unicam veram Christi
Ecclesiam; ita reliqui omnes cetus qui extra communionem ipsius,
ehristiamum nomen stb? vindicant, veram Christi Ecclesiam mi-
nime constituere compincumtur... eee ceeesseesesesecceevesccsececss 038-647

DISPUTATIO IV.

DE VISIBILI ECCLESIA CAPITE

Quanti momenti sit hæc investigatio—ex Bellarm., Conc. Vat. et ipsis

protestantibus—Tractationis partitio...... Auct IT ess... 649-650

Art. Primus—An Christus in B. Petro Primatum
Instituerit in Universam Eeclesiam.

S. I. Exponitur Status Quaestionis.

Conc. Vat.—proponit doctrinam—indicat argumenta ad primatum pro-

bandum—exponit errores— veritatem hanc expresse definit— Primatus
duplex—Aonoris alter: preeminentia sine auctoritate—alter jturisdi-
ctionis: veram potestatem in sibi snbditos importans—Primatum ju-
risdictionis, in qno primatus honoris continetur, inficiantur 1. qui vel
millam distinctionem clericos inter et laicos agnoscunt; vel veri no-

minis hierarchíam in ordine clericali institutam negant—2. Janseni-

ste quidam Paulum Petru omnino equalem asserentes—3. non pauci

pseudo-catholici, qui, duce Richerio, tenent eum immediate Ecclesie

fuisse collatnm—a qua translatus veluti fuif in Petrum— Richerii
Eccl. damnatum fnit— statuitur

è o I4 b
systema paucis exponitur—sepe a
y p corno) oyo RAID DAA Ads 650-653

vera doctrln&....... cmo noo

lc cato | | Ccas.com

004 INDEX ANALYTIGUS e
E PROP. XXXVII. — Quemadmodum ex Christi verbis (Matth, E
| constat. Primatum jurisdictionis in universam" Ecclesiam R. p,.
(ro fuisse promissum—2. ita ex ejusdem Christi verbis (Joa riot
eruitur eum fuisse Petro immediate et directe collatum, vA
ste ergo Seripturarum doctrine aperte. opponuntur qui—3, ne
gant solum Petrum præ ceteris Apostolis, sive seorsum singuli,
sire omnibus simul vero proprioque jurisdictionis primatu a Chri-
sto fuisse instrucium—4, aut qui affirmant? eumdem primatum.
non immediate, ac directe, ipsi B. Petro, sed Ecclesia, et Ms
hane illi ut ipsius Ecclesie ministro delatum fuisse............ 054.

S S. H. Demonstratur Primatus Petri ex verbis Matth. xvi. —

" Verba promissionis recitantur—generale argumentum conficitur—Chri-
stus dixit « Tu es Kepha et snper hue Aepha ete. — Persona Petri
directe ac clarissime ubique designata—questio de illo ineiso'* super.
E hanc petram » etc.—1* promissio respicit immediate ct directe Pe-
ED... trum—2? continet primatum jurisdictionis Probatur primum. To-
y tus bie sermo ad Petrum dirigitur: Ergo etiam verba kance petram
La in medio sermone posita—Christus idem verbum « Kepha » in o
inciso adhibuit—pronomen « hane » nequit ad aliud quam ad petram

proxime nominatam, que est Petrus, referri—idem eruitur ex {verbis
que precedunt « Beatus es» ete.—-ea verba rationem revelant cur
antea nomen Cephe fuerit Petro impositum—i//i ea verba diriguntur, -
cui dicitur « Tibi dabo claves -—qni certe est Petrus— verba illa ex-
primunt mercedem Petro promi-sam ob factam fidei professionem—lId-
demum fere omnes interpretes protestantes concedunt—ridieula quo-
2 rumdam exceptio—Probntur alterum 1. Id Petrus in Ecclesia quod
. . fundamentum in edificio—fundamenti proprium est ut in eo et perid |
* firmitas, et unitas edificii constitnatur et conservetur—id prestare
Petrus nequit in Eccl. sine primatu jurisdictionis— probatur—2. Pe-

tro commissum munus Ecclesiam invincibiliter tuendi contra omnia

| pericula omnesque hostes—id autem requirit primatum jurisdictionis—
9. Petro dantur claves regni cœelorum—hoe summam potestatem con-

i tinet—confirmatur ex verbis «u quodcunque ligaverís » etc. que pote-
| statem nullis limitibus coarctatam important—exhibita totius textus
Interpretatio consensu PP. confirmatur..............cceeeeeesesssc s 004-004.

£ -. - m ^ ^
a n pw e m
- 1)

." PARO) aa” — +

5 +

S. III. Diffüeultatibus contra allatum argumentum salisfi.

Paulus |

"il
1. ad Cor. 3.) docet Christum unicum esse Ecclesim fundamen-
tum— inter Patres varie sunt interpretationes illius petra—attertur -
presertim S. Aug. auctoritas— potestas ligandi atque solvendi Petro -
OS promissa ad potest. remittendi pecrata est coarctanda—apostoli ipsi
y non intellexerunt verba Christi de Petri Primatu, disputabant quippe |

quis esset major—ligare et solvere significat declarare licitum et —
Mlieitum —respondetur.....,............. i 665-670 .

IM "TA Y AY Y ! ( a | ( ; OI | |
^ (LM E | A

e Z2 D

B
4

AZ LEES . « d

INDEX ANALYTICUS 905

S. IV. Demonstratur Primatus Petri ex Joan. xxi.

Verba Evangelica referuntur—generale ex illis argumentum—duo pro-
banda—1* Pascondi munus Petrum solum respicere—ad eum enim
verbum Pasce dirigitur gu: vocatur Simon Joannis—a quo trina amo- q
ris professio exigitur—q: tertio interrogatus contristatur—eui præ-
dicitur crucifixio etc.— qui omnia uni Petro competunt—2? hoc pa- |
scendi munus esse—a) primatum jurisdictionis—patet éx verbu pa- [|
sec—ille pascit qui procurat ac providet alteri cibum, ete.—paseere
idem ac regere tum ex communi usu loquendi, tum ex usu loquendi

1
f!
E
J
i

A
1
J
4

aga

! Seript.—citantur exempla—constat ex ipsa voce zar, que sonat

regere cum imperto—b) in universam Ecclesiam—eruitur ex verbis |
[ agnos meos, oves meas, que indicant totum ovile Christi—idem pa- '
Í tet ex verbo «eas etc.—Exegetica textus interpretatio Patrum tradi- ;
tione eonfirmatur........... v.m Ferr UR. RE itio 24 ER O iis fifi j

S. V. Diserte ostenditur Petrum Primatum obtinuisse supra ipsos Apostolos.

Constat 1. ex dictis—Petrus quippe totius Ecclesie fundamentum fuit

institutus—Petro totum Christi ovile rezendum committitur ad quod
ipsi apostoli pertinent—2. In quatuor syllabis nominum apostolorum
Petrus semper primo loco nominatur—qui ordo quoad alios apostolos
minime servatur—immo Petrus apud Matth. (10. 2.) Primatus titulo
augetur—qnod quatuor in locis Petrus non nominetur primus, id ar-
gumenti vim minime infringit— Post D. N. ascensionem Petrus statim
se ut Primatem gessit—3. Patres nnanimiter affirmant Petri præ cæ-
teris Apostolis preeminentiam—quam bono unitatis a D. N. Institu-
tam dicunt— varias insuper rationes reddunt cur Primatus ille Petro
potius quam alteri fuerit collatus—Hee eadem argumenta Paulum

| Petro æqualem non fnisse conficiunt —quod ipsum disertis PP. testi-
]

m^ « Pu? pr
—— l - —— —À

en v p a

moniis aliisque rationibus confirmatur.......«.« eene rne 677-688
S. VI. Quibusdam contra proxime statuta diffioultatibus satisít.

Falsum omnino est exteros apostolos id omne quod Petrus a Christo
accepisse—tria expenduntur—«) qnid apostoli habuerint cum Petro
commune, quid hic pro illis habuerit—?) quid ab apostolis acceperint
apostolornm successores, quid Petri successores a Petro—c) quodnam

i exercitium potestatis Petri ejusque successorum quoad apostolos eo-
e rumque successores—quo pacto Petrus cujusdam excursionis rationem
reddidisse aut ad aliquod opus peragendum missus dicitur—cur Pau-
lus (1. Cor. 12., 28.) apostolos primo loco recenseat— cur idem per

f antonomasiam Apostolus vocetur—cur Se Petro equiparet—ant se ne-

mini inferiorem dicat—Difficultates speciales ex ep. ad Galat.—qua

ratione Summi Pontif. definiunt « in auctoritate B. Petri et Pauli »— |
] et in sigillis utriusque effigies exprimituür,..... cene enint 684-695
A

tascatolicas.com

a > F
m -
c -—— omn pu p
- s TES ge A aa

d
4
Å‘
'
|
1
ô
1
* Y
A
Fl
i
"
|
i
A
|]
T4 E
I a
l
115 1. 4
y
IA T
IE
AA
13 de
Pb A
A -$
i^ NE
AO UA
li ` i
E )
+ a
unu
n RT
m »?
I! 1
FEA Y :
AMPU L
MA! M 1$

-e e= Scr
a

w TA atm c:
` m

a | aum Abt ud Éym

T ana

m-— AO AU
——— m E A NA
Ys. "
. 2 -

» =at

E lu - "
m Kom atem s>- o-
m à E
"à.
» -

-
k,

». A

—
mt ue ^D = m a c eh

———P s tm mds:
>

In Script. testimoniis jam allatis nihil est quod Richerio fave

O06 INDEX ANALYTICUS

S. VII. Primatus immediate et non mediante Ecclesia Petro
promissus fuit atque collatus.

af — sin.
gula quippe incisa Petrum in propria perzora acceptum respire
immo omnia Richerians interpretationi aperto obstant—si petra pe.
clesiam significaret, non autem Petrum, Ecclesia super semetipsam
fundanda esset—eateuns inferi porta: non privalerent contra Eccles,,
quatenus super seipsam :edifieata et fundata consisteret — grex Domi-
nicus (Ecclesia) ab ipso grege dominico (ab Ecclesia) juberetur pasej—
quibus absurdius nihil—nulla insuper fuisset ratio enr D. N. post.
quam Ecclesiam rominasset statim Petro dixisset « Tibi dabo cla.
ves », etc.—testimonia Patrum ad thesim confirmandam quo sensn
PP. dicant potestatem ligandi atque solvendi ipsi Ecclesia fnisse tra-
ditam—vel Petrum personam Ecclesie gessisse— vel Ecclesiam ipsam

AA rer c O EET EM. . 695-701

Art. Secundus-—An Primatus Petri, ex Christi

institutione, debeat esse perpetuus et in quo ille resideat.

S. L Exponitur Status Quaestionis.

Doctrina Catholica ex Conc. Vat.—adversarii—tres questiunes distinguen-

de—1. ntrum Petri Primatus debeat esse perpetuus—2. utrum perse-
veret in Rum. Pontificibus Petri successoribus— 2. utrum Rom. Pontifex
Petrus successor babeat primatum de jure divinc—hoc tertium decla-
ratione indiget— tripliciter accipi potest—1? Rom. Pontif. Petri suc-
cessor habet primatum qui primatus est de jure divino, seu perpe-
tuitas primatus est de jure divino—prop. de fide—ex Conc. Vat.—
2. Rom. Pontifex habet de jure divino primatnm qui est de jure di-
vino, et illum habet de jure divino quatenus est Petri successor—
prop. de fide—nec obstat electionem esse factum humanum— illa electio
non est institutio sed mera conditio—alia respons. ex Bellarm.—3” Rom.
Pontifex habet de jure divino primatum quem Christus instituit, et
illum abet de jure dirino etiam quatenus est Rome Episcopus—
se. connexio Primatus eum Romana Sede est ex Christi institutione—
hoc non est definitum—thesis historica de adventu Petri Romam ejus-
demque ibidem sessione, quamvis certissima, necessaria non est ad
Primatum Rom. Pont. ostendendum— quidam veteres putarunt annexio-
nem Primatus ad Sedem Rom. a sola Petri auctoritate fuisse consti-
totam—qui si alibi quam Rom. Sedem fixieset, alius quam Episc. Rom.
ei succederet —communissima tamen sententia, quam nostram facimus,
contrarium tenet—status questionis declaratur— Sedes, residentia, ti-

tulus—plures dignitates in Rom. Pontifice—qui eligitur Rom. Episco
Pus, co ipso obtinet Primatum....,... lira ADA

INDEX ANALYTICUS 907

PROP. XX XVIII.—1. Primatus, quem in B. Petro, in perenne Ec-
clesia bonum instituit Christus, eodem auctore in Petri successo-
ribus jugiter durare necesse est, 2, Cum autem constet Romanos
Kpiscopos Petri esse successores, ipsi in universum orbem Pri-

& a e id 4 4 9 E

; natum jure divino tenent. 3. Imo ipsa Primatus cum Iom. Sede
t connexio juris divini esse videtur: adeoque sicut nulla humana
. auctoritate fieri potest ut Petri successor non sit totius Ecclesia
i

Primas; ita nulla, nec suprema Ecclesie auctoritate, potest Pri-

matus ab Romano Episcopo atque urbe ad alium Episcopum aliam-
que civitatem transferri...

ACES Ne C

e*6*62.602095o50»no8090o9724,8a49098,99094599098009990909.9909^7542 109

S, II. Primatus perpetuitas juxta Christi institutionem adstruitur.

i
| 1. Primatus Petri a Christo nnice institutas fuit et ordinatus ad totius

VLC AE ZA

Eccl. bonum— Ergo perpetuus ut ipsa Ecclesia esse debet—antec. decla-
ratur et probatur—q"ia suprema potestas (qualis est Primat.) in omni
societate ad ipsius soc. bonum instituitur et ordinatur—quía Eccle-
sia debet semper eadem permanere in eodem statu et forma—ergo
semper cum eadem potestate a Christo iustituta—quia secus primatus
$ institutus fuisset pro illo tempore quo minus necessarius extitit— ex-
tingueretur quum omnino esset necessarius—q1&a perpetuitas primatus

evidenter eruitur ex Matth. 16. et ex Joan. 21—2. Primatus Petri a
D. N. institutus fuit ad unitatem Eccl. instruendam et conservandam—

IFA

r
—

nu EA AE

Ergo ut unitas est essentialis et perpetua, sic et Primatus—antec.
constat ex eo quod hoc sit summae auctoritatis munus in omni socie-
tate— Christus voluit ut per Petrum et in Petro zdifieium Ecclesie
non modo formaretur sed etiam sustentaretur—edificiom sustentatur f
ipsius impediendo dissolutionem—dissolutioni opponitur unitas—ergo
Ecclesia sustentatur conservando unitatem—id ipsum patet ex verbo
pasce—confirmatur ex PP.—ex ipsis Pontifici potestatis osoribus—etc.

710-715

AA SS RDA

S. III. Ostendisur Romanos Pontifices esse Petri successores, et, uti tales,
Primatum divino jure obtinere.

Duo hic probanda—1” Successor Petri, quicumqne ille sit, Primatum ob-
tinet jure divino—breviter colligitur ex dictis—confirmatur—2" suc-
cessor Petri est Romanus Pontifex—probatur 1. ex constanti tradi-
tione que Rom. Pontifici adscribit ipsam primatus dignitatem— Petri
successionem et hereditatem—Petri actionem et auctoritatem— curam
universe Ecclesit-—superiorum magistratnum ordinationem—majurum
causarum, sive ratione objecti sive ratione personarum, judicium-2.
Voluit Christus ut Primatnus Petro collatus perpetuus esset in ejus
successoribus—successor autem Petri quovis tempore una tantum per-
sona esse potest—eo quippe modo conservari primatus debet quo fnit
institutus, sc. in uno—atqui nonnisi Romanus Pontifex habetur aut
haberi potest uti Petri successor—3. Ex shaik M primo argumento

bant Rom. Pontificem jure divino Petro succedere—

b.
—
€——————————— l

uium. MER

sec. V. omnes crede

M m

sus Hi^ «

ascatolicas.com

- » LIA . al k
sw PS "T e m 4T 0
pom mh to ue eti *

c; C F> i

908 INDEX ANALYTIOUS

si eadem ab initio non fuisset fides, mutatio et quidem maximi mo-
menti fuisset—huius porro mutationis nullum vestigium—immo nee
' ullius reclamationis A ee rre TVPCHLTRACEEE TNR 11-799

S. IV. Quibusdam Difícultatibus Satisfit.

( i Objicitur can. 28. Conc. Chalced.—sed hic nullius ost auctoritatis—exa.

^ M ratus fuit absentibus legatis pontificiis— ejectus a S. Leone M.—in
illo insuper agitur de jure pafriarchali —nec can. 6. Cone. Cpňi pro-
batus fuit a S. Pont,—potest preterea recte expuni—in can, 4. Oone,
Nic. agitur de Rom, Pont, ut Metropolita Episcop. Italie—vel ut Pa-
triarcha totius Occidentis—paraphrasis Rufini nullam habet auctori.
tatem— Romane Sedis prseminentia nequit adseribi Synodo Sardicensi,
quippe hac anterior—synodns illa habita fnit opera et jussu Rom.
Pontificis—aperte supponit Primatum— quo sensu quidam Patres dicunt
Episcopis convenire curam Eccl. universe; legum potestatem; magistra-

A A EPjeq"ocgrmacrs
* E q de sæ i
1

| A | tuum institutjionem— Perperam Palmer Primatum Rom. Pontif. causis

mere humanis refert—Successio in Primatu jure divinu non infert de-
i 1 fectibilitatem aut invisibilitatem Ecclesiz.............. VIEUX.
Mores S, V. Adstruitur sententia affirmans Primatum esse Romanae Sedi
en | jure divino adnexum.

Circa argnmenta afferenda quedam notantur. Probatur assertum 1. De
facto constat Petrum evexisse ipsum Rom. Episc. ad Supremum Pon-
i! V nt: i tificatum—exinde, jus primatas quod antea personale erat privilegium,
- ^ locale evasit, proindeque fixum et immutabile—multiplex rei explica-

r [be | t1o—2. Videtur rationi consonum Christum designasse rationem ipsius
y E 7 f | successionis—ratio successionis in snpr. Pontificatu definita erat in
n Ad | | V. T.—finis propter quem Primatus fuit institntus /ad dissensiones
n y b. ] et schismata precavenda) hoc postulare videtur—si ratio snccessionis
We. v E determinata est, electio Pontificis facilius habetur—traditio securius
ARGEN | servatur—gubernandi praxis facilins addiscitnr—3. Mnlte extiterunt
I uw | i caus: cor Sedes in aliam civitatem transferretur—ne unus quidem fuit
qui eam alio transferri posse speraret— hoc certissimam evincit per-
| suasionem in qua erant, connexionem se. Primatus enm Rom. Sede esse
j k j | | ex divina institntione—4. tum Patres tnm Concilia non secns loqnnn-
WU EET Y | tnr de Rom. Sede ac de ipso Primatu—testimonia citantur.. 731-798

" | SCHOLION 1. Quid fieret si urbs Roma penitus destrueretur? —2 an Rom.

H cm | Ecclesia, quatenus Ecel. partic. possit errare in fide? Respondetur
tud ud 738-739
t ,
E- x B. . r a e . a o
ur H Art.'Plertius—Quaenam sit Vis ac Ratio Primatus
W Rom. Pontificis.
nib
e] š
Tu | S. L Exponitur Status Quaestionis.
1141 -
*um
Hi

nmi | Doctrina Catholica ex Conc. Vat.—adversarii indicantur Cone. Vat.
declarat 1, Primatum esse jurisdictionis potestatem que vere episco-

INDEX ANALYTICUS 909

palis est—ergo Rom. Pontif, non est merus inspector, ant director |
ut Tamburini aliique volebant, sed verus superior—2. hane potesta- l
tem esse immediatam in omnes et singulos Pastores ac fideles—hoc |
non tollitur regimen episcopale qnod est jnris divini— sed excluditnr |
error Bailly aliorumque qui volebant Papam mon posse invitis Episco- |
pis in diecesibus munera Episcoporum consueta exercere—3. hane |
potestatem esse ordinariam— quatenus se. opponitur non tantum de- |
legate, quod definitum fuit in cap. 1. ejusdem Const.; sed etiam ez-

A
)
'
traordinaric-—contra eos qui hanc summam potestatem agnoscebant
in quibusdam tantum specialibus circumstantiis—4. esse potestatem
qna Rom. Pont. est superior ?pso Comcilio—non quidem concilio, cui
A S. Pont. per se vel per legatos presidet —quod quarere et definire esset
supervacaneum —sed concilio seorsum a Papa, non quidem dubio sed
| certo—«quid si Papa fieret contumax?— respondetur............ .:. 740-748

PROP. XXXIX. Ratio Primatus, quem Romani Pontifices uti Petri
suecessores jure divino obtinent, proprie consistit in jurisdictio-
nia potestate episcopali, que plena sit et suprema, imo immediata
et ordinaria in ommes et singulos tum fideles tum Pastores—sive
hi seorsum singuli, sive omnes simul spectentur: adeoque Rom.
Pontifex superior est ipso Episcoporum coetu, seu Episcopis omni-
bus in synodo wenumentca congreyalis....oonccoocoroomoe. OY 748

S. JI. Ostenditur rationem Primatus in eo esse, ut sit suprema
Episo. jurisdictionis potestas immediata et ordinaria.

. Ratio Primatus consistit in jurisdictione £piscopali—Primatns est
principium unitatis et firmitatis Ecclesie, exhibetur enim sub meta-
phora fundamenti (Matth. 16.): ergo est potestas suprema regendi;
ergo episcopalis; episcopos quippe posuit Deus regere Ecclesiam suam
— confirmatur ex verbis «tibi dabo claves »—item ox verbis « quod-
cumque ligaveris », ete.—Idem conficitur ex testimonio Jo. 21.: « Pasce
agnos meos, pasce oves meas » quibus effertur primatus—que impor-
tant potestatem jurisdictionis in universam Eccl.—hec autem pote-
stas est potestas episcopalis—confirmatur usu biblicu et ecclesiastico,
juxta qnem potestas episcopalis exprimitur verbo Pasce — idipsum |
eruitur ex conciliis ct Patribus—2^ Potestas primatus est immediata
et ordinaria—potestas quippe episcoporum in suas particulares Ec-
clesias est immediata et ordinaria; ergo talis esse debet potestas pri-

— e
m hnic d ——————SS——
- 7A a -

matus, que episcopalis est in universam Ecclesiam— 3, Potestas pri-
matus est plena et suprema—cunstat ex dictis—speciali argumento
i confirmatur. eoc9a5s09 «269«9*99 4902940242992 6920999799295 6€969..99»a*^6o0py8e04cecn*v*o2 (ESET 748-753

S. III. Quibusdam difüculiatibus contra proxime statuta satisfit.

Verba S, Cypriani « Episcopatus unns est » etc. thesim non impetunt—
modus erga S. Stephanum (si ipsorum documento-

nec ipsius agendi ue
t admitti)—nec verba que protulit in Conc. Car-

rum genuinitas debe

«bar Jii . dila

scatolicas.com

910 INDEX ANALYTICUS

thag. VIII.— nec judicium ab eodem latum in causa Episc, Basilidis
contrarium evincunt—quo sensu S. Gregorius M. namen Episcopi
univpersalis respuerit--quo sensu S. Hieronymus episcopos cjusdem
meriti ejusdemque sacerdotii esso dixerit-—quid ad illud quod duo im.
mediati pastores super unnm enmdemgqns gregem esee noqueant,

153-761

j S. IV. Ostenditur Rom. Pontifcem superiorem esse Episcopis
eolleotive sumptis.

1. Ex Seriptura--Primatus exhibetur sub metaphora fundamenti— hm.

jus proprium est varias edificii partes prou. simul congregantur gg.
stentare— Illius Ecclesia est Petrus superior contra quam. porte
inferi non prevalebunt-—quam Christus simpliciter vocavit suam—
que dicitur regnum celorum——hec antem est Ecclesia universa sen
collective sumpta—alia argumenta ex Seriptura—2. Ex Traditione,
que docet Pontificem a nemine judicari—Pontificis causas solius Dei
judieio reservari— Pontificem emendare posse et emendasse conciliorum
decreta—hac omnia confirmantur ex rationibus que a PP. et a Conc.
afferuntur—distinctio inter Ecclesiam collective et distributive sum-
1 ptam ignota fnit toti antiquitati--3. assumptum rationibns theologicis
E confirmatur............- evene P MA dc SE AI O (01—709

SCHOLION. Conc. Vaticanum ex statuta vera indole Primatus, corollaria
| quadam inferi--car de iis breviter tractandum--1. Y, Pontifex jus
| habet libere comsmuuicandi cum Pastoribus et smgulis de grege—
2. bec libera communicatio a nemine impediri potest—3. appellatio
ad S. Pontificem—1. nulla ab ejus sententia appellatio— 5. Juxta Gal-
licanos pótestas Rom. Pontifices ligatur per canones—de quibus cano-

nibus potest esse sermo--- agitur de vi canomum coactiva—statuitur
veritas contra Gallicanos..................-. ee esses eese esee sens ussss 109—772

3. V. Gallicanorum Diffeultatibus Satisfit.

E Decreta Cone. Constant. (sess. 4. et 5.1 qnae objiciuntur nullam habent
| auctoritatem-a S. Pontif. approbata non fuere— Martini V. approba-

tio non spectat nisi decreta im materiis fidei (talis non habebatur ab

illis questio praesens) et quie erant conciliariter facta—Engenias IV.

minime approbavit declarationes Basileenses—quas impias declaravit
: Florentina Synodus — Ceterum decreta objecta casum Pontif. dubii
respiciunt—quod constat ex testibns; ex ipsis verbis; ex scopo etc.—
Verba Matt. (18. 15.) perperam objiciuntur — an et quo sensu Rom,
Pontifices fassi sint se subjici canonibus Conc. generalium —cur cat-
sas Bonosi, S. Chrys., et Philippi Augusti Conciliis commiserint S. Pon-
tifices — Germanus sensus verbornm 8. Ang. cirea judiciam latum 4

Melchiade Pontif. contra Donatistas — quo pacto S. Pont. est Eccl.
ANA AO 112-182

INDEX ANALYTICUS 011

Art. Quartus—Utrum Episcoporum jurisdictio procedat
a Deo immediato, an mediante Hom. Pontifice.

S. I. Exponitar Status Questionis.

Episcoporam creatio seu institutio ad S, Pont. pertinet—probatur— hic
agitur de ipsa potestate— hoe duplex est: ordimis et jurisdietionis—
una ab altera separabilis est— potestas ordinis in Episcopis est imme-
diate a Deo—an etiam potestas jurssdictionrs—hzce spectari potest in
abstracto et in concreto— priori seusu est immediate a Deo— qua-
stio est de potestate jurisdictionis in concreto spectata, prout se. resi-
det in hoc vel illo peculiari individuo— sic sumpta tripliciter conside-
rari potest—^4) quoad exigentiam—est immediate a Deo—b) quoad
exercitium-—constat omnino pendere a S. Pontifice—c) quoad actuali-
tatem —summi quique theologi docent cam Episcopos habere immediate
a S. Pont., mediate a Deo—quinam contrarium senserint—discrimen
inter originem jurisdictionis in S. Pontiflce et in Episcopis.. 782-787

3. Æ. Solvitur Proposita Questio.

PROP. XL.—Vi episcopalis consecrationis exurgit quidem in Episco- |
pis ezigentia quaedam Ecclesiam regendi, non tamen confertur |
ipsa actualis potestas ad id requisita: hac enim, licet jure divino
debeat esse im catu Episcopali, secus tamen ac potestas ordinis,
nonnisi mediante Itom, Pontifice singulis Episcopis communicatur. |

181-92

e€929900o008900€«992290B45280v0009 AAA sa 8648002290250 $. 2p0 00. "950809001 FOO 9000 900590900099

SCcHOLION. Difficultates ad pauca quedam capita revocari possunt —E pi-
scopi positi sunt a Sp. Sancto regere Ecclesiam—A postoli acceperunt
missionem immediate a Christo—Patres docent Episcopos constitui di-
vina ordinatione ad regendam Ecclesiam—jurisdictio pertinet ad essen-
tiam Episcopatus— Cone. cecumenica essent congregationes humanz— |
Kespondctur.... 2. Re ees SA ETT Nerei eeeeereessasesssss 12 — 794
Art. Quintus—Praecipua de Conciliis doctrinae
capita attinguntur.

Cur hic agitur de Conciliis-Conciliornm definitio, einsque expositio concilia |
generalia et particnlaria—haec nationalia aut provincialia — Synodus |
Diceesana proprie non dicitur Conctlium—Quid sit Council. ecumenicum — |
ejus descriptio exponitur—hic agendum de solo Conc. ecumenico—de
quo quatuor quaeruntur—1* Quid sit convocatio — ea partinet juro
proprio ad solum Rom. Pontificem —probatur—quo sensu alii, preter
Rom. P. dicuntur indixisse Concilium —enr in primis €onc. plns tri-

s—quinam vocandi ad Concilium cum jure suffragii

definitivi—error Novatorum-—-quo jure vocandi Episcopi— num vocandi

Episcopi solum electi, et non consecrati—nnm Episcopi anulares—num

necessarium ut omnes intersint—quo jure vocandi Cardinales— Gene-

butum Imperatoribu

atolicas.com

912

PROP. XL

INDEX ANALYTICUS

rales ordinum religiosor.-Abbates, habentes jurisdictionem quasi episco.
palem—num vocandi Abbates exempti, non generales nee, habentes jo:
risdietionem in extraneos—2? Celebratio Concilii—Ad Rom, Pontif-
cem pertinet jns præsidendi cum uuctoritate—probatnr—quomodo di-
enntur presedisse quandoque Imperatores—in concilio Episcopi sunt
veri judices—in definitionibus tamen non requiritur moralis unanimi-
tas—imv nec tenetur Papa majori parti accederc—3” Decreta Concilii
ecumenici infallibilia, remissive—sed requiritur approbatio Rom.
Pontificis: probatur—quotupliei modo dari potest hiec approbatio—
4* Conciliorum mecessitas—Concilia sunt juris divini quoad substan.
tiam-—Concilia minime necessaria ratione auctoritatis Intrinseca—per
accidens necessaria ratione solemnitatis et extrinseem auctoritatis—
numqnam absolute necessaria—num necessaria ex divino pricepto,

195-812

Art. Sextus—Utrum Rom. Pont. tribuendum sit
infallibile Magisterium.

S. L Exponitur Status Questionis.

rca dotes primatus qnidam adnotantur--hic unice de Rom. Pontif.
infallibilitate agendum—doetrina catholica in Conc. Vat. declarata et
definita—adversarii—Infallibilitas cum impeccabilitate non confun-
denda—Summus Pontifex ex cathedra loquens non potest heresim
docere—de fide ex Conc. Vat.—an ut privata persona possit fieri hæ-
reticus — duplex sententia—alii negant: Bellar. probabiliorem hane
sententiam dicit —alii affirmant—in hac altera opinione queritur, an
Rom. Pont in heresim lapsos ipso jure a Pontificatn cadat vel an sen-
tentia judiciaria sit ab eo amovendus—theologi in duas partes sein-
duntur—animadversiones quzdam—ad definitionem ex cathedra qua-
tuor ex Conc. Vat. conditiones requiruutur—2) ut Pontifex loquatur at
doctor et Pastor Supremus—?) ut doceat in rebus de fide vel mori-
bus—e) ut definitivam sententiam ferat cum intentione manifestata
obligandi—d) ut ad consensum obliget universam Ecclesiam — quid si
S. Pontifex doceat particularem Episcopum ant particularem Eccles.
—bDefinitiones ex cathedra a ex sese non autem ex consensu Eccles.
irreformabiles » esse docet Conc. Vat.—explicantur quedam loquendi
forme—num infallibilitas Rom.Pont. sit personalis, independens, absolu-
ta—num seorsum ab Ep. sit Rom.Pont. infailibilis--NoTA —(p. 822-825)
Syllabus haberi debet ut definitio ex eathedra..............-..... 819-826

I. Homanus Pontifex cum ex Cathedra loquitur, id est
cum omnium Christiunorum Pastoris et Doctoris munere fungens
pro suprema sua Apostolica auctoritate doctrinam de fide vel mo-

ribus ab universa Ecclesia tenend

am definit. per assistentiam di-
vinam

' ipsi n beato Petro promissam, ea infallibilitate pollet,
qua divinus Redemptor Ecclesiam suam in definienda doctrina de

INDEX ANALYTICUS 913

fide vel moribus instructam esse voluit; ideoque ejusmodi Romani
Pontifisis definitiones ex sese, mon autem ex consensu Ecclesie
irreformabiles SUN ira MPEG T Lus 813-826

S. II. Demonstratur Rom. Pont. Infallibilitas ex Soripturis.

Cone, Vat. tria Scripturarum testimonia indicat quibus Rom, Pont.
infallibilitas nititur—hic duo priora expenduntur: Matth. 16., Joan.
21.— Petrus fundamentum Eccl. esse nequit, aut fidei unitatem tueri
atque servare nisi sit infallibilitate preditus—argumentum evolvitur
—si insuper porte inferi prevalere nequeunt adversus Eccl, multo
minus prevalere possunt adversus Eccl. fundamentum—hinc patet de-
finitiones Pontifienm ex sese irreformabiles esse: secus Ecclesia Pe-
trum, non autem Petrus Ecclesiam sustentaret— Hanc ipsam interpre-
tationem tradunt tum Patres Latini et Greci—tum liturgiz—Eadem
veritas ex Joan, 21. probatur.......... M IT EL Yrs oC 41330 ZTEX EDO gl 826-8232

S. HI. Exponitur singillatim testimonium Luo. xxii, 33.

Quadam premittuntur—constat orationem Christi ne deficeret fides Petri
fnisse efficacem—adversarii ad arg. infirmandum objectum orationis
Christi aliud fuisse contendunt—alii assignant Petri perseverantiam
post lapsum—alii Ecclesia infallibilitatem—alii Petri infallibilitatem,
sed quatenus ea fuit personale privilegium, Petri successoribus mi-
nime transmittendum— hoc confirmant ex voce « conversus »—effuginm
precluditur—germanus istius verbi sensus exponitur—ex Lucz testi-
monio tria probantur—J. objectum orationis Christi esse indefectibili-
tatem in fide—2. hanc directe Petrum non autem Ecclesiam respice-
re—3. et quidem Petrum uti designatum Eccl. caput, cujus preroga-
tiva ad successores transmitti debet— hermeneutica textus interpretatio
antiqua et constanti Patrum traditione confirmatur............- 832-841

SCHOLION. Objectiones contra hoc argumentum fere omnes preoccupate—
videretur ex eo sequi Rom. Pontificem, etiam uti personam privatam,
non posse incidere in hzresim—ex argumento videtur sequi infallibi-
litas in decisis, non vero in decidendis—Respondetur........ 841-843

S. IV. Demonstratur Rom. Pont. Infallibilitas ex Traditione.

traditionis monumenta pro Rom. Pont. infallib. breviter at-
lia—quedam directa testimonia citantur—Fru-
stra Dollinger vim decreti Conc. Flor. infirmare Col SL (v. notam
p. 844-845)—modus agendi Rom. Pont. erga concilia—2. Patres—
horum testimonia ad quasdam classes reducuntnr—3. antiquus et per-
petuus usus—multis quippe secnlis hereses a Rom. Pont. sine con-
ciliis damnate fuüere—et quidem irreformabiliter—hoc jus Rom. Pon-

tifices ut sibi proprium semper vindicarunt—celebre S. Augustini
TEILE a Se. 843-850

Precipua
tinguntur—1. Conci

effatum CXpenditUr.s...ereesreseevoseeerere:

)brascatolicas.com

E re

914 INDEX ANALYTICUS

S. V. Eadem veritas confirmatur Theologorum oonsensu.

Ante Conc. (Const. opinio de Rom. Pont. ex Cathedra loquentis falli.
bilitate prorsus inaudita — Constat, disertis testimoniis Ruard. Tapperi,
A. Dnval, Card. de Aguirre, ipsiusque Gersonti—item ex verbis D. Tho-
mo aliorumque—nec non ex doctrina Universitatis Parisiensis Pem.
pore Conc. Const. quidam inficiati sunt Rom. Pont. infallibilitatem—
sed panci foere—sed alios manifestos docuerunt errores— Statim post
Conc. Const. opinio negans infall. Rom. Pont. rejecta fuit—citantur
S. Joan. Capistranus— Lovan. Facultas—Cleri Gallicani conventus
an. 1579— Mauclerus—8. Antoninus etc.-—affertur auctoritas Bellarm.,
Snaresii, S. Franc. Sales.—Hac opinio revixit quidem ín comitiis Oleri
Gallicani an 1682—sed paucos habuit patronos— vi et fraude inducta
quin unquam vere fnerit sententia Ecclesise Galliarum......... 850-856

S. VI. Praeoipuis Difüounltsübus Satisft.

Difücultates multe ex dictis jam solute sunt—distinctio inter Sedem
et Sedentem prout a Gallicanis proponitnr fntilis est et prorsus reji-
cienda—Infallibilitas Conciliorum inutilis dici nequit posita R. Pont.
infallibilitate—ratio multiplex— Ist: dus infallibilitates non sunt
adequate distinetz— Concilia necessaria non sunt ad dandam vim
Pontifciis definitáonibns—documenta que opponuntur contrarium non

evineunt—quo pacto Episcopi dicuntur judices nati controversiarum
| fidei—non eunt supremi sed subóordinnti— nec semper aut semper eo-

k, Y dem modo debent judicium exercere—triplex casus—declaratio. 856-866

S. VII. Reliquae Gallicanorum objectiones solvuntur.

Lapsus S. Petri non est ad rem— Liberii lapsum commentitium esse nunc
apnd criticos exploratum est—confirmatur verbis ipsius Bossuet—atque
em Bailly—quid de lapsu Honorii—multiplex modus questionem solvendi—
1 ceteris omissis dicimus 1. Honorium non docuisse errorem Monotheli-
| tarum—2. nullam edidisse definitionem ex cathedra—quomodo ergo

damnari potuit a Syn. VI.? respondetur. —Quid de canonum collectione
, qua Isidoro mercatori tribuitur.......... A O seso... 866-874

”
Fa
m

Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "De Religione et Ecclesia: Praelectiones Scholastico-Dogmaticae - Camillus Mazzella"

See other formats